Commentaria in Porphyrium A Se Translatum

Huius autem definitionis rationem per exempla subiecit dicens :

Eorum enim quae praedicantur, alia quidem de uno dicuntur solo, sicut indiuidua ut Socrates et hic et hoc, alia uero de pluribus, quemadmodum genera et species et differentiae et propria et accidentia com- muniter, sed non proprie alicui. est autem genus qui- dem ut animal, species uero ut homo, differentia autem ut rationale, proprium ut risibile, accidens ut album, nigrum, sedere.

Omnium quae praedicantur quolibet modo, facit Porphyrius diuisionem idcirco, ut ab reliquis omnibus praedicationem generis seiungat ac separet, hoc modo. omnium, inquit, quae praedicantur, alia de singularitate, alia de pluralitate dicuntur. [*](7—14] Porph. p. 2, 17—22 (Boeth. p. 27, 2—7).) [*](1 post itaque add. ut P, s. l. Lm2 est om. R, post generis F quiddam Ea.r.G quidem CNPm1 2 praedicatione post res C 3 eo- rum CGNS, m1 in ELP 4 tantum E substantiam NR, -a ex -a CS; cf. p. 187, 11. 18 5 autem om. C, in mg. Lm2 8 indiuiduum C indibus (s. l. indiuidua Em2) diabus (a, ex e E) EG ut Socrates— hoc om. CLNP,—risibile (13) om. E (in mg. sicut socrates et hic et hoc) GH ut] sicut Em2 (in mg.) RSΑΣ et hic et hec et hoc F 9 uero om. CFLNPR autem Σ quemadmodum—risibile (13) om. CL (sed uerba est autem 11—sedere 14 exhibet p. 184, 14) NP ut genera, om. reliqua usque accidens (13) F 10 differentia Sm1 m1 pro- prium Γ 11 sed] et ΛΣ proprie] L (p. 184, 14) RΨ propria ΓΑΑΠ (ras. ex -ae) 2 (a in ras.) Φ (post alicui); Porph. p. 2, 20 ιδίως est— risibile om. R est—sedere (14) om. S 12 uero s. l. Δm2Φm2 13 ante accidens add. ut CL ut] id est CLm2P uel E et R; Porph. 2,22 otov 14 ante nigrum add. et R 16 a LPS 17 post separet add. et (F) id facit FHN, s. l. Em2 18 pr. alia] alia quidem FHN alia de singularitate om. G, s. l. Em2, post pluralitate CLm1 post. alia] alia uero FHNS dicuntur] praedicantur post singularitate FHN)

de singularitate uero, inquit, praedicantur quaecumque unum quodlibet habent subiectum de quo dici possint, ut ea quibus singula subiecta sunt indiuidua, ut Socrates, Plato, ut hoc album quod in hac proposita niue est, ut hoc scamnum in quo nunc sedemus, non omne scamnum – hoc enim uniuersale est —, sed hoc quod nunc suppositum est, nec album quod in niue est — uniuersale est enim album et nix —, sed hoc album quod in hac niue nunc esse conspicitur; hoc enim non potest de quolibet alio albo praedicari quod in hac niue est, quia ad singularitatem deductum est atque ad indiuiduam formam constrictum est indiuidui participatione. alia uero sunt quae de pluribus praedicantur, ut genera, species, differentiae et propria et accidentia communiter, [*](p. 62) sed non proprie alicui. | genera quidem de pluribus praedi- cantur speciebus suis, species uero de pluribus praedicantur indiuiduis; homo enim, quod est animalis species, plures sub se homines habet de quibus appellari possit. item equus, qui sub animali est loco speciei, plurimos habet indiuiduos equos de quibus praedicetur. differentia uero ipsa quoque de pluri- bus speciebus dici potest, ut rationale de homine ac de deo corporibusque caelestibus, quae, sicut Platoni placet, animata sunt et ratione uigentia. proprium item etsi de una specie praedicatur, de multis tamen indiuiduis dicitur, quae sub conuenienti specie collocantur, ut risibile de Platone, Socrate et ceteris indiuiduis quae homini supponuntur. accidens etiam [*](1 uero om. FHN 2 possunt CLm1 3 ante Plato add. ut FH, s. l. Lm2 et N edd. 4 quod] ut F ut] et N 6 sed] sed et F 7 niui Gm2Sm1 enim est FL 8 niui Sm1, item 9 9 hac] alia EFGR (a.c.ut uid. ac p.c.) Sm1 10 post, ad om. GHLR, s. l. Em2Nm2, in FSm2 14 propriae FGa.c.Sm1 propria CHLN post alicui uerba lemmatis p. 183, 11—14 est autem—sedere add. L 15 plurimis FN 16 post indiuiduis add. suis CFHP 17 qui] quod FHN 19 praedicatur FHN 20 potest dici E 21 quae om. R, s. l. Sm2 q. er. N 22 item] autem Lm2P specie om. C 23 tamen ante de H 25 post indiuiduis add. dicitur CLP, s. l. Hm2 hominibus EG homini* (b.? er.) L supponantur Em1GS supponuntur ante homini C) de multis dicitur; album enim et nigrum de multis omnino dici potest quae a se genere specieque seiuncta sunt. sedere etiam de multis dicitur; homo enim sedet, simia sedet, aues quoque, quorum species longe diuersae sunt. accidens autem quoniam communiter accidens esse potest et proprie alicui, idcirco determinauit dicens et accidentia communiter, sed non proprie alicui. quae enim proprie alicui accidunt, indi- uidua fiunt et de uno tantum ualentia praedicari, ea quae communiter accipiuntur, de pluribus dici queunt. ut enim de niue dictum est, illud album quod in hac subiecta niue est, non est communiter accidens, sed proprie huic niui quae oculis ostensionique subiecta est. itaque ex eo quod commu- niter praedicari poterat — de multis enim album dici potest, ut albus homo, albus equus, alba nix —, factum est, ut de una tantum niue praedicari illud album possit cuius partici- patione ipsum quoque factum est singulare. omnino autem omnia genera uel species uel differentiae uel propria uel acci- dentia, si per semet ipsa speculemur in eo quod genera uel species uel differentiae uel propria uel accidentia sunt, mani- festum est quoniam de pluribus praedicantur. at si ea in his speculemur in quibus sunt, ut secundum subiecta eorum formam et substantiam metiamur, euenit ut ex pluralitate praedicationis ad singularitatem uideantur adduci. animal enim, [*](3 enim om. C et (s. l. m2) enim L sedit CN simia] post sedet FH et simia R aues] auis N set et aues F sedet auis H 4 quo- que om. FN, uero L quarum Lm1 post sunt s. l. sedent Pm2 scil, sedent Sm2 5 ante communiter add. et FHN, s. l. Em2Pm2 7 propria HN pr. alicui om. GLR quae s. l. Sm2 cum E (s. l. m2)FH enim proprie s. l. Em2Sm2 propria N accidunt ali- cui E 8 ea quae] et quae E ea quidem quae N eademque cum P et cum F cum H 9 queunt om. Em1G, s. l. Sm2 possunt E m2 Pm1 (potest m2) R 10 niui Sm1 niue est subiecta HL niui Sm1 nunc G 12 ostensione GRS ita* (q. er.) C ita quoque Sm2, ad itaque s. l. quoque Hm2 15 niui GSm1 17 differentias CE (s in er. e?) GL 20 quoniam] quod G 21 ut] et FN subiectam CEGH a.r.Lm1PSm2 22 substantiamque (om. et) FHNP metiantur E mentiamur Ca.r.Sa.c. eueniet HN pluritate Gm1P) quod genus est, de pluribus praedicatur, sed cum hoc animal in Socrate consideramus — Socrates enim animal est —, ipsum animal fit indiuiduum, quoniam Socrates est indiuiduus ac singularis. item homo de pluribus quidem hominibus praedi- catur, sed si illam humanitatem quae in Socrate est indiuiduo consideremus, fit indiuidua, quoniam Socrates ipse indiuiduus est ac singularis. item differentia ut rationale de pluribus dici potest, sed in Socrate indiuidua est. risibile etiam cum de pluribus hominibus praedicetur, in Socrate fit unicum. communiter quoque accidens, ut album, cum de pluribus dici possit, in uno quoque singulari perspectum indiuiduum est. Fieri autem potuit commodior diuisio hoc modo. eorum quae dicuntur, alia quidem ad singularitatem praedicantur, alia ad pluralitatem, eorum uero quae de pluribus praedicantur, alia secundum substantiam praedicantur, alia secundum acci- dens. eorum quae secundum substantiam praedicantur, alia in eo quod quid sit dicuntur, alia in eo quod quale sit, in eo quod quid sit quidem, genus ac species, in eo quod quale sit, differentia. item eorum quae in eo quod quid sit praedi- cantur, alia de speciebus praedicantur pluribus, alia minime; de speciebus pluribus praedicantur genera, de nullis uero species. eorum autem quae secundum accidens praedicantur, alia quidem sunt quae de pluribus praedicantur, ut accidentia, [*](1 plurimis R 5 si s. l. Lm2Sm2 quae et est om. F est— indiuidua in mg. Cm2 7 est post singularis E 9 hominibus om. FN praedicatur CEGL (ante hominibus) Pm1RS dici possit N in Socrate om. ER unica Em1GS unicam Lm1 unita R 10 cum s. l. Em2Sm2 11 possit dici E singulari] singulari corpore CFHN perspectum] CE (in ras.) FH, m2 in LPS perspecta Lm1 a.c. (perfecta m1p.c.)R perfectam Pm1Sm1 profecto (alt. o in ras.) N profecto perfecta G in- diuidua EGLm1RS 12 ante eorum add. ut GRS, del. EL 13 dicun- tur] praedicantur Pm2 praedicantur] dicuntur L (ex dicantur m2) P 14 plurimis R praedicantur] dicuntur N 17 pr. quod—differentia (19) in ras. Em2 post, in eo—differentia (19) om. GR 19 iterum FN 20 pluribus (plurimis H) praedicantur FHN 21 post speciebus add. quidem FHNP pluribus om. GRS, s. l. Lm2, post praedicantur Em1Fm1 23 post pluribus add. speciebus CFHN, s. l. Em2) alia quae de uno tantum, ut propria. Posset autem fieri etiam huiusmodi diuisio. eorum quae praedicantur, alia de singulis praedicantur, alia de pluribus. eorum quae de plu- ribus, alia in eo quod quid sit, alia in eo quod quale sit praedicantur. eorum quae in eo quod quid sit, alia de diffe- rentibus specie dicuntur, ut genera, alia minime, ut species, eorum autem quae in eo quod quale sit de pluribus prae- dicantur, alia quidem de differentibus specie praedicantur, ut differentiae et accidentia, alia de una tantum specie, ut propria. eorum uero quae de differentibus specie in eo quod quale sit praedicantur, alia quidem in substantia praedicantur, ut diffe- rentiae, alia in communiter euenientibus, ut accidentia. et per hanc diuisionem quinque harum rerum definitiones colligi possunt hoc modo. genus est quod | de pluribus specie differen- [*](p. 63) tibus in eo quod quid sit praedicatur. species est quod de pluribus minime specie differentibus in eo quod quid sit praedicatur. differentia est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quale sit in substantia praedicatur. proprium est quod de una tantum specie in eo quod quale sit non in sub- stantia praedicatur. accidens est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quale sit non in substantia praedicatur. [*](1 quae om. FN una C (s. l. add. specie) FHN possit FRS potest N 2 etiam om. LP 4 post pr. sit add. praedicantur CFHNP, s.l. Lm2 6 specie] speciebus Ea.r.FLNPS 7 autem in mg. E, s. l. Lm2 9 accidentia et differentiae C post accidentia add. communiter Pm2 edd. 10 uero om. GRS, in mg. Em2Lm2 quae in mg. Em2 de differentibus specie om. GLRS, in mg. de specie differentibus Em2 de om. C 11 substantiam RSa.r. 12 conuenientibus Pm2 13 de- finitiones] diuisiones FHm1 14 specie differentibus hic F, post quid sit (15) cett.; cf. proxima et p. 193, 1 15 est] autem E 18 substan- tiam R proprium—praedicatur (20)] om. GR, in mg. Em2 proprium (uero s. l. add. Lm2) est quod de pluribus minime specie differentibus in eo quod quale ait (sit s. l. Lm2) non in substantia praedicatur LPm2 non in substantiam praedicatur Sm1, del. m2, in sup. mg. (ante non inse- renda) haec proprium est quod de pluribus specie minime differentibus, deinde pauca uerba, quorum extremum <praedi>cat<ur>, cum mg. abscisa, sequuntur uerba accidens est (20)—praedicatur (21), m2 20 ante specie add. et CE (del.) GLP)

Et nos quidem has diuisiones fecimus, ut omnia a semet ipsis separaremus, Porphyrio uero alia fuit intentio. non enim omnia nunc a semet ipsis disiungere festinabat, sed tantum ut cetera a generis forma et proprietate separaret. idcirco diuisit quidem omnia quae praedicantur aut in ea quae de singulis praedicantur, aut in ea quae de pluribus, ea uero quae de pluribus praedicantur, aut genera esse dixit aut species aut cetera, horumque exempla subiciens adiungit :

Ab his ergo quae de uno solo praedicantur, diffe- runt genera eo quod de pluribus adsignata praedi- centur, ab his autem quae de pluribus, ab speciebus quidem, quoniam species etsi de pluribus praedican- tur, sed non de differentibus specie, sed numero; homo enim cum sit species, de Socrate et Platone praedicatur, qui non specie differunt a se inuicem, sed numero, animal uero cum genus sit, de homine et boue et equo praedicatur, qui differunt a se inui- cem et specie quoque, non numero solo. a proprio uero differt genus, quoniam proprium quidem de una sola specie, cuius est proprium, praedicatur et de his quae sub una specie sunt indiuiduis, quemadmodum [*](9—p. 189, 16] Porph. p. 2, 22—3, 14 (Boeth. p. 27, 8—28, 7).) [*](2 separemus GNRm1Sm1 porphirii Lm1 fuit alia CN 4 forma generis H separet NPa.c.Sm1 ante idcirco add. hic FRS 5 diuisit s. l. Em2 separauit m1 quidem s. l. R, ante diuisit L 6 praedicarentur FHLm2Pm2 plurimis Em1Lm2 uero] autem C 7 plurimis FGm2N praedicarentur FHLm2 8 horum F 9 Ab om. GHP, s. l. ER ergo] uero H praedicarentur N 10 prae- dicantur Em1GLm2PRSm2 Busse 11 ab his—accidens (p. 189, 14)] Ω, om. cett., sed in S particulae lemmatis plerumque HISTORIA (cf. ad p. 167, 21) inscriptae uariis locis expositionis p. 189, 17—193, 16 insertae sunt, item particulae quaedam in L; quorum locorum lectiones hic pro- ponentur post. ab] Ω (etiam B Bussii) a edd. Busse 12 post quidem add. differunt genera Γ praedicatur ΛΣ 13 sed non] sed om. Σ non tamen Hm2‘i’ 14 Platone] de platone A 16 sit genus Σ 17 boue] de boue Γ 18 et om. ΓΦ non] Porph. p. 3, 1 aX\’ οΰχί solum edd. cum Porph. τώ άριθ·μώ μόνον 20 hiis Φ 21 una om. Porph. p. 3, 3)

risibile de homine solo et de particularibus homini- bus, genus autem non de una specie praedicatur, sed de pluribus et differentibus specie. a differentia uero et ab his quae communiter sunt accidentibus differt genus, quoniam etsi de pluribus et differentibus spe- cie praedicantur differentiae et communiter acciden- tia, sed non in eo quod quid sit praedicantur, sed in eo quod quale quid sit. interrogantibus enim nobis illud de quo praedicantur haec, non in eo quod quid sit dicimus praedicari, sed magis in eo quod quale sit. interroganti enim qualis est homo, dicimus ratio- nalis, et in eo quod qualis est coruus, dicimus quo- niam niger. est autem rationale quidem differentia, nigrum uero accidens. quando autem quid est homo interrogamur, animal respondemus; erat autem homi- nis genus animal.

Nunc genus a ceteris omnibus quae quolibet modo praedi- [*](3 specie s. l. Γ, om. optimi codd. Porph. p. 3,5, delend. uid. Bussio 5 locum quoniam—animal (16) post genus p. 193, 18 add. LS etiamsi LSsΠ*ΙΓ specie differentibus ΛΣ; Porph. p. 3, 6 διαφερόντων τψ ειόει 6 differentia Lm2S 7 sed non] Δ (ad sed s. l. id est tamen m1?) Π (ad sed s. l. uel tamen m1?) A Busse tamen non LSΤΣΦ non tamen Ψ edd.; Porph. p. 3, 8 άλλ’ οόκ, cf. supra p. 188, 13, infra 190, 12 7 sit om. L sed in eo quod quale quid sit] codd. cum Porph. p. 3, 8 codicib. Lm2Mm2 άλλ’ έν τψ όποιον τ£ έστιν, delend. uid. Bussio 8 quid om. SΦ interrogantibus—sit (11) om. Φ ad interrogantibus s. l. uel interrogati Δ nobis] LSAm2Ii (del. m2) Busse nos Am1 (enim post nos,) Ψ, om. ΓΔ2 (decst Φ); Porph. p. 3, 8 έρωτησάντων γάρ ήμών uel τινών codd. 9 post illud s. l. quomodo (m1?) uel de quo (m2) Δ haec s. l. Lm2 10 post quale add. quid Π (del. m2) Ψm Busse, om. LSVMpbr, om. etiam p. 194, 7 (cf. p. 195, 4. 196, 8. 15), aliquid s. l. Λ (deest Φ); Porph. p. 3, 10 έν τψ ποιόν τί έατιν 11 interroganti] ΑΣa.r.Ψ interrogantibus S interrogati cett.; Porph. p, 3, 10 έν γάρ τψ έρωταν 12. dicimus] Πm2ΣΨ, om. Φ, dicitur cett.; Porph. p. 3, 11 οομέν 14 autem om. N quid est] quidem FN qui Gm1, s. l. est m2 quod est L 15 interrogamus PA, m1 in EGRZ interrogemus S erat] RS, m1 in ΡΔΛ, est 1 erit cett.; Porph. p. 3, 13 vjv genus ho- minis Σ)

cantur separare contendit hoc modo. quoniam enim genus de pluribus praedicatur, statim differt ab his quidem quae de uno tantum praedicantur quaeque unum quodlibet habent indiui- duum ac singulare sublectum; sed haec differentia generis ab his quae de uno praedicantur, communis ei est cum ceteris, id est specie, differentia, proprio atque accidenti idcirco, quo- niam ipsa quoque de pluribus praedicantur. horum igitur sin- gulorum differentias a genere colligit, ut solum intellegendum genus quale sit sub animi deducat aspectum, dicens : ab his autem quae de pluribus praedicantur, differt genus, ab speciebus quidem primum, quoniam species etsi de pluribus praedicantur, non tamen de differentibus specie, sed numero. species enim sub se plurimas species habere non poterit, alioquin genus, non species appellaretur. [*](p. 64) si enim genus est quod de pluribus specie | differentibus in eo quod quid sit praedicatur, cum species de pluribus dicatur et in eo quod quid sit, huic si adiciatur ut de specie differenti- bus praedicetur, speciei forma transit in generis; id quoque exemplo intellegi fas est. homo enim praedicatur de Socrate, Platone et ceteris quae a se non specie disiuncta sunt, sicut homo atque equus, sed numero : quod quidem habet dubitationem quid sit hoc quod dicitur numero differre. numero enim differre aliquid uidebitur quotiens numerus a [*](2 quidem om. CHN qui G, ex quae Lm2 3 post praedicantur add. ut socrates et hic et hoc H quae CN 5 uno] uno solo LS est ei L est om. CEHN 6 post specie add. et FHP, s. l. Lm2 accidente Lm2Pm1N 9 aspectum deducat E ab] CL (s. l.) NSm2, om. cett. 10 autem] enim P post pluribus add. id est (add. specie, sed del. E) ab his quae (haec s. l. E) de pluribus Em2GPRS 11 a R primum om. S, s. l. Lm2; deest p. 188, 12 12 praedicatur S non tamen] sed non S de om. FHNP 15 plurimis Em2GPRS 16 plurimis EGR dicatur] praedicetur C praedicatur edd. 19 fas est] placet HNPm1 post enim s. l. cum sit species Em2Pm2 (ex p. 188,14) quod est species Lm2 20 et ceteris del. E qui Ep. c. disiuncta (ad quod s. l. differunt)—equus del. E 21 post equus add. uel bos LP 23 differre (in mg. H) post aliquid FHLN aliquis GS quoties (-cies) EPRS) numero differt, ut grex boum qui fortasse continet triginta boues, differt numero ab alio boum grege, si centum in se contineat boues; in eo enim quod grex est, non differunt, in eo quod boues, ne eo quidem : numero igitur differunt, quod illi plures, illi uero sunt pauciores. quomodo igitur So- crates et Plato specie non differunt, sed numero, cum et So- crates unus sit et Plato unus, unitas uero numero ab unitate non differat? sed ita intellegendum quod dictum est numero differentibus, id est in numerando differentibus, hoc est dum numerantur differentibus. cum enim dicimus ‘hic Socrates est, hic Plato’, duas fecimus unitates, ac si digito tangamus dicentes ‘hic unus est’ de Socrate, rursus de Platone ‘hic unus est’, non eadem unitas in Socrate numerata est quae in Pla- tone. alioquin posset fieri ut secundo tacto Socrate Plato etiam monstraretur. quod non fit. nisi enim tetigeris Socratem uel mente uel digito itemque tetigeris Platonem, non facies duos, dum numerantur. ergo differunt quae sunt numero dif- ferentia. cum igitur species de numero differentibus, non de specie praedicetur, genus de pluribus et differentibus specie dicitur, ut de boue, de equo et de ceteris quae a se specie inuicem differunt, non numero solo. tribus enim modis unum quodque uel differre ab aliquo dicitur uel alicui idem esse, [*](3 continet EGLRS differt C, add. neque CP, s. l. Hm2, s. l. nec Lm2 4 ne—differunt] H (post quidem del. haec m2) N igitur om. EG nec in eo (recte?) quidem differunt. Igitur numero differunt L non nisi quidem numero. Igitur differunt numero F non nisi (eo add. S, sed del.) quidem numero differunt RS Numero igitur (Igitur numero C) differunt, cet. om. CP 5 quomodo] quo R igitur] uero C 6 specie—Plato om. F 7 pr. unum PS 8 differt CEm2NPR post intellegendum add. est CL 10 dum] cum F 12 ante rursus s. l. et S 14 possit FLRS posset fieri in mg. Cm2 ut] in Cm2Em2G tactu socrates Em1G 15 ante etiam add. et (sed et in etiam del. uid. E) EG demonstraretur LP 19 speciebus CFHN post genus s. l. quoque Lm2 et om. Em1 (s. l. et de m2) R specie differentibus EF 20 pr. de om. CL et om. FH de s. l. Em2Lm2 ceterisque quae F inuicem specie FN) genere, specie, numero. quaecumque igitur genere eadem sunt, non necesse est eadem esse specie, ut si eadem sint genere, differant specie. si uero eadem sint specie, genere quoque eadem esse necesse est, ut cum homo atque equus idem sint genere — uterque enim animal nuncupatur —, differunt specie, quoniam alia est hominis species, alia equi. Socrates uero atque Plato cum idem sint specie, idem quoque sunt genere; utrique enim et sub hominis et sub animalis praedicatione ponuntur. si quid uero uel genere uel specie idem sit, non necesse est idem esse numero, quod si idem sit numero, idem et specie et genere esse necesse est; ut Socrates et Plato, cum et genere animalis et specie hominis idem sint, numero tamen reperiun- tur esse disiuncti. gladius uero atque ensis idem sunt numero, nihil enim omnino aliud est ensis quam gladius, sed nec specie diuersi sunt, utrumque enim gladius est, nec genere, utrumque enim instrumentum est, quod est gladii genus. quoniam igitur homo, bos atque equus, de quibus animal praedicatur, specie differunt, numero ergo etiam eos differre necesse est. idcirco hoc plus habet genus ab specie, quod de specie differentibus praedicatur. nam si integram generis defi- nitionem demus, dabimus hoc modo : genus est quod de plu- [*](1 ante genere add. id est P, s. l. Hm2Lm2 genere—esse specie om. EGRS numero] et numero C 2 esse post specie C, ante eadem FH ut si—differant specie om. FHNPm1, in mg. add., sed del. m2 genere—eadem sint om. C 3 sunt F 4 est] esse (idem ante necesse) GSm1 sunt EFGKHm1NRSm1 5 animalia FHN nuncupantur FHNS differentia Hm1N 6 species om. FG, ante est C 7 uterqne EGLPRS, recte? 8 et om. CP sub hominis et om. GLRS, s. l. Em2Pm2 post, sub om. C ponitur Lm2Sm2 9 sit] sint S sunt Fm1 (in mg. est m2) Nm1 10 quod si—necesse est post disiuncti (13) transpos. et 13 enim pro uero scr. brm 12 tamen] tantum CLm1 15 diuersi* (s er.), om, sunt C est gladius FN 16 ad instrumentum s. l. bellicum Em2 17 bos ante homo EG atque bos post equus FN 18 ergo om. FHNP, del. Cm1? Lm1? Sm2 etiam s. l. Lm1? 19 ante id- circo add. et F, s. l. Sm2 ab specie om. EGLS a R de] a R ab CEGLS 20 post specie s. l. quidem L definitionem (uel diff-) generis FHNP 21 dabimus om. EG (add. dicimus post modo) RS, s. l. Lm2, post modo C) ribus specie et numero differentibus in eo quod quid sit prae- dicatur, at uero speciei sic : species est quod de pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur. A proprio uero differt genus, quoniam proprium quidem de una sola specie, cuius est proprium, praedicatur et de his quae sub una specie sunt indiuiduis. proprium semper uni speciei adesse potest neque eam relinquit nec transit ad aliam, atque idcirco proprium nuncupatum est, ut risibile hominis; itaque et de ea specie cuius est proprium praedicatur et de his indiuiduis quae sub illa sunt specie, ut risibile de homine dicitur et de Socrate et Platone et ceteris quae sub hominis nomine continentur. genus uero non de una tantum specie, ut dictum est, sed de pluribus. differt igitur genus a proprio eo quod de pluribus speciebus praedi- catur, cum proprium de una tantum de qua dicitur appelletur et de his quae sub illa sunt indiuiduis. A differentia uero et ab his quae communiter sunt accidentibus differt genus. differentiae atque accidentis discrepantiam a genere una separatione concludit. omnino enim quia haec in eo quod quid sit minime praedicantur, eo ipso segregantur a genere; nam in ceteris quidem propinqua sunt generi, nam et [*](1 specie—differentibus] specie non (non Lm2 s. l. et R et cum cett. P) numero solo (solo s. l. Lm2, om. P) differentibus LPR 2 plurimis S 3 in—sit om. HN 4 proprium] prius S proprium—praedicatur] pro- prium praedicatur et de una sola specie C quidem—est proprium om. G, s. l. Em2 quidem om. etiam S 6 post proprium add. uero N enim brm 7 uni om. GS, post speciei E (s. l. m2) HR 9 post hominis add. est edd. 11 et] ut RS de om. FN, s. l. Pm2 Platone] de platone G et ceteris] ceterisque FHNP 12 qui Em2 13 ut s. l. Hm2Pm2 de om. N plurimis CEm1GNR, add. et differentibus specie S, in mg. Pm2 (om. specie) 14 praedicetur Lm2P 15 post tantum s. l. specie Lm2 appellatur FHm1NR 17 sunt accidentibus] accidunt HN 18 genus] cf. ad p. 189, 5; post locum p. 189, 5—16 uerba Quare—praedicantur p. 194, 20 s. add. L discrepantia FL 19 separatione del. et s. l. diffinitione Em2, post separatione add. uel definitione Hm1, del. m2 20 sint Em2HN 21 in] CL (s. l. m2) N, om. cett.) de pluribus praedicantur et de specie differentibus, sed non [*](p. 65) in eo quod quid sit. si quis enim | interroget : qualis est homo? respondetur rationalis, quod est differentia; si quis : qualis est coruus? dicitur niger, quod est accidens. si autem interroges : quid est homo? animal respondebitur, quod est genus. quod uero ait : haec non in eo quod quid sit dicimus praedi- cari, sed magis in eo quod quale sit, hoc magis quaesti- oni occurrit huiusmodi. Aristoteles enim differentias in sub- stantia putat oportere praedicari. quod autem in substantia praedicatur, hoc rem de qua praedicatur, non quale sit, sed quid sit ostendit. unde non uidetur differentia in eo quod quale sit praedicari, sed potius in eo quod quid sit. sed sol- uitur hoc modo. differentia enim ita substantiam demonstrat, ut circa substantiam qualitatem determinet, id est substanti- alem proferat qualitatem. quod ergo dictum est magis, tale est tamquam si diceret : uidetur quidem substantiam significare atque idcirco in eo quod quid sit praedicari, sed magis illud est uerius, quia tametsi substantiam monstret, tamen in eo quod quale sit praedicatur.

Quare de pluribus praedicari diuidit genus ab his quae de uno solo eorum quae sunt indiuidua praedi- cantur, differentibus uero specie separat ab his quae [*](20—p. 195, 5| Porph. p. 3, 14—19 (Boeth. p. 28, 7—13).) [*](1 plurimis FH 3 respondebitur R rationabilis N quis om. R, post s. l. scil. (om. brm) interroget Hm2brm post, est om. HN 4 dicetur FHN interrogetis N 9 autem] uero FHN 10 qualis Cm2FHP 16 tamquam] ac F 20 uerba Quare—praedicantur (21) et p. 193, 18 et hic (hic om. praedicatur) habet L, eadem iam ante lemma add. S predicari ex preditur Pm2 genus diuidit hic L hiis F 21 sola F eorum—accidentibus (p.195, 3)] Ω, in sup. mg. non sunt indiuidua (21)— accidentibus add. Lm2? dicuntur ut indiuidua quae de una solummodo substantia dicuntur R, om. cett. codd. eorum quae sunt indiuidua om. p. 193, 18 L eorum om. L (hic) A 22 ante differentibus add. de ΓΛΦ; differentibus—quibus praedicantur (195, 5) post colligamus p. 196,1 inseruit S, itaque uerba quae (195, 3)—quibus praedicantur (195, 5) et illic et hic habet separatur Φ, in mg. genus add. Γ)

sicut species praedicantur uel sicut propria; in eo autem quod quid sit praedicari diuidit a differentiis et communiter accidentibus, quae non in eo quod quid sit, sed in eo quod quale sit uel quodammodo se habens praedicantur de quibus praedicantur.

Tria esse diximus quae significationem hanc tertiam generis informarent, id est de pluribus praedicari, de specie differenti- bus et in eo quod quid sit. quae singulae partes genus a ceteris quae quomodolibet praedicantur distribuunt ac secer- nunt, quod ipse breuiter colligens dicit; id enim quod de pluribus praedicatur, genus ab his diuidit quae de uno tan- tum praedicantur indiuiduo. indiuiduum autem pluribus dici- tur modis. dicitur indiuiduum quod omnino secari non potest, ut unitas uel mens; dicitur indiuiduum quod ob soliditatem diuidi nequit, ut adamans; dicitur indiuiduum cuius praedicatio in reliqua similia non conuenit, ut Socrates : nam cum illi sint ceteri homines similes, non conuenit proprietas et praedi- catio Socratis in ceteris. ergo ab his quae de uno tantum praedicantur, genus differt eo quod de pluribus praedicatur. restant igitur quattuor, species et proprium, differentia et acci- [*](6 diximus] p. 181, 15.) [*](2 diuiditur Φ, s. l. genus add. Lm2 differentibus S 3 ante quae add. et CEGP quae om. R non om. S (hic) quod] quia R 4 post. sit] Σ est cett; cf. p. 196, 8 quodammodo in ras. Em2 quod ad modum CG quemadmodum LP quod a modo R quomodo Ψ edd. Busse; Porph. p. 3, 19 πώς; cf. supra p. 128, 10 5 praedicantur om. ΓΦ ante de quibus add. de his S (ad p. 194, 22) ab his Σ his A hiis Φ de quibus praedicantur] S (ad p. 194, 22) ΓΛ (de s. l.) 2Φ, om. cett. 7 informant FHm1N post, de] Hm2LPm2, om, CEGNRS, sed FHm1Pm1; cf. p. 181, 16 8 et om. R 9 quolibet modo CL (modo s. l. m2) N quo***libet (libe er. uid.) F praedicatur GPm1 10 col- ligens breuiter EGS 12 dicitur pluribus C 13 non potest secari CFN 14 indiuiduum—dicitur (15) om. G 15 adamas HLm1P (-as ras. ex -ans), amans R 18 ceteros NP 20 igitur] ergo FP dif- ferentiae EHa.c.NP, ante add. et H, s. l. Lm2)

dens, quorum a genere differentias colligamus. singulis igitur differentiis ab his rebus segregabitur genus. ea quidem dif- ferentia qua de specie differentibus genus dicitur, separat ab his quae sicut species praedicantur uel sicut propria. species enim omnino de nulla specie dicitur, proprium uero de una tantum specie praedicatur atque ideo non de specie differenti- bus. item genus a differentia et accidenti differt, quod in eo quod quid sit praedicatur; illa enim in eo quod quale sit appellantur, ut dictum est. itaque genus quidem ab his quae de uno praedicantur differt in quantitate praedicationis, ab speciebus uero et proprio in subiectorum natura, quoniam genus de specie differentibus dicitur, proprium uero et species minime. item genus in qualitate praedicationis a differentia accidentique diuiditur. qualitas enim praedicationis quaedam est uel in eo quod quid sit uel in eo quod quale sit praedicari.

Nihil igitur neque superfluum neque minus con- tinet generis dicta descriptio.

Omnis descriptio uel definitio debet ei quod definitur aequari. si enim definitio definito non sit aequalis et si quidem maior sit, etiam quaedam alia continebit et non necesse est ut semper definiti substantiam monstret; si minor, ad omnem definitionem [*](16 s.] Porph. p. 3, 19 s. (Boeth. p. 28, 13 s.)) [*](1 quarum Cm1Lm1 colligamus ante differentias C colligemus (e ex i) H; cf. ad p. 194, 22 2 ea quidem—dicitur om. S 3 post differentibus add. praedicari edd. separat ab his] FLm1R dum separat ab his S differt ab his CN differt (s. l. Em2) ab (a L) specie et proprio HP, s. l. Lm2(seperat—propria [4] del. Lm2, om. P), s. l. et ab his add. Hm2, om. EG separatur ab his edd.; cf. p. 194, 20 4 praedicantur post propria H 5 nulla] nulla alia LS 8 enim] uero FHN 10 a LNR 13 ab FHP (b er.) 15 praedicare GR 16 Nihil ex Nil Pm1? pr. neque om. ΛΛΠΣΨ Porph. p. 3, 19 Busse, del. Γm2 17 genus F dicta om. E, s. l. Σ, post descriptio G locus Porph. p. 3, 19 s. plenior est (cf. τής έννοιας, quod deest ap. Boeth.) 18 Omnis descriptio in mg. Em2 (in contextu ras.), om. GR, s. l. Sm2 post Omnis add. enim L, s. l. Sm2, post debet C (er.) EGR 19 definito om. FPS et om. CFN 21 definitio (uel diff) Ca.r.N post si s. l. sit L definitio C definiti (uel diff-) Em2HN)

substantiae non peruenit. omnia enim quae maiora sunt, de minoribus praedicantur, ut animal de homine, minora uero de maioribus minime; nemo enim uere dicere potest ‘omne animal homo est’. atque idcirco si sibi praedicatio conuertenda est, aequalis oportebit sit. id autem fieri potest, si neque super- fluum quicquam habet neque di|minutum, ut in ea ipsa generis [*](p. 66) descriptione. dictum est enim esse genus quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid sit praedicetur, quae descriptio cum genere conuerti potest, ut dicamus quicquid de pluribus specie differentibus in eo quod quid sit praedicetur, id esse genus. quodsi conuerti potest, ut ait, nec plus neque minus continet generis facta descriptio.

[*](1 substantiam CEm2 4 pr. est om. C 5 oporteat EGHL (a del.) PRS ante sit add. ut E (in ras. m2) FLNPR, s. l. Cm2Hm2 6 habeat R diminutiuum Em1 7 enim est G esse s. l. Em2L, post genus Pm2 8 praedicatur Em2FNa.c. 9 post ut s. l. si Lm2 quicquid] quod EGLm1RS 10 praedicatur Em2 11 conuerti potest] * (ñ er.) con- uertitur C conuertitur. est F conuerti (non del.) potest S neque— neque FLm2P nec—nec HLm1 neque—nec N 12 continet s. l. Nm2 Sm2, om. F, post generis CEGL facta] dicta p. 196, 17 ANICII MANLII (MALLII G) SEVERINI BOETII V. C. ET ILL EXCONS. ORD. PATRICII IN ISAGOGAS (YSAGOG. E) PORPHYRII ID EST INTRODVCTIONEM (introductiones C) A SE TRANSLATAS EDITI- ONIS SECVNDAE COMMENTARIVS SECVNDVS EXPLIC. (commen- tum in secdo lib. explic. C, post PORPHYRII add. SCDE EXPOSITIO- NIS LIB. II. EXPLICIT E) INCIPIT LIBER TERTIVS C (pleraque litt. minusc. scr.) GE (uariis cum scripturis compendiisque); sede trans- lationis comtarius expł incip lib IΙI. L; EXPL COMMENTARIVS. II. INCIPIT LIB TERTIVS. S; EXPLIC COMENTORV LIBER SCDS. INCIPIT TERTIVS N·, EXPLICIT LIBER SECDS. INCIPIT LIBER TERTIVS (TERCIVS LIBER P) FP; INCIPIT LIBER TERTIVS R; subscriptio deest in H)

Superior de genere disputatio uideatur forsitan omnem etiam speciei consumpsisse tractatum. nam cum genus ad aliquid praedicetur, id est ad speciem, cognosci natura generis non potest, si speciei quae sit intellegentia nesciatur. sed quoniam diuersa est in suis naturis eorum consideratio atque discretio, diuersa in permixtis, idcirco sicut singula in prooemio proposuit, ita diuidere cuncta persequitur. ac primum post generis disputationem de specie tractat. de qua quidem dubitari potest. si enim haec fuit ratio praeponendi generis reliquis omnibus, quod naturae suae magnitudine cetera con- tineret, non aequum erat speciem differentiae in ordine trac- tatus anteponere, quod differentia speciem contineret, cura praesertim differentiae ipsas species informent. prius autem est quod informat quam id quod eius informatione perficitur. posterior igitur est species a differentia, prius igitur de dif- ferentia tractandum fuit. etenim prooemio etiam consentiret, in quo eum ordinem collocauit quem naturalis ordo suggessit, dicens utile esse nosse quid genus sit et quid differentia. huic respondendum est quaestioni, quoniam omnia quaecumque [*](19 dicens] p. 147, 5. 7. 148, 17.) [*](2 uidetur CGHL, ras. ex uideatur PS 3 sumpsisse CHN 5 ne- scitur FHm1 7 mixtis Fa.c.Lm1 8 posuit H diuidere ante ita G, post cuncta CLP, diuise HNa.c. prosequitur Gm1PR 10 pro- ponendi CFNR genus R 12 nonne Em2FHPSm2 ante aequum add. et HP, s. l. Em2 speciei differentiam EFHLm2P; cf. p. 239, 9 13 obtineret CLm1 14 ipsae CNP est s. l. Gm2Lm2 15 informet E 16 post Em1GLm1RS igitur] ergo C a om. CRS, er. L 17 ut enim N ut CH etiam om. CF 18 post quo add. prius CN eam ordine CFN quam CFN 19 post dicens add. ubi ait E 20 ante huic add. sed E)

ad aliquid praedicantur, substantiam semper ex oppositis sumunt. ut igitur non potest esse pater, nisi sit filius, nec filius, nisi praecedat pater, alteriusque nomen pendet ex altero, ita etiam in genere ac specie uidere licet. species quippe nisi generis non est rursusque genus esse non potest, nisi referatur ad speciem; nec uero substantiae quaedam aut res absolutae esse putandae sunt genus ac species, ut superius quoque dictum est, sed quicquid illud est quod in naturae proprietate consistat, id tunc fit genus ac species, cum uel ad inferiora uel ad superiora referatur. quorum ergo relatio alterutrum constituit, eorum continens factus est iure tractatus :

De specie igitur inchoans ait hoc modo.

Species autem dicitur quidem et de unius cuiusque forma, secundum quam dictum est : ‘primum quidem species digna imperio’. dicitur autem species et ea quae est sub adsignato genere, secundum quam sole- mus dicere hominem quidem speciem animalis, cum sit genus animal, album autem coloris speciem, trian- gulum uero figurae speciem.

Sicut generis supra significationes distinxit aequiuocas, ita idem in specie facit dicens non esse speciei simplicem signi- ficationem. et ponit quidem duas, longe autem plures esse [*](7 superius] cf. p. 158, 3 ss. 180, 23 ss. 13—19] Porph. p. 3, 21— 4,4 (Boeth. p. 28, 15—21). 20 supra] p. 171, 9 ss.) [*](1 positis Gm1Sm1 3 nomen] non Ea.c.Ga.c. 4 uideri EP 8 in om. R 9 consistit CLNPSm2 constat Em1 tum R ac] et H 10 referuntur FLm1 referantur NS refertur Pm2R 11 continuus CN 12 ante De add. sed CH, m1 in LRS, si E de ex sed Sm2 sed del. Lm2Rm2 13 ante Species inscriptio DE SPECIE (EXPLICIT DE GENERE. INCIPIT DE SPECIE Ψ) additur in 11 et om. L 14 primum] G edd. primi L primis Sm1 priami cett. Busse; Porph. p. 4, 1 πρώτον piv είδος άξιον τυραννίδος (Eurip. Aeol. frg. 15, 2 N.); cf. quemlibet illum infra p. 200, 22 15 post digna add. est HNPRAAΦ, s. l. LSm2, edd. Busse; om. Porph. post et ras., s. l. etiam Γ 17 qui- dem om. N, post add. esse FR, s. l. L, esse post speciem s. l. Pm2 cum—animal om. S 18 autem om. Ε ΑΣ 20 ita om. HN)

manifestum est, quas idcirco praeteriit, ne lectoris animum prolixitate confunderet. dicit autem primum quidem speciem uocari unius cuiusque formam, quae ex accidentium congre- [*](p. 67) gatione perficitur. cautissime autem dictum est unius|cuius- que, hoc enim secundum accidens dicitur. quae enim uni cuique indiuiduo forma est, ea non ex substantiali quadam forma species, sed ex accidentibus uenit. alia est enim sub- stantialis formae species quae humanitas nuncupatur, eaque non est quasi supposita animali, sed tamquam ipsa qualitas substantiam monstrans; haec enim et ab hac diuersa est quae unius cuiusque corpori accidenter insita est, et ab ea quae genus deducit in partes. postremumque plura sunt quae cum eadem sint, diuersis tamen modis ad aliud atque aliud relata intelleguntur, ut hanc ipsam humanitatem in eo quod ipsa est si perspexeris, species est eaque substantialem determinat qualitatem; si sub animali eam intellegendo locaueris, deducit animalis in sese participationem separaturque a ceteris ani- malibus ac fit generis species. quodsi unius cuiusque proprie- tatem consideres, id est quam uirilis uultus, quam firmus incessus ceteraque quibus indiuidua conformantur et quodam- modo depinguntur, haec est accidens species secundum quam dicimus quemlibet illum imperio esse aptum propter formae [*](1 praeterit CEGLPR 2 primo FHNP 3 formam] CN figuram cett 5 haec GL (s. l. add. species m2) RSm1 uni om. EGRS 6 ea om. HN 7 ante species (specie H) add. ac CHN ex om. CH 8 forma, s. l. species (m. 2) E pr. quae] sed quae E eaque] ea quae EFGH Lm1Sm2 9 post sed add. est brm, post qualitas S 11 unius cuiusque corpori] CNPm2R in (s. l. Lm2) unius cuiusque (in add. Lm1, del. m2) corpore (ex -ri Lm2) FHLPm1 unius cuiusque (in s. l. Sm2) corpore EGS accidentaliter CLm2P sita FHLm1 si ita Na.c. ea] hac F 12 postremoque CNPm2 (recte?) postremo quoque Rm1 postremum quae Rm2S postremum H 13 sunt FH post atque add. ad CHR 14 in- telligantur LRm1 15 si post humanitatem FHN respexeris N eaque] Cm1N ea quae cett. determinet R 16 eam om. GPRS (recte?), s. l. Em2 17 se Lm1N 18 species generis C 20 informantur LPm2 21 accidentalis Lm2Pm2 22 quamlibet FLm1 quodlibet Sm2 illum om. CHLNP illud RS) eximiam dignitatem. huic aliam adiungit speciei significationem, id est eam quam supponimus generi. nos uero triplicem speciei significationem esse subicimus, unam quidem substantiae quali- tatem, aliam cuiuslibet indiuidui propriam formam, tertiam de qua nunc loquitur, quae sub genere collocatur. creden- dum uero est propter obscuritatem eius quam nos adie- cimus, quia nimirum altiorem atque eruditiorem quaereret intellectum, ea tacita praetermissaque ceteras edidisse. cuius quidem speciei haec exempla subiecit, ut hominem quidem animalis speciem, album autem coloris, triangulum uero figurae; haec enim omnia species nuncupantur eorum quae sunt genera, animal quidem hominis, albi autem color, trianguli figura.

Quodsi etiam genus adsignantes speciei meminimus dicentes quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quid sit praedicatur, et speciem dicimus id quod sub genere est.

Dudum cum generis descriptionem adsignaret, in generis definitione speciei nomen iniecit dicens id esse genus quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid ait prae- dicaretur, ut scilicet per speciei nomen definiret genus. nunc uero cum speciem definire contendat, generis utitur nuncupatione dicens speciem esse quae sub genere ponatur. [*](13—16] Porph. p. 4, 4—7 (Boeth. p. 28, 21—23). 18 (dicens)—20] p. 180, 1 s.) [*](3 subiecimus CLN substantialem FLm2Bm2 4 indiuiduam G 5 collocatur (-catur in ras. m2) E colligatur GLm2 (colligitur m1) Rm1s 6 est] est quod EPRS 7 quia] quae CN quaerit C quaeret Hm1N 8 praetermissa quae Em1Sa.c. praetermissa Rm1 dedisse Gm1 edidisset R, ante edid. add. ipsum r 9 ut] et EGLm1Ra.c.S 11 eorum quae] CFHN earum quae EGR earumque LPS 12 trianguli figura] Lm1 figura trianguli Pm2 forma trianguli HNPm1 trianguli forma cett.; fort, trianguli >uero>; cf. 10. 199, 19 13 Quodsi] Quid sit FPm1 (Quod sit m2) Quod CL Sic Λ2 signantes F 14 et om. F, s. l. R 15 sit om. ERS praedicatur—quid sit (19) om. N id s. l. Hm2 16 quod sub assignato genere ponitur (est p) edd., Porph. p. 4, 6 το όπό τό άποοοθ-έν γένος 19 et differentibus p. 180, 1 20 genus definiret C 21 nunc] nam Cm1)

cui quidem dicto illa quaestio iure uidetur opponi. omnis enim definitio rem declarare debet quam definitio concludit, eamque apertiorem reddere quam suo nomine monstrabatur. ex notioribus igitur fieri oportet definitionem quam res illa sit quae definitur. cum igitur per speciei nomen describeret uel definiret genus, abusus est uocabulo speciei uelut notiore quam generis atque ita ex notioribus descripsit genus. nunc uero cum speciem uellet termino descriptionis includere, generis utitur nomine rerumque conuertit notionem, ut in generis quidem sit notius speciei uocabulum, in speciei autem descrip- tione sit notius generis, quod fieri nequit. si enim generis uocabulum notius est quam speciei, in definitione generis speciei nomine uti non debuit. quodsi speciei nomen facilius intellegitur quam generis, in definitione speciei nomen generis non fuit apponendum. cui quaestioni occurrit dicens :

Nosse autem oportet <quod>, quoniam et genus ali- cuius est genus et species alicuius est species, idcirco necesse est et in utrorumque rationibus ntrisque uti.

Omnia quaecumque ad aliquid praedicantur, ex his de quibus praedicantur, substantiam sortiuntur; quodsi definitio unius cuiusque substantiae proprietatem debet ostendere, iure ex alterutro fit descriptio in his quae inuicem referuntur. ergo quoniam genus speciei genus est et substantiam suam et [*](16—18] Porph. p. 4, 7—9 (Boeth. p. 28, 23—29, 1).) [*](2 post, definitione (uel diff-) CHNPm2 claudit C nec concludit F 3 monstrabat E (-bat ex -batur? m2) R 5 sit] est FHN 6 notiorem FR 8 uelit FHNPm1 9 conuertit] uidetur conuertere CHLm2P genere R 10 post quidem add. descriptione CFHLN, in mg. Em2, fort. recte autem] quidem C uero FHNP 11 sit om. G pr. genus FH 16 autem om. Porph. quod add. edd.; Porph. p. 4, 7 είϊέναι χρή ότι, έπεί χτλ. 17 pr. est om. FN, s. l. Λ, ante alicuius Σ idcirco in utrisque necesse est utrorumque rationibus uti Σ 18 et] hoc N om. FPSAS neutrorumque Em1 utrasque Em1 utriusque Λ 20 post definitio add. uel descriptio CFHNP, s. l. Em2Lm2 22 ante inuicem add. ad CL, s. l. Pm2, ad se F, s. l. Rm2 23 ante substantiam add. in FHm1, del. m2 post, et om. F, s. l. Hm2Sm2)

uocabulum genus ab specie sumit, in definitione generis speciei nomen est aduocandum, quoniam uero species id quod est sumit ex genere, nomen generis in speciei descriptione non fuit relinquendum. quoniam uero diuersae sunt specierum qualitates — aliae enim sunt species, quae et genera esse possunt, aliae, quae in sola speciei | permanent proprietate neque [*](p. 68) in naturam generis transeunt —, idcirco multiplicem speciei definitionem dedit dicens :

Adsignant ergo et sic speciem : species est quod ponitur sub genere et de quo genus in eo quod quid sit praedicatur. amplius autem sic quoque : species est quod de pluribus et differentibus numero in eo quod quid sit praedicatur. sed haec quidem adsignatio specialissimae est et quae solum species est, aliae uero erunt etiam non specialissimarum.

Tribus speciem definitionibus informauit, quarum quidem duae omni speciei conueniunt omnesque quae quolibet modo species appellantur, sua conclusione determinant, tertia uero non ita. cum enim duae sint specierum formae, una quidem, cum species alicuius aliquando etiam alterius genus esse potest, altera, cum tantum species est neque in formam generis [*](9—15] Porph. p. 4, 9—14 (Boeth. p. 29, 2—7).) [*](1 genus om. H generis FLS ab om. F a NR, s. l. Hm2 specie s. l. Hm2 species F definitionem (uel diff-) FGHP 2 pr. est] fuit Lm2 (post aduocandum) Pm2 3 descriptione] definitione (uel diff-) CFHLm2N diffinicione uel descripcione P 4 relinquendum] omittendum FHN uero post sunt H 8 reddit FN 9 ergo] uero PLm2 autem Σ et er. Λ speciem sic F quae CNRhm1 (quo m2) ΛΣ 10 quo] EGHLm2Pm1 > qua cett. 11 amplius—praedicatur (13) om. L 12 et om. S ac EGRS 13 post praedicatur add. ut homo equs (sic) bos et asinus et cetera C 14 specialissimae] ΧΨρ (-me) specialissima cett. codd. brm; Porph. p. 4, 12 aΰτη μέν ή άπόδοσις τού εΐδιχωχάτου άν εΐη et om. FHR, s. l. Pm2, del. Sm2 sola C 17 omnis G 18 determinan- tur Hm2 19 post ita s. l. est Hm2 sint om. Em1 sunt CEm2GR ante specierum add. species Cm1, del. m2 20 post cum s. l. sit Lm2, post aliquando EP (del. m1?), post species s. l. scil. sit N)

transit, priores quidem duae, illa scilicet in qua dictum est id esse speciem quod sub genere ponitur, et rursus in qua dictum est id esse speciem de quo genus in eo quod quid sit praedicatur, omni speciei conueniunt. id enim tantum hae definitiones monstrant quod sub genere ponitur. nam et ea quae dicit id esse speciem quod sub genere ponitur. eam uim significat speciei qua refertur ad genus, et ea quae dicit id esse speciem de quo genus in eo quod quid sit praedicatur, eam rursus significat speciei formam quam retinet ex generis praedicatione. idem est autem et poni sub genere et de eo praedicari genus, sicut idem est supponi generi et ei genus praeponi. quodsi omnis species sub genere collocatur, mani- festum est omnem speciem hoc ambitu descriptionis includi. sed tertia definitio de ea tantum specie loquitur quae numquam genus est et quae solum species restat. haec autem species ea est quae de differentibus specie minime praedicatur. nam si id habet genus plus ab specie, quod de differentibus specie praedicatur, si qua species praedicetur quidem de subiectis, sed non de specie differentibus, ea solum erit superioris generis species, subiectorum uero non erit genus. igitur praedicatio ea quam species habet ad subiecta, si talis sit, ut de differen- tibus specie non praedicetur, distinguit eam ab his speciebus [*](2 ponitur—genere (5) om. N rursum CR 3 quo] Schepss qua codd. et edd.; cf. p. 203, 10 4 praedicaretur EGLRS praedicetur edd. 5 ponuntur Cm2HN 6 speciem om. Sm1 species m2G post eam add. tantum FHNP, s. l. Lm2 7 qua] CNP quae cett. 8 quo] p Schepss qua codd. brm; cf. 3 genus s. l. Em2, ante add. species G praedicetur FHLm2NP praedicaretur S 9 speciei om. C 10 est post autem E (s. l. m2) R supponi EFGHLRS 11 generi] genere CGm1 12 omnes (sed collocatur) ELN 13 post est add. autem CEGL (del. m2) S (del. m2) 15 est om. EGS, ante genus ΗR, fit L per- stat E (pers in ras.) HNa.c. 17 habet ante plus FH, post N, plus post habet L a RS 18 si qua species om. N praedicetur om. N praedicatur Em1HSm2 post subiectis add. Species uero differentibus numero N 19 de om. N 21 de—non] non differentibus specie N 22 ante distinguit add. sed hanc terciam, sed del. E, post add. enim, sed del. RS) quae genera esse possunt et monstrat eam solum speciem esse nec generis praedicationem tenere. illa igitur tertia de- scriptio speciei quae magis species ac specialissima dicitur, definitur hoc modo : species est quod de pluribus numero differentibus in eo quod quid sit praedicatur, ut homo; praedicatur enim de Cicerone ac Demosthene et ceteris qui a se, ut dictum est, non specie, sed numero discrepant.

Ex tribus igitur definitionibus duae quidem et specialis- simis et non specialissimis aptae sunt, haec uero tertia solam ultimam speciem claudit. ut autem id apertius liqueat, rem paulo altius orditur eamque congruis inlustrat exemplis :

Planum autem erit quod dicitur hoc modo. in uno quoque praedicamento sunt quaedam generalissima et rursus alia specialissima et inter generalissima et specialissima sunt alia. est autem generalissimum quidem super quod nullum ultra aliud sit superueniens genus, specialissimum autem, post quod non erit alia inferior species, inter generalissimum autem et spe- cialissimum et genera et species sunt eadem, ad aliud [*](7 ut dictum est] p. 188, 13 ss. 12—p. 206, 18] Porph. p. 4, 14— 5,1 (Boeth. p. 29, 7—30, 2).) [*](1 et (s. l. m2) monstrabat S monstratque FHNP solam Sm2 3 speciei] solum species est N speciei—species ac] quae (s. l. m2) solum * species magisque (in ras.) species H 4 hoc modo in mg. Hm2 ante species add. Dicitur enim FHP et differentibus numero p. 203, 12 6 Cicerone] socrate N post ac add. de R 8 duae—claudit] C (om. pr. et) E (in ras. m2) FH (solum) LNP duabus quidem et specialis- simas et non specialissimas species claudit GR una quidem et specialis- simam et non specialis ultimam speciem claudit Sm1, del. et in mg. corr. m2 (apte sunt post duae quidem,) 10 id om. LR rem om. EGS, s. l. Pm2, post orditur Lm2 12 in uno quoque—solum species (p. 206, 17)] RSQ, om. cett. 14 rursum Γ et inter—alia om. RS 15 sunt om. Tm1, in mg. scil. sunt ut corpus m2, est ut uid. Δ 16 super— ultra] ultra quod nullum RS ultra nullum ΓΦ 17 specialissima R quod] quam RS 18 autem om. Γ 19 ante et genera add. alia p alia sunt quae brm; Porph. p. 4, 19 άλλα, α ν,α'ι γένη)

quidem et ad aliud sumpta. Sit autem in uno prae- dicamento manifestum quod dicitur. substantia est quidem et ipsa genus. sub hac autem est corpus, sub corpore uero animatum corpus, sub quo animal, sub animali uero rationale animal, sub quo homo, sub ho- [*](p. 69) mine uero Socrates et Plato et qui|sunt particulares homines. sed horum substantia quidem generalissi- mum est et quod genus sit solum, homo uero specia- lissimum et quod species solum sit, corpus uero species quidem est substantiae. genus uero corporis animati; et animatum corpus species quidem est corporis, genus uero animalis. animal autem species quidem est cor- poris animati, genus uero animalis rationalis, sed rationale animal species quidem est animalis, genus autem hominis, homo uero species quidem est rationalis animalis, non autem etiam genus particularium homi- num, sed solum species. et omne quod ante indiuidua proximum est, species erit solum, non etiam genus.

Praediximus ab Aristotele decem praedicamenta esse dis- [*](19 Praediximus] p. 151, 12.) [*](1 quidem post eadem R5 ad om. Λ, s. l. RT uno] uno quoque RA (quoque er.) Φ, ad uno s. l. isto Am2 2 est quidem] RΓΦ est quiddam (repet, est S) cett. 3 est post corpus S, om. Φ 5 uero] RSTiI (s. l. m2) Φ, om. ΛΛΣΊ Busse; Porph. p. 4. 23 δέ 6 uero] codd. nostri, om. Busse; Porph. p. 4, 24 δέ post, et om. RS 7 eorum RS generalissimum] codd. PQ (non L) Bussii edd. genera- lissima codd. nostri; Porph. p. 4, 25 τό γινικώτατον 8 uero om. R 9 ante et add. est 2 pr. specie R 10 est om. 2, s. l. Δ 11 et] sed et brm, recte ut uid.; Porph. p. 4, 27 αλλά καί est om. R 12 animal autem] rursus animal brm; Porph. p. 4, 28 κάλιν δέ to ζώον 13 uero] ΓΔ (s. l. m2) Π*!', om. cett. animalis] Δ (s. l. m2) ΣΊ’ (post ratio- nalis). om. cett.; Porph. p. 4, 29 γένος δέ τού λογικού ζώου 14 animal— est om. R 15 autem] uero RS 16 autem del. hm2 genus etiam R 17 et om. CEGP indiuiduum F 18 est s. l. E erit CGR solum species erit LS erit solum species E solum species est CR solum speciem non etiam genus esse liquet G 19 Praedicimus R, add. etiam L)

posita, quae idcirco praedicamenta uocauerit, quoniam de ceteris omnibus praedicantur. quicquid uero de alio praedicatur, si non potuerit praedicatio conuerti, maior est res illa quae praedicatur ab ea de qua praedicatur. itaque haec praedicamenta maxima rerum omnium, quoniam de omnibus praedicantur, ostensa sunt. in uno quoque igitur horum praedicamentorum quaedam generalissima sunt genera et est longa series spe- cierum atque a maximo decursus ad minima. et illa quidem quae de ceteris praedicantur ut genera neque ullis aliis sup- ponuntur ut species, generalissima genera nuncupantur, idcirco quia his nullum aliud superponitur genus, infima uero quae de nullis speciebus dicuntur, specialissimae species appellantur, idcirco quoniam integrum cuiuslibet rei uocabulum illa sus- cipiunt quae pura inmixtaque in ea de qua quaeritur proprie- tate sunt constituta. at quoniam species id quod species est ex eo habet nomen, quia supponitur generi, ipsa erit simplex species, si ita generi supponatur, ut nullis aliis differentiis praeponatur ut genus. species enim quae sic supponitur alii, ut alii praeponatur, non est simplex species, sed habet quan- dam generis admixtionem, illa uero species quae ita supponitur generi, ut minime speciebus aliis praeponatur, illa solum spe- cies simplexque est species atque idcirco et maxime species et specialissima nuncupatur. inter genera igitur quae sunt generalissima et species quae specialissimae sunt, in medio [*](1 uocauit Lp.c.P dicuntur N 3 poterit CNSm1 res om. E, sed ras., ratio R 4 post, praedicatur] dicitur HNP 5 maxime Em1G a.c. 7 quaedam] quae CFHN genera om. CN, ante sunt F et om. CHN 8 maximis CFHNPm2 11 quia] quoniam HN 14 inper- mixtaque Em2HPm2 intermixtaque NPm1 de qua s. l. Sm2 de quo R quae E (ex alia uoce) N 15 at] ut CFN quod] quoniam E 16 nomen om. FN quia] quoniam F 17 aliis om. C 18 ante alii add. generi CL (del. m2), post s. l. P 19 simplex om. GRS, s. l. Em2Lm2 22 atque idcirco maxime (-ma H) species est (est om. H) in mg. Hm1?, s. l. Lm2 ante species add. est P, post C, s. l. Lm2 24 specialissima EGSm1 sunt om. EG, s. l. Pm2, post quae L) sunt quaedam quae superioribus quidem collata species sunt, inferioribus uero genera. haec subalterna genera nuncupantur, quod ita sunt genera, ut alterum sub altero collocetur. quod igitur genus solum est, id dicitur generalissimum genus, quae uero ita sunt genera, ut esse species possint, uel ita species, ut sint genera nonnumquam, subalterna genera uel species appellantur. quod uero ita est species, ut alii genus esse non possit, specialissima species dicitur.

His igitur cognitis sumamus praedicamenti unius exem- plum, ut ab eo in ceteris quoque praedicamentis atque in ceteris speciebus in uno filo atque ordine quid eueniat possit agnosci. substantia igitur generalissimum genus est; haec enim de cunctis aliis praedicatur. ac primum huius species duae, corporeum, incorporeum; nam et quod corporeum est, substantia dicitur et item quod incorporeum est, substantia praedicatur. sub corporeo uero animatum atque inanimatum corpus ponitur, sub animato corpore animal ponitur; nam si sensibile adicias animato corpori, animal facis, reliqua uero pars, id est species, continet animatum insensibile corpus. sub animali autem rationale atque inrationale, sub rationali homo atque deus; nam si rationali mortale subieceris, hominem feceris, si inmortale, deum, deum uero corporeum; hunc enim mundum ueteres deum uocabant et Iouis eum appellatione [*](1 quidem om. EG collata] FHm1NPm2 collatae Cm2EGHm2 (add. e, sed exters.) Lm2 collocata Pm1 collocatae Cm1Lm1RS (in ras.) sunt species CLR 2 haec] et C nominantur FHNP 3 alterutrum Ea.r.Pm1 alterutro Pm2 5 ita s. l. Em2Lm2, ante ut C 6 ut sint—est species (7) s. l. Em2 9 igitur] ergo E 11 ante in add. ut Lm2Pm2 uno quoque Em2H (quoq. del. m1?) PRS quod Ea.c. GLm2Pm1R 14 duae om. HN sunt add. C,s.l. Pm2, ante duae L post pr. corporeum add. et C, s. l. Pm2, atque FHN 15 ante post. substantia add. et ES (del), ex R 17 sub animato—ponitur om. R post. poni- tur] collocatur FHNP 18 adicies RS 19 inanimatum Cm1Lm2NPm2S (in s. l. minus cert.), post add. et s. l. Pm2 20 post rationali add. autem L 22 feceris om. GRS, s. l. Em2, scil. fecisti (ante hominem) s. l. Sm2 constituis L post uero s. l. dico Lm2, post corporeum Sm2 23 deum ueteres LN)

dignati sunt deumque solem ceteraque caelestia corpora, quae animata esse cum Plato, tum plurimus doctorum chorus arbitratus est. sub homine uero indiuidui singularesque homines ut Plato, Cato, Cicero et ceteri, quorum numerum pluralitas infinita non recipit. cuius rei subiecta descriptio sub oculos ponat exemplum. |

substantia [*](p. 70) corporea | incorporea corpus animatum | inanimatum animatum corpus sensibile | insensibile animal rationale | inrationale rationale animal mortale | inmortale homo Plato | Cicero Cato

Superius posita descriptio omnem ordinem a generalissimo us- que ad indiuidua praedicationis ostendit. in qua quidem substantia generalissimum dicitur genus, quoniam praeposita est omnibus, nulli uero ipsa supponitur, et solum genus propter eandem scilicet causam, homo autem species solum, quoniam Plato, [*](1 dignati sunt] designauerunt Em2 deum quoque HLm2P 2 cum] tum Em2F platone Lm2PSm1 tunc CGLSm1 4 cato om. C, ante plato L, tito N 5 oculis CFP 6 ponit Lm1 figuram supra de- pictam exhibent P (est altera de duabus ipsa quoque a m1 facta, prior minus dilucida est), nisi quod ad pr. animal add. sensibile et rationale post post. animal pos., et E, in quo ordo nominum cato plato cicero est, simillima est in G, sed extrema pars homo—Cicero deest, et in H, nomina tamen socrates plato cicero sunt; in S uoces mediae tantum substantia—homo extant, sub uoce homo unum nomen est FVLCO GONCŁ, (explicare non potuimus); figura deest in CFLNR, in F post ponat exemplum est SVBSTANTIA 8 ad om. H, s. l. Em2 indiuiduum FLN in qua] et E 10 uero] ergo H)

Cato et Cicero, quibus est ipsa praeposita, non differunt specie, sed numero tantum. corporeum uero, quod secundum a sub- stantia collocatur, et species esse probatur et genus, substantiae species, genus animati. at uero animatum genus est animalis, corporei species. est enim animatum genus sensibilis, animatum uero sensibile animal est; ipsum igitur animatum propter pro- priam differentiam, quod est sensibile, recte genus esse dicitur animalis. animal uero rationalis genus est et rationale mor- talis. cumque rationale mortale nihil sit aliud nisi homo, rationale fit animalis species, hominis genus. homo uero ipse Platonis, Catonis, Ciceronis non erit, ut dictum est, genus, sed est solum species. nec solum differentiae rationalis species est homo, uerum etiam Platonis et Catonis ceterorumque species appellatur, propter diuersam scilicet causam. nam rationalis idcirco est species, quoniam rationale per mortale atque inmortale diuiditur, cum sit homo mortale. idem nero homo species est Platonis atque ceterorum; forma enim eorum omnium homo erit substantialis atque ultima similitudo. est autem communis omnium regula eas esse species specialis- simas quae supra sola indiuidua collocantur, ut homo, equus, coruus — sed non auis; auium enim multae sunt species, sed hae tantum species esse dicuntur —, quorum subiecta ita sibi sunt consimilia, ut substantialem differentiam habere non possint. in omni autem hac dispositione priora genera cum inferioribus coniunguntur, ut posteriores efficiant species; nam [*](1 Cato] tito N et om. P, s. l. Lm2 5 corporis FN enim] autem CLSm2 6 ipsum post igitur FL (s. l. m2), om. EGRS propter] praeter H 7 quae ER 8 post rationale add. est genus R, s. l. scil. genus L 11 Catonis om. CLN titonis N ante Ciceronis add. et CFHP 12 species est solum C 13 catonis et platonis CL platonis titonis N 15 post rationalis add. homo G 16 homo om. EGLS 17 atque] et C eorum enim E 18 erit] est FHNP 19 ante om- nium add. et R post regula add. est EG esse ante eas FNS (s. l. m2), om. EGR 21 enim] uero CEGLRS 22 haec Gm1NR hee P species om. E quarum Em2FSm2 sibi om. R 24 dis- putatione F 25 iunguntur CLm1 coniungantur m2 efficiunt Fa.c.Sm1 efficiat m2) ut sit corpus substantia, cum corporalitate coniungitur et est substantia corporea corpus. item ut sit animatum, corporeum atque substantia animato copulatur et est animatum substantia corporea habens animam. item ut sit sensibile, eidem tria illa superiora iunguntur. nam quod est sensibile, tantum est, quantum substantia corporea animata retinens sensum, quod totum animal est. item superiora omnia rationi iuncta effi- ciunt rationale postremumque hominem superiora omnia nihilo minus terminant; est enim homo substantia corporea, animata, sensibilis, rationalis, mortalis. nos uero definitionem hominis reddimus dicentes animal rationale, mortale, in animali scilicet includentes et substantiam et corporeum et animatum atque sensibile. et in ceteris quidem speciebus atque generibus ad hunc modum uel genera diuiduntur uel species describuntur.