Commentarii in Apocalypsin

Et in prima quidem epistola ait: scio laborem tuum et [*]( 2, 2 ) opera et patientiam tuam — scio te laborare et operari, uideo patientem te esse: ne putes me longe morari a te —. et [*]( 2, 2. 3 ) quia non potes portare malos, et qui se dicunt apostolos esse, inuenisti eos mendaces et patientiam habes propter nomen meum. haec uniuersa ad laudem spectant, et laudem non mediocrem. sed tales uiros et talem classem [*]( 3 cf. Apoc. 2, 8-11 4 cf. ibid. 2, 12-17 6 cf. ibid. 2, 18-29 7 cf. ibid. 3, 1-6 8 cf. ibid. 3, 7-13 9 cf. ibid. 3, 14-22 ) [*](1 et pestif.] et posteros CB, praeposteros e dispensio 1\', dissensio S, dispensatio IKM portant] portant eos Fi3 fidei CB 3 ut ante in quibus ponunt CBS in locis S 4 persecutiones F et.. fideles] ut perseuerent fideles S, perseuerantes esse fideles IKM 5 sub pretextum T, supra tectum F 6 faciant F et... ostendunt om. CB facienda IKSIB aut...Z. 7 faciles om. CB 7 aut.../. 8 sunt om.IKM 8 structi 013 9 fortiter om. <I> arguit CB, arguent T, ad X eos] illos CB 10 archana CBX opera F 11 id sunt F ainorem] mortem IKM post omnibus add. atque IK 12 denuntians CB, adnuntiat F, annun- tiat 1 14 In prima enim (enim om. g) ep. sic ait Sg 15 laborare te CB 16 me om. T longe] pOtit Zacltnam denuo incipit cod. D, cf. notam ad p. 23, 18 17 apostolos ..1.18 inuenisti] iudeos esse et non sunt et inuenisti 8, cf. Apoc. 2, 9; 3, 9 18 eos] esse IK 19 expectant TIJS, exspectant F 20 mediocriter F sed] et g ) [*]( XXXXIX. Vietorinus Pet. ) [*]( 3 )

talesque electionis homines oportet omnimodo admoneri, ne istis sibi bonis concessis fraudentur. pauca dixit se habere aduersus illos: amorem tuum, inquit, pristinum dese- [*]( 2, 4. 5 ) ruisti: memento, unde cecideris. qui cadit, de alto cadit; ideo dixit \'unde\', quoniam omnimodo usque ad nouissimum amoris opera exercenda sunt, quod est principale mandatum. denique [*]( 2, 5 ) nisi fiat, minatus est mouere candelabrum de loco suo, id est spargere plebem. [sic habes et tu tenentes doctri- [*]( 2, 6 ) nam Nicolaitarum.] odire se autem opera Nicolaitarum, quae et ipse oderat: hoc ad laudem spectat. \'Nicolaitarum\' autem \'opera\': [erant] illo tempore ficti homines et pestiferi sub nomine Nicolai ministri fecerant sibi heresim, ut delibatum exorcidiaretur et manducari posset, et ut quicumque fornicatus esset, octaua die pacem acciperet. ideo conlaudat illos, ad quos scribit, quibus talibus et tam magnis uiris promisit lignum [*]( 2, 7 ) quod est in paradiso dei sui.

Sequens epistola sequentem conuersationem alterius classis et consuetudinis detegit. denique ait: scio uos et pauperes [*]( 2, 9 ) [*]( 2 cf. Apoc. 2, 14 6 cf. ifatth. 22, 38 ) [*]( 1 talesque] et tales CB, ac tales g electiones FIK hominum IK omnino IKg ne istis] Nescitis F 2 sibi] dei g, siue F bonis om. T sibi bonis] bonis sibi IK haec pauca S 3 amorem .. deseruisti] Et caritatem tuam inquit pristinam reliquisti X93, cf. Vulg. 4 excideris Ieg cum Vulg. 5 quoniam] quia IK 6 principalem T 7 cand. suum M 8 spargere] parcere F sic ... Nicolaitarum add. IV (doctr. ten. Nic. F), sic (inquit add. S) habes et tu odire opera Nicolaitarum. sed quoniam et ipse oderas tenentes doctrinam Nicolaitarum, laudem expectas Sg (in cod. S uerba et laudem expectas posita sunt ante ten. doctr. Nic.) 9 odire .. Nic. om. F nicholaitarum DeBI autem se DCBI 10 exspectat F nicholaite CB 11 opera om. CB erant (erat F) uncis seclusi ficti] factiosi IK post pestiferi add. qui CBKS 12 post nicolai add. apostolorum IK fecerunt DCB heresin T post delibatum add. idolo IK 13 exorcidiaretur TF, cf. Georges, Wort\' formen p. 259, exorcizaretur cet. ut manducare possint 58 possit TFS 14 octauo S pacem] panem IK collaudauit eos CB 15 scripsit D 16 paradisum T 17 frequentem IK 18 consuetudines DCBI, consuetudinem S scio tribulationem tuam et paupertatem sed diues es X, cf. 58 et Vulg. et (alt.) om. DCB ) [*]( 3* )

esse et laborare, sed diuites estis; scit enim apud se talibus diuitias esse reconditas, et detractationem de Iudeis quos negat esse Iudeos, sed de sinagoga satanae, quoniam ab Antichristo colliguntur, quibus ait, [esto fidelis usque [*]( 2, 10 ) ad mortem] ut perseuerent fideles esse usque ad mortem, et: qui perseuerauerit, non laedetur a morte secunda, [*]( 2, 11 ) id est (non castigabitur in inferno\'.

Tertia classis sanctorum ostendit esse uiros, qui fortes sunt in fide et non expauescunt persecutionem. sed quia et in illis sunt qui proni sunt ad inlicitas permissiones, ait: pugnabo [*]( 2, 16 ) cum illis gladio oris mei, (habes ibi tenentes doctri- [*]( 2, 14-16 ) nam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, edere et fornicari: ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum, sed pugnabo cum illis in gladio oris mei.) id est \'quid praeceperim dicam et quid feceritis conferam\'. nam Balaam doctrinam docebat Balac mittere scandalum ante oculos filiorum Israel, esse delibata et fornicari: olim notum est; ille enim hoc consilium dedit regi Moabitarum et scandalizauerunt populum. [*]( 18 cf. Num. 25, 1. 2 et 31, 16 ) [*]( 1 et om. TCB apud se talibus] apud tales IK 2 diuitie TD recondite T, recognite DFM detractionem TDK, detrationem F 3 post Iudeos add. et non sunt S de sinagoga (-ae T) TKIJI, sinagoga DFIS, sinagoga sunt CB 4 esto .. mortem add. X 5 ut perseuerent .. mortem om. <I> 6 perseuerauerit D, perseuerauerint usque in finem TCB (cf. Apoc. 2, 26), uicerit X93 cum Vulg. ledentur CB, leduntur T 7 castigabuntur TCB infernum F 8 esse uiros] seueros CB, se uiros D 10 permi3siones D, promissiones TCB, permixtiones FIKSis, conmixtiones M pugnabo .. mei om. g 11 in gladio IS habes .. I. 15 mei add. S 15 praeceperint IKM 16 fecerint IK baiaham I doctrina FISg docebat.. I. 17 ante om. rIp, praebet S 17 oculis e 18 esse] et se F delibata scripsi, delibatam XS (quorum testium sensus hic est: Balaam doctrinam esse delibatam notum est), delibatum g, deliberatam F, debilitatam lIf, debilitatos IK et fornicari] ut fornicarentur IK notum est olim S, id quod olim accidisse notum est g 19 mohabitarum Fe scandalizauerat III )

sic, inquit, uos habetis inter uos talem tenentes doc- [*]( 2, 15 ) trinam et sub praetextu misericordiae alios uitiatis. qui [*]( 2, 17 ) uicerit, inquit, dabo illi de manna absconsum [et dabo illi calculum album]: \'manna absconsum\' inmortalitas est, \'gemma alba\' adoptio in filium dei, \'nomen nouum\' in calculo scriptum\'7 christianum est.