de Finibus Bonorum et Malorum

Cicero, Marcus Tullius

Cicero. M. Tulli Ciceronis De finibus bonorum et malorum. Schiche, Theodor, editor. Leipzig: Teubner, 1915.

sed primum illud vide, gravissimam illam vestram sententiam, quae familiam ducit, honestum quod sit, id esse bonum solum[*](bonum solum BERNV) honesteque vivere bonorum finem, communem fore vobis cum

p.140
omnibus, qui in una virtute constituunt finem bonorum, quodque dicitis, informari non posse virtutem, si quicquam, nisi quod honestum sit, numeretur, idem dicetur ab illis, modo quos[*](modo quos BERNV) nominavi. mihi autem aequius videbatur Zenonem cum Polemone disceptantem, a quo quae essent principia naturae acceperat,[*](acceperat V accederat R ac- cederet BE concederat N) a communibus initiis progredientem videre ubi primum insisteret et unde causa controversiae nasceretur, non stantem cum iis, qui ne dicerent quidem sua summa bona esse a[*](a N2V om. BERN1 ) natura profecta, uti isdem argumentis, quibus illi uterentur, isdemque sententiis.

Minime vero illud probo, quod, cum docuistis, ut vobis videmini, bonum solum[*](bonum solum BERV solum bonum N) esse, quod honestum sit, tum rursum[*](rursus RV) dicitis initia proponi necesse esse apta[*](esse apta NV est acta BER) et accommodata naturae, quorum ex selectione[*](ex selectione Ald. nepos, ex electione RN exelectione BEV) virtus possit existere. non enim in selectione virtus ponenda erat, ut id ipsum, quod erat bonorum ultimum, aliud aliquid[*](aliquod BE) adquireret. nam omnia, quae sumenda quaeque legenda aut optanda sunt, inesse debent in summa bonorum, ut is, qui eam adeptus sit, nihil praeterea desideret. videsne ut, quibus summa est in voluptate, perspicuum sit quid iis[*](iis edd. his) faciendum sit aut non faciendum? ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; apparet statim, quae sint officia, quae actiones. vobis autem, quibus nihil est aliud propositum nisi rectum atque honestum, unde officii, unde agendi principium nascatur non reperietis.

Hoc igitur quaerentes[*](quaerentes (queretes cod. Spir.) Gz. queritis) omnes, et ii, qui quodcumque in mentem veniat aut quodcumque occurrat se sequi dicent, et vos ad naturam

p.141
revertemini.[*](revertemini N revertimini) quibus natura iure responderit non esse verum aliunde finem beate vivendi, a se principia rei gerendae peti; esse[*](peti esse N2V petiisse RN1 peciisse BE) enim unam rationem, qua et principia rerum agendarum et ultima bonorum continerentur, atque ut Aristonis esset explosa sententia dicentis nihil differre aliud ab alio, nec esse res ullas praeter virtutes et vitia, inter quas quicquam omnino interesset, sic errare Zenonem, qui nulla in re nisi in virtute aut vitio propensionem ne minimi quidem momenti ad summum bonum adipiscendum esse diceret et, cum ad beatam vitam nullum momentum cetera haberent,[*](cetera haberent Brem. (ceterae res haberent Dav.) ea res haberet BER) ad appetitionem tamen[*](tamen Dav. autem BER) rerum esse in iis momenta diceret;[*](et cum ad ... momenta diceret (v. 13) om. NV) quasi vero haec appetitio non ad summi boni adeptionem pertineret! Quid autem minus consentaneum est quam quod aiunt cognito summo bono reverti se ad naturam, ut ex[*](ex BE ab) ea petant agendi principium, id est officii?