Tusculanae Disputationes

Cicero, Marcus Tullius

Cicero. M. Tulli Ciceronis. Scripta Quae Manserunt Omnia. Pohlenz, M, editor. Leipzig: Teubner, 1918.

    Sed videamus Herculem ipsum, qui tum dolore frangebatur, cum inmortalitatem[*](imm. R) ipsa morte quaerebat: quas hic voces apud Sophoclem in Trachiniis[*](trachinis X) edit! cui cum Deianira sanguine Centauri tinctam tunicam induisset inhaesissetque[*](inhesise V) ea visceribus, ait[*](ait s at X) ille:

  1. “O mu/lta dictu gra/via, perpessu a/spera,
  2. Quae co/rpore exancla/ta[*](exanclato k2 ) atque animo pe/rtuli!
  3. Nec mi/hi Iunonis te/rror inplaca/bilis
  4. Nec ta/ntum invexit tri/stis Eurystheu/s[*](euristeus X (ex erusteus G1)) mali,
  5. Quantum u/na vaecors[*](vęcors X (sed R primo scripserat: unave corsoenei)) Oe/nei partu e/dita.
  6. Haec me i/nretivit ve/ste furiali i/nscium,
  7. Quae la/tere inhaerens mo/rsu lacerat vi/scera
  8. Urge/nsque[*](urguensque KR) graviter pu/lmonum[*](pulmonum-em K2) haurit[*](aurit GK2? (h) R1 (h add. c) V) spi/ritus:
    p.290
  9. Iam de/colorem sa/nguinem omnem[*](sanguinem omnem sorbul Diom. GL. i 366,28 ) exo/rbuit.[*](iam ... exorbuit Char. GL. I 198,2 ) [*](exsorbuit Rc )
  10. Sic[*](sic G) co/rpus clade[*](clade V) horri/bili absumptum e/xtabuit,
  11. Ipse i/nligatus pe/ste interimor te/xtili.[*](interi morte textili R2 )
  12. Hos no/n hostilis de/xtra, non Terra e/dita
  13. Mole/s Gigantum,[*](gigantium X) no/n biformato i/mpetu
  14. Centau/rus ictus co/rpori inflixi/t[*](infixit X) [*](inflixit V2 ) meo,
  15. Non Gra/ia vis, non ba/rbara ulla inma/nitas,[*](inm. KP imm. G ( man.) RV)
  16. Non sae/va terris ge/ns relegata u/ltimis,
  17. Quas pe/ragrans undique o/mnem ecferitatem[*](icferitatem GR1 ) [*](hicfer. KRcP effer. (sed ef. in r. Vc) V) e/xpuli,[*](expulit GKRP (sed t) expuli V)
  18. Sed fe/minae[*](feminae vir We. (Bentl.)) vir fe/minea[*](feminea vir X (vi Grec l vi P2)) interimo/r[*](interemor Grec (m ex n) R1 (i ss. Rc) V) manu.
  19. O na/te, vere hoc no/men usurpa/ patri,
  20. Ne me o/ccidentem ma/tris superet ca/ritas.
  21. Huc a/rripe ad me ma/nibus abstracta/m piis;
  22. Iam ce/rnam, mene an i/llam potiore/m putes.

  1. Perge, au/de, nate! inla/crima[*](illacrima Rc ) patris pe/stibus,
  2. Misere/re: gentes[*](gentis K1 ) no/stras flebunt mi/serias.
  3. Heu, vi/rginalem me o/re ploratum e/dere,
  4. Quem vi/dit nemo ulli i/ngemescente/m[*](ingemiscentem KRc ) malo![*](malum V1 )
  5. Ecfe/minata[*](ecfeminata Kl. sic fern. X (sic effem. s)) vi/rtus adflicta o/ccidit.
  6. Acce/de, nate, adsi/ste, miserandum a/spice
  7. Evi/sceratum co/rpus lacerati/[*](lacerati V (ex -um) laceratum) patris!
  8. Vide/te, cuncti, tu/que, caelestu/m[*](caelestem in -um corr. R1 ) sator,
  9. Iace, o/bsecro, in me vi/m coruscam[*](choruscam G) fu/lminis!
  10. Nunc, nu/nc dolorum[*](dolorem Vc ) anxi/feri[*](auxiferi ut v. Rrec ) torquent ve/rtices,
  11. Nunc se/rpit ardor. o a/nte victrice/s manus,

  1. O pe/ctora, o terga, o/ lacertoru/m tori,
  2. Vestro/ne pressu quo/ndam Nemeaeu/s[*](nemaeus GRVK2 (nom.1)) leo
    p.291
  3. Frende/ns efflavit gra/viter extremum ha/litum?[*](halitum K1 (h exp. R2))
  4. Haec de/xtra Lernam tae/tra[*](taetram KRV) [*](taetra G) mactata[*](mactata V) e/xcetra
  5. Paca/vit?[*](pacavit Turn. placavit K et e corr. G1R1V2 ) [*](placuit R1V1 ) [*](plauit G1 ) haec bico/rporem adflixi/t manum?
  6. Eryma/nthiam haec vasti/ficam abiecit be/luam?
  7. Haec e/[*](e add. K1 ) Tartarea[*](tartarea K1 ) te/nebrica abstractu/m plaga
  8. Trici/pitem eduxit Hy/dra generatu/m canem?[*](canum K1 )
  9. Haec i/nteremit to/rtu multiplica/bili
  10. Draco/nem auriferam optu/tu[*](optutũ RV (-um) K1 ut v. (-u) obtutum G) adservantem a/rborem?
  11. Multa a/lia victrix no/stra lustravi/t manus,
  12. Nec qui/squam e nostris spo/lia cepit[*](coepit X) lau/dibus.”

    13. Possumusne nos contemnere dolorem, cum ipsum Herculem tam intoleranter[*](intolleranter GV1 ) dolere[*](dolere R) [*](~ere ex ore V1 ) videamus?[*](possumus neno cont.... 12 videamus Char. GL. I, 222, 9 )

    Veniat Aeschylus,[*](escylus X (y ex u K2)) non poëta solum, sed etiam Pythagoreus; sic enim accepimus. quo modo fert apud eum Prometheus dolorem, quem excipit ob furtum Lemnium,

    1. Unde[*](Accius Philoct. 533) i/gnis cluet[*](clucet X (lucet KRP)) [*](cluet V (transf. m. 1 aut2) ) morta/libus clam
    2. Divi/sus; eum doctu/s[*](dictus s ) Prometheus
    3. Clepsi/sse[*](ad clepsisse glossam furasse adscr. Rvet ) dolo poena/sque[*](poenasquę GRV1 (e)) Iovi
    4. Fato[*](fato G (c eras.) furti Bentl. ) e/xpendisse supre/mo?
    has igitur poenas pendens[*](pendens om. V) adfixus ad Caucasum dicit haec:

  1. “Tita/num suboles,[*](soboles GKR1 ( ss. c) V (le ex lo1)) [*](o ante soboles add. V1 ) so/cia nostri sa/nguinis,[*](Aeschyli Promhq. luo/m. fr. 193. ut ex §26 apparet, Cicero ipse locum vertit. aut igitur Nonius cum verba 'sublime ... sanguinem' p. 292, 12. 3 ex Acci Prometheo affert errat aut Cic. pauca Acciana suis immiscet )
  2. Genera/ta Caelo, aspi/cite religatum a/speris
    p.292
  3. Vinctu/mque[*](victumque GK1V1 ) [*](vinctumque R1 (victūmque corr. 2) K2V2 ) saxis, na/vem ut horrisono/ freto
  4. Nocte/m paventes ti/midi adnectunt na/vitae.
  5. Satu/rnius me si/c infixit Iu/ppiter,[*](iupiter K)
  6. Iovi/sque numen Mu/lciberi[*](mulcebri X (mulcibri K2)) adscivi/t manus.
  7. Hos i/lle cuneos fa/brica crudeli i/nserens
  8. Perru/pit artus; qua/ miser solle/rtia[*](solertia G (add. 1) K)
  9. Transve/rberatus ca/strum hoc Furiarum i/ncolo.[*](incolo in r. G) [*](incolo R (nulla nota, in mg. tamen 2 litt. erasae) )