Divinarum Institutionum
Lactantius
Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.
materia uero semper fuisse non potest, quia mutationem non caperet, si fuisset. quod enim semper fuit, semper esse non desinit, et unde afuit principium, abesse hinc etiam finem necesse est. quin etiam facilius est ut id quod habuit initium fine careat, quam ut habeat finem quod initio caruit.
materia igitur si facta non est, nec fieri ex ea quicquam potest; si fieri ex ea non potest, ne materia. quidem erit; materia est enim ex qua fit aliquid. omne autem ex quo fit, quia. recipit opificis manum, destruitur et aliut esse incipit.
ergo quoniam finem habuit materia tum, cum factus est ex ea mundus, et initium quoque habuit. nam quod destruitur, aedificatum est, quod soluitur, alligatum, quod finitur, inceptum. si ergo ex commutatione ac fine materia colligitur habuisse principium, a quo alio fieri nisi a deo potuit?
solus igitur deus est qui factus non est, et idcirco destruere alia potest, ipse destrui non potest. permanebit semper in eo quod fuit, quia non est aliunde generatus, nec ortus ac natiuitas eius ex aliqua re altera. pendet, quae illum mutata dissoluat. ex se ipso est, ut in primo diximus libro, et ideo talis est qualem esse se uoluit, inpassibilis inmutabilis incorruptus beatus aeternus.
iam uero illa conclusio qua sententiam terminauit multo absurdior. quodsi materia inquit non est a deo facta, ne terra quidem et aqua et aer et ignis a deo factus est. quam callide periculum pra.eteruolauit!
sic enim [*]( 20 in primo libro] c. 7,13. ) [*](AUCTORES 23] cf. pag. 132, 20. ) [*](B(G)RHPV] 1 iQammantia B, inanimia V 4 semper esse oMt. B abesse] esse B hinc oMt. H 5 ut* F 6 ut OM. B id quod H 7 caruit P\' igitur] ergo V nec V2 10 recepit RH 11 est P2 12 quodque RacH distruitur R 13 sollitur JB\', soluitur B3, sol∗uitur (l erj P 14 ex] in R in [ex] c[omm](uta) desinit codicis G pag. 28 (133) materiae RPV collegitur F ab d,o V2 16 distruere R 17 remanebit H 18 ac] nec H 19 altera] ab altera H mutata] mutet M B 21 se esse B se ow. PV1 iQcormpttUSj *** (us Mt. 1 ?) P aeternus OM. P 22 quae RP 23 absurdior H2 post absurdior s. l. est V2 post terminauit add. Tullius f(M. dno P 24 nec P2\' <\'t ignis — factus est ont. P )