Philippicae

at beneficio sum tuo usus. quo? quamquam illud ipsum quod commemoras semper prae me tuli: malui me tibi debere confiteri quam cuiquam minus prudenti[*](pudenti Bake) non satis gratus videri. sed quo beneficio? quod[*](quod Vc: quo nst) me Brundisi non occideris? quem ipse victor qui tibi, ut tute gloriari solebas, detulerat ex latronibus suis principatum, salvum esse voluisset, in Italiam ire iussisset, eum tu[*](tu ut V (cf. § 76)) occideres? fac potuisse. quod est aliud, patres conscripti, beneficium latronum nisi ut commemorare possint eis se dedisse vitam quibus non ademerint? quod si esset beneficium, numquam qui[*](qui V: ii qui D) illum interfecerunt a quo erant conservati[*](servati D), quos tu ipse[*](ipse om. V) clarissimos viros soles appellare[*](appellare soles D), tantam essent gloriam consecuti. quale autem beneficium est quod te abstinueris nefario scelere? qua in re non tam iucundum mihi videri[*](videri mihi D) debuit non interfectum me[*](me suppl. Madvig) a te quam miserum te id[*](id te D) impune facere potuisse.

sed sit beneficium, quando quidem maius accipi a latrone nullum potuit: in quo potes me dicere ingratum? an de interitu rei publicae queri non debui, ne in te ingratus viderer? at in[*](an in D) illa querela misera quidem et luctuosa, sed mihi pro hoc gradu in quo me senatus populusque Romanus conlocavit necessaria, quid est dictum a me cum contumelia, quid non moderate, quid non amice? quod quidem cuius temperantiae fuit, de M. Antonio querentem abstinere maledicto[*](maledicti V: -tis Faernus), praesertim cum tu reliquias rei publicae dissipavisses, cum domi tuae turpissimo mercatu omnia essent venalia, cum leges eas quae numquam promulgatae essent et de te et a te latas confiterere, cum auspicia augur, intercessionem consul sustulisses, cum esses foedissime stipatus armatis, cum omnis impuritates impudica[*](impudica V1 et Nonius, p. 333: pudica V2D) in domo cotidie susciperes vino lustrisque confectus.

at ego, tamquam[*](quamquam t: tam V) mihi cum M. Crasso contentio esset, quocum multae et[*](et iam V: et tam Halm) magnae fuerunt, non cum uno gladiatore nequissimo, de re publica graviter querens de homine nihil dixi. itaque hodie perficiam ut intellegat quantum a me beneficium tum acceperit. at etiam litteras, quas me sibi misisse diceret, recitavit homo et humanitatis expers et vitae communis ignarus. quis enim umquam qui paulum modo[*](paulum modo D: paulo V) bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas offensione aliqua interposita in medium protulit palamque recitavit? quid est aliud tollere ex[*](ex Halm: et V: e D) vita vitae societatem, tollere amicorum conloquia absentium? quam multa ioca[*](ioca n: loca cett.) solent esse[*](esse om. V) in epistulis quae, prolata si sint, inepta videantur, quam multa seria neque tamen ullo modo divolganda!

sit hoc inhumanitatis[*](inhum, tuae D): stultitiam incredibilem videte. quid habes quod mihi opponas, homo diserte, ut mustelae tamen Seio et Tironi Numisio[*](ut Mustelae tamen Seio et Tironi Numisio scripsi, ita fere D (tamen scio nst: tam inscio c, quod probat Landgraf), cf. xii. 14: mus et laetam esse V cett. omissis: ut Tironi et Mustelae iam esse Halm) videris? qui cum hoc ipso[*](ipso ipsũo V: isto D) tempore stent cum gladiis in conspectu senatus, ego quoque te[*](te quoque V) disertum putabo, si ostenderis quo modo sis eos inter sicarios defensurus. sed quid opponas tandem, si negem me umquam ad te istas litteras misisse? quo me teste convincas[*](convinces D)? an chirographo? in quo habes scientiam quaestuosam. qui possis? sunt enim librari[*](libera D) manu. iam invideo magistro tuo, qui te tanta mercede quantam iam proferam nihil sapere doceat[*](docuit D).

quid enim est minus non dico oratoris, sed hominis quam id obicere adversario quod ille si verbo negarit longius progredi non possit qui obiecerit? at ego non nego, teque in isto ipso convinco non inhumanitatis solum sed etiam amentiae. quod enim verbum in istis litteris est non plenum humanitatis[*](solum ... humanitatis om. D), offici, benevolentiae? omne autem crimen tuum[*](tuum meum n2: del. Manutius) est quod de te in his litteris non male existimem, quod scribam[*](scribebam V) tamquam ad civem, tamquam ad bonum virum, non tamquam ad sceleratum et latronem. at ego tuas litteras, etsi iure poteram a te lacessitus, tamen non proferam: quibus petis ut tibi per me liceat quendam de exsilio reducere, adiurasque id te invito me non esse facturum; idque a me impetras[*](impetrasti Bake). quid enim me interponerem audaciae tuae, quam[*](quem D) neque auctoritas huius ordinis neque existimatio populi Romani neque leges ullae possent coercere?

verum tamen quid erat quod me rogares, si erat is de quo rogabas Caesaris lege reductus? sed videlicet meam gratiam voluit esse, in quo ne ipsius quidem ulla esse poterat lege lata.

sed cum mihi, patres conscripti, et pro me aliquid et in M. Antonium multa dicenda sint, alterum peto a vobis ut me pro me dicentem benigne, alterum ipse efficiam ut, contra illum cum dicam, attente audiatis. simul illud oro: si meam cum in omni vita tum in dicendo moderationem modestiamque cognostis, ne me hodie, cum isti, ut provocavit, respondero[*](respondero V: -deo t: -debo cns), oblitum esse putetis mei. non tractabo ut consulem: ne ille quidem me ut consularem. etsi ille nullo modo consul[*](est consul D), vel quod ita vivit vel quod ita rem publicam gerit vel quod ita factus est; ego sine ulla controversia consularis.