Orator

Cicero, Marcus Tullius

Cicero. M. Tulli Ciceronis. Rhetorica, Vol. II. Wilkins, A. S., editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.

quin etiam, quod iam subrusticum videtur, olim autem politius, eorum verborum, quorum eaedem erant postremae duae litterae, quae sunt in optimus, postremam litteram detrahebant, nisi vocalis insequebatur. Ita non erat ea offensio in versibus quam nunc fugiunt poetae novi. Sic[*](sic A: ita L ) enim loquebamur[*](loquebamur AL: loquebantur ed. Rom. ):

qui est omnibu[*](omnibu A: omnibus L )' princeps
non omnibus[*](omnib. A : omnium L ) princeps, et:
vita illa dignu[*](dignu A: dignum L )' locoque
p.2053
non dignus. Quod si indocta consuetudo tam est artifex suavitatis, quid ab ipsa tandem arte et doctrina postulari putamus?

haec dixi brevius quam si hac de re una[*](una postulata A (oculi errore ex postulari natum), unde una proposita Heerdegen: una posita Stroebel ) disputarem—est enim locus hic late patens de natura usuque verborum—longius autem quam instituta ratio postulabat.

sed quia rerum verborumque iudicium in prudentia[*](in prudentia A: prudentiae L ) est, vocum autem et numerorum aures sunt iudices, et quod illa ad intellegentiam referuntur, haec ad voluptatem, in illis ratio invenit, in his sensus artem. Aut enim neglegenda fuit nobis voluntas[*](voluntas Bake: voluptas AL ) aurium, quibus probari nitebamur[*](nitebamur Stangl: videbamur A: volebamus L ), aut ars eius conciliandae reperienda.

duae sunt igitur res quae permulceant auris, sonus et numerus. De numero mox, nunc de sono quaerimus. Verba, ut supra diximus, legenda sunt potissimum bene sonantia, sed ea non ut poetae exquisita ad sonum, sed sumpta de medio.

qua pontus Helles[*](Helles A: hellus L superat tmolum L: superadmolum A ), †supera Tmolum ac Tauricos†[*](ac Tauricos PM: ad Tauricos FO: adauricos A: qua ponte ab Helles superat Tmolum et Tauricos Madvig ):
locorum[*](locorum AL: colchorum O2, unde auricomus Colchorum <aries> Ribbeck ) splendidis nominibus inluminatus est versus, sed proximus inquinatus insuavissima littera:
finis[*](finis L: finitus A ) frugifera et efferta[*](efferta Lachmann ad Lucr. vi. 258: ferta L: feria A1 ) arva Asiae[*](Asiae A: Asia L ) tenet.

qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet:

qua tempestate Helenam Paris[*](paris helenam AL: transp. Lachmann, cp. de Orat. iii. 219)
et quae sequuntur. Immo vero ista sequamur asperitatemque fugiamus:
habeo istanc[*](istanc Ribbeck: ista A: istan L ) ego perterricrepam
p.2054
itemque[*](itemque Ernesti: idemque L: fidem ... A ):
versutiloquas malitias.
nec solum componentur verba ratione, sed etiam finientur[*](componentur... finientur L: componantur ... finiantur A ), quoniam id iudicium esse alterum aurium diximus. Et[*](et A: sed L ) finiuntur[*](finiuntur L: finiantur A ) aut ipsa compositione et quasi[*](et quasi AL: aut quasi Schütz aut quodam genere vulg.: ut quaedam genera AL ) sua sponte, aut quodam genere verborum, in[*](in om. A ) quibus ipsis concinnitas inest; quae sive casus habent in exitu similis sive paribus paria redduntur sive opponuntur contraria, suapte natura numerosa sunt, etiam si nihil est factum de industria.