Divinarum Institutionum

si habuit naturam, quae utique a nascendo dicitur, nata est. a quo autem nisi a deo potuit procreari? natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere nihil potest: si autem generandi et faciendi potens est, habet ergo consilium et propterea deus sit

necesse est, nec alio nomine appellari potest ea uis, in qua inest et prouidentia excogitandi et sollertia potestasque faciendi.

melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui uidit nihil aliut esse naturam quam deum. ergo inquit deum non laudabimus, cui naturalis est uirtus? nec enim illam didicit ex ullo. immo laudabimus. quamuis enim na.turalis illi sit, sibi illam dedit, quoniam deus ipse natura est.

cum igitur ortum rerum tribuis naturae ac detrahis deo, in eodem luto haesitans uersura soluis, Geta. a quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris.

sequitur ineptissima comparatio. ut faber inquit cum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam, sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti prouidentiae diuinae materiam praesto esse oportuit, non quam ipsa faceret, sed quam haberet paratam.

immo uero non oportuit: erit enim deus minoris [*](AUCTORES 12] frg. 122. 17 s.] Terent. Phorm. V 2, 15s. 19] cf. pag. 132, 16. ) [*](EXPILATORES § 21] cf. Isidor. orig. XI 1, 1. 15 s. deus est] ibid. ) [*](BRSHPV] 1 et addidi ex p. 132, 15 habuisse] habuisse semper JP 4 si] porro si B 5est (exp. m. 2) B 9 uis om. R 10 et] post B1, post B2, poet sic B3 cogitandi H potestatisque Ci ex e Mt. 3) B 13 enim OM. B 14 didicit JTx laudauimus V illi naturalis S 15 illi* (s er.) H 17 haesitans B, hesitM ac jy; haesitas codd. Terent. uersura soluis V, quod postulat nexus sententiarum Lactantii; uersuram soluis cc«.; uorsuram solues codd. Terent. except. uorsura G, soluis DL1 ge*ta (s erJjB, OMt. H, greta. V 18 negas] negas mundum SH 20 fac̃ V2 21 eam B parata. Fx idem H 22 materia H 23 non quam] numquam H ipsa. edd. (cf. pag. 132, 20), ipse C, nisi quod ex ipsa uel ipsa B3 )

deus uero facit sibi ipse materiam, quia potest: posse enim dei est; nam si non potest, deus non est.

homo facit ex eo quod est, quia per mortalitatem inbecillus est, per inbecillitatem definitae ac modicae potestatis; deus autem facit ex eo quod non est, quia per aeternitatem fortis est, per fortitudinem potestatis inmensae, quae fine ac modo careat sicut uita factoris.

quid ergo miram si facturus mundum deus prius materiam de qua faceret praeparauit et praeparauit ei eo quod non erat? quia nefas est deum aliunde aliquid mutuari, cum ex ipso uel in ipso sint omnia.