Tusculanae Disputationes

Atqui pleni libri sunt contra ista ipsa disserentium[*](dissenentium G1 (dissonantium corr. G1?) RV1 (corr. ipse?) diserentium K) philosophorum.

Inepte sane. quis enim est[*](est om. K1, add. c ) tam excors, quem ista moveant?[*](commoveant V2 )

Si ergo apud inferos miseri non sunt, ne sunt quidem apud inferos ulli.

Ita prorsus[*](prossus G) existimo.

Ubi sunt[*](Inde ab ubi - 223, 24 iam sunt multa in K madore corrupta ) ergo i, quos miseros dicis, aut quem locum incolunt? si enim sunt, nusquam esse non possunt.

Ego vero nusquam esse illos puto.

Igitur ne esse quidem?

Prorsus isto modo, et tamen miseros[*](miseros cf. Serv. Aen. 4, 20 ) ob id ipsum quidem,[*](quidem om. K) quia nulli sint.

Iam mallem Cerberum metueres quam ista tam inconsiderate diceres.

Quid[*](qui We. ) tandem?

Quem esse negas, eundem esse dicis. ubi est acumen tuum? cum enim miserum esse dicis, tum eum qui non sit dicis esse.

Non sum ita hebes, ut istud dicam.

Quid dicis igitur?

Miserum esse verbi causa M.[*](M. V2 s om. X) Crassum, qui illas fortunas morte[*](morti V1 demiserit ut v. K) dimiserit, miserum Cn.[*](CN. R Gn. vel gn. GV (in K evanidum)) Pompeium, qui tanta gloria sit[*](sit om. V1, unde Vc orbatus sit) orbatus,[*](tanta dignitate tanta gl. Vc ) omnis denique miseros,[*](miseros V (exp.2?) ) qui hac luce careant.

Revolveris eodem. sint enim oportet, si miseri sunt; tu autem modo negabas eos esse, qui mortui essent. Si igitur non sunt, nihil possunt esse; ita ne[*](nelongius verbum habuisse vid. K) miseri quidem sunt.

Non dico fortasse etiam,[*](etiam exp. Vvet ) quod sentio; nam istuc ipsum, non esse, cum fueris, miserrimum puto.

Quid?

miserius quam omnino numquam fuisse? ita, qui nondum nati sunt, miseri iam sunt, quia non sunt, et nos, si post mortem miseri futuri sumus, miseri fuimus ante quam nati. ego autem non commemini, ante quam sum natus, me miserum; tu si meliore[*](similiore K1R1 ) memoria es, velim scire, ecquid de te recordere.[*](quid K (add.2 aut c) recordere s recordare X)

Ita iocaris, quasi ego dicam eos miseros, qui nati non sint, et non eos miseros, qui mortui sunt.[*](m. sint Vc )

Esse ergo eos dicis.

Immo, quia non sint, cum fuerint, eo miseros esse.

Pugnantia te loqui non vides? quid enim tam pugnat, quam non modo[*]( ñ modo2 ) miserum, sed omnino[*](omi m K) quicquam esse, qui non sit? an tu egressus porta Capena cum Calatini[*](catilini G) Scipionum Serviliorum Metellorum sepulcra vides, miseros putas[*](putas vocas Krec ) illos?

Quoniam me verbo premis,[*](premis s. v. add. Kc ) posthac non ita dicam, miseros esse, sed tantum miseros, ob id ipsum, quia non sint.[*](sint V)

Non dicis igitur:

miser est M. Crassus

miser M. Crassus

Ita plane.

Quasi non necesse sit, quicquid isto modo pronunties, id aut esse aut non esse! an tu dialecticis ne[*](ne ex non Rc ) imbutus quidem es?

in primis enim hoc traditur: omne pronuntiatum[*](pronuntiatum eqs. Gell. 16, 8, 8 (Hier. adv. Rufin. 1, 486) ) (sic[*](sic ex si Vc ) enim mihi in praesentia occurrit ut appellarem a)ci/wma [*](aIlwma R aciwML V, sed praeter 1. a omnia i. r. Vc azioma K aziwma G1 ), utar post alio, si invenero[*](aliosiinv. V (dist. 2?) alios et inv. GKR) melius) —id ergo est pronuntiatum, quod est verum aut falsum. cum igitur dicis:

miser M. Crassus

miser est Crassus

Age, iam concedo non[*](eos s. non add. V2 sunt V) esse miseros, qui mortui sint, quoniam extorsisti, ut faterer, qui omnino non essent, eos ne[*](ne s. v. K1 ) miseros quidem esse posse. quid?[*](quid ecce K ante ecce adscr. m (= magister) K2, post esse d (disc.) Kree ) qui vivimus, cum moriendum sit, nonne miseri sumus? quae enim potest in vita esse iucunditas, cum dies et noctes cogitandum sit iam iamque esse moriendum?

Ecquid[*](ecqui X(W?)) ergo intellegis, quantum mali de humana condicione deieceris?

Quonam modo?

Quia, si mors[*](mors Vc mori X1 (V1)) etiam mortuis miserum esset, infinitum quoddam et sempiternum malum haberemus in vita;[*](in vita del. Bai., sed vita hic non opponitur mortis tempori. ) nunc video calcem, ad quam cum sit decursum, nihil sit praeterea extimescendum. sed tu mihi videris Epicharmi,[*](epicarmi G1 (corr.1)K) acuti nec insulsi[*](insulsi insul in r. Vc ) hominis ut Siculi, sententiam sequi.

Quam? non enim novi.

Dicam, si potero, Latine. scis enim me Graece loqui in Latino sermone non plus solere quam in Graeco Latine.

Et recte quidem. sed quae tandem est Epicharmi[*](epicarmi GRV1 (corr. 2 ) ) ista sententia?

1. E/mori nolo/,[*](Epich. fr. 247) sed me esse mo/rtuum nihil[*](nihili edd. vett. ) ae/stimo.

Iam adgnosco[*](adgnosco RV (sed d erasum) adn. G1 agn. K) Graecum.[*](graeco G1 gradum ex graecum V2? sed Man. et) sed quoniam coëgisti, ut concederem, qui mortui essent, eos miseros non esse, perfice, si potes, ut ne moriendum quidem esse miserum putem.