Interpretatio Orationum Gregorii Nazianzeni

7. Noui ego uibrantem frameam et inebriatum gladium in caelo interiicientem et spernentem et orbantem, qui iubetur usque ad carnes et medullas non parcere. scio occurrentem sicut ursam rapidam illum, qui inpassibilis est, et sicut pardalin in uia Assyriorum non illis tantummodo qui tunc erant, sed [*](2 ) et omni qui nunc Assyrius est nequitia. scio non posse quem- quam effugere fortitudinem irae eius et uelocitatem, cum euigilauerit super inpietates nostras et cum inimicos eius insequetur zelus, qui consumit aduersarios. scio excussionem et recussionem et feruorem cordis et consternationem mentis et dissolutionem genuum et alia quam plurima huiuscemodi supplicia inpiorum. omitto enim dicere de illis iudiciis, quibus nos multa hic data uenia transmittit et tradit, ita ut melius sit nobis corripi et purgari quam ad illa transmitti supplicia, [*]( 3 ) ubi poenarum tempus est magis quam purgationum. sicut enim non est in morte qui hic memor est dei, ut beatus Dauid pronuntiat, ita confessionis correctionem hi qui in inferno sunt non habent, quoniam quidem in praesenti uita facultas nobis [*](1 cf. Ps. 77, 50 5 cf. Ps. 7, 13. Ezech. 21, 9. 10 cf. Esai. 34, 5 8 cf. Os. 13, 7. 8 13 cf. Nah. 2, 10 20 cf. Ps. 6, 6 ) [*]( 1 emendeii§ (t s. y§) R corrigat Cv 4 adhaec (u s. ae) C adhuc v 5 ergo A uibrantem = anX[io{AsvY]v 6 spernentem = E^oofl-sveiv orbantem (atsxvoov)] turbantem R uibrantem v 7 occuirentem] occur­ reremitem (re fin. s. l.) C occurrere immitem v 8 rabidam OAv par­ dalin V,Ra.c. pardalim Rp.c. pardal in (u s. a et um s. in) C pardal O parduli A pardum v 9 in inuio v assiriorum 0 (s pr. s. I.) v tan­ tummodo qui tunc erant om. R 10 asirius O,Ca.c. 11 effugire Oa..c. eius] sue v 13 insequetur ex insequenter R insi quitur cet., v zelos (u s. 0) R consumat R consumet V aduersarius v excusationem R 14 recussionem (t dis s. re) R 15 desolutionem A et aliqua plu­ rima V 16 obmitto (b s. I.) R indiciis V 17 uenia data R transmitit A 18 et purgari om. R ad s. 1. C 20 est memor S 21 hii ROAC in om. R )

permissa est agendi quae uolumus, ibi uero gestorum nostro­ rum reddere rationem.

8. Quid ergo faciemus in illa die, de qua uehementissime perterret quidam prophetarum, cum deum nobiscum dicit esse iudicaturum in montibus et collibus et consedere aduersum nos et disceptare atque ante faciem nostram statuere peccata nostra, accusatores scilicet acerbissimos, adhibere quoque omnia sua beneficia, quae in nos contulit, et conparare cum sceleribus nostris, cogitationibus quoque cogitationes conferre et actus actibus arguere, cum a nobis requirens purae imagi­ nis dignitatem oblitteratam eam inuenerit et obfuscatam, cum ad ultimum certe propria unusquisque notatus sententia con­ demnabitur?

9. Quis ergo ibi aduocatus erit? quae interuentio? quae figmenta? quae artes? quae aduersum ueritatem forensis calli­ ditas proferetur? quibus praemiis iudicium corrumpetur? omnia pendebunt in statera iustitiae, gesta et uerba et cogitati­ ones nostrae, mala ac bona aduersum se inuicem diuersa lance pendentur, ut pars quae praeponderauerit uincat et quo uergit opus illuc sententia decidat. nec ultra iam alia uoluntas aut [*](2 ) aliud iudicium aut excusatio per secunda opera requiretur, nec tempus erit olei mutuandi a prudentibus uirginibus uel con­ parandi a uendentibus, cum lampades extinguuntur. nec locus est paenitentiae diuitis concremantis in flamma et propinquorum [*](3 cf. Esai. 10, 3 4 cf. Hier. 2, 9 6 cf. Ps. 49, 21 22 cf. Matth. 25, 8. 9 24 cf. Luc. 16, 24 ) [*]( 2 reddere] reddemus maluit Wrobel 4 quidem Ra.c. cum] dum C (d in ras.) v pfe+taru C 5 iudicandurii (turQ s. ndurn) R iudican­ dum OCVv considerat (t s. add.) R 6 etj etia (ia s. I.) R 7 acer­ rimos R acerbissimos (is s. l. m2) C 8 in nos] nobis (bi s. 1. m2) R conparere Ra.c. 9 cogitationes quoque cogitationibus A conferri Cv 10 actos (u s. o) RO 11 meam R offuscatam 0 12 notata R condempnabimur A 15 aduersus RC 16 proferetur (ur s.) R conrum­ petur R corrumppetur C 17 gesta] et gesta (y.a\': Kpaiiv) Wrobel cogi­ tationis (\'p,c. 18 bona ac mala R 19 penduntur V ponderauerit R 2o extinguntuv A C 24 et] ad (c s. d) R )

suorum requirentis emendationem. non ergo iam tempus erit ullius dilationis, sed solum et ultimum et terribile iudicium, immo potius iustum et idcirco magis terribile, quia iustum. [*]( 3 ) tunc enim sedes ponentur et uetustus dierum sedebit et libri aperientur et fluuius igneus curret et lux praecedet et tene- brae paratae erunt, et abibunt qui bona egerunt in resurrec­ tionem uitae, quae nunc in Christo abscondita est et postea cum ipso manifestabitur, qui autem mala egerunt in resurrec­ tionem iudicii, in quo iam iudicante uerbo dei condemnati [*]( 4 ) sunt qui non crediderunt. alios ergo illa ineffabilis lux et inmensa suscipiet, id est splendor et agnitio atque inluminatio clarior sanctae et beatae trinitatis. cum puris et inmaculatis mentibus pura et inmaculata miscetur, quod ego solum et praecipuum duco esse regnum caelorum; his uero qui indigni sunt cum reliquis ceteris erit etiam haec maior omnium poena, quod proiciuntur a deo, et ipse pudor et confusio conscientiae, cuius finis ac remedium nusquam est. sed de his postmodum.

10. Nunc uero quid faciamus, fratres contriti et humiliati et inebriati non uino neque sicera, ex quo parum quid commo­ uentur homines et conturbantur, sed inebriati a fortitudine plagae, quam inuexit dominus dicens: (et tu commouere et conturbare\', qui potauit contemptores spiritu tristitiae et conpunctionis, quibus etdicitur: uidete, contemptores, et intnemini et admiramini mirabilia et disperdimini? [*](2 ) quomodo sutreremus mcrepationes eius aut quid responsi dabi- [*](4 cf. Dan. 7, 9. 10 6 cf. Ioh. 5, 29 7 cf. Col. 3, 3 19 cf. Esai. 29, 9 21 cf. Ps. 106. 27 22 cf. ibid. 59, 5 23 Act. 13, 41 ) [*]( 1 iam om. R est R 2 dilationisJ dissolutionis V pr. et om. v 4 ponuntur C.Au.c. uetustus (tus s.) O uetus Cv 5 aperiuntur C 6 huibunt R habebunt Ca.c. ibunt A 9 condempnati RCv 10 ille Ra.c. illos C 11 suscipiat 0 13 miscetur (p.\'.po|JLevY)i;)] miscebitur Rp.c. miscebit e:c miscebat A 14 duco (u&sjjia:) C,Ra.c. dico cet. 15 cum reliquis] ***reliquj§ (s. ctis, qui eras.) R qui reliquis C hoc R maior j malorum A 16 proicientur v 17 ac] et v numquam Cv 18 faciemus A,RCp.c. 20 et conturb. om. Cv 22 et contemptores C 24 dispergimini A 25 sufficimus ad incr. Cc quis (d s. §) R resp. dab.] respondebimus R )

mus, cum ad multitudinem beneficiorum suorum, quae ingrati suscepimus, adhuc etiam castigationes suas nobis coeperit inputare et enumerare remedia ac medellas, quibus adhibitis nos tamen curati non sumus? et filios quidem appellat, sed pollutos, uel filios, sed alienos et claudicantes a semitis suis, dum alienis uiis incedunt et asperis. dicit ergo: \'quid oportuit [*]( 3 ) me facere uobis et non feci? unde uos emendare oportuit et non emendaui? lenioribus usus sum remediis. omisi Aegypti­ orum flagella, sanguinem de fluminibus fontibusque potatum et omnes aquas in cruorem uersas. primam illam eorum pla­ gam reliqui. omisi etiam ranas et scinifes et cynomiam et reliqua flagella. a bubus et iumentis et pecoribus coepi, quin­ tam plagam in animalia muta conuerti parcens hominibus. non­ dum uos contigit ista uexatio, sed facti estis mihi etiam mutis animalibus brutiores. nihil enim, ut uideo, ad emenda­ tionem proficit ista correptio. abstinui a nobis pluuias: [*]( 4 ) pars una suscepit imbrem et pars, supra quam non pluui, aruit. et dixistis: perdurabimus etuiriliterage­ mus. idcirco superduxi uobis grandinem et uineas uestras atque arbusta uestra segetesque demessui, malitiam tamen [*]( 4 cf. Deut. 32, 5 5 cf. Ps. 17, 46 8 cf. Ex. cap. 7 11 cf. Ex., cap. 8 12 cf. Ex. cap. 9 16 Am. 4, 7 18 Hier. 18, 12 ) [*]( 1 ingrata (i s. a) R ingrate V ingrate Ca.c. 2 suscipimus C,Oa.c.,v nobisque R ceperit RCv 3 inputare] inpugnare R innumerare R numerare Cv medelas AV,RCp.c. medillas Oa.c. 5 a] in R 6 dum alienis uiis om. R al. in uiis Cv uiis om. A dicet (i s. e) 0 7 emendari A V 8 obmisi (b s. I.) R omnia A egyptiorum RO 9 flagella] plagas v depotatum R deputatum Ca.c. 10 plagam eorum A 11 obmisi (b s. I.) R scynifes RA scinifaes ex scinifas 0 scynyfaes (y pr. s. I.) C sciniphes v §cinomiam 0 cinomia V 12 fla­ gella om. A bobus Cp.c. caepi R cepi v 13 plagas Vp.c. ominibus Ra.c. 15 nil v 16 profecit OCv 17 super OA 18 plu.i R plui A pluuia ruit Vv dixi Ca.c. perdurauimus OV,Ra.c. supdurauimus Cv agimus OV egimus C\'v 19 uineas (afiirjXwvac;)] uindemias R ) uestram resecare non potui et nunc agnoui quia durus es et neruus ferreus ceruix tua.\'