Divinarum Institutionum

id uero quid esse dicemus? num uoluptatem? at nihil turpe ex honesto nasci potest. num diuitias? num potentatus? at ea quidem fragilia sunt et caduca. num gloriam? num honorem? num memoriam nominis? at haec omnia non sunt in ipsa uirtute, sed in aliorum existimatione atque arbitrio posita.

nam saepe uirtus et inuisa est et malo adficitur. debet autem id bonum quod ex ea nascitur ita cohaerere, ut diuelli atque abstrahi nequeat, nec aliter summum bonum uideri potest, quam si et proprium sit uirtutis et tale, ut neque adici quicquam neque detrahi possit.

quid quod in his omnibus contemnendis uirtutis officia consistunt? nam uoluptates opes potentias honores eaque omnia quae pro bonis habentur non concupiscere, non adpetere, non amare, quod ceteri faciunt uicti cupiditate, id est profecto uirtutis.

aliut ergo sublimius atque praeclarius efficit nec frustra his praesentibus bonis reluctatur, nisi quod maiora et ueriora desiderat. [*](BRHPVj 1 uitrÎ\'a V3 4 stereli Bl, sterele sic B* 5 et cluctatio (et s. l. Bs) BRPV, et luctatio H, idem coniecerat Halmius m. primam codicis B eluctatio secutus, reluctatio Buenemannus 6 magni om. P boni] mali VI, s. I. f boni F1 7 quod H dicimus H 8 ac H diuitiae B 9 potentatas, sed alt. a minus cert., R, potenta10 feuta et tu* in ras.) P, potestateis V 10 num honorem nuni memoria (sic) s. I. add. B3; eadem wrba tn. 1 in inf. mg. addiderat, sed nunc erasa sunt 11 *non (pr. n ex u) V 12 et inuisa est] quae est (sic) inuisa est B 13 id om. B ex om. VI, s. I. 1x ex F1 14 nequeratl B5 nec in mg. F* aliter (i add. m. 2) H suminum1 R2 15 uirtutis sit P et] sed H 16 nt neque] utq: II dici B1 (corr. B:I) II quic(quam) B pro quid quod euanuit, s. I. quin add. B3 17 contempnendis BHP, sic raro in B, saepe in cett. codd. officia (a ex o M. 2) P 18 potentias — concupiscere om. P eaquae HVac 19 concupiscere] cupere B 20 uirtutis Parrhasius, uirtus C 21 praeclartus H2 praesentibus] frequentibus H 22 eluctatur H maiore F1 et ueriora om. P )

non desperemus inueniri posse, modo uerset se cogitatio in omnia: neque enim leuia aut ludicra petuntur praemia.

Si quaeritur quid sit propter quod nascimur, quid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt ex quibus homo constat, animus et corpus. multa sunt propria animi, multa propria corporis, multa utrique communia, sicut est ipsa uirtus: quae quotiens ad corpus refertur, discernendi gratia fortitudo nominatur.

quoniam igitur utrique subiacet fortitudo, utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt.

qui sunt autem hostes animi nisi cupiditates uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus.

unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam congressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? siue enim cum homine siue cum bestia dimices, pro salute certatur.

ergo ut corpus uincendo id adsequitur, ut non intereat, sic et animus, ut permaneat, et sicut corpus ab hostibus suis uictum morte multatur, ita superatus a uitiis animus moriatur necesse est.

quid ergo intererit inter animi et corporis dimicationem nisi quod corpus temporalem uitam expetit, animus sempiternam?