Divinarum Institutionum
Lactantius
Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.
illi autem pertinaci stultitia iubent curam tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non curassent tam sollicite quos amarent.
haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae.
Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confiterentur.
Quid iis facias qui ius uocant carnificinas ueterum tyrannorum aduersus innocentes rabide saeuientium? et cum sint iniustitiae crudelitatisque doctores, iustos se tamen ac prudentes uideri uolunt, caeci et hebetes et rerum et ueritatis ignari.
adeone uobis, o perditae mentes, inuisa iustitia est, ut eam summis sceleribus adaequetis? adeone. aput uos perit innocentia, ut ne morte quidem simplici dignam iudicetis, sed supra omnia facinora habeatur nullum facinus admittere pectusque [*](AUCTORES 11J cf. Rudorffium, Ueber den liber de officid proconsulis (sc. Ulpiani), Act. Academ. Berol. anni 1865 (ed. a. 1866) pag. 259 ss. ) [*](B(G)RHSPV] 1 hac R 2 quanto] quae (s. l. add. B2) quanto BH maioris BH 3 pariunt H 4 adhibere H cruciatos B1, corr. B3 menbra HV 5 ireparetur sic R, paretur V 7 post quos s. I. non B* ad] Si ad H 8 erudiuit S desiderent R quia B\', corr. B3 9 homii cid*e (i er.) V contra pios] contrarios Y iuriampia (corr. m. 2) P .- - ,. 10 iuries (exp. m.2) P 11 domitiu H pro CONS. LIB VII. P Vll - (te m. 1?) S 12 scripta R diceret B1, corr. B5 affici ex effici uel offici corr. B3, ad**fici (of er.) H 13 confiterent P 14 quid iis facias] quoduis faciant H his BSV rcarnificinasl B3 et ueterum S 15 rabidae BarRSPV saeuienum HI, seuiunt in mg. H2 sunt H 16 crudelitatisq; (q; postea add.) V iustos in mg. V se] se esse P 17 et ante ueritatis] ac H, fort. recte 18 perditam H 19 aput — ut ne] quo uos per innocentiam ne H 20 iudicatis H a (S)[ed] supra omnia incipit codicis G pag. 103 (37), cuius in uerss. 1-11 nonnulla legi poterant 21 omne Y. )
et quoniam communiter cum deorum cultoribus loquimur, liceat per uos bene facere uobiscum: haec est enim lex nostra, hoc opus, haec religio. si uobis sapientes uidemur, imitamini, si stulti, contemnite aut etiam ridete, si libet: nobis enim stultitia nostra prodest. quid laceratis? quid adfligitis?
non inuidemus sapientiae uestrae: hanc stultitiam malumus, hanc amplectimur, hoc nobis credimus expedire, ut uos diligamus et in uos ipsos qui odistis omnia conferamus.
est apud Ciceronem non abhorrens a uero locus in ea disputatione quae habetur a Furio contra iustitiam. quaero inquit, si duo sint, quorum alter. optimus uir, aequissimus, summa iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audacia, et si in eo sit errore ciuitas, ut bonum illum uirum sceleratum facinerosum nefarium putet, contra autem (eum) qui sit inprobis simus, elxistimet esse summa probitate ac fide, proque hac opinione omnium ciuium bonus ille uir uexetur rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur uinciatur uratur exterminetur egeat,
postremo iure etiam optimo omnibus miserrimus esse uideatur, contra autem ille inprobus laudetur colatur, ab omnibus diligatur, omnes ad eum honores, omnia [*](EPITOME 4-7] c. 48, 10 (errori). 11. ) [*](AUCTORES 11] de re publ. III 17, 27. ) [*](B(G)RHSPV] 1 cogitatione S 2 licet H 3 uobis Heumannus est om. R 4 uobis bis Px, alt. expwnx. P2 5 [a]u[tem] G nobis P tdd. 6 prodeest B 9 qui odistis] quod istis S et B abhorrendus B, abhorrens ut uid. S1, oberrans in ras. corr. S1 10 quam H habeatur B a Furio om. P 11 sunt H 12 post uir s. I. alter B3 13 insigui* fs er.) H, insignis edd. pr. et om. S eos H 14 ut om. H facinorosum HS 15 eum ante qui add. Baiterus, ante existimet Moserus, ante esse cod. Monac. Lact. 16 aestimet H; existimetur Heumannus **probitate (in er.) B ac] et H 17 pro qua H, proque S opinionem P propterque hanc opinionem Kayserus rapiatur nexetur pag. 459, 20 18 rapietur H ei denique] eidem quoque B auferatur S effodiantur (pr. fit. ras. ex c ? m. 2) P 19 uratur om. H 20 miserrimus omnibus B 21 improbus in mg. V - a Colatur incipit codicis G pag. 104 (38). paene tota lecta laudetur colatur] uidetur P 22 diligatur om. H )
profecto quasi diuinaret quae nobis mala et quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemplum. haec enim populus noster patitur omnia errantium prauitate.
ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat.