Divinarum Institutionum

Lactantius

Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part I. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1890.

simili [*](AUCTORES 18 ss.] fragm. poet. Rom. coll. Baehrens p. 349. ) [*](BRSHPV] 1 uicis P\', corr. P3 mouerij item moueri B tamen HP 2 ntque] et J9, ac P mutua R 3 quibus ont R 5 frugibus ( ̃ m. 2) R 8 et OM H 11 horrendis P 13 minutis P 14 n⌊a⌋so V2 prouidentius H illi., (s er.) H 15 sentit edd. horrorcm (alt. o ex e m.2) R 16 his B yseu (y add. m.2)S quos (exp. m. 3) P faenomė ̈|na ( ̃ er.) B, faenomeun RP, fenomena SH, tbenomeaa F 18 td%t P figuras (8 <. !. B2) BSH 19 inposni\'t\' B2 porqu∗e (a er.) BH atras] astra R sparsa∗ (s er.) P 20 pruiuose (corr. Mt. 2) B dare (e ex i) H numina JP\', corr. P3 noti P 21 quod OMt. si H ergo OMt. H nec HP fc s. l. P1?) 22 non possunt f, non del. P3 23 hii BRP1, alt. i Mp. P3 dii hi SH 24 nec BSHP (c s. l. P1) F )

119
modo si terra, quam calcamus, quam subigimus et colimus ad nidum, deus non est, ne campi quidem ac montes dii erunt: si hi non sunt, ergo ne tellus quidem uniuersa deus uideri potest.

item si aqua, quae seruit animantibus ad usum bibendi aut lauandi, deus non est, ne fontes quidem ex quibus aqua profluit; si fontes non sunt, ne flumina quidem quae de fontibus colliguntur; si flumina quoque dii non sunt, ergo et mare quod ex fluminibus constat deus haberi non potest.

quodsi neque caelum neque terra neque mare, quae mundi partes sunt, dii esse possunt, ergo ne mundus quidem totus deus est, quem idem ipsi Stoici et animantem et sapientem esse contendunt et propterea deum. in quo tam inconstantes fuerunt, ut nihil ab iis dictum sit quod non ab isdem fuerit euersum.

sic enim argumentantur: fieri non posse ut sensu careat quod sensibilia ex se generat; mundus autem generat hominem, qui est sensu praeditus: ergo et ipsum esse sensibilem;

item, sine sensu esse nou posse cuius pars habeat sensum: igitur quia homo sensibilis est, etiam mundo cuius pars est homo inesse sensum.

propositiones quidem uerae sunt, et sensibile esse quod sensu praeditum gignat et habere sensum cuius pars sensu aucta sit, sed adsumtiones falsae quibus argumenta concludunt, quia neque mundus generat hominem neque homo mundi pars est. nam hominem a principio idem deus fecit qui et mundum, et non est pars mundi homo sicut corporis membrum:

potest enim mundus esse sine homine sicut urbs et domus. atquin ut domus unius hominis habitaculum est et urbs unius populi, sic et mundus [*](BRSHPV] 1 terram H et colimus OM. B 2 noc BHPV (sed c s. l. V2) mont(es) B hii BPY 3 nec RVar 4 uiuendi R, uibendi P\', corr. P\' 5 nee R 6 profluuit B nec B 8 et OMt. H 9 pr. ne\'q.\' P3 H et sapientem bis Pac, pr. expunx. P1? 13 iis scr., his C hisdem R 14 eu ersum ( ̃ er., ⌣ m. 2) F 15 qui <S\'* 16 ipsum] id ipsum H sensibile V 18 mundo (o ex um) H 19 est] et R sensum H 20 praei dictum S gignet H 21 seasu] sensi <S\' aucta. ⌊si⌋t P3? 22 generant (exp. m. 5) P 23 par⌈s⌉ B2 24 oK. et OMt. P 25 sic <S* etenim S 26 sicut] ut P atquin ut] ut quomodo (omodo tM ras. ex 4 litt. m. 2) B 27 pr. et] ut R )

120
domicilium est totius generis humani: et aliut est quod incolitur- , aliut quod incolit.