Orator

Cicero, Marcus Tullius

Cicero. M. Tulli Ciceronis. Rhetorica, Vol. II. Wilkins, A. S., editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.

tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in quo profecto vis maxima est. Hic est enim, cuius ornatum dicendi et copiam admiratae gentes eloquentiam in civitatibus plurimum[*](pluribus A ) valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, quae cursu magno sonituque ferretur, quam suspicerent

p.2030
omnes[*](omnes om. A ), quam admirarentur, quam se adsequi posse diffiderent. Huius eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, modo inrepit in sensus; inserit novas opiniones, evellit insitas.

sed multum interest inter hoc dicendi genus et superiora. Qui in illo subtili et acuto elaboravit ut callide arguteque diceret, nec quicquam altius cogitavit[*](cogitavit Heerdegen: cogitaret L: nec ... cogitaret om. A ), hoc uno perfecto magnus orator est, et si[*](etsi Jahn: si AL: sed Friedrich ) non maximus; minimeque in lubrico versabitur et, si semel constiterit, numquam cadet. Medius ille autem, quem modicum et temperatum voco, si modo suum illud satis instruxerit, non extimescet[*](extimescit L ) ancipites dicendi incertosque casus; etiam si quando minus succedet, ut saepe fit, magnum tamen periculum non adibit: alte[*](alte A: aliter L ) enim cadere non potest.

at vero hic noster, quem principem ponimus, gravis acer ardens, si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit aut huic generi studuit[*](studet L ) uni nec suam copiam cum illis duobus generibus[*](generibus om. A ) temperavit, maxime est contemnendus. Ille enim summissus, quod acute et veteratorie dicit, sapiens iam[*](iam AL: tamen Stangl ), medius suavis, hic autem copiosissimus, si nihil aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim nihil potest tranquille, nihil leniter, nihil partite definite distincte facete[*](facte maluit Stangl ) dicere, praesertim cum causae partim totae sint eo modo partim aliqua ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit[*](coeperit Stangl cum codice m ), furere apud sanos et quasi inter sobrios bacchari vinulentus videtur[*](videbitur maluit H. Stephanus ).

tenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo; nam[*](nam A: non L: unde non manu, nam manu si Klotz ) manu si prehendissem, ne ipse quidem sua tanta eloquentia mihi persuasisset ut se dimitterem. sed inventus

p.2031
profecto est ille eloquens[*](eloquens secl. Bake ), quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is[*](is A: sed L )? complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta[*](alta A: magna L ) graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, umquam fuit.