De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  2. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
  3. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  4. ignem atque ex igni summam consistere posse,
  5. et qui principium gignundis aera rebus
  6. constituere aut umorem qui cumque putarunt
  7. fingere res ipsum per se terramve creare
  8. omnia et in rerum naturas vertier omnis,
  9. magno opere a vero longe derrasse videntur.
  10. adde etiam qui conduplicant primordia rerum
  11. aera iungentes igni terramque liquori,
  12. et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
  13. ex igni terra atque anima procrescere et imbri.
  14. quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
  15. insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
  16. quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
  17. Ionium glaucis aspargit virus ab undis
  18. angustoque fretu rapidum mare dividit undis
  19. Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
  20. hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
  21. murmura flammarum rursum se colligere iras,
  22. faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
  23. ad caelumque ferat flammai fulgura rursum.
  24. quae cum magna modis multis miranda videtur
  25. gentibus humanis regio visendaque fertur
  26. rebus opima bonis, multa munita virum vi,
  27. nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
  28. nec sanctum magis et mirum carumque videtur.
  29. carmina quin etiam divini pectoris eius
  30. vociferantur et exponunt praeclara reperta,
  31. ut vix humana videatur stirpe creatus.
  32. Hic tamen et supra quos diximus inferiores
  33. partibus egregie multis multoque minores,
  34. quamquam multa bene ac divinitus invenientes
  35. ex adyto tam quam cordis responsa dedere
  36. sanctius et multo certa ratione magis quam
  37. Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
  38. principiis tamen in rerum fecere ruinas
  39. et graviter magni magno cecidere ibi casu.
  40. Primum quod motus exempto rebus inani
  41. constituunt et res mollis rarasque relinquunt
  42. aera solem ignem terras animalia frugis
  43. nec tamen admiscent in eorum corpus inane;
  44. deinde quod omnino finem non esse secandis
  45. corporibus facient neque pausam stare fragori
  46. nec prorsum in rebus minimum consistere quicquam,
  47. cum videamus id extremum cuiusque cacumen
  48. esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur,
  49. conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
  50. extremum quod habent, minimum consistere rerum.
  51. Huc accedit item, quoniam primordia rerum
  52. mollia constituunt, quae nos nativa videmus
  53. esse et mortali cum corpore, funditus ut qui
  54. debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
  55. de nihiloque renata vigescere copia rerum;
  56. quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
  57. Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
  58. ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt
  59. aut ita diffugient, ut tempestate coacta
  60. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  61. Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
  62. atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
  63. qui magis illa queunt rerum primordia dici
  64. quam contra res illorum retroque putari?
  65. alternis gignuntur enim mutantque colorem
  66. et totam inter se naturam tempore ab omni.
  67. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  68. sin ita forte putas ignis terraeque coire
  69. corpus et aerias auras roremque liquoris,
  70. nil in concilio naturam ut mutet eorum,
  71. nulla tibi ex illis poterit res esse creata,
  72. non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos;
  73. quippe suam quicque in coetu variantis acervi
  74. naturam ostendet mixtusque videbitur aer
  75. cum terra simul et quodam cum rore manere.
  76. at primordia gignundis in rebus oportet
  77. naturam clandestinam caecamque adhibere,
  78. emineat ne quid, quod contra pugnet et obstet