Institutiones

Talibus igitur decessionum profectibus in deterius crescens nullam deinceps humilitatis, nullam caritatis, nullam oboedientiae non dicam uirtutem, sed ne umbram quidem retinere contentus indignatur ad omnia et ad singula opera murmurat atque suspirat, nullaque iam reuerentia reseruata uelut equus durissimus ad praecipitium fertur infrenis: nec uictu cotidiano nec solito indumento contentus non se diutius haec toleraturum esse testatur deumque non ibi solummodo esse proclamat nec salutem suam in illo tantum loco esse conclusam, unde si quoquam se non celerius asportarit, periturum protinus grauiter ingemescit.

Itaque instabilitatis suae uiaticum habens nummos, in quorum praesidio alarum sibi instar aptauit, iamque ad [*]( J 7] Col. 3,5. ) [*]( 1 noxium furorera supplere H 2 ab HL ob spi T deoederit H1 3 pertimiscit A 6 esse om. H 7 greco codd. practer CA 8 filargym CAG tilargiria H fylargiria L quae] quod L simulacrorum serui. tus est A itaquc H 11 flguram LI imaginem praetermissam LI 12 immaculatam CGSL 14 et intueri HT 15 non distinguit A talibus ... profeo euan. in C discessioaum G desceasionum T 17 ueritatem H quidem] quidem uirtutis Gv 18 indignatns C indignantur G1 19 adque C 20 durissimus] indomitus H 21 uicto H1 22 tolleratu. rum G1 esse] ipse H deum (dum H) quoque AHTc solummodo ibi L 25 protinus om. G grauiter om. Ar ingemescet Å ingemiscit H2L2 )

cumque furtim poesideat reconditam pecuniam, ne calciamenta quidem ac uestimenta se habere conqueritur darique sibi tardius indignatur. ac si forte dispensatione senioris ei prius, qui nihil penitus habere cognoscitur, aliquid horum fuerit impertitum, maioribus irae stimulis inardescit seque despici ueluti extraneum putat, nec ad ullum opus manus suas adcommodare contentus reprehendit omnia quae necessario fieri monasterii conpellit utilitas. deinde occasiones quibus offendi uel irasci debeat studiose perquirit, ne leuiter motus de coenobii disciplina uideatur exire.

nec solus tamen trausmigrare contentus, ne tamquam suo uitio deseruisse credatur, quantos potuerit susurrationibus clandestinis deprauare non desinit. quodsi etiam temporis asperitas itineris seu nauigationis eius intercluserit commeatum, per omne illud tempus suspenso anxioque residens corde tristitias serere uel excitare non cessat, discessus solacium et excusationem leuitatis non se aliter credens quam nota uel macula monasterii reperturum.

Agitur itaque facibus pecuniarum suarum magis ac magis accensus, quae possessae numquam monachum uel in monasterio residere uel uiuere sub regulae institutione permittunt. cumque exinde eum uelut feralis quaedam bestia de coetu gregis separans pecus oportunum praedae destitutione sodalium fecerit et deuorationi facilem contubernii priuatione reddiderit, eum, qui prius opera monasterii leuia exercere despexerat, die ac nocte spe quaestus infatigabiliter laborare conpellit: non orationum sollemnia, non ieiuniorum modum, non uigiliarum [*]( l1 insolerter L1 respondit A 3 correptione H 4 neo LTo 5 se m Å conquiritur HIL 7 coguoBcetnr H1 8 stimulis inardescit] incitatur stimulis A dispici H1L1 9 uelut L cο̄modare A 10 monuterio Lx 11 occassiones H 15 poterit G1 sussurrationibus H gladestinis L desinet A 17 cūmeatum LI iliut A 19 solatium HL cicussationem H1 excusationia leuitatem A 20 reperiturum H1 21 fomitibus H 24 bistea A1 25 segregans Av distitutione G1H1 26 facile H 27 monasteri H dispeierat AG2 28 spei L 29 sollempuia 2P )

Hinc iam nonnulli per abruptum praecipitium lapsi inreucabili ruina feruntur ad mortem, et non contenti soli possidere quas uel numquam habuerant uel initio malo reseruarant pecunias inquirunt contubernia feminarum, quae debeant ea quae male congesta uel retenta sunt custodire. tantisque se occupationibus noxiis ac perniciosis inuoluunt, ut usque ad profundum inferi deuoluti, dum adquiescere illi apostolicae sententiae rennuunt, ut habentes uictum et uestimentum his sint contenti quae monasterii frugalitas exhibeat, sed uolentes diuites fieri incidant in temptationem et laqueum diaboli et desideria multa et inutilia et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. radix enim omnium malorum est cupiditas, id est filargyria, quam quidam adpetentes errauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis.

Non ignoro quendam, qui semet ipsum autumat monachum sibique (quod est deterius) de perfectione blanditur. qui receptus in coenobio cum a suo moneretur abbate, ne reuolueretur ad illa quae renuntians abdicarat, seseque de radice omnium malorum filargyria terrenisque laqueis expediret, ac, si mallet pristinis passionibus emundari, quibus eum grauissime singulis momentis uidebat urgueri, cessaret adfectare ea [*]( 12] I Tim. 6, 8. 14] 1. c. 9—10. -. ) [*](2 dommodu G 5 hic H1 Inbsi A 6 aolum L 7 quae A * habucrnnt L reseruar§nt H resemauerant Lc 9 retinenda H sunt ucl retenta A 10 pernit. GL 11 inferni HT sententia LI 12 re- B nuunt G2 renuunt H uestitum (ita et T) his contenti aint A 18 eihibeat G1H1Tr: eihibet A exhibebat G2SH2Lc 14 incedant H1 incidunt L tcmptatione A 15 diabuU H1 multa] mala H et iautOia et noria GHT: et noxia et inutilia L inutilia et nociua A et Uwlg. 16 et in perditionem H 18 filargiria H ut solet fylargiria L 21 sibi quoque L 23 abdicauerat H 24 fylargiria L eipediret) eripere festinaret Å 25 mallit H1 grauiBsimis L 26 urgeri GH_, )

Haec autem nemini uideautur uel superflua uel molesta. nisi enim prius exposita fuerint genera uulnerum et origines causaeque morborum fuerint indagatae, nec infirmis poterit adhiberi congrua medicinae curatio nec ualidis conferri perfectae custodia sanitatis. nam et haec et multo his plura ad instructionem iuniorum solent a senioribus, qui innumeros diuersorum -rasus ac ruinas experti sunt, in conlatione proferri. quorum multa saepenumero cognoscentes in nobis, ita senioribus exponentibus ac reuelantibus, uelut qui isdem ipsi quoque passionibus pulsarentur, absque confusionis nostrae uerecundia curabamur, cum et remedia pariter et causas infestantium nos uitiorum taciti disceremus. quae nos non fraternitatis ueriti corpus uel obteximus uel praeteriuimus, sed ne forte delapsus liber in manus eorum, qui in hoc proposito minus instituti uidentur, patefaciat inexpertis, quae desudantibus solis ac festinantibus culmen perfectionis adtingere debent esse conperta.

Triplex itaque est huius ualitudinis morbus, qui ab uniuersis patribus aequali detestatione damnatur: unus hic, cuius superius descripsimus labem, qui decipiens miserabilies quosque ea, quae ne ante quidem cum in saeculo degerent possidebant, congerere persuadet: alius qui haec, quae in primordiis suae renuntiationis abiecerant, post haec resumere ac [*]( 1 ne*G ante IIT possidemt AG1L1 quorum sine dubio nexibus AHr inpeditus Å 2 sine dubio GLT: penitus År omnino 11 peruenere H1 possit A (ex corr) Hx 8 respondisse AHT non haesitauit om. A hessitauit H 4 unde plurimos Ac 6 enim om. A: cr. 25, L YIII, 8, 3. 18, 2. 20; 2 fucrit L 7 potest Å adhibcre II % ualentibus Å 9 multo et H institutionem H 11 causas Hl collatione L 12 agnoscentes H 13 hisdem AG1 ipsi om. L 14 confusione L uerecundine L 15 curabantur LI 1G non om. A 17 sed om A dilabsus A 19 inerpertus Al incxpcrtis P.& H ac] pt H solis nefestinantibus om. L 21 namquc L ualetudinis A 23 describsimus A 24 antea AL\'v 25 congerere G L: congregareAllTv cf. IIII, 14 tit. persuadit Å 26 conuersionis abiecernt A postea Av sumere H )