Deipnosophistae

καὶ Ἀλκμὰν δ’ ὁ ποιητὴς ἑαυτὸν ἀδηφάγον εἶναι παραδίδωσιν ἐν τῷ τρίτῳ διὰ τούτων (fr. 33)·

1. καὶ ποκά τοι δώσω τρίποδος κύτος,
2. ᾧ κ’ ἔνι ......... λε’ ἀγείρῃς.
3. ἀλλ’ ἔτι νῦν γ’ ἄπυρος, τάχα δὲ πλέος
4. ἔτνεος, οἷον ὁ παμφάγος Ἀλκμὰν
   v.2.p.406
5. ἠράσθη χλιερὸν πεδὰ τὰς τροπάς.
6. οὔ τι γὰρ ἠὺ τετυγμένον ἔσθει ...
7. ἀλλὰ τὰ κοινὰ γάρ, ὥσπερ ὁ δᾶμος,
8. ζατεύει.

κἀν τῷ εʹ δὲ ἐμφανίζει αὑτοῦ τὸ ἀδηφάγον λέγων οὕτως (fr. 76)·

1. ὥρας δ’ ἔσηκε τρεῖς, θέρος
2. καὶ χεῖμα κὠπώραν τρίταν
3. καὶ τέτρατον τὸ ἦρ, ὅκα
4. σάλλει μέν, ἐσθίεν δ’ ἄδαν
5. οὐκ ἔστι.

Ἀναξίλας δ’ ὁ κωμικὸς περὶ Κτησίου τινὸς διαλεγόμενος ἐν Χρυσοχόῳ δράματί φησιν (II 273 K)·

1. ἤδη σχεδόν τι πάντα σοι πλὴν Κτησίου.
2. δείπνου γὰρ οὗτος, ὡς λέγουσιν οἱ σοφοί,
3. ἀρχήν, τελευτὴν δ’ οὐκ ἐπίσταται μόνος.

κἀν Πλουσίοις (ib. p. 272)·

1. διαρραγήτω χἄτερος δειπνῶν τις εὖ,
2. μὴ Κτησίας μόνος. Β. τί γὰρ σὲ κωλύει;
3. Α. δείπνου γὰρ οὗτος, ὡς λέγουσιν οἱ σοφοί,
4. ἀρχήν, τελευτὴν δ’ ἔμαθεν οὐδεπώποτε.

κἀν Χάρισι δὲ Κραναόν τινα συγκαταλέγει οὕτως αὐτῷ (p. 273)·

1. οὐκ ἐτὸς ἐρωτῶσίν με προσιόντες τινές·
2. ὄντως ὁ Κραναὸς Κτησίου κατεσθίει
3. ἔλαττον ἢ δειπνοῦσιν ἀμφότεροι συχνά;
   v.2.p.407

Φιλέταιρος δ’ ἐν Ἀταλάντῃ (II 230 K)·

1. κἂν δέῃ, τροχάζω στάδια πλείω Σωτάδου,
2. τὸν Ταυρέαν δὲ τοῖς πόνοις ὑπερβαλῶ
3. τὸν Κτησίαν τε τῷ φαγεῖν ὑπερδραμῶ.

Ἀνάξιππος Κεραυνῷ (IV 464 M)·

1. ὁρῶ γὰρ ἐκ παλαίστρας τῶν φίλων
2. προσιόντα μοι Δάμιππον. Β. ἦ τοῦτον λέγεις
3. τὸν πέτρινον, ὃν οἱ φίλοι καλοῦσί σοι
4. νυνὶ δι’ ἀνδρείαν Κεραυνόν; εἰκότως·
5. ἀβάτους ποιεῖν γὰρ τὰς τραπέζας οἴομαι
6. αὐτὸν κατασκήπτοντα αὐταῖς τῇ γνάθῳ.

ἐν τούτοις ἐδήλωσεν ὁ κωμικὸς διότι καὶ τὸ δρᾶμα Κεραυνὸν ἀπ’ αὐτοῦ ἐπιγέγραφε. Θεόφιλος δ’ ἐν Ἐπιδαύρῳ (II 474 K)·

1. Ἀτρεστίδας τις Μαντινεὺς λοχαγὸς ἦν,
2. ἀνδρῶν ἁπάντων πλεῖστα δυνάμενος φαγεῖν.

ἐν δὲ Παγκρατιαστῇ παραγαγὼν τὸν ἀθλητὴν ὡς πολλὰ ἐσθίοντά φησιν (p. 475)·

1. ἑφθῶν μὲν σχεδὸν
2. τρεῖς μνᾶς, Β. λέγ’ ἄλλο. Α. ῥυγχίον, κωλῆν, πόδας
3. τέτταρας ὑείους, Β. Ἡράκλεις. Α. βοὸς δὲ τρεῖς,
4. ὄρνιθ᾽, Β. Ἄπολλον. λέγ’ ἕτερον. Α. σύκων δύο
5. μνᾶς. Β. ἐπέπιες δὲ πόσον; Α. ἀκράτου δώδεκα
6. κοτύλας. Β. Ἄπολλον, Ὧρε καὶ Σαβάζιε.

καὶ ἔθνη δὲ ὅλα εἰς πολυφαγίαν ἐκωμῳδεῖτο, ὡς τὸ Βοιωτόν. Εὔβουλος γοῦν ἐν Ἀντιόπῃ φησί (II 169 K)·

1. πώνειν μὲν ἁμὲς καὶ φαγεῖν μάλ’ ἀνδρικοὶ
2. καὶ καρτερεῖμεν, τοῖς δ’ Ἀθηναίοις λέγειν
3. καὶ μικρὰ φαγέμεν, τοὶ δὲ Θηβαῖοι μέγα.

καὶ ἐν Εὐρώπῃ (p. 176)·

1. κτίζε Βοιωτῶν πόλιν,
2. ἀνδρῶν ἀρίστων ἐσθίειν δι’ ἡμέρας.

καὶ ἐν Ἴωνι (p. 177)·

1. οὕτω σφόδρ’ ἐστὶ τοὺς τρόπους Βοιώτιος
2. ὥστ’ οὐδὲ δειπνῶν, ὡς λέγουσ᾽, ἐμπίπλαται.

ἐν δὲ Κέρκωψι (p. 181)·

1. μετὰ ταῦτα Θήβας ἦλθον, οὗ τὴν νύχθ’ ὅλην
2. τήν θ’ ἡμέραν δειπνοῦσι καὶ κοπρῶν’ ἔχει
3. ἐπὶ ταῖς θύραις ἕκαστος, οὗ πλήρει βροτῷ
4. οὐκ ἔστι μεῖζον ἀγαθόν· ὡς χεζητιῶν
5. μακρὰν βαδίζων, πολλὰ δ’ ἐσθίων ἀνήρ,
6. δάκνων τὰ χείλη παγγέλοιός ἐστ’ ἰδεῖν.

ἐν δὲ τοῖς Μυσοῖς πρὸς τὸν Ἡρακλέα ποιεῖ τινα τάδε λέγοντα (p. 187)·

1. σὺ μὲν τὸ Θήβης, ὡς λέγεις, πέδον λιπών,
2. ἀνδρῶν ἀρίστων ἐσθίειν δι’ ἡμέρας
3. ὅλης τραχήλους καὶ κοπρῶνας πλησίον ...

Δίφιλος δὲ ἐν Βοιωτίῳ (II 547 K)·

1. οἷος ἐσθίειν πρὸ ἡμέρας
2. ἀρξάμενος ἢ πάλιν πρὸς ἡμέραν.

Μνησίμαχος Βουσίριδι (II 436 K)·

1. εἰμὶ γὰρ Βοιώτιος
   v.2.p.409
2. ὀλίγα μὲν λαλῶν, Β. δίκαια ταῦτα. Α. πολλὰ δ᾽
3. ἐσθίων.

Ἄλεξις Τροφωνίῳ (II 383 K)·

1. νῦν δ’ ἵνα μὴ παντελῶς Βοιώτιοι
2. φαίνησθ’ εἶναι τοῖς διασύρειν ὑμᾶς εἰθισμένοις,
3. ὡς ἀκίνητοι νῦν εἶναι βοᾶν καὶ πονεῖν μόνον
4. καὶ δειπνεῖν ἐπιστάμενοι διὰ τέλους τὴν νύχθ᾽ ὅλην,
5. γυμνοῦθ’ αὑτοὺς θᾶττον ἅπαντες.

Ἀχαιὸς δ’ ἐν Ἄθλοις (p. 579 N)·

1. πότερα θεωροῖς εἴτ’ ἀγωνισταῖς λέγεις;
2. Β. πόλλ’ ἐσθίουσιν, ὡς ἐπασκούντων τρόπος.
3. Α. ποδαποὶ γάρ εἰσιν οἱ ξένοι; Β. Βοιώτιοι.

ἐκ τούτων εἰκός ἐστι καὶ Ἐρατοσθένη ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς (p. 199 B) Πρεπέλαον φῆσαι ἐρωτηθέντα τί αὐτῷ δοκοῦσιν εἶναι Βοιωτοὶ εἰπεῖν· ‘τί γὰρ ἄλλο ἢ τοιαῦτα ἐλάλουν, οἷα ἂν καὶ τὰ ἀγγεῖα φωνὴν λαβόντα, ὁπόσον ἕκαστος χωρεῖ. Πολύβιος δ’ ὁ Μεγαλοπολίτης ἐν τῇ εἰκοστῇ τῶν ἱστοριῶν φησιν (c. 4, 1. 6, 5) ὡς Βοιωτοὶ μεγίστην δόξαν λαβόντες κατὰ τὰ Λευκτρικὰ κατὰ μικρὸν ἀνέπεσον ταῖς ψυχαῖς καὶ ὁρμήσαντες ἐπ’ εὐωχίας καὶ μέθας διέθεντο καὶ κοινωνεῖα τοῖς φίλοις. πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐχόντων γενεὰς ἀπεμέριζον τοῖς συσσιτίοις τὸ πλέον μέρος τῆς οὐσίας, ὥστε πολλοὺς εἶναι Βοιωτῶν οἷς ὑπῆρχε δεῖπνα τοῦ μηνὸς πλείω τῶν εἰς τὸν μῆνα διατεταγμένων ἡμερῶν. διόπερ Μεγαρεῖς μισήσαντες αὐτῶν τὴν τοιαύτην κατάστασιν ἀπένευσαν εἰς τοὺς Ἀχαιούς.

καὶ Φαρσάλιοι δὲ κωμῳδοῦνται ὡς πολυφάγοι. Μνησίμαχος γοῦν ἐν Φιλίππῳ φησί (II 441 K)·

1. τῶν Φαρσαλίων
2. ἥκει τις, ἵνα καὶ τὰς τραπέζας καταφάγῃ;
3. Β. οὐδεὶς πάρεστιν. Α. εὖ γε δρῶντες. ἆρά που
4. ὀπτὴν κατεσθίουσι πόλιν Ἀχαικήν;

ὅτι δὲ καὶ πάντες Θετταλοὶ ὡς πολυφάγοι διεβάλλοντο Κράτης φησὶν ἐν Λαμίᾳ (I 136 K)·

1. ἔπη τριπήχη Θετταλικῶς τετμημένα.

τοῦτο δ’ εἶπεν ὡς τῶν Θετταλῶν μεγάλα κρέα τεμνόντων. Φιλέταιρος δ’ ἐν Λαμπαδηφόροις (II 233 K)·

1. καὶ χειροβαρὲς σαρκὸς ὑείας Θετταλότμητον κρέας.

ἔλεγον δὲ καὶ Θετταλικὴν ἔνθεσιν τὴν μεγάλην. Ἕρμιππος Μοίραις (I 235 K)·

1. ὁ Ζεὺς δὲ τούτων οὐδὲν ἐνθυμούμενος
2. μύων ξυνέπλαττε Θετταλικήν τιν’ ἔνθεσιν.

ταῦτα δὲ καπανικὰ εἴρηκεν Ἀριστοφάνης ἐν Ταγηνισταῖς (I 519 K)·

1. τί πρὸς τὰ Λυδῶν δεῖπνα καὶ τὰ Θετταλῶν;
2. τὰ Θετταλικὰ μὲν πολὺ καπανικώτερα.

οἷον τὰ ἁμαξιαῖα· Θετταλοὶ γὰρ τὰς ἀπήνας καπάνας ἔλεγον. Ξέναρχος Σκύθαις (II 472 K)·

1. ἑπτὰ δὲ καπάνας ἔτρεφον εἰς Ὀλύμπια.
2. Β. τί λέγεις; καπάνας; πῶς;Α. καπάνας Θετταλοὶ
3. πάντες καλοῦσι τὰς ἀπήνας. Β. μανθάνω.
   v.2.p.411

1. Αἰγυπτίους δὲ Ἑκαταῖος ἀρτοφάγους φησὶν

(FHG I 20) εἶναι κυλλήστιας ἐσθίοντας, τὰς δὲ κριθὰς εἰς ποτὸν καταλέοντας. διὰ ταῦτα καὶ Ἄλεξις ἐν τῷ περὶ αὐταρκείας ἔφη μετρίᾳ τροφῇ κεχρῆσθαι τὸν Βόκχοριν καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ Νεόχαβιν. καὶ Πυθαγόρας δ’ ὁ Σάμιος μετρίᾳ τροφῇ ἐχρῆτο, ὡς ἱστορεῖ Λύκων ὁ Ἰασεὺς ἐν τῷ περὶ Πυθαγορείου βίου. οὐκ ἀπείχετο δὲ ἐμψύχων, ὡς Ἀριστόξενος εἴρηκεν. Ἀπολλόδωρος δὲ ὁ ἀριθμητικὸς καὶ θῦσαί φησιν αὐτὸν ἑκατόμβην ἐπὶ τῷ εὑρηκέναι ὅτι τριγώνου ὀρθογωνίου ἡ τὴν ὀρθὴν γωνίαν ὑποτείνουσα ἴσον δύναται ταῖς περιεχούσαις·

1. ἡνίκα Πυθαγόρης τὸ περικλεὲς εὕρετο γράμμα,
2. κλεινὸς ἐφ’ ᾧ κλεινὴν ἤγαγε βουθυσίην.

ἦν δὲ καὶ ὀλιγοπότης ὁ Πυθαγόρας καὶ εὐτελέστατα διεβίου, ὡς καὶ πολλάκις μέλιτι μόνῳ ἀρκεῖσθαι. τὰ παραπλήσια δ’ ἱστορεῖται καὶ περὶ Ἀριστείδου καὶ Ἐπαμεινώνδου καὶ Φωκίωνος καὶ Φορμίωνος τῶν στρατηγῶν. Μάνιος δὲ Κούριος ὁ Ῥωμαίων στρατηγὸς ἐπὶ γογγυλίσι διεβίω πάντα τὸν χρόνον· καὶ Σαβίνων αὐτῷ πολὺ χρυσίον προσπεμπόντων οὐκ ἔφη δεῖσθαι χρυσίου, ἕως ἂν τοιαῦτα δειπνῇ. ἱστορεῖ δὲ ταῦτα Μεγακλῆς ἐν τῷ περὶ ἐνδόξων ἀνδρῶν (FHG IV 443).

τῶν δείπνων δὲ πολλοὶ τὰ μέτρια ἀσπάζονται, ὡς Ἄλεξις ἐν Φιλούσῃ παραδίδωσιν (II 390 K)·

1. ἀλλ’ ἔγωγέ τοι τὰ δέοντ’ ἔχων
2. τὰ περιττὰ μισῶ· τοῖς ὑπερβάλλουσι γὰρ
   v.2.p.412
3. τέρψις μὲν οὐκ ἔνεστι, πολυτέλεια δέ.

Ψευδομένῳ (II 392 K)·

1. τὰ περιττὰ μισῶ. τοῖς ὑπερβάλλουσι γὰρ
2. δαπάνη πρόσεστιν, ἡδονὴ δ’ οὐδ’ ἡτισοῦν.

ἐν δὲ Συντρόφοις (II 376 K)·

1. ὡς ἡδὺ πᾶν τὸ μέτριον· οὔθ’ ὑπεργέμων
2. ἀπέρχομαι νῦν οὔτε κενός, ἀλλ’ ἡδέως
3. ἔχων ἐμαυτοῦ. Μνησίθεος γάρ φησι δεῖν
4. φεύγειν ἁπάντων τὰς ὑπερβολὰς ἀεί.

Ἀρίστων δ’ ὁ φιλόσοφος ἐν Ἐρωτικῶν Ὁμοίων δευτέρῳ Πολέμωνά φησι τὸν Ἀκαδημαικὸν παραινεῖν τοῖς ἐπὶ δεῖπνον πορευομένοις φροντίζειν ὅπως ἡδὺν πότον ποιῶνται μὴ μόνον εἰς τὸ παρόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν αὔριον. Τιμόθεος δ’ ὁ Κόνωνος ἐκ τῶν πολυτελῶν καὶ στρατηγικῶν δείπνων παραληφθεὶς ὑπὸ Πλάτωνος εἰς τὸ ἐν Ἀκαδημείᾳ συμπόσιον καὶ ἑστιαθεὶς ἀφελῶς καὶ μουσικῶς ἔφη ὡς οἱ παρὰ Πλάτωνι δειπνοῦντες καὶ τῇ ὑστεραίᾳ καλῶς γίνονται. ὁ δ’ Ἡγήσανδρος ἐν τοῖς ὑπομνήμασιν ἔφη (FHG IV 420) ὡς καὶ τῇ ὑστεραίᾳ ὁ Τιμόθεος ἀπαντήσας τῷ Πλάτωνι εἶπεν· ‘ὑμεῖς, ὦ Πλάτων, εὖ δειπνεῖτε μᾶλλον εἰς τὴν ὑστεραίαν ἢ τὴν παροῦσαν ἡμέραν.’ Πύρρων δ’ ὁ Ἠλεῖος τῶν γνωρίμων τινὸς αὐτὸν ὑποδεξαμένου πολυτελῶς μέν, .... δέ, ὡς ὁ αὐτὸς ἱστορεῖ, ‘εἰς τὸ λοιπόν, εἶπεν, οὐχ ἥξω πρὸς σέ, ἂν οὕτως ὑποδέχῃ, ἵνα μήτε ἐγὼ σὲ ἀηδῶς ὁρῶ καταδαπανώμενον οὐκ ἀναγκαίως μήτε σὺ θλιβόμενος κακοπαθῇς. μᾶλλον γὰρ ἡμᾶς τῇ μεθ’ ἑαυτῶν συνουσίᾳ προσῆκόν ἐστιν εὐεργετεῖν ἢ τῷ πλήθει τῶν παρατιθεμένων, ὧν οἱ διακονοῦντες τὰ πλεῖστα δαπανῶσιν.’

Ἀντίγονος δ’ ὁ Καρύστιος ἐν τῷ Μενεδήμου βίῳ (p. 99 Wil) τὴν διάταξιν διηγούμενος τοῦ παρὰ τῷ φιλοσόφῳ συμποσίου φησὶν ὅτι ἠρίστα μὲν δεύτερος ἢ τρίτος καθ’ αὑτόν· κἆτ’ ἔδει καὶ τοὺς λοιποὺς παρεῖναι δεδειπνηκότας. ἦν γὰρ τὸ τοῦ Μενεδήμου τοιοῦτον ἄριστον. μετὰ δὲ ταῦτα εἰσεκάλουν τοὺς παραγινομένους· ὧν, ὡς ἔοικεν, ὅτε προτερήσειαν ἔνιοι τῆς ὥρας, ἀνακάμπτοντες παρὰ τὰς θύρας ἀνεπυνθάνοντο τῶν ἐξιόντων παίδων τί τὸ παρακείμενον εἴη καὶ πῶς ἔχοι τῆς τοῦ χρόνου συμμετρίας τὸ ἄριστον. ὅτε μὲν οὖν ἀκούσειαν λάχανον ἢ τάριχος, ἀνεχώρουν, ὅτε δ’ ὅτι κρεᾴδιον, εἰσῄεσαν εἰς τὸν ἐπὶ τοῦτο παρεσκευασμένον οἶκον. ἦν δὲ τοῦ μὲν θέρους ἡτοιμασμένη ψίαθος ἐφ’ ἑκάστης κλίνης, τοῦ δὲ χειμῶνος κώδιον· προσκεφάλαιον δὲ αὐτὸν φέρειν ἕκαστον ἔδει. τὸ δὲ περιαγόμενον ποτήριον οὐ μεῖζον ἦν κοτυλιαίου, τράγημα δὲ θέρμος μὲν ἢ κύαμος συνεχῶς, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ὡρίων εἰσεφέρετό τι, τοῦ μὲν θέρους ἄπιος ἢ ῥόα, τοῦ δ’ ἔαρος ὦχροι, κατὰ δὲ τὴν χειμερινὴν ὥραν ἰσχάδες. μαρτυρεῖ δὲ καὶ περὶ τούτων Λυκόφρων ὁ Χαλκιδεὺς γράψας σατύρους Μενέδημον, ἐν οἷς φησιν ὁ Σιληνὸς πρὸς τοὺς σατύρους (p. 636 N)·

1. παῖδες κρατίστου πατρὸς ἐξωλέστατοι,
2. ἐγὼ μὲν ὑμῖν, ὡς ὁρᾶτε, στρηνιῶ·
3. δεῖπνον γὰρ οὔτ’ ἐν Καρίᾳ, μὰ τοὺς θεούς,
4. οὔτ’ ἐν Ῥόδῳ τοιοῦτον οὔτ’ ἐν Λυδίᾳ
5. κατέχω δεδειπνηκώς. Ἄπολλον, ὡς καλόν.
   v.2.p.414

καὶ προελθών·

1. ἀλλὰ κυλίκιον
2. ὑδαρὲς ὁ παῖς περιῆγε τοῦ πεντωβόλου,
3. ἀτρέμα παρεξεστηκός· ὅ τ’ ἀλιτήριος
4. καὶ δημόκοινος ἐπεχόρευε δαψιλὴς
5. θέρμος, πενήτων καὶ τρικλίνου συμπότης.

ἑξῆς δέ φησιν ὅτι ζητήσεις ἦσαν παρὰ πότον·

1. τράγημα γὰρ
2. ὁ σωφρονιστὴς πᾶσιν ἐν μέσῳ λόγος.

ἱστορεῖται δὲ καὶ ὅτι πολλάκις συνόντας αὐτοὺς ἐπὶ πλεῖον ‘ὁ ὄρνις κατελάμβανε τὴν ἕω καλῶν, τοῖσι δὲ οὐδέπω κόρος.’

Ἀρκεσίλαος δ’ ἑστιῶν τινας, καὶ ἐλλιπόντων τῶν ἄρτων νεύσαντος τοῦ παιδὸς ὡς οὐκ ἔτ’ εἰσίν, ἀνακαγχάσας καὶ τὼ χεῖρε συγκροτήσας ‘οἷόν τι, ἔφη, τὸ συμπόσιόν ἐστιν ἡμῶν, ἄνδρες φίλοι· ἄρτους ἐπιλελήσμεθ’ ἀρκοῦντας πρίασθαι. τρέχε δή, παῖ.’ καὶ τοῦτ’ ἔλεγεν αὐτὸς γελῶν· καὶ τῶν παρόντων δ᾽ ἅθρους ἐξεχύθη γέλως καὶ διαγωγὴ πλείων ἐνέπεσεν καὶ διατριβή, ὥστε ἥδυσμα γενέσθαι τῷ συμποσίῳ τὴν τῶν ἄρτων ἔνδειαν. ἄλλοτε δὲ ὁ Ἀρκεσίλαος Ἀπελλῇ τῷ γνωρίμῳ προστάξας καθυλίσαι τὸν οἶνον, ἐπειδὴ διὰ τὴν ἀπειρίαν ἐκεῖνος τὰ μὲν ἐτάραττεν, τὰ δ’ ἐξέχει, καὶ πολὺ θολώτερος ἐφαίνετο ὁ οἶνος, ὑπομειδιάσας ἔφη· ‘ἐγὼ δὲ καθυλίσαι προσέταξα ἀνθρώπῳ μηδὲν ἑωρακότι ἀγαθὸν ὥσπερ οὐδ’ ἐγώ. ἀνάστηθι οὖν σύ, Ἀρίδεικες· σὺ δὲ ἀπελθὼν

τὰ ἑκτὰ τρύπα.’ ταῦτα δ’ οὕτως εὔφραινε καὶ ἐξιλάρου τοὺς παρόντας ὡς εὐθυμίας πληροῦσθαι.

οἱ δὲ νῦν συνάγοντες ἐπὶ τὰ δεῖπνα καὶ μάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς καλῆς Ἀλεξανδρείας βοῶσι, κεκράγασι, βλασφημοῦσι τὸν οἰνοχόον, τὸν διάκονον, τὸν μάγειρον· κλαίουσι δ’ οἱ παῖδες τυπτόμενοι κονδύλοις ἄλλος ἄλλοθεν. καὶ οὐχ οἷον οἱ κεκλημένοι μετὰ πάσης ἀηδίας δειπνοῦσιν, ἀλλὰ κἂν τύχῃ θυσία τις οὖσα, παρακαλυψάμενος ὁ θεὸς οἰχήσεται καταλιπὼν οὐ μόνον τὸν οἶκον, ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν ἅπασαν. γελοῖον γάρ ἐστιν αὐτὸν τὸν εὐφημίαν κηρύξαντα καταρᾶσθαι τῇ γυναικὶ καὶ τοῖς τέκνοις. καὶ τοῖς δειπνοῦσι δ’ ἂν εἴποι ὁ τοιοῦτος (B 381)·

1. νῦν δ’ ἔρχεσθ’ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.

τῷ γὰρ τοιούτῳ ὁ οἶκος (Soph. OT 4)

1. ὁμοῦ μὲν θυμιαμάτων γέμει,
2. ὁμοῦ δὲ παιάνων τε καὶ στεναγμάτων.

τούτων λεχθέντων ἔφη τις τῶν παρόντων· ‘παραιτητέον εἰς ταῦτ’ ἀποβλέποντάς ἐστι τὸ γαστρίζεσθαι. ‘ἀτελὲς γὰρ δεῖπνον οὐ ποιεῖ παροινίαν,’ ὡς Ἄμφις φησὶν ἐν Πανί (II 244 K), οὐδὲ ὕβρεις καὶ προπηλακισμούς, ὡς Ἄλεξις ἐν Ὀδυσσεῖ ὑφαίνοντι μαρτυρεῖ διὰ τούτων (II 354 K)·

1. φιλεῖ γὰρ ἡ μακρὰ συνουσία
2. καὶ τὰ συμπόσια τὰ πολλὰ καὶ καθ’ ἡμέραν ποιεῖν
3. σκῶψιν, ἡ σκῶψις δὲ λυπεῖ πλεῖον ἢ τέρπει πολύ.
4. τοῦ κακῶς λέγειν γὰρ ἀρχὴ γίνετ᾽· ἂν δ’ εἴπῃς ἅπαξ,
5. εὐθὺς ἀντήκουσας· ἤδη λοιδορεῖσθαι λείπεται,
   v.2.p.416
6. εἶτα τύπτεσθαι δέδεικται καὶ παροινεῖν. ταῦτα γὰρ
7. κατὰ φύσιν πέφυκεν οὕτως· καὶ τί μάντεως ἔδει;

καὶ Μνησίμαχος δὲ ἐν Φιλίππῳ διὰ τὸν ὑπερβάλλοντα κόρον ἐν τοῖς δείπνοις παράγει τι συμπόσιον πολέμου παρασκευὴν ἐπαγγελλόμενον καὶ ὡς ἀληθῶς κατὰ τὸν χαριέστατον Ξενοφῶντα (Hell. 3, 4, 17) πολέμου ἐργαστήριον. λέγει δ’ οὕτως (II 441 K)·

1. ἆρ’ οἶσθα σύ
2. ὁτιὴ πρὸς ἄνδρας ἐστί σοι μαχητέον,
3. οἳ τὰ ξίφη δειπνοῦμεν ἠκονημένα,
4. ὄψον δὲ δᾷδας ἡμμένας καταπίνομεν;
5. ἐντεῦθεν εὐθὺς ἐπιφέρει τραγήματα
6. ἡμῖν ὁ παῖς μετὰ δεῖπνον ἀκίδας Κρητικάς,
7. ὥσπερ ἐρεβίνθους, δορατίων τε λείψανα
8. κατεαγότ᾽, ἀσπίδας δὲ προσκεφάλαια καὶ
9. θώρακας ἔχομεν, πρὸς ποδῶν δὲ σφενδόνας
10. καὶ τόξα, καταπέλταισι δ’ ἐστεφανώμεθα.

καὶ ὁ Κολοφώνιος δὲ Φοῖνιξ φησίν (fr. 3 B)·

1. Νίνου κάδοι μάχαιρα καὶ κύλιξ αἰχμή,
2. κόμη δὲ τόξα, δήιοι δὲ κρητῆρες,
3. ἵπποι δ’ ἄκρητος κἀλαλὴ ‘μύρον χεῖτε’.

ἐν δὲ τῷ Παρασίτῳ Ἄλεξις περὶ πολυφάγου τινὸς διαλεγόμενός φησι (II 364 K)·

1. καλοῦσι δ’ αὐτὸν πάντες οἱ νεώτεροι
2. Παράσιτον ὑποκόρισμα· τῷ δ’ οὐδὲν μέλει.
3. δειπνεῖ δ’ ἄφωνος Τήλεφος, νεύων μόνον
4. πρὸς τοὺς ἐπερωτῶντάς τι, ὥστε πολλάκις
   v.2.p.417
5. αὐτὸν ὁ κεκληκὼς τὰ Σαμοθρᾴκι’ εὔχεται
6. λῆξαι πνέοντα καὶ γαληνίσαι ποτέ.
7. χειμὼν ὁ μειρακίσκος ἐστὶ τοῖς φίλοις.

Δίφιλος δ’ ἐν Ἡρακλεῖ περί τινος τῶν ὁμοίων διαλεγόμενος διέξεισιν (II 556 K)·

1. ἐμὲ μὲν οὐχ ὁρᾷς πεπωκότα
2. ἤδη τ’ ἀκροθώρακ’ ὄντα καὶ θυμούμενον,
3. τονδὶ δὲ ναστὸν Ἀστίωνος μείζονα
4. ἤδη σχεδὸν δωδέκατον ἠριστηκότα;

διὸ καλῶς ἔλεγεν ὁ Βορυσθενίτης Βίων οὐ δεῖν ἀπὸ τῆς τραπέζης τὰς ἡδονὰς πορίζεσθαι, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ φρονεῖν. ὁ δ’ Εὐριπίδης φησί (fr. 212 N)·

1. φαύλῃ διαίτῃ προσβαλὼν ἥσθη στόμα,

ὡς τῆς ἀπὸ τῶν προσφορῶν τέρψεως περὶ τὸ στόμα μᾶλλον γινομένης. Αἰσχύλος τ’ ἐν Φινεῖ (fr. 253 N)·

1. καὶ ψευδόδειπνα πολλὰ μαργώσης γνάθου
2. ἐρρυσίαζον στόματος ἐν πρώτῃ χαρᾷ.

ἐν Σθενεβοίᾳ δ’ ὁ Εὐριπίδης περὶ εὐτελείας λέγων (fr. 672)·

1. βίος δὲ πορφυροῦς θαλάσσιος,
2. οὐκ εὐτράπεζος, ἀλλ’ ἐπάκτιοι φάτναι.
3. ὑγρὰ δὲ μήτηρ, οὐ πεδοστιβὴς τροφὸς
4. θάλασσα· τήνδ’ ἀροῦμεν, ἐκ ταύτης βίος
5. βρόχοισι καὶ πέδαισιν οἴκαδ’ ἔρχεται.

μέγα γὰρ ἀνθρώποις κακὸν ἡ γαστήρ, περὶ ἧς φησιν Ἄλεξις ἐν Συναποθνῄσκουσι (II 374 K)·

1. μάθοις τ’ ἂν οἷον ἀνθρώποις κακόν
   v.2.p.418
2. ἐστιν ἡ γαστήρ, διδάσκει δ’ οἷ’ ἀναγκάζει θ’ ὅσα.
3. εἴ τις ἀφέλοι τοῦτ’ ἀφ’ ἡμῶν τὸ μέρος ἀπὸ τοῦ
4. σώματος,
5. οὔτ’ ἂν ἀδικοῖτ’ οὐδὲν οὐδεὶς οὔθ’ ὑβρίζοι τἂν ἑκών.
6. νῦν δὲ διὰ ταύτην ἅπαντα γίνεται τὰ δυσχερῆ.

Δίφιλος δ’ ἐν Παρασίτῳ (II 560 K)·

1. εὖ γ’ ὁ κατάχρυσος εἶπε πόλλ’ Εὐριπίδης,
2. νικᾷ δὲ (fr. 907 N) ‘χρεία μ’ ἡ ταλαίπωρός τέ μου
3. γαστήρ.’ ταλαιπωρότερον οὐδέν ἐστι γὰρ
4. τῆς γαστρός· εἰς ἣν πρῶτον ἐμβαλεῖς ὅσ᾽ ἂν
5. οὐχ ἕτερον εἰσ ἀγγεῖον. ἐν πήρᾳ φέροις
6. ἄρτους ἄν, ἀλλ’ οὐ ζωμόν, ἢ διαφθερεῖς.
7. εἰς σπυρίδα μάζας ἐμβαλεῖς, ἀλλ’ οὐ φακῆν·
8. οἰνάριον εἰς λάγυνον, ἀλλ’ οὐ κάραβον.
9. εἰς τὴν θεοῖς ἐχθρὰν δὲ ταύτην εἰσφόρει
10. πάνθ’ ἑαυτοῖς μηδὲν ὁμολογούμενα.
11. κοὐ προστίθημι τἄλλα, διότι πανταχοῦ
12. διὰ τὴν τάλαιναν πάντα ταῦτα γίνεται.

καὶ Κράτης δ’ ὁ κυνικός, ὥς φησι Σωσικράτης ἐν ταῖς Διαδοχαῖς, ἐπερράπισε Δημήτριον τὸν Φαληρέα σὺν τῇ πήρᾳ τῶν ἄρτων καὶ λάγυνον πέμψαντα οἴνου· ‘εἴθε γάρ, ἔφη, τὰς κρήνας καὶ ἄρτους ἦν φέρειν.’ Στίλπων δ’ οὐ κατεπλάγη τὴν ἐγκράτειαν καταφαγὼν σκόροδα καὶ κατακοιμηθεὶς ἐν τῷ τῆς Μητρὸς τῶν θεῶν ἱερῷ· ἀπείρητο δὲ τῷ τούτων τι φαγόντι μηδὲ εἰσιέναι. ἐπιστάσης δὲ αὐτῷ τῆς θεοῦ κατὰ τοὺς ὕπνους καὶ εἰπούσης ὅτι ‘φιλόσοφος ὤν, ὦ Στίλπων, παραβαίνεις τὰ νόμιμα’, καὶ τὸν δοκεῖν ἀποκρίνασθαι κατὰ τοὺς ὕπνους· ‘σὺ δέ μοι πάρεχε ἐσθίειν καὶ σκορόδοις οὐ χρήσομαι.’

ἐπὶ τούτοις ὁ Οὐλπιανὸς ἔφη· ‘ἐπεὶ δεδείπναμεν (εἴρηκε δὲ οὕτως Ἄλεξις ἐν Κουρίδι (II 334 K)· ‘ἐπεὶ πάλαι δεδείπναμεν’, Εὔβουλος Προκρίδι (II 195 K)· ‘ἡμεῖς δ’ οὐδέπω δεδείπναμεν’ καὶ πάλιν· ‘ὃν χρὴ δεδειπνάναι πάλαι,’ καὶ Ἀντιφάνης ἐν Λεωνίδῃ (II 70 K)·

1. ἀλλὰ πρὶν δεδειπνάναι
2. ἡμᾶς παρέσται,

καὶ Ἀριστοφάνης ἐν Προαγῶνι (I 511 K)·

1. ὥρα βαδίζειν μοὐστὶν ἐπὶ τὸν δεσπότην·
2. ἤδη γὰρ αὐτοὺς οἴομαι δεδειπνάναι,

καὶ ἐν Δαναίσιν (p. 455)·

1. ἤδη παροινεῖς ἐσ ἐμὲ πρὶν δεδειπνάναι,

καὶ Πλάτων Σοφισταῖς (I 638 K) καὶ Ἐπικράτης ὁ Ἀμβρακιώτησ — μέσης δ’ ἐστὶ κωμῳδίας ποιητήσ — ἐν Ἀμαζόσιν (II 282 K)·

1. δεδειπνάναι γὰρ ἅνδρες εὐκαίρως πάνυ
2. δοκοῦσί μοι.

καὶ ἠρίσταμεν δ’ εἴρηκεν Ἀριστοφάνης ἐν Ταγηνισταῖς (I 520 K)·

1. ὑποπεπώκαμεν .., ὦνδρες, καὶ καλῶς ἠρίσταμεν,

καὶ Ἕρμιππος ἐν Στρατιώταις (I 242 K)· ‘ἠριστάναι καὶ παριστάναι τουτί’, Θεόπομπος Καλλαίσχρῳ (I 738 K)·

1. ἠρίσταμεν· δεῖ γὰρ συνάπτειν τὸν λόγον.

καταριστᾶν δὲ εἴρηκεν ἐν τῷ Πολιτικῷ Ἀντιφῶν οὕτως (fr. 79 Tur)· ‘ὅτ’ ἄν τις πράγματα τὰ ἑαυτοῦ ἢ τὰ τῶν φίλων κατηρίστηκεν.’ παραδεδειπνημένος δ᾽ εἴρηκεν Ἄμφις ἐν Πλάνῳ οὕτως (II 245 K)· ‘παραδεδειπνημένος, παῖδες, πάλαι.ʼ) —

‘τοῖς οὖν θεοῖς’ κατὰ τὸν Πλάτωνα, ὡς ἐν Φιλήβῳ φησίν (p. 61 bc), ‘εὐχόμενοι κεραννύωμεν, εἴτε Διόνυσος εἴθ’ Ἥφαιστος εἴθ’ ὅστις θεῶν ταύτην τὴν τιμὴν εἴληχε τῆς συγκράσεως. καθάπερ γὰρ ἡμῖν οἰνοχόοις τισὶν παρεστᾶσιν κρῆναι, καὶ μέλιτος μὲν ἂν ἀπεικάζοι τις τὴν τῆς ἡδονῆς, τὴν δὲ τῆς φρονήσεως νηφαντικὴν καὶ ἄοινον αὐστηροῦ τινος καὶ ὑγιεινοῦ ὕδατος· ἃς προθυμητέον ὡς κάλλιστα συμμιγνύναι.’ ὥρα οὖν πίνειν ἡμῖν ἐστι, καὶ τῶν παίδων τις ἐκ τοῦ κυλικείου τῶν ποτηρίων παραφερέτω· ὁρῶ γὰρ πλῆθος καλῶν καὶ ποικίλων ἐκπωμάτων.’ δοθέντος οὖν ποτηρίου μεγάλου ἔφη· ‘ἀλλ’ ἀκρατέστερόν μοι, ὦ παῖ, τῷ κυάθῳ πληρῶν ἔγχει εἰς τὴν κύλικα, μὴ κατὰ τὸν κωμῳδιοποιὸν Ἀντιφάνην, ὃς ἐν Διδύμοις φησί (II 44 K)·

1. τὸ ποτήριόν μοι τὸ μέγα προσφέρει λαβών.
2. ἐνεχεάμην ἄκρατον· ‘ἔγχει, παιδίον,
3. κυάθους θεῶν τε καὶ θεαινῶν μυρίους·
4. ἔπειτ’ ἐπὶ τούτοις πᾶσι τῆς σεμνῆς θεᾶς
5. καὶ τοῦ γλυκυτάτου βασιλέως διμοιρίαν.’
   v.2.p.421

ἐμοὶ οὖν, ὦ παῖ, ζωρότερον κέραιρε· οὔπω γὰρ λέγομεν περὶ ἀριθμοῦ κυάθων. δείξω δὲ ὅτι καὶ ὁ κύαθος εἴρηται καὶ τὸ ἀκρατέστερον, καὶ περὶ οἰνοχόων.

πρότερον δέ μοι λελέξεται περὶ τοῦ ζωρότερον. Ἀντιφάνης Μελανίωνι (II 72 K)·

1. τοῦτον ἐγὼ κρίνω μετανιπτρίδα τῆς Ὑγιείας
2. πίνειν ζωροτέρῳ χρώμενον οἰνοχόῳ.

ἐν δὲ Λάμπωνι (p. 68)·

1. ὁ δεῖν’ Ἰᾶπυξ, κέρασον εὐζωρέστερον.

Ἔφιππος Ἐφήβοις (II 255 K)·

1. φιάλην ἑκατέρᾳ
2. ἔδωκε κεράσας ζωρότερον Ὁμηρικῶς.

τινὲς δὲ καὶ τὸ παρ’ Ὁμήρῳ (I 203) ‘ζωρότερον δὲ κέραιρε’ οὐκ ἄκρατον σημαίνειν φασίν, ἀλλὰ θερμόν, ἀπὸ τοῦ ζωτικοῦ καὶ τῆς ζέσεως· ἑταίρων γὰρ παρόντων νέον ἐξ ὑπαρχῆς κεράννυσθαι κρατῆρα οὐκ ἄτοπον. ἄλλοι δὲ τὸ εὔκρατον, ὥσπερ τὸ δεξιτερὸν ἀντὶ τοῦ δεξιοῦ. τινὲς δέ, ἐπεὶ οἱ ἐνιαυτοὶ ὧροι λέγονται καὶ τὸ ζα ὅτι μέγεθος ἢ πλῆθος σημαίνει, ζωρὸν τὸν πολυέτη λέγεσθαι. Δίφιλος δ’ ἐν Παιδερασταῖς φησιν (II 559 K)·

1. ἔγχεον σὺ δὴ πιεῖν.
2. Β. εὐζωρότερόν γε νὴ Δί᾽, ὦ παῖ, δός· τὸ γὰρ
3. ὑδαρὲς ἅπαν τοῦτ’ ἐστι τῇ ψυχῇ κακόν.

Θεόφραστος δ’ ἐν τῷ περὶ μέθης (v. 116 W) ζωρότερόν φησιν εἶναι τὸ κεκραμένον, παρατιθέμενος Ἐμπεδοκλέους τάδε (v. 182 St)·

1. αἶψα δὲ θνητὰ φύοντο, τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ’ εἶναι,
   v.2.p.422
2. ζωρά τε τὰ πρὶν ἄκρητα, διαλλάσσοντα κελεύθους.

κύαθον δ’ ἐπὶ τοῦ ἀντλητῆρος Πλάτων εἴρηκεν ἐν Φάωνι οὕτως (I 650 K)·

1. τῷ στόματι τὸν κύαθον ὧδ’ εἰληφότες.

καὶ ἐν Πρέσβεσι (I 633 K)·

1. κυάθους ὅσους ἐκλέπτεθ’ ἑκάστοτε.

Ἄρχιππος Ἰχθύσι (I 683 K)·

1. κύαθον ἐπριάμην παρὰ Δαισίου.

τοιοῦτόν ἐστιν καὶ τὸ ἐν Εἰρήνῃ Ἀριστοφάνους (v. 540)·

1. ὑπωπιασμέναι
2. ἁπαξάπασαι καὶ κυάθους προσκείμεναι·

τὰ γὰρ ὑπώπια τοῖς κυάθοις περιθλώμενα ἀμαυροῦται. μνημονεύει τοῦ κυάθου καὶ Ξενοφῶν ἐν πρώτῳ Παιδείας (3, 9) καὶ Κρατῖνος, ἔτι δ’ Ἀριστοφάνης πολλαχοῦ καὶ Εὔβουλος ἐν Ὀρθάννῃ. Φερεκράτης δ’ ἐν Λήροις ‘ἀργυροῦν κύαθον’ ὠνόμασε (I 174 K). Τίμων δ᾽ ἐν δευτέρῳ Σίλλων ἀρυσαίνας κέκληκε τοὺς κυάθους φάσκων οὑτωσί (fr. 46 W)· ‘ἀπληστοίνους τ᾽ ἀρυσαίνας,’ ἀπὸ τοῦ ἀρύσασθαι ὀνομάσας. καλοῦνται δὲ καὶ ἀρυστῆρες καὶ ἀρύστιχοι. Σιμωνίδης (fr. 25 B)·

1. ἔδωκεν οὐδεὶς οὐδ’ ἀρυστῆρα τρυγός.

Ἀριστοφάνης δ’ ἐν Σφηξίν (v. 855)·

1. ἐγὼ γὰρ εἶχον τούσδε τοὺς ἀρυστίχους.

Φρύνιχος Ποαστρίαις (I 381 K)· ‘κύλικ’ ἀρύστιχον.’ ἔνθεν καὶ ἡ ἀρύταινα. ἔλεγον δὲ καὶ ἔφηβον τὸ τοιοῦτον σκεῦος, ὡς Ζηνοφάνης ἐν τῷ Συγγενικῷ. Πολύβιος δ’ ἐν τῇ ἐνάτῃ τῶν ἱστοριῶν (c. 45) καὶ ποταμόν τινα ἀναγράφει Κύαθον καλούμενον περὶ Ἀρσινόην πόλιν Αἰτωλίας.

τῷ δὲ ἀκρατέστερον Ὑπερείδης κέχρηται ἐν τῷ κατὰ Δημοσθένους (p. 21 B2) γράφων οὕτως· ‘εἰ μέν τις ἀκρατέστερον ἔπιεν, ἐλύπει σέ.’ τούτῳ ὅμοιόν ἐστι τὸ

ἀνιηρέστερον

Od. 2.190 καὶ τὸ ἐν Ἡλιάσιν Αἰσχύλου (fr. 69) ‘ἀφθονέστερον λίβα.’ καὶ Ἐπίχαρμος δὲ ἐν Πύρρᾳ (p. 250 L) εὐωνέστερον ἔφη. καὶ ἐν τῷ κατὰ Δημάδου δὲ ὁ Ὑπερείδης εἴρηκε (fr. 89 B) ‘ῥᾳδιεστέραν τὴν πόλιν.’ τῷ δὲ κεραννύειν κέχρηται Πλάτων μὲν ἐν Φιλήβῳ (p. 61 c)· ‘τοῖς δὴ θεοῖς, ὦ Πρώταρχε, εὐχόμενοι κεραννύωμεν.’ καὶ Ἀλκαῖος ἐν Ἱερῷ γάμῳ (I 759 K)· ‘κεραννύουσιν ἀφανίζουσί τε.’ Ὑπερείδης Δηλιακῷ (fr. 72 B)· ‘καὶ τὸν κρατῆρα τὸν Πανιώνιον κοινῇ οἱ Ἕλληνες κεραννύουσιν.’ ᾠνοχόουν τε παρὰ τοῖς ἀρχαίοις οἱ εὐγενέστατοι παῖδες, ὡς ὁ τοῦ Μενελάου υἱός· Od. 15.141

1. ᾠνοχόει δ’ υἱὸς Μενελάου κυδαλίμοιο.

καὶ Εὐριπίδης δ’ ὁ ποιητὴς ἐν παισὶν ᾠνοχόησε. Θεόφραστος γοῦν ἐν τῷ περὶ μέθης φησί (fr. 119 W)· ‘πυνθάνομαι δ’ ἔγωγε καὶ Εὐριπίδην τὸν ποιητὴν οἰνοχοεῖν Ἀθήνησι τοῖς ὀρχησταῖς καλουμένοις. ὠρχοῦντο δὲ οὗτοι περὶ τὸν τοῦ Ἀπόλλωνος νεὼν τοῦ Δηλίου τῶν πρώτων ὄντες Ἀθηναίων καὶ ἐνεδύοντο ἱμάτια τῶν Θηραικῶν. ὁ δὲ Ἀπόλλων οὗτός ἐστιν ᾧ τὰ Θαργήλια ἄγουσι, καὶ διασῴζεται Φλυῆσιν ἐν τῷ δαφνηφορείῳ γραφὴ περὶ τούτων.’ τὰ αὐτὰ ἱστορεῖ καὶ Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος Ἀριστοτέλους ὢν μαθητής, καὶ οὗτος ἐν τῷ περὶ μέθης. Σαπφώ τε ἡ καλὴ πολλαχοῦ Λάριχον τὸν ἀδελφὸν ἐπαινεῖ ὡς οἰνοχοοῦντα ἐν τῷ πρυτανείῳ τοῖς Μυτιληναίοις. καὶ παρὰ Ῥωμαίοις δὲ οἱ εὐγενέστατοι τῶν παίδων τὴν λειτουργίαν ταύτην ἐκτελοῦσιν ἐν ταῖς δημοτελέσι τῶν θυσιῶν, πάντα τοὺς Αἰολεῖς μιμούμενοι, ὡς καὶ κατὰ τοὺς τόνους τῆς φωνῆς.

τοσαύτη δ’ ἦν ἡ τῶν παλαιοτέρων τρυφὴ περὶ τὰς πολυτελείας ὥστε μὴ μόνον οἰνοχόους ἔχειν, ἀλλὰ καὶ οἰνόπτας. ἀρχὴ γοῦν ἐστιν οἱ οἰνόπται παρὰ Ἀθηναίοις, ἧς μνημονεύει ἐν ταῖς Πόλεσιν Εὔπολις ἐν τούτοις (I 314 K)·

1. οὓς δ’ οὐκ ἂν εἵλεσθ’ οὐδ’ ἂν οἰνόπτας πρὸ τοῦ,
2. νυνὶ στρατηγοὺς ..... ὦ πόλις, πόλις,
3. ὡς εὐτυχὴς εἶ μᾶλλον ἢ καλῶς φρονεῖς.

οἱ δὲ οἰνόπται οὗτοι ἐφεώρων τὰ ἐν τοῖς δείπνοις, εἰ κατ’ ἴσον πίνουσιν οἱ συνόντες. καὶ ἦν ἡ ἀρχὴ εὐτελής, ὡς ὁ ῥήτωρ φησὶ Φιλῖνος ἐν τῇ Κροκωνιδῶν διαδικασίᾳ (II 319 Tur)· καὶ ὅτι τρεῖς ἦσαν οἱ οἰνόπται, οἵτινες καὶ παρεῖχον τοῖς δειπνοῦσι λύχνους καὶ θρυαλλίδας. ἐκάλουν δέ τινες τούτους καὶ ὀφθαλμούς. παρὰ δὲ Ἐφεσίοις οἱ οἰνοχοοῦντες ᾔθεοι τῇ τοῦ Ποσειδῶνος ἑορτῇ ταῦροι ἐκαλοῦντο, ὡς Ἀμερίας φησί. Ἑλλησπόντιοι δ᾽ ἐπεγχύτην ὀνομάζουσι τὸν οἰνοχόον καὶ τὴν κρεανομίαν κρεωδαισίαν, ὥς φησι Δημήτριος ὁ Σκήψιος ἐν ἕκτῳ καὶ εἰκοστῷ τοῦ Τρωικοῦ διακόσμου (fr. 16 Gaede). τοῖς δὲ θεοῖς οἰνοχοοῦσάν τινες ἱστοροῦσι τὴν Ἁρμονίαν, ὡς Καπίτων ἱστορεῖ ὁ ἐποποιός, Ἀλεξανδρεὺς δὲ γένος, ἐν δευτέρῳ Ἐρωτικῶν. Ἀλκαῖος δὲ καὶ τὸν Ἑρμῆν εἰσάγει αὐτῶν οἰνοχόον (fr. 8 B), ὡς καὶ Σαπφὼ λέγουσα (fr. 51)·

1. κῆ δ’ ἀμβροσίας μὲν
2. κρατὴρ ἐκέκρατο,
3. Ἑρμᾶς δ’ ἕλεν ὄλπιν
4. θεοῖς οἰνοχοῆσαι.

οἱ δὲ παλαιοὶ τοὺς πρὸς ταῖς ὑπηρεσίαις ταύταις κήρυκας ἐκάλουν. Ὅμηρος· Il. 3.245

1. κήρυκες δ’ ἀνὰ ἄστυ φέρον θεῶν ὅρκια πιστά,
2. ἄρνε δύω καὶ οἶνον ἐύφρονα, καρπὸν ἀρούρης,
3. ἀσκῷ ἐν αἰγείῳ· φέρε δὲ κρητῆρα φαεινὸν
4. κῆρυξ Ἰδαῖος ἠδὲ χρύσεια κύπελλα.

καὶ πάλιν (268)·

1. ἀτὰρ κήρυκες ἀγαυοὶ
2. ὅρκια πιστὰ θεῶν σύναγον, κρητῆρι δὲ οἶνον
3. μίσγον, ἀτὰρ βασιλεῦσιν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας· ἔχευαν.

Κλείδημος δὲ (FHG I 359) τοὺς μαγείρους κήρυκάς φησι καλεῖσθαι. καὶ τὴν Ἥβην δέ τινες ἀνέπλασαν οἰνοχοοῦσαν αὐτοῖς, ἴσως διὰ τὸ ἡβητήρια καλεῖσθαι τὰ συμπόσια. Κλεινοῦς δὲ τῆς οἰνοχόου Πτολεμαίου τοῦ βασιλέως, ἐπίκλην δὲ Φιλαδέλφου, μνημονεύει Πτολεμαῖος ὁ τοῦ Ἀγησάρχου ἐν τῇ τρίτῃ τῶν περὶ Φιλοπάτορα ἱστοριῶν (FHG III 67). Πολύβιος δὲ ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῶν ἱστοριῶν (c. 11) καὶ ἀνδριάντας αὐτῆς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἑστάναι φησὶ κατὰ πολλὰ μέρη τῆς πόλεως μονοχίτωνας, ῥυτὸν κρατοῦντας ἐν ταῖς χερσίν.’

1. ἐπὶ τούτοις τοῖς λόγοις ἐκπίνων τὸ ποτήριον

ὁ Οὐλπιανὸς ἔφη·

1. ‘τήνδ’ ἐγὼ
2. μεστὴν ἅπαξ ἐπονομάσας προπίομαι
3. συγγενέσι πίστωμα φιλίας.’

πρὸς ὃν ἔτι πίνοντα τῶν παρόντων τις προσέθηκε τὰ λειπόμενα ἰαμβεῖα·

1. πιὼν ἐρῶ
2. τὰ λοιπά· πνίγομαι γάρ. ἀλλ’ ἐπιρρόφει.

καὶ ὁ Οὐλπιανὸς ἐκπιὼν ἔφη· ‘ταῦτα μὲν Κλέαρχος ἐν Κιθαρῳδῷ (IV 562 M). ἐγὼ δὲ κατὰ τοὺς Ἄμφιδος Ἐρίθους παρακελεύομαι (II 241 K)·

1. ὁ παῖς σοβείτω τοῖς ποτηρίοις συχνούς.

καί·

1. πίμπλα σὺ μὲν ἐμοί, σοὶ δ’ ἐγὼ δώσω πιεῖν·
2. ἀμυγδαλῆ μὲν παιζέτω παρ’ ἀμυγδαλῆν.

ταῦτα δ’ ἔφη Ξέναρχος ἐν Διδύμοις (II 468 K).’ αἰτούντων οὖν τῶν μὲν πλέον οἴνου, τῶν δὲ ἴσον ἴσῳ φασκόντων κίρνασθαι, καὶ εἰπόντος τινὸς Ἄρχιππον εἰρηκέναι ἐν δευτέρῳ Ἀμφιτρύωνι (I 679 K)·

1. τίς ἐκέρασε σφῶν, ὦ κακόδαιμον, ἴσον ἴσῳ;

καὶ Κρατῖνος ἐν Πυτίνῃ (I 69 K)·

1. τὸν δ’ ἴσον ἴσῳ φέροντ᾽· ἐγὼ δ’ ἐκτήκομαι,

ἔδοξε πᾶσι λέγειν περὶ τῶν κράσεων τῶν παρὰ τοῖς ἀρχαίοις.

καί τινος εἰπόντος ὅτι Μένανδρος ἐν Ἥρωι ἔφη (IV 129 M)·

1. χοῦς κεκραμένου
   v.2.p.427
2. οἴνου· λαβὼν ἔκπιθι τοῦτον,

ὁ Δημόκριτος ἔφη· ‘Ἡσίοδος μέν, ὦ ἑταῖροι, παραινεῖ (opp. 596)

τρὶς ὕδατος προχέειν, τὸ δὲ τέτρατον ἱέμεν οἴνου. δι’ ὃν καὶ Ἀναξίλας ἐν Νηρεῖ ἔφη (II 271 K)·

1. καίτοι πολύ γ’ ἐσθ’ ἥδιον. οὐ γὰρ ἄν ποτε
2. ἔπινον ἂν τρί’ ὕδατος, οἴνου δ’ ἓν μόνον.

Ἄλεξις δ’ ἐν Τιτθῇ ἔτι σωφρονικώτερον κιρνάναι παρακελεύεται (II 380 K)·

1. ἰδού γάρ, πάρεστιν οἶνος· οὐκοῦν ἐγχέω
2. κρίτωνα; Β. πολὺ βέλτιον ἕνα καὶ τέτταρας.
3. Α. ὑδαρῆ λέγεις· ὅμως δὲ ταύτην ἐκπιὼν
4. λέγ’ εἴ τι καινόν, διατριβήν τε τῷ πότῳ
5. ποιῶμεν.

καὶ Διοκλῆς ἐν Μελίσσαις (I 768 K)·

1. πῶς δὲ καὶ κεκραμένον
2. πίνειν τὸν οἶνον δεῖ με; Β. τέτταρα καὶ δύο.’

ἡ δ’ οὖν κρᾶσις αὕτη παρὰ τὸ ἔθος οὖσα ἐπέμνησε τάχα καὶ τὴν θρυλουμένην παροιμίαν·

1. ἢ πέντε πίνειν ἢ τρί’ ἢ μὴ τέτταρα.

ἢ γὰρ δύο πρὸς πέντε πίνειν φασὶ δεῖν ἢ ἕνα πρὸς τρεῖς. περὶ δὲ ταύτης τῆς κράσεως Ἴων ὁ ποιητὴς ἐν τῷ περὶ Χίου φησὶν (FHG II 50) ὅτι εὑρὼν ὁ μάντις Παλαμήδην ἐμαντεύσατο πλοῦν ἔσεσθαι τοῖς Ἕλλησι πίνουσιν τρεῖς πρὸς ἕνα κυάθους. οἳ δ’ ἐπιτεταμένως χρώμενοι τῷ ποτῷ δύο οἴνου ἔπινον πρὸς πέντε ὕδατος. Νικοχάρης γοῦν ἐν Ἀμυμώνῃ πρὸς τοὔνομα παίζων ἔφη (I 770 K)·

1. Οἰνόμαος οὗτος, χαῖρε πέντε καὶ δύο·
2. κἀγώ τε καὶ σὺ συμπόται γενοίμεθα.

τὰ παραπλήσια εἴρηκε καὶ ἐν Λημνίαις (p. 773). Ἀμειψίας δ’ ἐν Ἀποκοτταβίζουσιν (I 671 K)· ἐγὼ δὲ Διόνυσος πᾶσιν ὑμῖν εἰμὶ πέντε καὶ δύο. Εὔπολις Αἰξί (I 260 K)·

1. Διόνυσε, χαῖρε· μή τι πέντε καὶ δύο;

Ἕρμιππος Θεοῖς (I 230 K)·

1. ἔπειθ’ ὅταν πινώμεθ’ ἢ διψώμεθα,
2. εὐχόμεθα πρὸς τοῦθ’ ὁ ‘οἶνος, ὦ κέρας, γενοῦ.’
3. οὐκ ἀστου καὶ πηλουγω φέρω παίζων ἅμα,
4. καυθεὶς γεγένηται τοῦτο πέντε καὶ δύο.

παρὰ δὲ Ἀνακρέοντι εἷς οἴνου πρὸς δύο ὕδατος (fr. 63 B)·

1. ἄγε δὴ φέρ’ ἡμίν, ὦ παῖ,
2. κελέβην, ὅκως ἄμυστιν
3. προπίω, τὰ μὲν δέκ’ ἐγχέας
4. ὕδατος, τὰ πέντε δ’ οἴνου
5. κυάθους, ὡς ἀνυβρίστως
6. ἀνὰ δηὖτε βασσαρήσω.

καὶ προελθὼν τὴν ἀκρατοποσίαν Σκυθικὴν καλεῖ πόσιν·

1. ἄγε δηὖτε, μηκέθ’ οὕτω
2. πατάγῳ τε κἀλαλητῷ
   v.2.p.429
3. Σκυθικὴν πόσιν παρ’ οἴνῳ
4. μελετῶμεν, ἀλλὰ καλοῖσ᾽
5. ὑποπίνοντες ἐν ὕμνοις.

καὶ Λακεδαιμόνιοι δ᾽, ὥς φησιν Ἡρόδοτος ἐν τῇ ἕκτῃ (c. 84), Κλεομένη τὸν βασιλέα Σκύθαις ὁμιλήσαντα καὶ ἀκρατοπότην γενόμενον ἐκ τῆς μέθης φασὶ μανῆναι. καὶ αὐτοὶ δ’ οἱ Λάκωνες ὅταν βούλωνται ἀκρατέστερον πίνειν, ἐπισκυθίσαι λέγουσι. Χαμαιλέων γοῦν ὁ Ἡρακλεώτης ἐν τῷ περὶ μέθης περὶ τούτων οὕτως γράφει (fr. 31 Koepke)· ‘ἐπεὶ καὶ Κλεομένη τὸν Σπαρτιάτην φασὶν οἱ Λάκωνες μανῆναι διὰ τὸ Σκύθαις ὁμιλήσαντα μαθεῖν ἀκρατοποτεῖν. ὅθεν ὅταν βούλωνται πιεῖν ἀκρατέστερον, ‘ἐπισκύθισον’ λέγουσιν.’ Ἀχαιὸς δ’ ἐν Αἴθωνι σατυρικῷ τοὺς σατύρους ποιεῖ δυσχεραίνοντας ἐπὶ τῷ ὑδαρῆ πίνειν καὶ λέγοντας (p. 580 N)·

1. μῶν Ἁχελῷος ἦν κεκραμένος πολύς;
2. Β. ἀλλ’ οὐδὲ λεῖξαι τοῦδε τῷ γένει θέμις.
3. Α. καλῶς μὲν οὖν ἄγειν .... Σκύθῃ πιεῖν.