Philippicae

vos autem, patres conscripti, si M. Brutum deserueritis et[*](deserueritis et del. Faernus) prodideritis, quem tandem civem umquam ornabitis, cui favebitis[*](cui favebitis om. V)? nisi forte eos qui diadema imposuerint conservandos, eos qui regni[*](regni V et Nonius p. 404: regis D) nomen sustulerint deserendos putatis. ac de hac quidem divina atque immortali laude Bruti silebo quae gratissima memoria omnium civium inclusa nondum publica auctoritate testata est. tantamne patientiam, di boni! tantam moderationem, tantam in iniuria tranquillitatem et modestiam! qui cum praetor urbanus[*](urbanus D: urbis V (cf. ix. 16)) esset, urbe caruit, ius non dixit, cum omne ius rei publicae recuperavisset, cumque concursu cotidiano bonorum omnium qui admirabilis ad eum fieri solebat praesidioque Italiae cunctae saeptus posset esse, absens iudicio bonorum defensus esse maluit quam praesens manu: qui ne Apollinaris quidem ludos pro sua populique Romani dignitate apparatos praesens fecit, ne quam viam patefaceret sceleratissimorum hominum audaciae.

quamquam qui umquam aut ludi aut dies[*](aut dies V2n: aut audies V1: auidiis (-ius s) st: aut b) laetiores fuerunt quam cum in singulis versibus[*](versibus festa est (§ 10) med. omissis D) populus Romanus maximo clamore et plausu Bruti memoriam prosequebatur? corpus aberat liberatoris, libertatis memoria aderat: in qua Bruti imago cerni videbatur. at hunc eis[*](iis Muretus: his V) ipsis ludorum diebus videbam in insula[*](insula V2: insugula V1 (e coll. mea): insulula Garatoni) clarissimi[*](carissimi V: corr. Poggius) adulescentis[*](in Neside domi clar. adul. coni. Reid (cf. Att. xvi. 1. 1)), Cn.[*](Cn. supplevi ex insugula (i. e. insugula): praenomen Luculli (cf Att. xv. 1. b. 1) loco motum est) Luculli, propinqui sui nihil nisi de pace et concordia civium cogitantem. eundem vidi postea Veliae, cedentem Italia ne qua oreretur belli civilis causa propter se. O spectaculum illud non modo hominibus sed undis ipsis et litoribus luctuosum! cedere e patria servatorem eius, manere in patria perditores! Cassi classis paucis post diebus consequebatur, ut me puderet, patres conscripti, in eam urbem redire ex qua illi abirent. sed quo consilio redierim initio audistis, post estis[*](potestis V: corr. Poggius) experti. exspectatum igitur tempus a Bruto est.

nam quoad vos omnia pati vidit, usus est ipse incredibili patientia: postea quam vos ad libertatem sensit erectos, praesidia vestrae libertati paravit. at cui pesti quantaeque restitit! si enim C. Antonius quod animo intenderat perficere potuisset—at potuisset[*](at potuisset scripsi: aut potuisset V: potuisset autem Poggius: aut potius Muretus) nisi eius sceleri virtus M. Bruti obstitisset—Macedoniam, Illyricum, Graeciam perdidissemus; esset vel receptaculum pulso Antonio vel agger oppugnandae Italiae Graecia: quae quidem nunc M. Bruti imperio, auctoritate, copiis non instructa solum sed etiam ornata tendit dexteram Italiae suumque ei praesidium pollicetur. qui[*](qui scripsi: quod qui V: quare qui Faernus) ab illo abducit exercitum, et respectum pulcherrimum et praesidium firmissimum adimit rei publicae.

equidem cupio haec quam primum Antonium audire, ut intellegat non D. Brutum quem vallo circumsedeat, sed se ipsum obsideri. tria tenet oppida toto in orbe terrarum; habet inimicissimam Galliam; eos etiam quibus confidebat alienissimos, Transpadanos; Italia omnis infesta est; exterae[*](exterae Vn2: exere n1s: exiere bt) nationes a prima ora[*](a prima ora ed R: a primo ore V: a (ad b) primori bns: ad primũ t (cf Fam. xii 5.1) Graeciae[*](Graecia D) usque ad Aegyptum optimorum et fortissimorum civium imperiis et praesidiis tenentur. erat ei spes una[*](spes una D: pecunia V: spes unica coni. Halm) in C. Antonio qui duorum fratrum aetatibus medius interiectus vitiis[*](vitiis om. D) cum utroque certabat. is[*](is V: s t: om. bns) tamquam extruderetur a senatu in Macedoniam et non contra prohiberetur proficisci, ita cucurrit.

quae tempestas, di immortales, quae flamma, quae vastitas, quae pestis Graeciae[*](Graeciae fuisset D), nisi incredibilis ac divina virtus[*](virtus Caes. V) furentis hominis conatum atque audaciam compressisset! quae celeritas illa Bruti, quae cura, quae virtus! etsi ne C.[*](ne C. Muretus: nec V: ne illa D) quidem Antoni celeritas contemnenda est, quam[*](quem D) nisi in via caducae hereditates retardassent, volasse eum, non iter fecisse[*](non interfecisse D) diceres. Alios ad negotium publicum ire cum cupimus, vix solemus extrudere: hunc retinentes extrusimus[*](extrusimus Muretus: extruimus V: exclusimus D). at quid ei cum Apollonia, quid cum Dyrrachio, quid cum Illyrico, quid cum P. Vatini imperatoris exercitu? succedebat, ut ipse dicebat, Hortensio. certi fines Macedoniae, certa condicio, certus, si modo erat ullus[*](certissimo modo erat illius D), exercitus: cum Illyrico vero et cum Vatini legionibus quid erat Antonio?

'at[*](at V: an t: ac bns) ne Bruto quidem': id enim fortasse quispiam improbus dixerit. omnes legiones, omnes copiae quae ubique sunt rei publicae[*](rei p. V: populi R. D) sunt: nec enim eae[*](neque enim hae D) legiones quae M. Antonium reliquerunt Antoni potius quam rei publicae fuisse dicentur[*](dicentur V: dixerunt t: dicuntur cett.). omne enim et[*](enim et V: enim D) exercitus et imperi ius amittit is qui eo imperio et exercitu rem publicam oppugnat. quod si ipsa res publica iudicaret aut si omne ius decretis eius statueretur, Antonione an Bruto legiones populi Romani adiudicaret? alter advolarat subito ad direptionem pestemque sociorum ut, quacumque[*](quacunque bns: quocunque V: quocum t) iret, omnia vastaret, diriperet, auferret, exercitu populi Romani contra ipsum populum Romanum uteretur; alter eam legem[*](sibi legem D) sibi statuerat, ut, quocumque venisset, lux venisse quaedam et spes salutis videretur. denique alter ad evertendam rem publicam praesidia quaerebat, alter ad conservandam. nec vero nos hoc magis videbamus quam ipsi milites a quibus tanta in iudicando prudentia non erat postulanda.

cumvii cohortibus esse Apolloniae[*](esse Apolloniae Vb (-io b): isse Apolloniam ns: Apolloniam t scribunt n2) scribit Antonium, qui iam aut captus est—quod di duint[*](di duint Halm: di dent V2bns: dicit V1: didicit t)!—aut certe homo verecundus in Macedoniam non accedit ne contra senatus consultum[*](sen. cons. se D) fecisse videatur. dilectus habitus in Macedonia est summo Q. Hortensi studio et industria; cuius animum egregium dignumque ipso et[*](et ipso D) maioribus eius ex Bruti litteris perspicere potuistis. legio quam L. Piso ducebat, legatus Antoni, Ciceroni se filio meo tradidit. equitatus qui in Syriam ducebatur bipertito alter eum quaestorem[*](alter eum quaestorem V: alterum D) a quo ducebatur reliquit in Thessalia seseque ad Brutum contulit; alterum in Macedonia Cn. Domitius adulescens summa virtute, gravitate[*](gravitate om. D), constantia a legato Syriaco[*](Syriaco del. Pluygers) abduxit. P. autem Vatinius qui et antea[*](qui est antea D) iure laudatus a vobis et hoc tempore merito laudandus est aperuit Dyrrachi portas Bruto et exercitum tradidit.

tenet igitur res publica Macedoniam, tenet Illyricum, tuetur Graeciam: nostrae sunt legiones, nostra levis armatura, noster[*](noster (ante equit.) bnt: nostra V: nostri s) equitatus, maximeque noster est Brutus semperque noster, cum sua excellentissima virtute rei publicae natus tum fato quodam paterni maternique generis et nominis. ab hoc igitur viro[*](viro om. D) quisquam bellum timet qui, ante quam nos id coacti suscepimus, in pace iacere quam in bello vigere maluit? quamquam ille quidem numquam iacuit neque[*](nec D) hoc cadere verbum in tantam virtutis praestantiam potest. erat enim in desiderio civitatis, in ore, in sermone omnium; tantum autem aberat a bello ut, cum cupiditate libertatis Italia arderet, defuerit civium studiis potius quam eos in armorum discrimen adduceret. itaque illi ipsi si qui sunt qui tarditatem Bruti reprehendant tamen idem moderationem patientiamque mirantur.

sed iam video quae loquantur; neque enim id occulte faciunt. timere se dicunt quo modo ferant veterani exercitum Brutum habere. quasi vero quicquam intersit inter A. Hirti, C. Pansae, D. Bruti, C. Caesaris et hunc exercitum M. Bruti. nam si quattuor exercitus ei de quibus dixi propterea laudantur quod pro populi Romani libertate arma ceperunt, quid est cur hic M. Bruti exercitus non in eadem causa reponatur[*](ponatur V1)? at enim veteranis suspectum nomen est M. Bruti. magisne quam Decimi? equidem non arbitror. etsi est enim Brutorum commune factum et laudis societas aequa, Decimo tamen eo[*](eo hic inser. Müller, ante tamen Naugerius (2): cõ ante Brutorum hab. V) iratiores erant ei qui id factum dolebant quo minus ab eo[*](eo V: illo D) rem illam dicebant fieri debuisse[*](decuisse D). quid ergo agunt nunc[*](nunc agant D) tot exercitus nisi ut obsidione Brutus liberetur? qui autem hos exercitus ducunt? ei, credo, qui C. Caesaris[*](C. om. D (ita mox)) res actas[*](res actas acta Pluygers) everti, qui causam veteranorum prodi volunt.

si ipse viveret C. Caesar, acrius, credo, acta sua defenderet quam vir fortissimus defendit Hirtius, aut amicior causae quisquam inveniri potest quam filius? at horum alter nondum ex longinquitate gravissimi morbi recreatus quicquid habuit virium, id in eorum libertatem defendendam contulit quorum votis iudicavit se a morte revocatum; alter virtutis robore firmior quam aetatis cum istis ipsis veteranis ad D. Brutum liberandum est profectus. ergo illi certissimi idemque acerrimi Caesaris actorum patroni pro D. Bruti salute bellum gerunt, quos veterani sequuntur; de libertate enim populi Romani, non de suis commodis armis decernendum vident.