Divinarum Institutionum

Lactantius

Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.

irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient.

hac consuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt.

huius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne per leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur.

ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa prohibetur.

itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem deus sacrosanctum animal esse uoluit.

ergo ne lliut quidem concedi aliquis enstimet, ut recens natos liceat oblidere, quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. [*](EPITOME 11—20J c. 59, 5 uetus - inferre. 20-559, 15] c. 59, 5 nec infantem — exponere. ) [*](BRHPV] 1 satiat P1 (corr. P3) V per***cussos (con ? er.; os ex is m. 3) B, percussus PJC 2 iacentisque Bl, corr. B* repe*ti (n er.) B cadauer* (a er.) B dispari H 3 illa.. simulata.. (duo s er.) B 4 horas minum H 5 satiant P1, corr. P9 oderunt (n ex a) V mo** (rt ? er., ras m. 3) B 6 poscunt (c ex s m. 1 F) B rec[en]tiores B* 7 haec BarR 8 sed] seque R exercentiw B1 omnis RPV 11 uiam (m in ras. ex a ? m. 2) B 12 os V prohibe*t (a er.) B 13 mone*t (n er.) B 14 liceuit B1, corr. B7 eius Bl, corr. B* 15 iustitia] iustitia neque latronem interficere B crimene BI, corr. B1 16 iftapitali B* qua P1 (carr. P3) V 17 prohibetUf B1 ut itaque B in om. PV 18 pr[or]su[s] B* exceptionem (1 in ras. m. 3, alt. e ita ras. m. 2) B 19 sempiternefas P1 (it expttnx. P3) V quem] quod Bx, corr. B3 sacrosancto BI, corr. B1, sanctum PV 21 allidere (al m ras. ex ob ? m. 2) B maxima (alt. a ex e m. 3) B-- )

559

uerum homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam.

expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt suo? sed hi sine ulla controuersia scelerati et iniusti: quid illi quos falsa pietas cogit exponere?

num possunt innocentes existimari qui uiscera sua in praedam canibus obiciunt et quantum in ipsis est crudelius necant quam si strangulassent?

quis dubitet quin impius sit qui alienae misericordiae locum tribuit? qui, etiamsi contingat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar.

quae autem possint uel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intellegit, quis ignorat? quod uel unius Oedipodis declarat exemplum duplici scelere confusum. tam igitur nefarium est exponere quam necare.

at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex diuitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat.

quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est ut se ab uxoris congressione contineat quam sceleratis manibus dei opera corrumpat.

ergo [*](EPITOME 21-560, 3] c. 58, 4. ) [*](BBHPVJ 1 uerum om. B ne*** B jionj B3 polluantur Bl, corr. Bs 2 animabus H, quod etiam cod. Gothano et Begiomentano traditum probare uidetur StnNius, Ueber die lat. Deel. und Coniug., pag. 10 adn., \' sed cf. animis VII 2, 1; de opif. 19, 2 abnegawt B2, adnegant P1, corr. Ps 4 parcant (post non), alt. a ex u m. 3, n exp. m. 2 B, portant V sua Bl, corr. m. al. hift B1 5 quOta, B7 6 num] non BH possint V existimari (r in ras. ex t ? m. 2) B uiscera* sua* (duo s er.) B 7 negant Bx 8 stranguilent B, strangnilassent H qui] quinrel B2 9 quin (ame etiamsi) H etiamsi* (c er.) B, etiam se F04 conitingiat V 10 *ut V aididixit ex utuixit P1* sutrm B2 seruitium B 12 per] uel per B errore C m. 2) B 13 uel om. B unus P1 (corr. P3) Y oedypi (ypi in ras. ex 6 litt. m. 2) B, ydipodis H duplici scelere]\'dupliciscere V 14 nefagrium V 15 at] ait H conquaerunt B, conqu*eruntur (a. er.) H, conquiruntur V 16 plurimis B liber seducandis B libris V 17 aut om. B, ut V potestatem H possidendu V 18 codie V et om. HPV diuitiis Bl (corr. B2) H 20 satis PV . ab ex ad V uxoribus V 21 operam H )

560
si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor, siquidem populo sanguis ille praestatur.

m scaems quoque nescio an sit corruptela uitiosior. nam et comicae fabulae de stupris uirginum loquuntur aut amoribus meretricum, et quo magis sunt eloquentes qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent et facilius inhaerent audientium memoriae uersus numerosi et ornati.

item tragicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et coturnata scelera demonstrant.