Divinarum Institutionum

et sane mu!tA enumerari possunt digna miraculo, in primis illut, quod Attus Na-uius.summus augur cum Tarquinium Priscum moneret, ut nihil noui facere inciperet, nisi prius esset inauguratus, eique rex artis eius eleuans fidem diceret ut consultis auibus renuntiaret sibi, utrumne fieri posset id quod ipse animo concepisset, adfirmaretque Nauius posse, \'cape igitur* inquit \'hanc cotem eamque nouacula dissice\'. at ille incunctanter [*](EPITOME 13-18] c. 22, 1. ) [*](AUCTORES § 7. 9 s. 12. 20 s.] cf. Minuc. Fel. c. 7, 3. § 8] ex - Vakr. Max., cf. PpitomM Paridis I 4, 1 ft Nepotiani I 4. 2 (cx Liu. I 36). ) [*](B(G)RSHPV] 1 si OM. B 2 pst] et P\', corr. P2 G aliis] illis Hartelius 7 fallit] eos fallit B 9 dpsi(puer)int S, desipierint H 10 ut] b et SH 12 damus H 13 dispositio H a] a⌜b⌝ B\', ad H 15 nam om. H 17 docui P 19 numerari B 20 attius BS, actus H nMaios B summus ow. B 21 noui otM. R incipere⌜t⌝ B3 22 el*puans (a uel u er.) B post fidem .3 uel 4 litt. er. H 23 utmm H possit P 24 Mpnius B accipe B bane inquit (t ex d m. 3) P 25 ab H[aa]c ctoto]m incipit codicis <? pag. 23 (116), CMtMS in t«rs<. 1. 28 — 31 pleraque ky poterant meamque B dissice C\', nisi quod [d]isic(e) C illa S)

deinde illut, quod Castor et Pollux bello Latino aput lacum Iuturnae uisi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum quae iuncta fonti erat sua sponte patuisset.

idem bello Macedonico equis albis insidentes Publio Vatieno Romam nocte uenienti se obtulisse dicuntur nuntiantes eo die regem Persen uictum atque captum: quod paucis post diebus litterae Pauli uerum fuisse docuerunt.

illut etiam mirabile, quod simulacrum Fortunae Muliebris non semel locutum esse traditur, item Iunonis Monetae, cum captis Veiis unus ex militibus ad eam transferendam missus iocabundus ac ludens interrogaret utrumne Romam migrare uellet, uelle respondit.

Claudia quoque proponitur in exemplum miraculi. nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita. et in uado Tiberini fluminis nauis qua uehebatur haesisset nec ulla ui commoueretur, Claudiam ferunt, quae semper inpudica esset habita ob nimios corporis cultus, deam submissis genibus orasse, ut si se castam iudicaret, suum cingulum sequeretur: ita nauem, quae ab omni iuuentute non ualuit commoueri, ab una muliere esse commotam.

illut aeque mirum, quod !up saeuiente Aesculapius Epidauro accitus urbem Romam diuturna pestilentia.

liberasse perhibetur. sacrilegi quoque numerari [*](EPITOME 21—127, 2] c. 22, 1 tum — commispnmt. ) [*](AUCTORES § 9 s.] cf. Valer. MM. I 8, 1. 7-9] cf. ibid. § 4. 9-12] cf. ibid. § 3 (ex Liu. V, 22). § 13] cf. § 2 (M Liuio, cf. cpiton. lib. XI). § 14 s.] cf. ibid. I 1, 17 (cx Liu. IX 29). ) [*](BRSHPV] 1 M] ct SH 2 lacus B saturni B, iuriri S, diuturnae H sudore B 3 aedis P1, corr. P3 iunctę S erant RacSH . 4 patuissent SII albima H 5 ⌜u⌝atieno B3, batieno ZT aduenipnd B nuntiasse B 6 ea B persem H, per sc PV uictum] quo nictum <S\', inuictum F a<dqu,e B3 7 Pauli] pauli (bm. H) publi praesidis SH 8 forttmae (m in ras. Mt. 3) B, formae H mulieris H, muliebres P 9 itcm] et B monitae JB, om. H cum] quod B captis Vpiis] capti- uis H Veiis]ebthis(th ebin ras. m. 3) B, uegiis S, ueis V 10 militis SHaeP1, corr. P3 iocabundis Hac 11 interrogaret SII, interrogauit cett. **romam B uelle otM. H 13 Idaea] deum R, ideam H, sidęa V 14 tiberi P quS ( er.) B uehabatur F 15 claudia S 17 orasset S, adorasse H 18 pf. ab om. H 19 Jue) S, luae parv 20 sc ucniente V ⌜a⌝esculapius (a s. 1. afM. et pf. s in r<M. ex x tH. 3, jpr. u ex o m. 1) B 21 sacnlegjjt f \' quoquo R1 malim enumerari, c/. pag. 125, 19 )

Appius Claudius censor cum ad seruos publicos sacra Herculis transtulisset, luminibus orbatus est et Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est.

item censor Fuluius cum ei Iunonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae Equestris quam Romae fecerat tegeret, et mente captus est et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus summo animi maerore consumptus est.

praefectus diam Marci Antonii Turullius cum aput Coos euerso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris interfectus est.

his exemplis adiungitur Pyrrhus, qui sublata cx thensauro Proserpinae Locrensis pecunia naufragium fecit ac uicinis deae litoribus inlisus est, ut nihil praeter eam pecuniam incolume reperiretur.

Ceres quoque Milesia multum sibi aput homines uenerationis adiecit. nam cum ab Alexandro capta ciuitas esset ac milites ad eam spoliandam inrupissent, oculos omnium repente obiectus fulgor exstinxit.

rppehuntur etiam somnia [*](AUCTORES § 16] cf. ibid. §20 (M Liu. XLII 3). § 17] cf. ibid. § 19. § 18] cf. ibid. I 1 Mt. 1 (M Liu. XXIX 18). § 19] px Valer. Max., cf. cpi- . tomas Paridis et Nepotiani I 1 cxt. 5. § 20 s.] cf. Valer. Mai. I 7, 4 (ex Liu. n 36). ) [*](B(G)RSHPV] 1 quorum] in quo ZT praesentia (a c.r bus) B3 diis S, diu V indicasse F in uindtcasse crc desinit codicis G pag. 23 (116), sf- quitur pag. 24 (115), cuius in uerss. 23-31 fere omnia legebantur 2 ad seraos publicos] aduersus responsum P e<M., sedresponsum nequea Valerio Maximo neque a Liuio commemoratur 3 et luminibus SH pst MH II 4 potiorum B, putitiomm RH, putiorum 5\', petitiorum P 5 lucinae BR 6 tAbulas SH quibus om. P 7 aK. et otn. P 8 in OMt. H pt summo P animerore S1 9 mwerore J?* etiam] est P antinii J!, antonini H, antoni P 10 turalleus B exculapii B\', corr. B2 11 cadem 5\'\' pst interfectus B interfectus P3 12 iis J3\', corr. B2 adiungitur] ine tellegitur Bl, corr. B3 pyrus B, pyrrus RS, pyrr*us ex pyrrhus H2 thensauro B, tensauro B, thesauro RSV, the*anro (s Mt. 3) P 13 lucren- SH B de%e\' B\' 14 lit⌜t⌝oribus R2 in loculum R, incolome F\' 16 ueneratMnfs B\', corr. B\' alaxandro R 18 furgor S, fulgoro (exp. m. 3) f, falg6r (u s. l. er., quod add. w. 2) ignis Vedd.; c/\'. ept. Paridis milites — flamma obiecta priuauit oculis pxstincsit JS\', corr. JB\'\', cxstiacxit P etiam otM. r )

quod cum ille neclexisset, eodem die filium perdidisse, ipse autem graui morbo esse correptus; et cum rursus eandem imaginem cerneret quaerentem satisne poenarum pro neclecto imperio pependisset, lectica delatus ad consules et omni re m senatu exposita recepisse corporis firmitatem suisque pedibus domum redisse.

illut quoque somnium non minoris admirationis fuit quo Caesar Augustus dicitur esse seruatus. nam cum bello ciuili Brutiano inplicitus graui morbo abstinere proelio statuisset, medico eius Artorio Mineruae species obuersata est monens, ne propter corporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque in aciem lectica perlatus est et eodem die a Bruto castra.

capta sunt. multa practerea. possunt similia exempla proferri, sed uereor ne si fuero in propositione rerum contrariarum diutius inmoratus, aut oblitus esse propositi uidear aut crimen loquacitatis incurram.

Exponam igitur istorum omnium rationem, quo facilius . [*](EPITOME 22. 129, 2 s.] c. 22. 1 doceam — indderunt. ) [*](AUCTORES § 22] cf. Valer. Max. I 7, 1. ) [*](B(G)RSHPV] 1 cum S, ⌞uim⌟ V2 At:nio] Latinio Valer. Max. aliique, * sed c/. c. 16, 11 2 sese f\' 3 praecipisse P 5 in qu(id:t) desinit codicis C pag. 24 (115), sequitur pag. 25 (114), in qua nihil legi. poterat uerb⌜er⌝atum B2, dmprbcratum edd. forcam B\', fur- corr. B3 6 su⌜p⌝plicium B3 7 neglexisset SHV ⌜filium⌝ B2 pcrdisse R, perdidisset P ipsum RS esset ("t s. l. B2) BP 8 corrcptum RS eadem Zf 9 carneret V quaerententem 6\', quaerentem om. H neglecto SHP 10 delatus bis B\', alt. expunx. B2 ∗et ("s er.) B 11 roccpisse] recepta ct (ta ex tis et Pt M- 2 litt. incert. w. 2) B firmitatem B\', alt. m del. B3 12 fuit] suae 5\' 13 Caesar Augnstus] gaius caesar B, g. caesar augustus R 14 bntttiano H post morbo in mg. esset correptus ct cum rursus add. B3 stahusset om. H 15 astorio S 16 inbpcciltitatpm B1, pr. c del. B3 ⌜caesar⌝ B3 17 acie BP delatus B et otM. P ea B, eadem H !tb bmptc P 18 sunt ow. P 22 isto**tntm (ico er.) P qua P\', corr. P=!)

sed repetam longe altius, ut si quis ad legendum ueri expers et ignarus accesserit, instruatur atque intellegat quod tandem sit caput horum et causa malorum, et lumine accepto suos ac totius generis humani perspiciat errores.

cum esset deus ad eicogitandum prouidentissimus, ad faciendum sollertissimus, antequam ordiretur hoc opus mundi, quoniam pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam riuus oreretur longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset uirtutibus patris dei praeditus. quomodo autem id uoluerit, in quarto libro docere conabimur.

deinde fecit alterom, in quo indoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit.