Divinarum Institutionum
Lactantius
Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.
solus igitur deus est qui factus non est, et idcirco destruere alia potest, ipse destrui non potest. permanebit semper in eo quod fuit, quia non est aliunde generatus, nec ortus ac natiuitas eius ex aliqua re altera. pendet, quae illum mutata dissoluat. ex se ipso est, ut in primo diximus libro, et ideo talis est qualem esse se uoluit, inpassibilis inmutabilis incorruptus beatus aeternus.
iam uero illa conclusio qua sententiam terminauit multo absurdior. quodsi materia inquit non est a deo facta, ne terra quidem et aqua et aer et ignis a deo factus est. quam callide periculum pra.eteruolauit!
sic enim [*]( 20 in primo libro] c. 7,13. ) [*](AUCTORES 23] cf. pag. 132, 20. ) [*](B(G)RHPV] 1 iQammantia B, inanimia V 4 semper esse oMt. B abesse] esse B hinc oMt. H 5 ut* F 6 ut OM. B id quod H 7 caruit P\' igitur] ergo V nec V2 10 recepit RH 11 est P2 12 quodque RacH distruitur R 13 sollitur JB\', soluitur B3, sol∗uitur (l erj P 14 ex] in R in [ex] c[omm](uta) desinit codicis G pag. 28 (133) materiae RPV collegitur F ab d,o V2 16 distruere R 17 remanebit H 18 ac] nec H 19 altera] ab altera H mutata] mutet M B 21 se esse B se ow. PV1 iQcormpttUSj *** (us Mt. 1 ?) P aeternus OM. P 22 quae RP 23 absurdior H2 post absurdior s. l. est V2 post terminauit add. Tullius f(M. dno P 24 nec P2\' <\'t ignis — factus est ont. P )
ex falso maluit colligere quod est falsum quam ex uero quod uerum, et cum debeant incerta de certis probari, hic probationem sumpsit ex incerto ad euertendum quod erat certum.
nam diuina prouidentia efFectum esse mundum, ut taceam de Trismegisto qui hoc praedicat, taceam de carminibus Sibyllarum quae idem nuntiant, taceam de prophetis qui opus mundi et opificium dei uno spiritu et pari uoce testantur, etiam inter philosophos paene uniuersos conuenit; id enim Pythagorei Stoici Peripatetici, quae sunt principales omnium disciplinae.
denique a primis illis septem sapientibus ad Socraten usque ac Platonem pro confesso et indubitato habitum est, donec unus multis post saeculis extitit delirus Epicurus, qui auderet negare id quod est euidentissimum, studio scilicet inueniendi noua, ut nomine suo constitueret disciplinam.
et quia nihil noui potuit reperire, ut tamen dissentire a ceteris uideretur, uetera. uoluit euertere: in quo illum circumlatrantes philosophi omnes coarguerunt. certius est igitur mundum prouidentia instructum quam materiam prouidentia conglobatam.
quare non oportuit pntare idcirco non esse mundum diuina prouidentia factum, quia materia [*](AUCTORES 3] cf. pag. 132,21. § 48-50 (Epicurus)] cf. ad frg. 368 (p:tg. 247, 27). 8 Trismegisto] cf. fragmenta ap. Stob. ecl. I 5, 16. 20. 9 SibyUarum] cf. frg. I. II (pag. 3. 5 Friedl.) et passim. ) [*](BRHPV] 1 probationem B non oMt. P 6 euertendum B3 7 erat] est B 8 ut taceam OMt. P trismegesto B qui ex quo F 9 syllabarum F 10 prophę*tis (c er.) P artificium JP et] ac B 12 comuenit B\', corr. B3 id enim ow. P pythagorei B3, pythagorici H perypathetici F et quae .R, qui P 13 principales P2 14 ad] a NP\' socratem JB, socrate∗ (n ? er.) F ac R, et ad B, ad HPV platonem y confessi JP\', corr. P3 et] nec B 15 saeculi P . existitit sic F 16 delirans B quia u*deret (i er.) H audiret B1P1V1, corr. B3P3V2 negare* (t er.) B 17 et H1 nomini B\\ corr. JB\' construeret P\' 20 certum H 21 materia B 22 prouidentia,mj JS* 23 prouidentiadiuinitus] prouidentia sit eifecta* (a ex u m. 2, s er.) \'sciendam itaqae\' (s. l. Mt. 2) etiam materiam factam esse diuinitus R )