De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  2. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  3. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  4. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  5. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  6. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  7. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  8. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  9. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  10. ut videas non e stipatis partibus esse.
  11. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  12. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  13. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  14. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  15. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  16. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  17. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  18. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  19. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  20. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  21. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  22. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  23. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  24. naturam res et convertunt corpora sese,
  25. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  26. nil referret enim quaedam decedere, abire
  27. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  28. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  29. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  30. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  31. concursus motus ordo positura figurae
  32. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  33. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  34. praeterea rei quae corpora mittere possit
  35. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  36. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  37. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  38. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  39. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  40. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  41. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  42. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  43. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  44. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
  45. quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
  46. sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus?
  47. Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
  48. et velit ardoris naturam linquere solam,
  49. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  50. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
  51. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  52. ignem atque ex igni summam consistere posse,
  53. et qui principium gignundis aera rebus
  54. constituere aut umorem qui cumque putarunt
  55. fingere res ipsum per se terramve creare
  56. omnia et in rerum naturas vertier omnis,
  57. magno opere a vero longe derrasse videntur.
  58. adde etiam qui conduplicant primordia rerum
  59. aera iungentes igni terramque liquori,
  60. et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
  61. ex igni terra atque anima procrescere et imbri.
  62. quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
  63. insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
  64. quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
  65. Ionium glaucis aspargit virus ab undis
  66. angustoque fretu rapidum mare dividit undis
  67. Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
  68. hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
  69. murmura flammarum rursum se colligere iras,
  70. faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
  71. ad caelumque ferat flammai fulgura rursum.
  72. quae cum magna modis multis miranda videtur
  73. gentibus humanis regio visendaque fertur
  74. rebus opima bonis, multa munita virum vi,
  75. nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
  76. nec sanctum magis et mirum carumque videtur.
  77. carmina quin etiam divini pectoris eius
  78. vociferantur et exponunt praeclara reperta,
  79. ut vix humana videatur stirpe creatus.
  80. Hic tamen et supra quos diximus inferiores
  81. partibus egregie multis multoque minores,
  82. quamquam multa bene ac divinitus invenientes
  83. ex adyto tam quam cordis responsa dedere
  84. sanctius et multo certa ratione magis quam
  85. Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
  86. principiis tamen in rerum fecere ruinas
  87. et graviter magni magno cecidere ibi casu.
  88. Primum quod motus exempto rebus inani
  89. constituunt et res mollis rarasque relinquunt
  90. aera solem ignem terras animalia frugis
  91. nec tamen admiscent in eorum corpus inane;
  92. deinde quod omnino finem non esse secandis
  93. corporibus facient neque pausam stare fragori
  94. nec prorsum in rebus minimum consistere quicquam,
  95. cum videamus id extremum cuiusque cacumen
  96. esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur,
  97. conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
  98. extremum quod habent, minimum consistere rerum.
  99. Huc accedit item, quoniam primordia rerum
  100. mollia constituunt, quae nos nativa videmus
  101. esse et mortali cum corpore, funditus ut qui
  102. debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
  103. de nihiloque renata vigescere copia rerum;
  104. quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
  105. Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
  106. ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt
  107. aut ita diffugient, ut tempestate coacta
  108. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  109. Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
  110. atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
  111. qui magis illa queunt rerum primordia dici
  112. quam contra res illorum retroque putari?
  113. alternis gignuntur enim mutantque colorem
  114. et totam inter se naturam tempore ab omni.
  115. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  116. sin ita forte putas ignis terraeque coire
  117. corpus et aerias auras roremque liquoris,
  118. nil in concilio naturam ut mutet eorum,
  119. nulla tibi ex illis poterit res esse creata,
  120. non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos;
  121. quippe suam quicque in coetu variantis acervi
  122. naturam ostendet mixtusque videbitur aer
  123. cum terra simul et quodam cum rore manere.
  124. at primordia gignundis in rebus oportet
  125. naturam clandestinam caecamque adhibere,
  126. emineat ne quid, quod contra pugnet et obstet
  127. quo minus esse queat proprie quodcumque creatur.
  128. Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius
  129. et primum faciunt ignem se vertere in auras
  130. aeris, hinc imbrem gigni terramque creari
  131. ex imbri retroque a terra cuncta reverti,
  132. umorem primum, post aera, deinde calorem,
  133. nec cessare haec inter se mutare, meare
  134. a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi.
  135. quod facere haud ullo debent primordia pacto.
  136. immutabile enim quiddam superare necessest,