Divinarum Institutionum

regnare in caelo Iouem uulgus existimat: id et doctis pariter et indoctis persuasum est, quod et religio ipsa et precationes et hymni et delubra et simulacra demonstrant.

eundem tamen Saturno et Rhea genitum confitentur. quomodo potest deus uideri aut, ut ait poeta, hominum rerumque repertor, ante cuius ortum infinita hominum milia fuerunt? eorum scilicet, qui Saturno regnante uixerunt et priores luce quam Iuppiter sunt potiti.

nideo alium deum regem fuisse primis temporibus, alium consequentibus. potest ergo fieri ut alius postea sit futurus. si enim prius regnum mutatum est, cur desperemus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem, Iuppiter non potest.

atquin diuinum imperium aut semper inmutabile est aut si est mutabile, quod fieri non potest, semper utique mutabile est. potest ergo Iuppiter regnum amittere, sicut pater eius amisit? ita plane.

nam cum idem neque uirginibus neque maritatis umquam pepercisset, abstinuit se tamen una Thetide, quod responsum fuit maiorem patre suo futurum quisquis ex ilia natus esset.

et primum mprudentia in eo non dei, cui nisi Themis futura dixisset, ipse nesciret; si autem diuinus non sit, ne deus quidem sit, unde ipsa diuinitas nominatur, ut ab homine humanitas;

deinde conscientia inbecillitatis, qui timuit utique maiorem. quod qui facit, scit profecto non esse se maximum, quandoquidem potest [*](EPITOME 16-38, 1] c. 10, 3 s. ) [*](AUCTORES 1 s. regnare - existimat] cf. Horat. o. III 5, 1 s. 6] Yerg. Aen. XII 829. ) [*](BRSHPVJ 1 uersantur V1 4 Rhea genitum] ope natum SH 5 post aut s. I. credi B1 ut* B 6 ortu⌊m⌋ B3 ortum inlicet (om. -finitaeorum sci-) qui saturno R hominum infinita B 10 sit postea PV 13 potest] potuit. H 14 post inmutabile est eadem uerba ut uid. eras. P est aut] est sicuti est aut B aut si est mutabile om. P 18 sed SV una] ut H thetidae R, tathedidej H1, thetida V marem P1, corr. P2, patre* (m er.), om. suo H 19 et om. BRSV, 8. I. P * *prudentia B, inprudentia (exp. m. 2?) P 20 cui om. H nisi] nihil PV the⌊m⌋is B2, thecis S, themnes H 21 aut S 22 ipsa om. B 24 profecto scit SH noff B2 se om. P )