Commentaria in Porphyrium A Se Translatum

Quas etiam determinantes dicunt : differentia est qua abundat species a genere, homo enim ab animali plus habet rationale et mortale : animal enim neque ipsum nihil horum est nam unde habebunt species differentias? neque enim omnes oppositas habet - nam in eodem simul habebunt opposita —. sed, quemadmodum probant, potestate quidem omnes habet sub se differentias, actu uero nullam, ac sic neque ex his quae non sunt, aliquid fit neque opposita circa idem sunt.

Specificas differentias definitione concludit dicens substan- [*](p. 87) tiales differentias a quibusdam tali descriptionis ratione finiri : differentia specifica est qua abundat species a genere, sit enim genus animal, species homo : habet igitur homo dif- ferentias in se, quae eum constituunt, rationale atque mortale; omnis enim species constitutiuas formae suae differentias in se retinet nec praeter illas esse potest, quarum congregatione perfecta est. si igitur animal quidem solum genus est, homo uero est animal rationale mortale, plus habet homo ab animali id quod rationale est atque mortale, quo igitur abundat species [*](4—13] Porph. p. 10, 22—11, 6 (Boeth. p. 36, 20—37, 5).) [*](1 nec] non brm 4 Quae hm1 dicuntur Am1 est add. \m2 5 que Em1 quae Ga.c. abundant (ha- G) Em1G a om. N ho- mo—-nullam (11)] RQ, om. cett. ab om. ΓΦ 6 enim] enim tamen R autem A 7 horum nihil Γ 8 enim om. Φ, add. &m2, autem er. T : Porph. p. 11, 3 ούτε ίί; enim pro autem; cf. ad p. 16, 15; an autem (cf. T) Boethius scripsit? opposita R habet] habent cett. codd. et edd. 9 nam] nec R habebit Φ (post opposita), non habe- bunt Δ 11 habet] Pp.c. Φ*Γ habent cett. ac sic om. N sic ex si Em2G 12 hiis Φ sint Sa.c. opposita] ex oppositis quae Rhm1 13 circa idem sunt] Porph. p. 11, 6 &pa περί τό αΰτο εσται 15 diffiniri Pm2R 19 constitutiuae Em1GLp.c.Rm1 in se om. C 22 est uero E 23 id] id est EGP)

a genere, id est quo superat genus et quo plus habet a genere, hoc est specifica differentia, sed huic definitioni quae- dam quaestio uidetur occurrere habens principium ex duabus per se propositionibus notis, una quidem, quoniam duo con- traria in eodem esse non possunt, alia uero, quoniam ex nihilo nihil fit. nam neque contraria pati sese possunt, ut in eodem simul sint, nec aliquid ex nihilo fieri potest; omne enim quod fit, habet aliquid unde effici possit atque formari, quae pro- positiones talem faciunt quaestionem, dictum est differentiam esse id qua plus haberet species a genere, quid igitur? dicen- dum est genus eas differentias quas habent species, non habere? et unde habebit species differentias quas genus non habet? nisi enim sit unde ueniant, differentiae in speciem uenire non possunt, quodsi genus quidem has differentias non habet, species autem habet, uidentur ex nihilo differentiae in speciem conuenisse et factum esse aliquid ex nihilo, quod fieri non posse superius dicta propositio monstrauit. quod si differentias omnes genus continet, differentiae autem in contraria dissol- uuntur, fiet ut rationabilitatem atque inrationabilitatem, mor- talitatem atque inmortalitatem simul habeat animal, quod est genus, et erunt in eodem bina contraria, quod fieri non potest, neque enim sicut in corpore solet esse alia pars alba, alia nigra, ita fieri in genere potest; genus enim per se conside- ratum partes non habet, nisi ad species referatur, quicquid igitur habet, non partibus, sed tota sui magnitudine retinebit, nec illud dubium est, quin in partibus suis genus habeat [*](1 post, quo] quod Em1 (quid m2) GHm1R a om. H 2 hoc—dif- ferentia om. C huic] hunc Em1N 4 per se ante notis brm unam GHa.r. 5 aliam C (sic) Ha.r. post quoniam add. quidem C 6 sit C nec N 10 id om. R qua] quod GHLm1P; cf. p. 270, 12 dicen- dumne Lm2 11 genus ante non habere HNP habent] habet Lm2 12 habet] habebit CEGLm1, in mg. Rm2 (om. m1) 13 ueniunt R 15 uidetur GLm1P differentia EGL (ex -tiasj P 16 esse] est CLP aliquando Em1 18 contrarium HLm2NPm1 contrario R 19 mortali- tatem atque inmortalitatem] CNP, s. l. Lm2, om. cett. 22 esse post alba N, post alia P 25 detinebit N 26 in] HNP, s. l. Lm2, om. cett.) contrarietates, ut animal in homine rationabilitatem, in boue contrarium. sed nunc non de speciebus quaerimus, de quibus constat, sed an ipsum per se genus eas differentias quas habent species, habere possit atque intra suae substantiae ambitum continere, hanc igitur quaestionem tali ratione dis- soluimus. potest quaelibet illa res id quod est non esse, sed alio modo esse, alio uero non esse, ut Socrates cum stat, et sedet et non sedet, sedet quidem potestate, actu uero non sedet. cum enim stat, manifestum est eum non agere sessi- onem, sed potius standi inmobilitatem. sed rursus cum stat, sedet, non quia iam sedet, sed quia sedere potest; ita actu quidem non sedet, potestate uero sedet. et ouum animal est et non est animal. non est quidem animal actu, adhuc namque ouum est nec ad animalis processit uiuificationem, sed idem tamen est animal potestate, quia potest effici animal, cum formam ac spiritum uiuificationis acceperit. ita igitur genus et habet has differentias et non habet, non habet quidem actu, sed habet potestate. si enim ipsum per se animal consideretur, differentias non habebit, si autem ad species reducatur, habere potest, sed distributim atque ut eius speciebus separarim nihil possit euenire contrarium. ita ipsum genus si per se consi- [*](1 post homine s. l. habet E, post rationabilitatem Lm2 2 nunc om. EGR, s. l. Lm2 4 suae intra C 6 quaelibet illa res] HLm2NPm1 quaelibet res (res s. l. E) CEPm2 quidlibet Lm1R quodlibet G 7 alio uero non esse om. Hm1, s. l. alio non esse m2 8 secund. sedet om. CEGR 9 enim om. CEGLPm1 (s. l. autem m2) R sessione G 10 mobilita- tem CEGLm1P mobilitate N cum stat in constat mut. ERm2 13 actu om. EG 14 neque CL ad om. E animal G animalis quidem L 16 spiritum] speciem CHR genus et] ELm2NP et genus et H genus CGLm1R 17 non habet quidem—potestate] habet quidem potestate sed non habet (habet om. C) actu CEm2P habet quidem actu sed non habet potestate Em1G 18 consideretur] quis (s. l.) consideret E 19 autem] enim R reducat E 20 distributim] HLm2PRm2 distri- butum CN distribute EGLm1 distributam Rm1 atque—contrarium] atque in species separatum (separatim H) ut nihil possit esse (euenire H) contrarium CHN, add. locum atque ut eius—contrarium C nihil] et nihil G 21 si ipsum genus HN) deretur, differentiis caret; quod si ad species referatur, per distributas species uel in partibus suis contraria retinebit, atque ita nec ex nihilo uenerunt differentiae quas genus retinet potestate nec utraque contraria in eodem sunt, cum contrarias differentias in eo quod dicitur genus, actu non habet, inpos- sibilitas enim eius propositionis quae dicit contraria in eodem esse non posse, in eo consistit quod contraria actu in eodem esse non possunt, nam potestate et non actu duo contraria in eodem esse nihil impedit, quae uero nos contraria diximus, Porphyrius opposita nuncupauit. est enim genus contrarii oppositum : omnia enim contraria, si sibimet ipsis considerantur, opposita sunt.

Definiunt autem eam et hoc modo : differentia est quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quale sit praedicatur; rationale enim et mortale de homine | praedicatum in eo quod quale quiddam est [*](p. 88) homo dicitur, sed non in eo quod quid est. quid est enim homo interrogatis nobis conueniens est dicere animal, quale autem animal inquisiti, quoniam ratio- nale et mortale est, conuenienter adsignabimus.

Tres sunt interrogationes ad quas genus, species, differentia, proprium atque accidens respondetur, haec autem sunt : quid [*](13—20] Porph. p. 11, 7—12 (Boeth. p. 37, 6-12).) [*](1 species] differentias H 2 uel om. Lm1 uelut HLm2 sin eo] id HN quot E 7 actu ante contraria H, post eodem CLN in eodem esse—in eodem om. EG 8 post non possunt add. quantum ad genus potestate solum, quantum ad species actu et potestate Rm2 9 nil L contraria nos C 11 si om. HN, s. l. Cm2 si in semet Lm2P considerentur CLm2 12 sunt om. HN 13 autem om. H enim C et om. CEGHNP2, ante eam 4; Porph. p. 11, 7 xo; όντως 14 quae EP de om. C et om. CEGLIR; Porph. xat; cf. infra p. 267, 1 15 ra- tionale—animal (19)] RQ, om. cett. 16 praedicatur Ta.c. m1 quid- dam om. ΓΦ 18 homo om. RΔΦ, s. l. scil, homo \m2; Porph. p. 11, 10 6 άνθρωπος 19 post post, animal add. sit C, ante EG inquisiti] Porph. p. 11, 11 πυνθανομενων 20 et om. CEGLR; Porph. p. 11, 12 xac est om. HNR, s. l. 2m2 assignauimus E assignamus G 22 hae Hp.r.LR edd. heede m P)

sit, quale sit, quomodo se habeat, nam si quis interroget : quid est Socrates? responderi per genus ac speciem conuenit aut animal aut homo, si quis quomodo se habeat Socrates interroget, iure accidens respondebitur, id est aut sedet aut legit aut cetera, si quis uero qualis sit Socrates interroget, aut differentia aut proprium aut accidens respondebitur, id est uel rationalis uel risibilis uel caluus. sed in proprio quidem illa est obseruatio, quod illud proprium dici potest quod de una specie praedicatur, accidens uero tale est quod qualitatem designet quae non substantiam significet, differentia uero talis est quae substantiam demonstret, interrogati igitur qualis una quaeque res sit, si uolumus reddere substantiae qualitatem, differentiam praedicamus, quae differentia numquam de una tantum specie praedicatur, ut mortale uel rationale, sed de pluribus, quod igitur de pluribus speciebus inter se differen- tibus praedicatur ad eam interrogationem, quae quale sit id de quo quaeritur interrogat, ea est differentia cuius talem posuit definitionem : differentia est quod de pluribus [*](1 se om. G, s. l. E habet CEGLR 2 per om. H ac N 3 pr. aut] ut CHm1N post, aut] ut Hm1N habet R, post habeat del. se habet G 4 iure—legit] differentia aut legit G aut differentiam *ut (a er.) legit E differentia respondetur (respondetur etiam R) id est aut sedet aut legit Lm1 5 aut] et HLm1NP quale H 6 proprio aut accidenti EGR respondebitur] CLm2P respondebit EGR respondetur HLm1N 7 pr. uel om. LN uel risibilis uel caluus] Lm1 edd. uel mortalis uel caluus CHLmSN uel mortalis uel alicuius EGR uel mor- talis uel saluus uel caluus Pm1 uel mortalis uel risibilis uel caluus m2 10 quae non—demonstret] Differentia uero talis est (haec om. L) quae (que ELm1 atque m2) non substantiam significet (-cat Lm1, add. m1 Differentia uero talis est quae substantiam significat, del. m2). Differentia uero talis est quae (non add., sed del. E) substantiam demonstret (at Lm1) EGL post significet in mg. Proprium uero est quod non sub- standam significat H 11 quae] quia R demonstrat CLm1 inter- roganti R (ex -tis] quale R 12 constantiae G 13 numquam] non C tantum de una C 14 sed om. EG, s. l. Lm2 15 quod] quod- si R 16 ad praedicatur in mg. respondetur E 18 pluribus—differen- tibus] cf. p. 265, 14) specie differentibus in eo quod quale sit praltdicatur; cuius definitionis causam rationemque pertractans ait;

Rebus enim ex materia et forma constantibus uel ad similitudinem rtfateriae et formae constituti- onem habentibus, quemadmodum statua ex materia est aeris, forma autem figura, sic et homo communis et specialis ex materia quidem similiter consistit genere, ex forma autem differentia, totum autem hoc animal rationale mortale homo est, quemadmodum illic statua.

Dixit superius differentias esse quae in qualitate speciei praedicarentur, nunc autem causas exequitur, cur speciei qua- litas differentia sit. omnes, inquit, res uel ex materia formaque consistunt uel ad similitudinem materiae atque formae sub- stantiam sortiuntur, ex materia quidem formaque subsistunt [*](3—10] Porph. p. 11, 12—17 (Boeth. p. 37, 12-17).) [*](1 post quale add. quid Lm2(in ras.) E (sed er.) Rm1, del. m2, add. quid post sit s. l. Hm2 4 post similitudinem add. proportionemque LNRQ (in mg. nempe communionem Γ); om. Porph. p. 11, 13 et) ac ΓΔΙΙΨ-, om. LΑ2Φ formae] Am2HI!1- speciei CEGHNPRhm1 specieique LΛ2Φ formae speciei er. uid. Γ; cf. Porph. et infra 13 ss. 5 quem- admodum—differentia (8)] LRQ, om. cett. post materia add. quidem edd., recte ut uid.; Porph. p. 11, 14 μέν 6 aeris] et (s. l. m2) aere (in ras. m2) Ψ forma] ex (in al. litt. xVm2) forma LxVbrm Busse; Porph. εΐϊοος post figura haec Proportionale autem (enim Φ) dicitur (est Σ) quod proportionem omnium specierum teneat (tenet Σ) id est communionem omnium partium uel (et T) specierum quae diuidi (diui- dendo Rhm1 diuidendae Thm2\lm12'l>) ex ea (eo ΣΣ) contingunt (con- tingant R) per (del. Σ) differentiam figuras ΓΠm2 diffe- rentiam figuras \) add. LRTm1hm1ΑΠΣΦ, om. Ψ, del. Tm2\m2 7 simi- liter] Busse similiter proportionaliter LRllm1 similiter proportionaliterquc ΓΔΙm2Φ'Ρρ proportionaliter 2brm; cf. Porph. p. 11, 15 8 ante genere add. in Γm2 (ex m1) LΣ toto Ga.c. 9 ratione E ante mortale add. et CEGHLPR, om. NQ cum Porph. p. 11, 16 homo est om. N, ex homine Δm2 11 differentiam HN 12 praedicaretur HN causis Em1 post cur add. autem Hm1, del. m2 qualitas speciei H 13 omnis ELm2N uel om. EGR 14 consistit Ea.c.HLm2 subsistit N 15 sortitur HLm2N ex om. CEGR formaque] et forma P)

omnia quaecumque sunt corporalia; nisi enim sit subiectum corpus quod suscipiat formam, nihil omnino esse potest, si enim lapides non fuissent, muri parietesque non essent, si lignum non fuisset, omnino nec mensa quidem, quae ex ligni materia est, esse potuisset, igitur supposita materia ac prae- iacente cum in ipsam figura superuenerit, fit quaelibet illa res corporea ex materia formaque subsistens, ut Achillis statua ex aeris materia et ipsius Achillis figura perficitur, atque ea quidem quae corporea sunt, manifestum est ex materia for- maque subsistere, ea uero quae sunt incorporalia, ad simili- tudinem materiae atque formae habent suppositas priores antiquioresque naturas, super quas differentiae uenientes effi- ciunt aliquid quod eodem modo sicut corpus tamquam ex materia ac figura consistere uideatur, ut in genere ac specie additis generi differentiis species effecta est. ut igitur est in Achillis statua aes quidem materia, forma uero Achillis qua- litas et quaedam figura, ex quibus efficitur Achillis statua, quae subiecta sensibus capitur, ita etiam in specie, quod est homo, materia quidem eius genus est, quod est animal, cui superueniens qualitas rationalis animal rationale, id est speciem fecit, igitur speciei materia quaedam est genus, forma uero et quasi qualitas differentia, quod est igitur in statua aes, hoc est in specie genus, quod in statua figura conformans, id in specie differentia, quod in statua ipsa statua, quae ex aere [*](2 potest] putem G putemus R 4 nec om. Gm1 ne EGm2L 5 ma- teria est] fit materia HNP ante igitur add. si E, sed del. 6 in om. R ipsa ER figuram Hm1La.r. peruenerit HN 9 corpo- ralia HNP ex om. C 11 prioris Em1G 12 antiquiorisque G 13 tamquam om. CLP, del. Hm2 ex] ea GL (in ras. m2) R 14 materia ac figura] brm materia (in ras. Lm2) forma ac figura (ac figura del. Lm2) LP forma ac figura CEGHRp figura ac forma N 15 generi] generis EG 16 aes—statua (17) om. N materiae G 17 et quae- dam—statua] CH, om. Lm1 (in mg. et quaedam figura m2) P statua (cet. om.) EGR 18 quod] quae edd. 22 et om. EGR, s. l. Lm2 quali- tatis R igitur est (est s. l. Pm2) HNP 23 figura] forma N 24 post quod add. est igitur Pm2) figuraque conformatur, id in specie ipsa species, quae ex genere differentiaque coniungitur. quodsi materia quidem speciei genus est, forma autem differentia, omnis uero forma qualitas est, iure omnis differentia qualitas appellatur, quae cum ita sint, iure in eo quod quale sit interrogantibus respondetur.

Describunt autem huiusmodi differentias et hoc modo: differentia est quod) aptum natum est diuidere [*](p. 89) quae sub eodem sunt genere; rationale enim et in- rationale hominem et equum, quae sub eodem sunt genere, quod est animal, diuidunt.

Haec quidem definitio cum sit usitata atque ante oculos exposita, eam tamen plenius dilucideque declarauit. omnes enim differentiae idcirco differentiae nuncupantur, quia species a se differre faciunt, quas unum genus includit, ut homo atque equus propriis discrepant differentiis; nam sicut homo animal est, ita etiam equus, ergo secundum genus nullo modo distant. [*](6—10] Porph. p. 11, 18—20 (Boeth. p. 37, 18—38, 1).) [*](1 formatur CHNP 2 quidem] quaedam CHLm2PR 3 autem] nero N uero] ergo Lm1 autem N qualitas] HNPm1 qualia CEGLR uel qualis s. l. Pm2 5 ante respondetur excidisse differentia coni. Brandt 6 post autem add. et L (del.) R; Porph. p. 11, 18 post 8e add.*αί cod. B differentias] Em2GHPm1xV differentiam CLPm2 ΓΛΑΙIΣΦ differentia Em1NR; Porph,. τάς τοιούτας διαφοράς et] LPRi, om. cett.; Porph.*a\ οοτως 7 qua CG actum R natura] HL (del. m2) ΓΑΛΠΦ om. cett.; Porph. p. 11, 19 πεφοχος; cf. infra p. 272, 5—9. 275, 12 8 ante quae add. ea Γ2, s. l. Am2, del. m. al., illa s. l. Δm2 genere sunt ΣΑΨ rationale—sunt genere om. EG 9 et equum] equnmque C 10 diuidit L 11 cum—oculos in mg. E sit usitata] sita sit situr (sic) Em1 ita sit m2 situ sit sita G ante om. HNR, s. l. Lm2 oculis HN 12 post exposita add. superius R ea GNR plenius dilucideque declarauit] (claruit Em1Gm1) CEm2Gm2 plenius dilucideque declarauit L plenius lucidinsque declarauit Hm2 plenius dilucidiusque claruit R exempli insuper luce declarauit (ex decla- ruit N) NP plenius dilucideque exempli insuper luce declarauit Hm1 exempli insuper luce reserauit edd. 13 species ase differre] specie (ex specierum, sequ. rasura) differentiam E species in aere differentiam G species ase differentiae Lm1 14 a] ad R concludit N 15 nam in ras. Lm2 sed EG)

quae igitur secundum genus minime discrepant, ea differentiis distribuuntur, additum enim rationale quidem homini, inratio- nale uero equo equus atque homo, quae sub eodem fuerant genere, distribuuntur et discrepant, additis scilicet differentiis.

Adsignant autem etiam hoc modo : differentia est qua differunt a se singula; nam secundum genus non differunt, sumus enim mortalia animalia et nos et inrationabilia, sed additum rationabile separauit nos ab illis, et rationabiles sumus et nos et dii, sed mortale adpositum disiunxit nos ab illis.

Vitiosa ratione et non sana quod uult explicat definitio quorundam. id enim esse dicunt differentiam qua una quaeque res ab alia distet, in qua definitione nihil interest quod ita dixit an ita concluserit : differentia est id quod est differentia, etenim differentiae nomine in eiusdem differentiae usus est [*](5—10] Porph. p. 11, 21—12, 1 (Boeth. p. 38, 1—5).) [*](2 describuntur EG 3 post equo distinguunt edd., post equus expec- tatur igitur’ Schepps, additum eqs. nominatiuum absolut. (cf. indicem Meiseri) interpretatur Brandt qui Lm2P 5 autem om. \, del. Lm2A.m2 etiam om. H etiam et Λ eam et ΝΣ; Porph. p. 11, 21 St καί 6 qua] Porph. διαφορά έσχιν δχψ διαφέρει έκασχα; ‘an quo?’ Busse, sed cf. infra p. 271, 1.7. 18. 272, 17. 6 nam—ab illis (9)] LRQ, om. cett. post nam add. homo et equus cum Porph. edd. (cf. etiam infra p. 271, 9. 12, sed etiam supra p. 269, 9), etiam Bussio homo atque equus addendum uid. 7 enim] autem Γ 8 inrationalia (uel irr-) R?ΓΠ (in ras.) ros. ex -bilia Δ sed—illis (9) om. R ratio- nabile] p.r rationale \a.r. et cett. separauit] disiunxit ΓΦ 9 et] CHP, s. l. er. uid. Δ, om. cett. rationabiles] L\m12 rationale CP rationales cett., add. enim ΕGΗΑίΙΦΨ; codd. Porph. aut λογικοί aut λογικά sumus om. CEGHP; Porph. έσμέν et nos om. E et om. N di C dei ut uid . 2 sed—ab illis om. EG 11 ante Vitiosa in ras. Haec E ratione] L edd., om. cett. (recte?), in ras. est E et om. G sane E (in ras.) NP explicans HNP non (s. l. m2) explicat L 12 id] cf. p. 263, 10 13 aliis R distat HN differt P 14 dixerit Lm2P an] utrum R concluderit L concludat EGR id quod est om. E ante differentia add. ipsa ER differentia om. G 15 etenim om. EGR differentiae nomine] qua differt una res ab alia, id est id quod est differentia est differentia. Differentiae nomine fid est—nomine in ras. m2) E in—definitione] usus in eius diffinitione N)

definitione dicens : differentia est qua differunt a se singula, quodsi adhuc differentia nescitur, nisi definitione clarescat, differre quoque quid sit qui poterimus agnoscere? ita nihil amplius attulit ad agnitionem qui differentiae nomine in eiusdem usus est definitione, est autem communis et uaga nec includens substantiales differentias, sed quaslibet etiam accidentes hoc modo : differentia est qua a se differunt singula; quae enim genere eadem sunt, differentia discrepant, ut cum homo atque equus idem sint in animalis genere, quoniam utraque sunt animalia, differunt tamen differentia rationali, et cum dii atque homines sub rationalitate sint positi, differunt mortalitate, rationale igitur hominis ad equum differentia est, mortale hominis ad deum, atque hoc quidem modo substantiales differentiae colliguntur, quodsi Socrates sedeat, Plato uero ambulet, erit differentia ambulatio uel sessio, quae substantialis non est. namque istam quoque dif- ferentiam definitio uidetur includere, cum dicit : differentia est qua differunt singula; quocumque enim Socrates a Platone distiterit nullo autem alio distare nisi accidentibus potest —, id erit differentia secundum superioris terminum definitionis, quam rem scilicet uiderunt etiam hi qui definitionis huius uagum communemque finem reprehendentes certae con- clusionis terminum subiecerunt. [*](2 nesciatur Lm2 (non noscitur m1) P definitione] in definitione N 3 qui] LN quomodo CEGPR qui* (d er.) H possemus EG possi- mus R 4 ita om. EGR cognitionem NPm2, post agnitionem add. a cogitatione Hm1, del. m2, s. l. uel cognitione m2, del. m. al. set om. EG 7 accidentales Lm2Pm2 9 sunt EGHLm1R in om. GNR 11 et om. EGR rationabilitate CGLm1 rationale N sunt CEGLm1R 12 positi] post EG post differunt add. tamen L rationabile L 13 est om. C 15 ambulatio uel om. EG, s. l. Lm2 16 nam HLm1 ista E 18 quo EGHm1 post differunt add. a se R cumque EG quoque Rm1 quocumque modo P post enim s. l. modo Lm2 19 de- stiterit CEm1HPRm2 distauerit m1 post alio s. l. modo Em2 ac- cidentibus] ex accidentibus P)

Interius autem perscrutantes de differentia dicunt, non quodlibet eorum quae sub eodem sunt genere diuidentium esse differentiam, sed quod ad esse conducit et quod eius quod est esse rei pars est; neque enim quod aptum natum est nauigare erit homi- nis differentia, etsi proprium sit hominis, dicimus enim ‘animalium haec quidem apta nata sunt ad naui- gandum, illa uero minime’, diuidentes ab aliis, sed aptum natum esse ad nauigandum non erat comple- tiuum substantiae nec eius pars, sed aptitudo quae- dam eius est, idcirco, quoniam non est talis quales sunt quae specificae dicuntur differentiae, erunt igitur specificae differentiae quaecumque alteram faciunt speciem et quaecumque in eo quod quale est acci- piuntur. — Et de differentiis quidem ista sufficiunt.

Sensus propositionis huiusmodi est. quoniam superius dixit determinasse quosdam differentiam esse qua a se singula dis- [*](p. 90) creparent, ait alios diligentius de differentia | perscrutantes non [*](1—15] Porph. p. 12, 1-11 (Boeth. p. 38, 6—17).) [*](1 perscrutantes] EGHP perscrutantes et speculantes cett.; Porph. p. 12, 1 προσεξεργοζόμενοι de differentia] CH (linea del., sed lin. er.) Σ differentiam cett. edd. Busse; Porph. p. 12, 1 τά περί τής διαφοράς 2 non] non solum R, quodlibet] quod habet ELm1hm1X, post quod- libet er. habet 23 diuidentium esse om. X, s. l. Lm2 sed quod— dicuntur differentiae (12)] LRQ, om. cett. 5 aptum] actu R natum om. LR; Porph. p. 12, 4 τδ πεφοχέναι πλεΐν 6 dicimus] Porph. p. 12, 5 εΐποιμεν γάρ dv, unde dicemus coni. Brandt, cf. supra p. 230, 18. 19; infra 12 erunt ειεν άν; p. 234, 16. (erit). 17. 235, 2 (erunt) 7 ani- malia A acta Rm1 nata om. LR 8 aliis] illis A 9 actum Rm1 natum om. R est R erit hm2 10 neque Busse 11 est om. R quoniam om. LR 12 quae om. Φ igitur] ergo L 13 alteram— quaecumque om. H 14 et] ea EG quale in er. quid ut uid. Hm2 quid EG post est add. esse EG accipiunt EG 15 Et—sufficiunt om. N Et om. CEGP; Porph. 12,11 Καί de om. EGA diffe- rentiis] Porph. περί μίν διαφοράς quidem om. H sufficiant CLXm2; Porph. άρχει 18 alios] ilico EGLa.c. ilico alios P de differentia] differentiam CLm1P)

fuisse arbitratos recte esse superius propositam definitionem, neque enim omnia quaecumque sub eodem posita genere dif- ferre faciunt, differentiae hae de quibus nunc tractatur, id est specificae, numerari queunt, plura enim sunt quae ita diuidunt species sub uno genere positas, ut tamen eorum substantiam minime conforment, quia non uidentur esse differentiae speci- ficae nisi illae tantum quae ad id quod est esse proficiunt et quae in definitionis alicuius parte ponuntur, hae autem sunt ut rationale hominis, nam et substantiam hominis conformat et ad esse hominis proficit et definitionis eius pars est. ergo nisi ad id quod est esse conducit et eius quod est esse rei pars sit, specifica differentia nullo modo poterit nuncupari, quid est autem esse rei? nihil est aliud nisi definitio, uni cuique enim rei interrogatae ‘quid est?’ si quis quod est esse monstrare uoluierit, definitionem dicit, ergo si qua definitionis pars fuerit, eius erit pars quae unius cuiusque rei quid esse sit designet, definitio est quidem quae quid una quaeque res [*](1 positam EG 2 posita] posita sunt EGL post genere add. quae Lm1, del. m2 3 differentiae—id est om. CN hae om. H id est om. R, er. uid. H, s. l. Lm2 4 nominari HLm2NR 5 earum H 6 quia] quae CH specificae ante esse H, post N 7 proficiant R et quae] eaeque G eae quae Em1, del. m2, etiam proxima in—ponuntur del. m2 8 in del. Lm2, om. P diffinitiones N definitionibus EGLm1 aliqua N partes EGLP post ponuntur add. ut mortalis rationalis Em1, del. m2 hae] ea EGLm2P 9 et s. l. Lm2 et ad G con- format—hominis om. EG 11 conducat EHm2Lm2N et eius—pars sit] N et eius quod (add. quid Rm1, del. m2, quidem ex quid Hm2, del. m3) est esse rei pars sit (est Hm1) HR et eius rei quod est (est del. Lm2) esse pars est (est om. Lm1, s. l. sit m2) CL et eius quod quidem esse rei pars est P eius rei quod quidem (aliquid add. E) EG 13 esse om. G, ante autem H nihil del. Em2 est s. l. Lm2Rm2 esse E (del. m2) G unius cuiusque R 14 interrogatae] ad inter- rogationem CHN quis] quid Lm2 quod] id quod CHNP 15 qua] quid CHN 16 post eius s. l. rei Lm2 quae] quod HLm1N quid] quod N sit esse L esse fit G est esse Hm1N 17 designat Lm2P significet Hm1N est quidem] enim est HN quae quid] quia N) sit, ostendit ac profert, demonstraturque quid uni cuique rei sit esse per definitionis adsignationem. illae uero differentiae quae non ad substantiam conducunt, sed quoddam quasi extrin- secus accidens afferunt, specificae non dicuntur, licet sub eodem genere positas species faciant discrepare, ut si quis hominis atque equi hanc differentiam dicat, aptum esse ad nauigandum. homo enim aptus est ad nauigandum, equus uero minime, et cum sit equus atque homo sub eodem genere animalis, addita differentia ‘aptum esse ad nauigandum’ equum distinxit ab homine, sed aptum esse ad nauigandum non est huiusmodi, quale quod possit hominis formare substantiam, sed tantum quandam quodammodo aptitudinem monstrat et ad faciendum aliquid uel non faciendum oportunitatem. idcirco ergo speci- fica differentia esse non dicitur, quo fit ut non omnis diffe- rentia quae sub eodem genere positas species distribuit, spe- cifica esse possit, sed ea tantum quae ad substantiam speciei proficit et quae in parte definitionis accipitur, concludit igitur esse specificas differentias quae alteras a se species faciunt per differentias substantiales, nam si uni cuique id est esse quodcumque substantialiter fuerit, quaecumque differentiae substantialiter diuersae sunt, illas species quibus adsunt, omni substantia faciunt alteras ac discrepantes, atque hae in defini- tionis parte sumuntur, nam si definitio substantiam monstrat [*](1 ostendit om. E ostenditur N ac er. E, om. N profert om. N demonstratque CLm1 quid] quod Lm1Pm1R quidem quid N 2 per om. EGR, in mg. Lm2 assignatione EG 3 ad om. EΡ quasi om. EGPR 5 faciant om. EG facient CLm1Rm1 7 homo enim (autem LR)—equus] HLNR hominem equum (cet, om.) CEGP 10 esse ad—sed tantum (11) om. EG 11 quale om. EGR, del. Lm2 ante quod (quid P) add. per L (del. m2), s. l. Pm2 post substantiam add. sicut rationale quae est substantialis qualitas C 12 habitudinem Hm1 13 opportunitatem CR differentia specifica C 18 ante esse add. eas HΝΡ, s. l. Lm2 quae—differentias om. EGR ad faciunt s. l. 1 informant Lm2 19 differentias ex distantias Lm2 idem est (in ras. m2) esse H idem esse est R 21 sint Hm1 omnes EGP 22 substantias P substantiae Hm1 substantiae ratione N) et substantiales differentiae species efficiunt, substantiales dif- ferentiae erunt partes definitionum.

Proprium uero quadrifariam diuidunt. nam et id quod soli alicui speciei accidit, etsi non omni, ut ho- mini medicum esse uel geometrem, et quod omni accidit, etsi non soli, quemadmodum homini esse bipedem, et quod soli et omni et aliquando, ut homini in senectute canescere, quartum uero, in quo concur- rit et soli et omni et semper, quemadmodum homini esse risibile, nam etsi non semper rideat, tamen risi- bile dicitur, non quod iam rideat, sed quod aptus natus sit; hoc autem ei semper est naturale et equo hinnibile, haec autem proprie propria perhibent esse, [*](3—p. 276, 2] Porph. p. 12, 12—22 (Boeth. p. 38, 18—39, 9).) [*](1 et om. EG, s. l. Pm2 2 erunt post partes Lm2 sunt m1 sunt post definitionum CGR, s. l. Em2 3 DE PROPRIO om. H, add. Lm2 EXPLICIT DE DIFFEREN. (DIFFERENTIIS Ψ) INCIPIT DE PRO- PRIO 2<F 4 et s. l. C 5 hominem Rhm1A 6 uelut H geo- metram CEm1G edd. Busse et quod—perhibent esse (14)] LR (locum hic om., p. 277, 7 post adest inserit) Ω, om. cett. omni] Porph. p. 12, 14 παντί—τφ εϊδει 7 etsij et RTm1 ante homini add. et R 8 homini] Porph. p. 12, 16 όνΟ-ρώπψ παντί, unde homini omni coni. Busse 9 post uero add. est Φ in quo concurrit et del., in mg. conuenit Tm2 10 hominem RΣ 11 risibilem RΓΣΦ; Porph. p. 12, 17 ώς τψ άνθρώπψ τό γελαστιχόν non semper rideat] LΣ non rideat ΓΑ non ridet (hic ut uid. s. l. semper add., sed er. \) RAIIΨΨ semper non rideat Busse non rideat semper edd.; Porph. p. 12, 18 χαν γάρ μή γελά αεί risibile tamen LΛ edd. Busse; Porph. άλλα γελαστιχο'ν 12 iam] semper Σ edd.; Porph. p. 12, 19 άεί, cod. Mm2 ί)Bη rideat—natus sit om. Φ 13 sit natus R, add. ad ridendum RΓΑ ridere Σ, ante sed add. ridendum Φ; om. Porph. semper ei est naturale L semper est ei naturale Γ ei semper naturale est Σ ante et add. ut (om. etiam B Bussii) edd. Busse; Porph. p. 12, 20 ώς, om. cod. A 14 autem] Porph. 81 xai, om. xai cod. A proprie—esse] LΛ (esse s. l. m2) Σ (esse om.), proprie domi- nanterque (nominantur Tm2) propria perhibentur (perhibentur del. Γm2) ΓΦ proprie nominantur (nominant Π) propria RΔΙΙ uere dicuntur propria Ψ; Porph. χυρίως ΐßιά φασιν)

quoniam etiam conuertuntur. quicquid enim equus, hinnibile, et quicquid hinnibile, equus.

Superius dictum est omnia propria ex accidentium genere descendere, quicquid enim de aliquo praedicatur, aut substan- tiam informat aut secundum accidens inest. nihil uero est quod cuiuslibet rei substantiam monstret nisi genus, species et differentia, genus quidem et differentia speciei, species uero indiuiduorum. quicquid ergo reliquum est, in accidentium numero ponitur, sed quoniam ipsa accidentia habent inter se aliquam differentiam, idcirco alia quidem propria, alia priore [*](p. 91) atque antiquiore nomine accidentia nun|cupantur. et de acci- dentibus paulo post, nunc de propriis, quae quadrifariam diui- duntur, non tamquam genus aliquod proprium in quattuor species diuidi secarique possit, sed hoc quod ait diuidunt, ita intellegendum est, tamquam si diceret ‘nuncupant’, id est propria quadrifariam dicunt, cuius quadrifariae appellationis significationes enumerat, ut quae sit conueniens et congrua nuncupatio proprietatis ostendat, dicit ergo proprium accidens quod ita uni speciei adest, ut tamen nullo modo coaequetur ei, sed infra subsistat ac maneat, ut hominis dicitur pro- prium medicum esse, idcirco quoniam nulli alii inesse ani- [*](3 superius eqs.] fort. p. 186, 12—187, 1.) [*](1 enim equus om. N equus—equus] CEGHNPU (sed add. et si homo, risibile, si risibile, homo est] cum Porph. p. 12, 21, post pr. equus add. et RA est et L est etiam est et (sic) Φ equus est et hinnibile est (est s. l. F\m2) et quicquid hinnibile equus est ΓΔ est equus est hinni- bile et quicquid est hinnibile est equus (quattuor est s. l. m2) Ψ equus est hinnibile et quicquid hinnibile est equus est et si homo est risibile est et risibile homo est 2 4 alio N 6 ante species add. et Lm1, del. m2 7 et om. R genus—diiferentia om. EGR, s. l. Hm2 11 ante antiquiore add. in ER 12 nunc ex nam Hm2 quadrifarie N in quadrifariam (-um GP) EGP diuidunt H (ur er.) P (ur del. m2) 13 aliquid CPm1 14 ait om. E (in mg. dicitur m2) G est R diuiduntur EG 15 nuncu- pantur EGR 16 proprie CEm1G propriam ut uid. Pm1 propriam m2 dicuntur EGHm1La.c.NR quadrifariam C 18 proprietas Ea.c. (proprii p.c.) G dicitur CEHLa.c. (corr. m1 et 2) P ergo om. C proprium s. l. Cm2 primum m1 20 ei ante nullo HN ac] et HNP dicimus HN)

malium potest, nec illud adtendimus, an hoc de omni homine praedicari possit, sed illud tantum, quod de nullo alio nisi de homine dici potest medicum esse, et haec quidem signifi- catio proprii dicitur inesse soli, etsi non omni; soli enim speciei, etsi non omni coaequatur, ut medicina soli quidem inest homini, sed non omnibus hominibus ad scientiam ad- est. Aliud proprium est quod huic e contrario dicitur omni, etsi non soli; quod huiusmodi est, ut omnem quidem speciem contineat eamque transcendat, et quoniam quidem nihil est sublectae speciei quod illo proprio non utatur, dicimus omni, quoniam uero transcendit in alias, dicimus non soli : hoc huiusmodi est quale homini esse bipedem, proprium est enim homini esse bipedem, omnis enim homo bipes est etiamsi non solus, aues enim bipedes sunt, geminae igitur significationes proprii quae superius dictae sunt, habent aliquid minus, prima quidem quia non omni, secunda uero quia non soli, quas si iungimus, facimus omni et soli, sed demimus aliquid secundum tempus, si ei adiciatur aliquando, ut sit haec tertia proprii nuncupatio ‘omni et soli, sed aliquando’, ut est in senectute canescere uel in iuuentute pubescere; omni enim homini adest in iuuentute pubescere, in senectute canescere, et soli, pubescere enim solius hominis est, sed ali- [*](1 hoc om. EG homini EN 2 quod] quia HN nisi de homine post esse N 3 medicus Hm1N 4 inesse] CP, s. l. Hm2Lm2, om. EGR inest N etiamsi Em2 (et m1) Hm1LR 5 etiamsi EHm1L (repet, post inest) PR coaequetur Em2Hm1 ante medicina add. homini H (del. m2) LNR 6 homini om. NR, s. l. Hm2 adest] adesse potest CLN potest esse H; de R cf. ad p. 275, 6 7 est ante aliud HN, post CG, om. E 8 etiamsi HLNR quid HN 10 quod illo—non soli in inf. mg. Em2 post dicimus add. enim C 11 aliis Em2G 12 hoc] id N post quale add. est s. l. Hm2, post homini CG 13 hominis R, post homini add. proprium Em2 enim in mg. Em2 14 etiamsi—geminae om. EGR 17 sed Hm2 si m1 demimus] HN deminus Cm1 i demimus ί deest minus m2 dempsimus R dedimus Em1 (addimus m2) G deest minus LP 18 eis HLP ei post adiciatur N 19 omni et soli] et soli et omni C sed] si G 21 post. in] et in HN 22 est hominis HN) quando, neque enim omni tempore, sed in sola tantum iuuen- tute. haec igitur determinatio proprii in eo quidem modo quod omni et soli inest, absoluta est, sed ex eo minuit aliquid uel contrahit, cum dicimus aliquando, quod si auferamus, fit pro- prii integra simplexque significatio hoc modo : proprium est quod omni et soli et semper adest, omni autem et soli speciei et semper intellegendum est ut homini risibile, equo hinnibile; omnis enim et solus homo risibilis est et semper. neque illud nos ulla dubitatione perturbet, quod semper homo non rideat; non enim ridere est proprium hominis, sed esse risibile, quod non in actu, sed in potestate consistit, ergo etiamsi non rideat, quia ridere tamen posse soli et omni homini semper adesse dicitur, conuenienter proprium nuncupatur, nam si actus separatur ab specie, potestas nulla ratione disiungitur.

Quattuor igitur significationes proprii dixit, nam prima quidem, quando accidens ita subiectae speciei adest, ut soli ei adsit, etiamsi non omni, ut homini medicina; secunda uero, [*](1 in om. EGR, s. l. L, post tantnm P tamen L post iunentnte add. pubescit N 2 post proprii add. integra simplexque significatio GHP (del. m1? ex 5) in eo—fit proprii (4) om. R modo om. N, del. Lm2 3 inest om. EG est Lm1 minus La.c. minui N minuens P aliquid uel] atque significationem in ras. Em2 uel] CNP et GL, om. ΕH 4 quod] quam N 5 simplexque] et simplex HLNR proprii R 6 soli et omni N secund. et om. GLR, s. l. Pm2 omni autem—intellegendum est om. Rbrm 7 et semper om. EGR, del. Lm2, s. l. Hm2Pm2 intellegendum est del. et s. l. adest scr. Hm2, in mg. quod soli et omni adest m. al. 8 post. et om. EGPR post semper add. similiter et equus hinnibile brm 9 illud Hm2 enim Hm1N 10 proprium est NPR sed] si est R esse del. Lm2 est R 11 sed] si R 12 si non rideat etiam C quia om. N, s. l. Hm2 tamen om. R autem HN possit La.c.N potest Em2 post omni add. adsit H (del. m2) adest N 13 ante semper s. l. et Hm2 semper om. R ante conuenienter add. et H (er.) L (del. m2) NP 14 si] etsi Hm1Lm1N separetur Em2 a C 15 proprii om. EG nam prima] unam CHm1 (primam m2) N nam (s. l.) primam P 17 homini medicina] hominem esse medicum C secundam CHN; in mg. ał. se- cunda autem cum omni accidit etsi non soli ut homini esse bipedem add. L uero] autem CL (in mg.))

cum soli quidem non adest, omni uero semper adiungitur, ut homini esse bipedem; tertia uero, cum omni et soli, sed ali- quando, ut omni homini in iuuentute pubescere; quarta, cum omni et soli et semper adest, ut esse risibile, atque ideo cetera quidem conuerti non possunt : neque enim coaequatur quod soli, sed non omni speciei adest, species quidem de ipso dici potest, ipsum uero de specie minime, qui enim medicus est, potest dici homo, homo uero qui est, medicus esse non dicitur, rursus quod ita est alii proprium, ut omni adsit etiamsi non soli, ipsum quidem de specie praedicari potest, species uero de eo minime, nam bipes praedicari de homine potest, homo uero de bipede nullo modo, rursus quod ita adest, ut omni et soli, sed aliquando adsit, quoniam de tem- pore habet aliquid deminutum nec simpliciter semper adest, reciprocari non poterit, possumus enim dicere ‘omnis qui pubescit homo est’, non ‘omnis homo pubescit’: potest enim minime ad iuuentutem uenire atque ideo nec pubescere; nisi forte non sit pubescere hominis proprium, sed in iuuentute pubescere, aut, etiam cum nondum est in iuuentute aut etiam praeteriit, tamen sit ei proprium non tale quale tunc fieri possit, cum praeter iuuen- tutem est, sed quale cum in iuuentute consistit, atque ideo hoc [*](1 cum] quae N soli—adiungitur del. Hm2 omni accidit etsi non soli CHm2L semper s. l. Hm2 2 hominem C tertiam CHN soli et omni N 3 omnio m. LNR homini om. N quartam CG (sic) HN 4 post. et om. EG, add. Pm2 inest CHm1N ideo om. E adeo HLR 5 coaequantur HN 6 quodj quia cum Hm1N non omni sed soli N sed] si R 7 qui enim—dici homo om. EGR 8 homo dici C 9 ad alii s. l. at illud L, post add. una pars R 11 de homine praedicari C 13 adest ex est Em2 distat Hm1 assit ex sit Hm2 14 diminutum EN nec] et Hm1 16 non] non tamen dicimus L homo] qui est homo L qui homo est (qui et est s. l. m2) H 18 ante sed add. solummodo Hm2, ante in CN, post post. pubescere L aut] Hm2La.c.Pm2 ut EGHm1Lp.c.Pm1R autem CN 19 cum] Hm1NR quod CEGHm2LP etiam s. l. Hm2 iam Em1 20 sit] adsit CHN ei om. G fieri om. C, in ras. Lm2 fieri possit del., est s. l. scr. Hm2 potest L (in ras. m2) P est C 21 post quale add. tunc fieri potest (posset CHLm1N) CH (s. l. m2) LNP) quod non in omne tempus tenditur, etiamsi tale est, ut omni [*](p. 92) speciei adsit, quod ta|men in tempus aliquod differatur, integrum atque absolutum proprium esse non dicitur, quartum est quod ita alicui adest, ut et solam teneat speciem et omni adsit et absolutum sit a temporis condicione, ut risibile quod a supe- riore plurimum distat; nam qui risibilis est, semper ridere potest, rursus qui potest in iuuentute pubescere, cum ipsa iuuentus non sit semper, non ei adest semper ut in iuuentute pubescat, haec autem quarta proprii significatio quoniam nulla temporis definitione constringitur, absoluta est atque ideo etiam conuertitur et de se inuicem proprium atque species praedicantur; homo enim risibilis est et risibile homo.