De Ira Dei

Lactantius

Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part II, Fasc 1. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1897.

ex his apparet uanas esse rationes philosophorumqui deum putant [*](AVCTORES 2 s.] IV 169 s. Rz. (168 s. Fr.) 7-9] V 358-360. BPJ 2 ΟΥΔΟΑΕCΙΠΥCΙΔΕΙΙΑ ΑΙΝΧΟΑΟΝΕΝΑΡΑΠΟΝ TEC B, OTA«J- AECEI IIATCIIIAE ΠΜΙΝΧΩΑΩΝ IINAPAIIAN 0HC P ythov πάλιν codd. Sibyll. rv xsp ᾱπαντες codd. Sibyll. 3 ΕϒCΕΒΙΕΝΠΕΡΙΤΩ TT ΟΝΕΝΙΦΡΕCINACXECAI 1TAI B, IITCEBHI ΗΝΡΗΡΙθΙΜΩ (corr. m. 1) HNHaPHCIN ACKHCΗθΗ P πɜρίτιμον] (uel ὲρίτιμον [sic etiam cdd. Lact.] uel alia) codd. Sibyll. ἀσϰήσητε] (uel ὰσϰήσαντες) codd. Sibyll. interpretationem lat. in marg. add. B3, in P est haec neque perdet irae autem parcet cum omnes pietatem insignem ex mente percipiatis cf. Struuium p. 105; Rzachium. Krit. Stud. p. 44 4 alia om. B terrenorum P 7 ΚΑΙΗΟΤΕθϒΜΟθΕΙCθΕΟ CΑφθΙΤΟCEE- EOAECAI B, ΜΗΠΩθΗΤϒΜΩ θΗΙCθCΑΦθΙ θΩCHZΑΠΩΑΕC P pjnots] (cf. P) codd. Sibyll. ἐξϰπολέσση] edd. Lact. et Sibyll., ἐξαπολέση uel ὲξαπολέσει uel ὲξαπολέσης codd. Sibyll.,uix ὲξαπολέσσαι.scripsitLact. (cf. B) in codd. Sibyll. hic et proximus uersus ordine inuerso 8 IIANTENOC- ANePOnON ΒΙΟΤΟΝΚΑΙΦϒΑΟCANAI AEC B, ΑΝθΡΩΠΩΝ ΒΙΩΤΩΝ- KAIfiT AS2NANAIAEC. P itdv] μὴ codd. Sibyll. γένος] codd. Sibyll. βιότου] Alexander et Rzachius. recepi, cf. interpret. lat. in P uita, βίοτον (cf. BP) codd. Sibyll. ϕὸλον ὰναιδές] πὰντας ὸλέσση codd. Sibyll. 9AelCTEPrEINTEN ΕΤΕΡΑθΕΟΝCΟΦΟΝΕΝΕ ANTEB, ΔΕΙCθΗΡθΕΙΝ θΕΝΗθΗΡθΝ CΟΦΩΝΑΕΝΑΩΝΕΕ P γενετη̄ρα] codd. Sibyll. ὰέναόν TS in P (et B) potius quam aUv eovta, quod est in codd. Sibyll., subesse uidit Bzachius interpretationem lat. in marg. add. B3, in P est haec ne forte iratus incorruptibilis deus omne genus liominum perdat uita tribum improbam oportet enim genitorem deum aIDar; (corr. m. 2) qui plenus est et sapiens cf. Struuium p. 105; Rzachium, Erit. Stud. p. 61 10 quia (a exp. tII. 3) B dominum B ὰόργητον] Halmius, APTIIOM Bl, in marg. sine iracundia B3, sine ira P (sine ira esse Hewmannus), haud scio an recte (cf. c. 22, 2 sine ira deum esse credentes), etiam part. I p. 296, 6 in B graecum ab interpolatore additum est )

129

όργητον et inter ceteras laudes eius id ponunt quod est inutilissimum, detrahentes ei quod est rebus humanis maxime salutare, per quod constat ipsa maiestas.

regnum hoc imperiumque terrenum nisi metus custodiat, soluit.ur. aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. immo uero cuilibet humili eripe hunc adfectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non adficiet iniuria?

ita nec indumenta nec sedem nec uictum poterit habere aliis quidquid habuerit diripientibus, nedum putemus caelestis imperii maiestatem sine ira et metu posse consistere.

Apollo Milesius de Iudaeorum religione consultus responso haec introducit:

ἐς δὲ θεὸν βασιλῆα καὶ ἐς γενητῆρα πρὸ πάντων,
ὃν τρομέει καὶ γαῖα καὶ οὔρανος ἠδὲ θάλασσα,
ταρτάρεοί τε μυχοί, καὶ δαίμονες ἐρρίγασιν
.

[*](AVCTORES 13-151 cf. Porphyrii De philosophia ex oraculis haurienda librorum reliquiae ed. Wolff (1856) p. 142. ) [*](BP] 2 inutilissimum-per quod om. P 4 costodiat Bl, corr. B2 Õ regni P 6 praecip»itabitur (a er.) B 7 spoliauit Bl, corr. B2 quis] P, quis eum B 10 necdum B caelestis imperiij P, caeleste (6 in er. i ? m. 2) timeri B maiestatis m. 1, maiestatesri\', m. 2 es ex is. m. 3 i s. I., B 11 posseT JB2 12 indidit P; an intulit ? cf c.22, 8; Inst. VII13, 3 13 ΕΤΑΕθΕΟΝΒΑCIAEA KAICETENTEl\'A IIPOIIAN TON B. ECAEBNHACIAHA KAIECTENETPA IIP01TANTS2NP cum a; at (P) consentit interpretatio Augustini in deum; ὴὸὲ edd., ows Struuius alt. à; defenditur interpretatione Augustini in regem, om. edd. γενετη̄ρα scripsi, γεννητη̄ρα edd.; βασιλη̄ ϰαὶ γεννητη̄ρα coni. A. NauckillS. Diurn. antiqu Marburg. 1855p. 120 14 ONPEMIKAITAIAKAI O\'P\'PANO- ClIIAeeAAACCA B, ONTPEMEIKAITATA ΚΑΙΟϒΡΑΝΩCII AEHAAAC- < \'A P τρομέει] Nauckius p. 119, τρέμει ltix Lactantius scripserat, τρέμεται edd. ya-a] edd. ὴὸὲ] edd. ap. Ge. Cedrenum, Histor. compend. p. 41 C (I p. 74, 4 Bekker) ex eodem oraculo haec ov τρέμει πὰνtv. οὸρανὸς yala zs ϰαὶ ϑάλσσα 15 TAPTAPEOITEMOIXOIKE A (minus certum, fort. A est) EMOIONECEPPITACIN B, TAPeAPEOITEMTXCI KAI AAIMONEC EPPITACIN P ὲρρίγασιν] Halmius ex BP, ὲϰϕρττουσιν edd. ταρτάριοι βύϑιοί τε (xz βυϑοὶ ya: coni. Wolffius) δαίμονες ὲρρίγησαν Cedrenus interpretationem lat. in marg. add. B3, in P est haec regem autem et genitorem ante omnia quem terra contremescit caelumque et mare et Iatebrae tartareae et demones abhorrescunt; ap. Augustin. De ciu. ) [*]( XXVII. Lact. 2. ) [*]( 9 )

130

si tam lenis est quam philosophi uolunt, quomodo ad nutum eius non modo daemones et ministri tantae potestatis, sed etiam caelum et terra et rerum natura omnis contremescit ? si enim nullus alteri seruit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat, metus autem per iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium.