Divinarum Institutionum

item de silentio eius, quod usque ad mortem pertinaciter tenuit, Esaias iterum sic locutus est: sicut ouis ad immolandum adductus est et sicut agnus coram tondentibus sine uoce, sic non aperuit os suum.

et Sibylla supra dicta:

1. καὶ κολαφιζόμενος σιγήσει, μή τις ἐπιγνῶ
2. τίς λόγος ἢ πόθεν ἦλθεν, ἵνα φθιμένοισι λαλήσει,
[*](EPITOME 1-4] c. 41,1. )[*](AUCTORES 2] Is. 53,7; cf. Qyprian. pag. 80, 8. 5 ss.] VIII 292ss. )[*](EXPILATORES 5 ss.] Augustin. ibid. II pag. 287, 24: et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. — Sedulius (cf. Montefalconium ibid.). )[*](ΔЄЄIC S, ΔЄ • IC Sedulius; δ\'εἰς cum Lact. codd. Sibyll. HMQV, rell. τ\'εἰς uel x\'e?« MACTGirAC B, MACIlirAC P ἁπλω̃ς - vω̃τοv] AnCOC OTNONТOIЄNCΩΤΟΝ B, ACA IIAQCArNON TDTCNOrON P, ἀvαπλώσας τότε vwtov codd. Sibyll. HMQV, ἁπλώσει 0\' ayvov vwtov rell. AriAQC V ayvov] AION B NOTON V, NÓTON t\'m. recent.) Sedulius interpretatio Jat. Augustini in SP, alia ap. Sedulium non neglegendum uidetur, cum in codd. Sibyll. HMQV hunc uersum statim sequatur is qui ap. Lact. quoque sequitur § 17 ϰαὶ ϰολαϕιζόμεvος xtX., reliquos codices Sibyll. inter hos duos insertum habere hunc αύτὸς yap ϰόσμῳ παραδώσει παθέvov ἁγvόv. ad loco Sibyll. cf. Struuium, opusc. I 78 )[*](BBHSPVJ 1 silentia H quo H 2 eseias BRP loquutus H immolandum Ci I molandum B) CEpit. cum testibus quibusd. Italae (cf. Sabaterium II610), uictimam cum aliis codices Cypriani, occisionem Vtdg. 3 adductus BRS Epit. cum plerisque codd. Cypriani et testibus quibusd. Italae, abductus H, ductus P cum Cypriani codd. MB et plerisque testibus Italae, sic adductus V; ἢχθη LXX et Act. Apost. 8, 32, ducetur Vulg.; cf. etiam ad pag. 356,10 et 357,9 tondentibus (tund- P) BHPV Epit:; an in his inter -bus et sine intercidit se ? tondentibus se RS, cf. ὲvαvτίοv του̃ ϰείραvτος αὐτόv (sic cod. Alex., xelpovto;, om. auTov celt.) LXX et Act. Apost. ibid. (nisi quod uel xtfpavTo; uel ϰείροvτος codd.); coram tondente se (sic etiam Vtdg.) uel om. se codd. Cypriani; ceterum inter permultos illos quos Sabaterius producit testes unus Lactantius plurali numero utitur 4 uoce** (ce tr.) V non B7 ad loco Isaiae cf. Roenschium pag. 560 et Sibylla supra dicta et uersus graecos om. H 5 ϰολαϕιζό- μεvος] ΚΟΛΑΦΙZOAAЄIIOC S, ΚΟΑΛΦΙZOMЄNOC V CЄΙΓΙΙCЄI BSP, cerHcei B, CITHCCI V ^] M€ BS, MN V nc S ЄΙΙΙΓΝΩ BRSP Sedulius, CIIITNQ V 6 λόγος] AOCOC S, AOTOC P, AOrOC Vi pro Àóyo; hoc τίvος codd. Sibyll., sed cf. Augustin. quod uerbum ] ЄS, )[*]( XVIIII. Lact. i. )[*]( 23 )
354
3. καὶ στέφανον φορέσει τὴν ἀκάνθινον
.

de cibo uero et potu, quem antequam figerent ei obtulerunt, Dauid in psalmo LXVIII sic ait: et dederunt in escam meam fel et in siti mea potum mihi dederunt acetum.

idem hoc futurum etiam Sibylla contionata est:

1. εἰς δὲ τὸ βρῶμα χολὴν καὶ εἰς δίψαν ὄξος ἔδωκαν,
2. τῆς ἀφιλοξενίης ταύτην δείξουσι τράπεζαν
.

et alia Sibylla Iudaeam terram his increpat uersibus: [*](EPITOME 2-4] c. 41, 2. ) [*](A UCTOBES 3] Ps. 68, 22. 6 s.] VIII 303 s. ) [*](EXPILATORES 6 s.] Auguatin. ibid. II p. 287, 26: ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hano monstrabunt mensam. — Sedulius (cf. Montefalconium ibid.). 8 ss.] Augustin. ibid. pag. 287, 28: ipsa enim insipiens tuum deum non intellexisti ludentem mortalium mentibus, sed et spinis coronasti et horridum fel miscuisti. — Sedulius (cf. Montefalconium ibid.). ) [*](H V7, ê (A m. recent.) Seduiius;ἠ cum Lact. codd. Sibyll. HMQV, rell. &V uel 8; ΝΟθЄN 8 ΗΑθЄN S, ЄΛθЄN V Sedulius ϕθιμέvοισι λαλήact] ΦθΙΜЄΝΟΙΛΑΛΗCЄI B, ΦθΙΜЄNOICANCЄI R, ΦЄIMЄNOICΑΛΛΝCЄI S, ΦθΙΜЄNONC AMHC€I P, ΦθΙΜЄNOICΙΛΑΑΝCЄI V, ΦΟϒΜЄNOICIN AAA€IC€I Sedulius λαλήσαι cum Lact. cod. Sibyll. recentior L, cett. λαλήσῃ, sed cf. quae ad c. 16, 17 (V — δώσι) exposita sunt B(G)RHSPV] 1 CTЄΦΔΝΟΝ V ϕορήσει cum Lact. cod. Sibyll: B, cett. ϕορέσῃ interpretatio lat. Augustvni in S ad loco Sibyll. cf. Strnuium 1 79 2 quem om. H, qua S figerent] eum figerent H ei] illi R, illo H 3 XVII R, • LXVI. Ht, LIIII V *escam (t ? er.) B fel om. H 4 potum - acetum] potauerunt me aceto H cum Vulg., sed cf. Epit. acetum (exp. m. 3) P ad loco Psalmi cf. Roemchium pag. 590 item B idem hoc — ὲϰέρασσας (355, 3) om. H 6 χολὴv om. S (cf. ad 7), XOA€N V Sedulius KЄICΔΙΨΑΝ B, KAI ЄICΔΙΑΝ R, ¥AN S (cf. ad 7), KCICAIYAN P, KAIЄICΔΙΨΑΝ V Sedulius; ϰαὶ πιει̃v codd. Sibyll; cf. Addenda €AQKA S, ЄΔΩ̃ΚΑ̃ P, ὲπέδωϰαv codd. quidam Sibyll. 7 τη̃ς ἀϕιλοξεvίης] TKCAOIAO- H !eNIHC R, THC ΑΦΙΛΟΞЄNIЄC P, THCΑΙΦΑΟΞЄNIAC (lAC in ras. ex N m. 2) V, ΑΦΙΛΟΞЄΝῙSedulius; ἀϕιλοξείης cum Lact. codd. Sibyll. HMQV, όè (uel om.) ϕιλοξvίης rell. ΤΑϒΓΗΝ V2, ταύηv edidit Montefalconius in Sedulio addens cuoae dubia\', sed ap. Sedul. DTAN. HN est; ταύτης codd. Sibyll. ΔЄΙΞΩCI B, ΔЄΙΞΟΙCI P, AIEOICI V, AIEOICI Sedulius; τίουσσι (τίξ-) codd. Sibyll., sed cf. Augustm. monstrabunt post τράπεζαv hoc ΧΟΛЄNKЄICΔΙ ex uersu 6 8 interpretatio lat. Augustini in SP, alia ap. Sedulium ad loco Sibyll. cf. Struuium 179 8 hiis B uerbis B hinc f re incepit codicis G pag. 84 (163) ter scripta, in qua nihil legi poterat )

1. αὐτὴ γὰρ δύσφρων, τὸν σὸν θεὸν οὐκ ἐνόησας
2. παίζοντα θνητοῖσι νοήμασιν, ἀλλὰ ἀπ\' ἀκάνθης
3. ἔστεψας στεφάνῳ φοβερὴν τε χολὴν ἐκέρασσας
.

fore autem ut Iudaei manus inferrent deo suo eumque interficerent, testimonia prophetarum haec antecesserunt.

aput Hesdram ita scriptum est: et dixit Hesdras ad populum: hoc pascha saluator noster est et refugium nostrum. cogitate et ascendat in cor uestrum, quoniam [*](EPITOME 6-356, 2] c. 43, 2. ) [*](AUCTORES 1 ss.] VI 22 ss. 6] locus non inuenitur in libro Esdrae; cf. Iustin. dial. c. Tryph. 297 D: aao μἐv ouv twv ἐξηγήσεωv,wv ἐξηγήσατο Εσδρας εἰς tov vόμοv rov περὶ του̃ πάσχα, τὴv ὲξήγητιv ταύηv ἀϕεί- λοvτο " xai eTnev "EaSpa; tw Xato \' του̃το to πάσχα o awrrjp ἡμω̃v xai ἡ ϰαταϕυγὴ ἡμω̃v \' xai ÈcXv διαvοηθη̃τε ϰαὶ ἀvαβῃ̃ ὐμω̃v ἐπὶ Trjv ϰαρδίαv, oti μέλλομεv αὐτὸv ταπειvου̃v ἐv σημείῳ, xai μετὰ ταυ̃τα ἐλπίσωμεv ek1 αὐτόv, ou μὴ ἐρημωθῃ̃ o τόπος οτος εἰς τὸv ẳπαvτα χρόvov, λέγει o θεὸς twv δυvάμεωv °ἐὰv si μὴ πιστεύσητε auTtu μηδὲ εἰσαϰούσητε tou ϰηρύγματος outou, ἒσεσθε ὲπιχαρμα tois fOveat. Patet ista uerba ab aliquo Christiano (I Cor. 5, 7: xai yap to πάσχα ἡμω̃v ὲτύθη XptaTÓ; — cf. c. 111) conficta esse ... minime ab Iudaeis deleta: Otto ad 1., cuius cf. pleniorem adnotationem, praeterea expositionem Koensckii pag. 612. ) [*](BEHSPVJ 1 ΑϒΤ1H1 V Matppwv] \'A\'ΦΡΩΝ S, ATCOPQN P, crlll- ΦΡΩΝ V, CIN$PON Sedulius fov om. SP, T///N V, TQN Sedulius τὸv σὸv codd. Sibyll. PrFL, rrfaaov HMV θεὸv] 6N S, θΟÑ P; Oeov codd. Sibyll. HMV, vόμοv rell., sed cf.Augustin. tuum deum 6NONCAC P; ὲvόησας cum Lad. codd. Sibyll. PrABFL, ὲvόησεv HMQV 2 nGZONTA SP, IICEONTA V Sedulius, πταίοvτα (παί- L) coda,. Sibyll. PrABFL, ὲλθόvτα HMV θvη- ToTat (uel -σιv) codd. Sibyll.; 0NNTOIC V, 0NHTOIO BRSP, QNIITOrC Sedulius; cf. Augustin. ludentem mortalium mentibus; παίζοvτ\' iv θvητοι̃ο cum edd. Struuius, opusc. 181 vοὴμασιv cum Lact. codd. Sibyll. PrABFL, iv ŏμμασιv HMQV, sed cf.Augustin. ἀλλ\' cm\' ἀϰάvθης] AAAAAKANeAIC B, ΑΛΛΑΑΙΙΑΚΑΝθΗC R, AAAA ΑΚΑΝθЄC S, AMAnAKANOHC P, AAAM . AKAN- 0NC V, AAAA ΑΚΑΝθΗC Sedulius 3 ЄCTЄΨΑЄ B, ЄCTЄЄCΨΑC S CTЄΦΑΝΩ BBPV Sedulius, om. S ΦΟΒЄPHK S, ΦΟΒЄPEN V Sedulius te] TH V; hi coda,. Sibyll. XOAHN V €K€PACAC BP, €PACAC S interpretatio lat. Augustini in SP, alia ap. Sedulium 4 ut om. HS deo suo om. S suo om. P deumque S, ciique F1 interfecerunt P1, B ▼ pari. ras. corr. Ps 5 anteceasarunt Bl, corr. B2, antecessuerunt (corr. m. 3) P 6 hesdram RP, hesdran B, esdram H, hesdra S, hesdra V hesdras] esdra H, hesdras (alt. s postea add. m. 1) P 7 pasca S ) [*]( 23* )

unde apparet Iudaeos nullam aliam spem habere nisi se abluerint a sanguine ac sperauerint in eum ipsum quem necauerunt.