Divinarum Institutionum

Lactantius

Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.

nam cum legerent cum quanta uirtute et claritate filius dei uenturus esset e caelo, Iesum autem cernerent humilem sordidum informem, non credebant filium dei esse ignorantes duos eius aduentus a prophetis esse praedictos, primum in humilitate carnis obscurum, secundum in fortitudine maiestatis manifestum. de primo Dauid in psalmo LXXI sic ait:

descendet sicut pluuia in uellus, et orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. sicut enim pluuia si descendat in uellus, animaduerti non potest, quia strepitum non facit, ita Christum in terram sine cuiusquam suspicione uenturum esse dixit, ut iustitiam doceat et pacem. Esaias quoque ita tradidit:

domine, quis credidit auditui nostro et bracchium dei cui reuelatum est? adnuntiauimus coram ipso sicut pueri et sicut radix in terra [*](EPITOME 1-4] c. 40, 4. ) [*](AUCTORES 4 (humilitas). 6 (humilem) cf. c. 22 ss.] cf. Cyprian. pag. 77, 12. 10] Ps. 71, 6 s. 16] Is. 53, 1-6; cf. Cyprian. pag. 77, 13. ) [*](BR(-4)HSPV] 1 increpati S, increpiti V; cf. c. 11, 3; 14, 17 2 sepe a christo V et iniustitiam — deserti om. R 3 iniustitiam ( tia S) BSP Epit. c. 40, 4, iniustitia H, iniustitias V edd. paene (a in ras. ex eodem a m. 3) B 4 a cuius rei statim in eadem pagina ad moyses per quem (p. 344, 8) transilit R 6 de caelo H, ęcelo S inter humilem et sordidum add. quietum P 7 dei om. V 8 in om. HlV 9 in om. V manifesta V 10 de primo aduentu dauid in psalmo LXXII sic ait in inf. mg. add. H2 dauit B descendit BV1 11 inter uellus et et orietur ap. Lact. omissa sunt quae graece sunt haec ϰαὶ ώσεὶ σταγόvες στάζουσαι ἐπὶ tav ϒὴ̃v et om. H eius om. S 12 ad loco Psalmi cf. Boenschium pag. 591 13 nsi1 V2 descendit V1 aniauerti S 14 ritlV P3 Christum om. B in terra BH cuiusquam] ulla V 15 suspitione S doceret H 16 eseias B tradit B, tradidit (exp. m. 2 ?) P dne (e ex s) S 17 bracchium B, brachium cett. dei PV cum codd. Cypriani paene omn., dubitanter recepi, domini BHS cum Cypr. cod. L et Vulg., sed xupfou LXX 18 et C, suspectum, nam idem in Vulg., sed om. codd. Cypriani omnes, ώς ῥἱζα (deest xat) LXX sic**ut (ante radixj, i eras. ut B radeiQi (in ras. ex 4 Zitt., quarum prima i ?) B* )

342

sitienti. non est figura eius neque claritas: et uidimus illum, et non habuit figuram neque decorem, sed figura eius sine honore et deficiens praeter ceteros homines. homo in plaga positus et sciens ferre inbecillitatem, quia auersus est et non est conputatus.

hic peccata nostra portat et pro nobis dolet, et nos putauimus ipsum esse in dolore et in plaga et in uexatione: ipse autem uulneratus est propter facinora nostra et infirmatus est propter peccata nostra. doctrina pacis nostrae super illum, liuore eius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, et deus tradidit illum pro peccatis nostris.

et Sibylla eodem modo:

οἰκτρὸς ἄτιμος ἄμορφος, ἐν οἰκτροῖς ἐλπίδα δώσει
.

[*](AUCTORES 13] VHl 257. ) [*](EXPILATOBES 13] Sedulius (cf. Montefalconium, palaeograph. graec. pag. 246). ) [*](BHSPY] 1 sitieuti non est figura om. H neque claritas — habuit figuram om. B 2 decorem] speciem codd. Cypriani, sed omnino hoc loco uaXde uariant testes Italae (ef. Sabattrium II 606) 3 ceteros SP cum codd. Cypriani, om. BHV; rtapa πάvτας ὰvθρώπους (u. 3) LXX cod. Alex., παρὰ τοῡς utou; xtov ἀvθρώπωv edt. 4 11 beccillitatem B 5 quia auersusconputatus] quia auersa est facies eius, inhonoratus est et non est conputatus Cyprianw secundum LXX qui V aduersus HV 6 nos] non Hl, in ras. corr. H7 7 ipsum] illum codd. Cypriani, idem uel eum alii testes Italae, eum Vvlg. et (ante in plagaj om. B uex*atione (s er.) Y 8 facinora — est propter om. V 10 super P3 libore B Uos1 P 11 erramus H inter errauimus et et deus hoc homo uia sua errauit Cypruinus secundum LXX deus C cum Cypriani cod. A, an dominus cum LMB Vulg. scribendum? ϰύριος LXX 12 ad loco Is. cf.Boenschiump.557 et Sibylla — δώσει om. H sybille S modo] modo dicit (dicit add. m.3) B, modo locutus (sic) est V 13 AMOPclJOC ATCIMOC B INA B, €N (sed cf. interpretat. lat.) S, εIN (z m. 2) V; V codd. Sibyll. HQV, iv M, uerba Tv* - δώσει om. rell. AMOP(I>OCIN Sedulius OIKTPOC B, OIKTOOfC S, OKTPOIC V, //////OKTPOIC Sedulius; οι̎ϰτοις codd. Sibyll. HMV, οι̎ϰτος Q ЄΑΠΙΔΑΝ B οἰϰτρὸς — ἐλπίδα] OIKTPOC ΑΜΟΡΦΟC ΑΜΟΡΦΙ CINCAni AA P, sed cf. interpretat. lat. AQCCI BSP, AQCI V; δώσει, quod etiam in codicibus Sibyll., qui quidem haec uerba habent, scriptum est, quamquam non paucis locis Oraculorum Sibyll. coniunctionem iva secundum legitimam constructionem aut coniunctiuus aut (perraro) optotiuus sequitur, )

343

propter hanc humilitatem deum suum non adgnoscentes inierunt consilium detestandum, ut priuarent eum uita qui ut eos uiuificaret aduenerat.

Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, id est quod sabbatis non uacaret operans in salutem hominum, quod circumcisionem uacuefaceret, quod abstinentiam suillae carnis auferret:

in quibus rebus Iudaicae religionis sacramenta consistunt. ob haec itaque cetera pars populi, quae nondum ad Christum secesserat, a sacerdotibus incitabatur ut inpium iudicaret eum, quod legem dei solueret, cum hoc ille non suo iudicio, sed ex dei uoluntate et secundum praedicta faceret prophetarum.