De Gubernatione Dei

ergo primum renuntiatur diabolo ut credatur deo, quia qui non renuntiat diabolo, non [*]( 3 atque insania B ut uid. et cum edd. Halmim & quis B (sed idem paulo post qui furor) laetare A 8 quid B 13 quidem ex quidam A corr. m. 2 14 apostatio quaedam A: quaedam apostatatio B symboli AB cf. § 33 symboli sacramenta (symbolia in c ex symboli Brassicanus, unde m edd. ante Halmvum peruenit) 15 laftalis sed super a priore scr. m. 2 o A babtismo B 17 atque exspectaculis (sic) et operibus B (ceterum exspectaculis etiam A sed sub ex lineola ducta) 19 igiturl ergo B 27 credis B )

dic igitur tu, Christiane, quomodo tenere te sequentia symboli putas, cuius. principia perdidisti? membra sine capite nil prosunt et ad exordium sui cuncta respiciunt: quae utique, si perierint, omnia pessum trahunt, siquidem stirpe sublata aut non sunt reliqua aut, si sunt, sine emolumento sunt, quia sine capite nil constat. si cui itaque leue spectaculourum crimen uidetur, respiciat cuncta ista quae diximus, et uidebit in spectaculis non uoluptatem esse sed mortem. quid est autem aliud quam mortem incurrere uitae originem perdidisse? ubi enim fundamentum symboli euertitur, uita ipsa iugulatur.

VII. Rursum ergo necesse est redeamus ad illud, quod saepe diximus: quid simile apud barbaros? ubi apud illos circenses ubi theatra ubi scelus diuersarum impuritatum, hoc est spei nostrae ac salutis excidium? quibus illi etsi, utpote pagani, uterentur, minore tamen culpa sacrae offensionis errabant, quia, etsi esset impuritas uisionis, praeuaricatio tamen non erat sacramenti.

nos uero quid respondere pro nobis possumus? tenemus symbolum et euertimus, et confitemur munus salutis pariter et negamus. ac per hoc ubi est christianitas nostra, qui ad hoc tantummodo sacramentum salutis accipimus, ut maiore postea praeuaricationis scelere peccemus ? nos ecclesiis dei ludicra anteponimus, nos altaria spernimus et theatra honoramus, omnia denique amamus omnia colimus: [*]( 2 eat in spectacalis B et add. Hartelius recte, opinor; cf. §. 32: pompis spectaculis et operibus eius 3 ad spectaculum B, idem diaboli om. 4 symboli ex symbuli d corr. m. 1, idem paulo post notat auper o acr. m. 2 u 8 et 12 nihil B 11 si B s. i. 13 uidebit in n ex uidet corr. Brossiconus: uidet AB(Tt) 14 uoluntatem A 22 praeuaricatione B 24 et confitemur retinuimus ex AB (Tt); fuit etiam in v sed Brassicanus deleuit et post eum cum edd. omisit Halmius) )

denique praeter alia, quae id probant, indicat hoc etiam haec res ipsa quam dico. si quando enim euenerit, quod scilicet saepe euenit, ut eodem die et festiuitas ecclesiastica et ludi publici agantur, quaero ab omnium conscientia, quis locus maiores Christianorum uirorum copias habeat, cauea ludi publici an atrium dei, et templum omnes magis sectentur an theatrum, dicta euangeliorum magis diligant an thymelicorum, uerba uitae an uerba mortis, uerba Christi an uerba mimi?

non est dubium quin illud magis amemus, quod anteponimus. omni enim feralium ludicrorum die, quaelibet ecclesiae festa fuerint, non solum ad ecclesiam non ueniunt qui Christianos se esse dicunt, sed si qui inscii forte uenerint, dum in ipsa ecclesia sunt, si ludos agi audiunt, ecclesiam derelinquunt. spernitur dei templum, ut curratur ad theatrum: ecclesia uacuatur circus impletur: Christum in altario dimittimus, ut adulterantes uisu impurissimo oculos ludicrorum turpium fornicatione pascamus. et ideo rectissime ad nos dominus deus dicit: propter spurcitiam exterminati estis exterminio. et rursum \'exerminabuntur inquit arae huius risus\'. [*]( \' .19 ? 20 ?. ) [*]( 3 euenerit edd. et Halmius: uenerit AB (usu in v adscripsit marg. Brassicanus: euenerit pro enim uenerit Bittershusiw) saepeuenit super e sectmdae sytt. scr. alt. e m. 1 A 4 eo «. acr. m. rec. di A eo B (item v, sed in marg. add. dem Brassicanus) 4 et 6 publici ex publica A corr. m. 2 7 omnes] homines Bittershusius 8 thimellicorum sed priore i m. 2 mut. in e et alt. 1 ptmct. A (in marg. m. recentiss. glossam add. hemel∗∗∗s schenic. mus. c. i. i. e. thymelici sunt scenici musici ut est apud Jsid. Or. 18. 47) 15 concurrantur B 18 post pascamus sequitur in libris: postea sed uidelicet qui (postea add. in v) corrumpimur rebus prosperis faciendum aliquid in principio (putamus add. in v). <hasc uerba delenda esse inteUexit Baluzius; idem in exemplo Pithoeamo, quod exstat m bibl. Monacensi bene monuit verba sed uidelicet-proeperis repetita aut praecepta esse ex loco inferiore c. 12 init: Halmius, cuius de fonte rell. verborum sententiam m adn. crit. propositam partim suppleuimus partim correximus in Site.-Ber. p. 12 sq. 19 spurtitiam A extermino B . )

VIII. Sed uidelicet responderi hoc potest, non in omnibiis haec Romanorum urbibus agi. uerum est: eiam plus ego addo, ne illic quidem nunc agi, ubi semper acta sunt antea. non enim hoc agitur iam in Mogontiacensium ciuitate, sed quia excisa atque deleta est: non agitur Agrippinae, sed quia hostibus plena: non agitur in Treuerorum urbe excellentissima, sed quia quadruplici est euersione prostrata: non agitur denique in plurimis Galliarum urbibus et Hispaniarum.

et ideo uae nobis atque iniquitatibus nostris uae nobis atque impuritatibus nostris. quae spes Christianis plebibus ante deum est quandoquidem ex illo in urbibus Romanis haec mala non sunt, ex quo in barbarorum iure esse coeperunt ? ac per hoc uitiositas et impuritas quasi germanitas quaedam est hominum Romanorum et quasi mens atque natura, quia ibi praecipue uitia ubicumque Romani.