Divinarum Institutionum
Lactantius
Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.
nam ludorum celebrationes deorum festa sunt, siquidem ob natales eorum uel templorum nouorum dedicationes sunt constituti.
et primitus quidem uenationes, quae uocantur munera, Saturno sunt attributae, ludi autem scaenici Libero, circenses uero Neptuno. paulatim tamen et ceteris diis idem honos tribui coepit singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius Capito in libris spectaculorum docet.
si quis igitur spectaculis interest ad quae [*](EPITOME 4-12] c. 58, 8 s. 12-19] c. 58, 1 s. 19-562,2] c. 58, 9. ) [*](AUCTORES 18 Sinnius Capito] cf. Hertzium, Sinnius Capito, pag. 18. 27. ) [*](BRHPV] 1 palfigura.t sic V probantque (n in ras. ex 2 litt. m. 2) B illa* (m er.) B 2 corruptiones V 3 praematuriis Bar (alt. i er.) Y senes om. Y 4 docet Bl, corr. B2 post quoque s. I. et B2 7 uti amplius H expectaculi BV exhibent H, exibeant PV 8 ueniant BI, corr. B3 exclamari BI, corr. 1P, ea clamare H eferri R, efferri P3 exilire R, exilere V 9 non solum ne] malum ne (ma in ras. m. 2, et ~. m. 3) B 10 insideat R, insidiat P; cf. pag. 562, 20 11 nec BarV post i cuius add. qua P3 deliniat H, delaeniat (corr. m. 3) P 12 boni**s (bu er.) B 13 temporum HPV nouorum] bonorum H 14 et imprimitus R quidem om. B uenerationes H 15 quae] et quae cum Lipsio Saturn. I 5 Bitschelius, opusc. IV 638; cf. Epit. 58, 1 adtributae RHPV, attributa B, sic l*udi (a er.) H, laudi (a exp. et lin. del. m. 1 et 3) P 16 scenici B1 (corr. B2) HPl (corr. P3) V 17 ditfs B2, deis P item B1, corr. Bs 18 sinnius BHPV (quod propter errorem editorum Sisinnius scribentium moneo), om. R 19 ad quae] atque BRP1, corr. P3, adque HV ) [*]( XVIIII. Lad. i. ) [*]( 36 )
Aurium uoluptas ex uocum et cantuum suauitate percipitur, quae scilicet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum.
quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro.
sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt.
carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt.
adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarum simplicem communemque sermonem pro sordido aspernantur. id enim quaerunt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum delectat, insidit.
num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero [*](EPITOME c. 21] c. 58, 6 s. ) [*](AUCTORES 13 s.] cf. Cic. de or. I 8, 30. ) [*](B(G)RHPV] 1 conuenit BR a dei* (a er.) B 3 uolumptas B ex] et B cantutfm B2 perciltur B\', percipiltur B3 4 ille V 6 scenicas BH adquid B1, adquin B3, atquin (exp. m. 3) P 7 luxuri**am (os er.) B 8 dictu (~ m. 2) B est om. R 9 his BHPar (iis ras. ex his) V qui Bcorr. B2 sensu C" m. 2) B 10 penetrnrnlt B2 nam ex nec V 11 suauis B 12 exscribi R carnem Pl, s. I. et ras. corr. P3, carnem ex carnen F1, carmen corr. V3 13 decurrens R, quod coniecerat Buenemannus conl. IV 18,12; V 1,10; decipiens (n s. I. B2) BHPV 14 religione (~ m. 3) P ab Ad religionem incipit codicis G pag. 149 (79) paene tota lecta 15 accesseriwt P, accesserit (" m. 2) V post accesserint hoc si non fuerint B (sed s. 1. add. B3) R a perito aliquo R inperito (imp- H) GH, \'iiperito F1, perito BRPV1 munus H 17 sermonemu (et er.) B 18 asperna[n]tur 20 insidet C-dit B1) Bs, insidit ex insidat F; cf. pag. 561, 10 mentes B\', corr. B\' 21 diserti V stlmma uero immo (corr. m. 1 ?) B )
ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis.
nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus.