Institutiones

ab his itaque, quanta nobis est uirtus, sacratissimo ieiunio continentes utilem ^ habebimus commodamque obseruantiam ieiunii corporalis. labor enim carnalis spiritus contritioni coniunctus acceptissimum deo sacrificium dignumque sanctitatis habitaculum puris mundisque recessibus exhibebit ceterum si corporaliter ieiunantes perniciosissimis animae uitiis inplicemur, nihil nobis proderit carnalis adflictio pretiosiore parte pollutis, per eam scilicet substantiam delinquentibus nobis, qua efficimur habitaculum spiritus sancti.

non enim tam corruptibilis caro quam cor mundum habitaculum deo templumque spiritus sancti perficitur. oportet ergo exteriore homine ieiunante interiorem quoque similiter cibis noxiis temperare, quem praecipue exhiberi mundum deo, ut hospitem in se Christum recipere mereatur, beatus apostolus monet his uerbis: in interiorem, inquiens, hominem habitare- I tare Christum per fidem in cordibus uestris. [*]( 25] Eph. 3,16—17. ) [*]( 1 letalis opere H 3 desiiiit H eoenod. G 4 tabili eam esca ... pag. 100, 11 beatus lob extant in C 5 expoliatam L 6 cunctisque H 7 demittens C inanium C faciet Hl 9 quidem L 10 eam escis Å II panis om. A 14 contri∗∗tioni (ti eras.) Å 16 secessibuB LI 18 praetiosiori H poUutus GlHl polluta. H2r 19 quae efficitur A 20 non enim ... 21 spiritus sancti om, C corruptibilis] corporalis A 21 perficitur (t in ras. m. 2) L efficitur Av 22 exberiorein hominS ieiunante L ieiunantes C interiore CA cibis L: cibiis uel cibus C a cibis AGHTc cf. cap. 8 et 22 23 exhibere H 25 in ow. STc uerbis inquiens in interiori homine A (Cassianus uel ea tramlatio quam sequitur uerba εὶς τὸν ὲσω α̌νθρωπον iunxit cum sequentibus) 26 nostris AS1T )

Nouerimus itaque nos idcirco laborem continentiae corporalis inpendere, ut ad puritatem cordis hoc possimus ie-iunio peruenire. ceterum labor nobis inpenditur in cassam, si hunc quidem contemplatione finis infatigabiliter sustentemus, finem uero, propter quem tolerauimus adtlictiones tantas, obtinere nequeamus, meliusque fuit interdictis escis animae temperasse quam uoluntariis minusque noxiis corporaliter ieiunasse. in his enim simplex et innoxia creaturae dei perceptio est, nihil per semet ipsam habens peccati, in illo uero primitus fratrum perniciosa deuoratio, de qua dicitur: noli diligere detrahere, ne ceris ?, et de ira atque inuidia beatus Iob: etenim stultum interficit iracundia, et paruulum occidit inuidia. simulque notandum, quod qui irascitur stultus, et qui inuidet paruulus iudicetur. ille namque non inmerito stultus pronuntiatur, uoluntarie sibi mortem hae stimulis incitatus inducens, et hic, dum liuet, paruulum minoremque se probat, dum enim inuidet, testatur maiorem esse eum, cuius prosperitate cruciatur.

Igitur eligendus est cibus non tantum qui concupiscentiae flagrantis aestus temperet minusque succendat, uerum etiam qui ad parandum sit facilis et quem ad coemendum oportuniorem uilioris pretii conpendium praestet quique sit con-uersationi fratrum usuique communis, triplex enim natm a est gastrimargiae, una quae canonicam refectionis horam praeueniri conpellit, alia quae tantummodo uentris ingluuie et saturitate quarumlibet gaudet escarum, tertia quae accuratioribus epulis [*](10]\tProu. 20,13 (LXX). 11] Iob 5, 2. 1 XXI H nouerimus... laborem euan, in C 2 possumus 2P 3 a nobis Lv inpendetur AG1 incassu C 4 contemplationis fine C 5 ad-flictiones . . . nequeamus om. L optinere A 6 non queamus H 8 nihil] nec J. 9 peecati] aliquid peccati A illo CALi: illo est H illa GIATo lOpernit. L 11 iob inquit G iob ait H 12 ira A 13 stultus est et H 14 inuidit H 16 indicens A hinc HlT libet GIIPLT probat illius cuius prosperitate A, mediis omissis 17 iuuidit U1 esse eum GLT: eum esse S esse H 19 XXII H elegendus H1 20 flagrantis AGST: flagrantes HL cf. 11,1\t21 sit om. H ad quem A 22 praeti H sit om. L 23 communus H1 est natura G 24 castrimargiae Lx praeuenire G7SHTv 25 tantum A inglubi§ H 26 adcuratioribus L1 accurationibus IP)

quidquid autem extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut uanitatis et gloriae atque ostentationis morbo pollutum antiquissima patrum traditio notat. nec quemquam ex his, quos merito scientiae ac discretionis enituisse peruidimus uel quos ad imitandum gratia Christi uelut splendidissima luminaria omnibus praelocauit, esu panis, qui apud eos uilis habetur* ac facilis, abstinuisse cognouimus, nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu leguminum uel holerum seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliquando conspeximus, sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum.

non solum enim ceteris inusitatas escas expetere monachum non debere decernunt, ne uidelicet cursus eius uelut in propatulo cunctis expositus inanis factus ac uacuus cenodoxiae morbo depereat, sed nc ipsam quidem ieiuniorum castigationem communem cuiquam facile patefieri oportere pronuntiant, uerum quantum fieri potest contegi pariter et abscondi. aduentantibus autem fratribus magis humanitatis ac dilectionis offerri debere uirtutem, quam continentiae districtionem et cotidiani propositi rigorem manifestari probabilius censuerunt, nec quid uoluntas utilitasque nostra seu desiderii ardor exposcat adtendere, sed quod aduenientis requies uel infirmitas exigit praeponere et gratanter inplere.

Cum de Syriae partibus seniorum scita discere cupientes Aegypti prouinciam petissemus ibique tanta cordis [*]( 1 excolentioribus ALX 3 ubsolutionis tempus Å eispectet H 4 escU om. A contentis G1 5 quicquid AH2L aotem] euioi Âr: om. T consuitudinem A1 ti uauitatis et] uanae Hr 10 aput A 11 habeatur G1 habeatur H sustinuisse L 12 praetermissos panes L1 13 refectione L 17 uidellicet A 18 coenodoiiae GH cęnod. L 19 quidem AG: quoque HLTv 20 uerum] sed A 22 lutern] ducem A humilitatis A 23 destrictionem G1 praepositi L 28 XXIII H sIriM G1H 29 Mgyptii H prouintiam L petissimus H1 ubique L )

Quidam seniorum, cum reficientem me ut adhuc paululum quid ederem hortaretur, iamque me dixissem non posse, respondit: ego iam sexies diuersis aduenientibus fratribus mensam posui hortansque singulos cum omnibus cibum sumpsi, et adhuc esurio, et tu primitus nunc reficiens iam te dicis non posse?

Uidimus alium in solitudine commorantem, qui numquam se soli sibi cibum indulsisse testatus est, sed etiam si per totos quinque dies ad eius cellam nullus e fratribus aduenisset, refectionem iugiter distulisse, donec sabbatorum uel dominico die deuotae congregationis obtentu procedens ad [*]( 11] cf, Matth. 10, 40. 13] Matth. 9,15. ) [*]( 2 palestinae codd. 3 regula Lx 4 porreximus H 5 percoDtantibus AGS2: percunctantibus S1HL 6 indeterenter H1 aput A 7 mecum est Å dimissiirus LI 9 uoluntali G1 10 inplere II impleri rell. 12 autem om. H uos deducere pum debeo humanitatem A humanitatis H eius om. W diBtrictioue G1 districtiori G\' districtionem ieiunii H 13 miinet H1 memet ipso Lo fili G1 14 lugero H cum Uulg. 15 ieiunabunt GHLv: iciunabo AST 16 XXIIII H reficiente L pauloluin G1 17 dixisse G1 dixisse non possem LI 19 adposui L Kutusi A 21 XXV H et alium H 22 aolo (o alt. in ras ) 1x cibum aibi. L indulsisae cibum H 23 totus H1 24 detullisse H1 sabbato GILc 25 dominica L deuote defectae H eclesiam A )

Apud senem Paesium in heremo uastissima commorantem cum senex Iohannes magno coenobio ac multitudini fratrum praepositus aduenisset, et ab eodem uelut antiquissimo sodali perquireret, quidnam per omnes quadraginta annos, quibus ab eodem separatus in solitudine minime a fratribus interpellatus est, egisset, numquam me sol, ait, reficientem uidit. et ille, nec me, inquit, iratum.

Eundem senem cum alacrem tamquam ad propria transmigrantem in extremo iam anhelitu positum anxii fratres circumuallantes suppliciter precarentur, ut aliquod eis memoriale mandatum uelut hereditarium quoddam legatum relinqueret, per quod possent ad perfectionis culmen praecepti conpendio facilius peruenire, ingemescens ille: numquam, ait, meam feci uoluntatem nec quemquam docui quod prius ipse non feci.