Divinarum Institutionum

Nunc a principio totius sacramenti origo narranda est. maiores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia laborarent, transierunt in Aegyptum rei frumentariae gratia ibique diutius commorantes intolerabili seruitutis iugo premebantur.

tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberauit de manu regis Aegyptiorum post annos quadringentos et triginta duce Moyse, per quem postea lex illis a deo data est. in qua eductione ostendit uirtutem maiestatis suae deus.

transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem uerius, ut ait poeta,

1. curuata in montis faciem circumstetit unda
.

qua re audita tyrannus Aegyptiorum cum magna suorum manu insecutus et mare adhuc patens temere ingressus coeuntibus aquis cum omni exercitu deletus est. Hebraei uero ingressi in solitudinem multa mirabilia uiderunt.

namque cum sitim [*](EPITOME 3-10] c. 38, 3. ) [*](AUCTORES 14] Verg. Georg. IV 361. ) [*](EXPILA TORES 15-18] of. Sulpic. Seuer. Chron. I 15, 5 s. ) [*](B(G)RHSPV] 1 obstauit V clarum sit ueram sapientiam R sola. (m er.) V 3 sacramenti (i ex a) V maioris Vac 4 nostris V hebreorum (hae- H) BHSV, haebraeorum P sterelitate Bl (corr. B2) H 5 aquae etBt, aqu∗e B3 6 intolerabilis RS, intollerabili H, intolerabilis C-is ex es) P, intolerabili (tert. i ex e) V 7 tunc HP miser*tus (1 er.) B deduxit P 8 rregisl B3 ann,o»i S2 9 et om. SP ducem V mose S, moysen (n ras. ex m) V postea per quem B 10 educatione H ostenditur V magestatis P1, corr. P3 11 transiecit B, traiecit cett. antecedente S 12 et scindente] exscindento (-m. 2) S transgredi B 13 a Gilius ut ait poeta incipit codicis G pag. 76 (64) paene tota lecta uerius] uergilius B, idem fuerat in G, uertus (1 er.) P fit ait poeta Bx, ut ait poeta B2 14 montibus P, montis/// V1 facie BGH, faciem, sed m del. m. 3 P; faciem Verg. circumstitit S tunjda V 15 quam rem auditam BG 16 et] est et H, est V athuc B, adlthuc G 17 exercitu* (m er.) B delusus S hebrei BSPV, haebrei H ingressi BGP, egressi RHSV; cf. ingressos eremum Sulpic. Seuer. pag. 17,13 18 solitudinem BGRP, solitudine HSV multa om. Bl (s. I. add. B3) G sitf* V )

quo rursus esuriente caelestis alimenti pluuia descendit; quin etiam coturnices in castra eorum uentus inuexit, ut non modo pane caelesti, sed etiam instructioribus epulis saturarentur.

pro his tamen diuinis beneficiis bonorem deo non reddiderunt, sed depulsa iam seruitute, iam siti fameque deposita in luxuriam prolapsi ad profanos Aegyptiorum. ritus animos transtulerunt.

cum enim Moyses dux eorum ascendisset in montem atque ibi quadraginta diebus moraretur, aureum caput bouis, quem uocant Apim, quod eos in signo praecederet, figurarunt.

quo peccato ac scelere offensus deus inpium et ingratum populum pro merito poenis grauibus adfecit et legi quam per Moysen dederat subiugauit.

postea uero cum in deserta quadam parte Syriae consedissent, amiserunt uetus nomen Hebraei, et quoniam princeps examinis eorum ludas erat, Iudaei appellati et terra quam incoluere Iudaea.

et primo quidem non dominio regum subiecti fuerunt, sed populo ac legi ciuiles iudices praesidebant, non tamen in annum constituti sicut Romani consules, sed perpetua iurisdictione subnixi. tum sublato iudicum nomine potestas regalis inducta est.

uerum iudicibus regimen eorum tenentibus [*](EPITOME 5-11] c. 38, 4. 16 (Iudaei)] c. 38, 3. ) [*](AUCTORES § 11 s.; c. 11, 1] Cyprian. pag. 38, 20 s. ) [*](EXPILATORES 10 s.] cf. Isidor. orig. VIII 11, 86. ) [*](B(G)RHSPVJ 1 uirge P1, uirgo P3, sic saepissime corr. m. 3 rupe percussa] rupae percussa petra G prosiluit HV 2 quo rursus — pane caelesti (4) om. S rursum B caelesti P alumenti B, aliraenti* (s er.) V 3 discendit P in castra in P1, alt. in del. P3 4 inuox P, induxit V instructoribus S 5 aepulis BHP, [ae]pulis G saturentur S tam P 6 sed depulsa — transtulerunt om. S. sitim B 7 luxuriem PV 8 ri*tus V moses S 8 demoraretur P 10 aureu (-m. 2) S [u]obis G api S eos in signo] o signo V 11 precederent H 12 pro om. BG meritis H 13 mosen S dedarat V 14 deserto BG conseddissent H 15 hebrei BGV, ebrei S, haebrei P; an eiciendtim ? in examinis desinit codicis G pag. 76 (64) eiajninisi F2 16 iudei SP appellati] sunt appellati H edd. terra S, terram BBHP1 (m del. P3) V 17 iudea BP, iuda R, iudaeam H dominrilo P regem R\', regio s. l. corr. R7 18 praesidabant P1, corr. P3 19 iurisdicione S, iurisdictione, sed c ckl. m. 3 P 20 subnixa H tunc H 21 regimen (i ex e m. 2) R )

item sub regibus finitimorum bellis ob delicta uexati, postremo capti abductique Babylonem poenas inpietatis suae graui seruitio pependerunt, donec Cyrus ueniret in regnum, qui statim Iudaeos restituit edicto.

exinde tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesaris: cuius anno quinto decimo id est duobus Geminis consulibus ante diem decimum Kalendarum Aprilium Iudaei Christum cruci adfixerunt.

hic rerum textus, hic ordo in arcanis sanctarum litterarum continetur. sed prius ostendam qua de causa in terram uenerit Christus, ut fundamentum diuinae religionis et ratio clarescat.

Cum saepe Iudaei praeceptis salutaribus repugnarent atque a diuina lege desciscerent aberrantes ad inpios cultus deorum, tum deus iustos et electos uiros sancto spiritu inplebat, prophetas, in media plebe constituens, per quos peccata ingrati populi uerbis minacibus increparet et nihilominus hortaretur ad paenitentiam sceleris agendam:

quam nisi egissent atque abiectis uanitatibus ad deum suum redissent, fore [*](EPITOME 14-305, 3] o. 38, 5. ) [*](AUCTORES 15-17. 305, 3—6] cf. Cyprian. pag. 39,19. ) [*](BRHSPV] 1 susceperunt B ad H hiis P1, h det. Ps, his cett. 2 post totiens hoc eos BRP, dos S 1, eos ras. corr. S1 alienis H rursus om. R 3 seruituW\' (~ er.) S 4 adductique V babylone B, in babilonem S 5 poenos Bac ppenderunt P 6 c6yrus (exp. m. 1 ?) P iudeos BP; hinc uariae scripturae huius uocis non adferentur 7 exin B tethrarcas BV 8 T. S, tiberi V ■ XV • (pumta om. V) HSV id est om. B, idem H 9 conss. Rl (s. 1. sulibus add. R2) V, cons. S, CONSS. P X. (•X• V) Kal. RPV, XKi S 10 apriles R, ap. S, aprit P, apr. V aut eundevi atque Lact. aut alios dies tradunt ceteri auctores; cf. Lipsium, die Pilatus-Acten, ed. alt. (1886) p. 27 cruci (1 ex e m. 2) R affige- runt R1, corr. R2, adfecerunt H hic] is H testus Rl, corr. R2 11 in om. P arctoanis R, arcani P sanrctarum R2 12 terra HSl (~add. S3) Y **uenerit (In er.) B, uenerat P 15 a om. H, a* (d er.) S disciscerent HP ad ex ab S2 cultis H 16 tunc B uiros S2 spiritu sancto S inplebat] repletba,t iterum H7 17 plene Bl, corr. B2 18 ingrata V et] e P ortarentur V 20 atque] et S sum R )

illi autem a prophetis increpiti non modo uerba eorum respuerunt, sed quod sibi peccata exprobrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant. dicit enim propheta Hieremias:

misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, cum dicerem uobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad disperdendos uos.