Liber qui appellatur Speculum

VII. DE PROVERBIIS.

Timor domini principium scientiae. sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt. audi, fili mi, disciplinam patris tui et ne dimittas legem matris tuae. Et post uersus XIIII, cum de homicidis loqueretur: Ipsi, inquit, contra sanguinem suum insidiantur et moliuntur fraudes contra animas suas. sic semitae omnis auari animas possidentium rapiunt. Item post IIII uersus: Vsquequo, paruuli, diligitis infantiam et stulti ea quae sibi sunt noxia cupiunt et inprudentes odibunt scientiam? Et post XI uersus: Tunc inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audierit, absque terrore quiescet et abundantia perfruetur malorum timore sublato. Et post IIII uersus: Si [*]( 6 Prou. 1, 7 et 8 9 ib. 18 et 19 12 ib. 22 14 ib. 28 —33 22 Prou. 2, 8-18 ) [*]( 1 quae] quique R quae sibi] quaefιuι P obTanda adq; MP 2 obferuenda M funt qrant a 3 credunnf S 5 de prouerbiis] om. Ba 6 acientiae] fapienriae P\'Rv 8 nede mi raf M1 xvm Pl undecim uerfua a 9 homιcιdιιf MP1CSa loq MP, loqmrur R 10 mobanTur Pl 12 III PIBS, tres a paruoli M1 13 ea] om. P1 14 odibunT Sv: b ras. M, b puncto suppos. del. P, odmnt CRa XI] octo a 15 muemunr JfP1 16 exosamj ezu* fa M, exo«fam P habent C 17 fufcipennr MPC confiliu meo (u in o mute m. 1, uirg. ras.) M 19 uiae] uιτae MPC 21 quefciT P1, requιefceτ RSav 22 τιmore∗ M III R, tres a )

enim sapientiam inuocaueris et inclinaueris cor tuum prudentiae, si quaesieris eam quasi pecuniam et sicut thesauros effoderis illam, tunc intelleges timorem domini et scientiam dei inuenies, quia dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia. custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpliciter: seruans semitas iustitiae et uias sanctorum custodiens. tunc intelleges iustitiam et iudicium et aequitatem et omnem semitam bonam. si intrauerit sapientia cor tuum et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea, quae mollit sermones suos et reliquit ducem pubertatis suae et pacti dei sui oblita est. Et post XIII uersus: Misericordia et ueritas non te deserant: circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tuos. ne sis sapiens apud temet ipsum. time dominum et recede a malo. Et post I uersum: Honora dominum de tua substantia et de primitiis omnium frugum tuarum. Et . post II uersus: Disciplinam domini, fili mi, ne abicias, nec deficias, cum ab eo corriperis. quem enim diligit dominus, corripit: et quasi pater in filio conplacet sibi. beatus homo, [*](16 Prou. 3, 3—7 23 ib. 9 25 ib. 11—15 ) [*](1 Xapienf fapienxia MP1C 2 xef I fauruf M\' effudenf M, effodienf PlS (cod. Am.) 8 mxellegif P 4 dominus] deus R 5 cufτοdι∗τ P cofTodA recrorS Ml 6 femιτaf (femi in ras. m. 1) M 7 ιnτellegenf M1P1 10 et] om. P 11 rehncunr M, derelinqunnt a 13 cora Ml famif MP1, fanuf C 14 ab] om. MP\' CB 15 molla Mlp\' reliqmd M1P1, relιnquιτ CS 16 XIII (X in ras.) M, octo a 17 deferenT MC 18 difcnbe MPC 20 miTarif М1, ιnnιτerιf S tuae] om. P\' 21 diregiT M1P1 22 dom.] deu R 23 1] unu S, 24 Tuorum MC1 (cod. Am.) frugum ruarum ommum P1 2.5 nee] ne PlSa dιfιcιaf 81 26 corrιp∗erif P 27 oplacebiT R ) [*]( 4* ) qui inuenit sapientiam et qui affluit prudentia. melior est adquisitio eius negotiatione argenti et auro primo fructus eius: . pretiosior est cunctis opibus, et omnia quae desiderantur huic non ualent conparari. Et post X uersus: Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis: custodi legem atque consilium. Et post VIII! uersus: Noli prohibere benefacere eum qui potest: si uales, et ipse benefac. ne dicas amico tuo: uade et reuertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare. ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam. ne contendas aduersus hominem frustra. Et post VII uersus: Inlusores ipse deludet et mansuetis dabit gratiam. Et post XLIIII uersus: Omni custodia serua cor tuum, quia ex ipso uita procedit. remoue a te os prauum, et detrahentia labia sint procul a te. oculi tui recta uideant et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. dirige semitam pedibus tuis, et omnes uiae tuae stabilientur. nec declines in dexteram aut in sinistram. auerte pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius. nouissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps. pedes eius descendunt in mortem et [*](4 Prou. 3, 21 6 ib. 27-80 11 ib. 34 12 Prou. 4, 23 — 5, 5 ) [*](1 prndenci M1. praden-nam C, prudennę 81 2 adque Acio MI, adquefmo C1 aun P1 primo] punmmo P* 4 X] fex a 5 affluanτ P1S 6 VIIII] fex a 7 poxe M1 oada MC 8 pofef M, poffef P\' 9 habUIT C1 10 hominum M fruf∗τra (a ras.) M VllJ VI PlS 11 ιllufιοnes B del.] deducet a 12 XLIII CB, uiginti quattuor a 18 ex] ab a procidir M1P1 14 recre MCa 15 praecedunr Pl 16 omnes] om̀ M, omnia C nec] ne BSav in .. in] ad .. ad S 17 deiTram P auτ (a in ras.) M pedum P 18 a] ad MPC dexτrι M puerfe (uerfe in litt. elut. scr.) M 19 qm M1 a] ad M1P1 20 TU4 M\' 22 cogiTanomf Ml P1 conferuanT M 28 fauof M1 difnllanf RSv 24 abfenciQ M1, abfennum P1 (cod. Am.), abAn-num M3C 25 es pede! P) ad inferos gressus illius penetrant. Et post XCVII uersus: Non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum, ne capiaris nutibus illius: pretium enim scorti uix unius est panis: mulier autem uiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburentur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae tradet. qui autem adulter est, propter inopiam cordis perdet animam suam. Et post V uersus: Fili mi, custodi sermones meos et praecepta mea reconde tibi. serua mandata mea et uiue et legem meam quasi pupillam oculi tui. Et post uersus LVII: Intellegite, paruuli, astutiam, et insipientes, animaduertite. Et post II uersus: Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea detestabuntur impium. Et post III uersus: Accipite disciplinam meam: doctrinam magis quam aurum diligite. melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest conparari. Et post II uersus: Timor domini odit malum: adrogantiam et superbiam et uiam prauam et os bilingue detestor. Et post VI uersus: Ego diligentes me diligo, et qui mane uigilant ad me, inuenient me. [*](2 Prou. 6, 25—32 12 Prou. 7, 1 et 2 15 Prou. 8, 5 16 ib. 7 18 ib. 10 et 11 21 ib. 18 28 ib. 17-21 ) [*](1 grefuf Mx nonagιnτa VII S, pluree a 2 pulcrιτudιnẽ B ne] nec M\'v 3 illiua] eιus R mulier] melior MC 6 aur (T in ras.) M et] UT M3PaCRSav conburanτur M P2CRav 8 ca TeTigenT ** ******* (ras. cll Te-ngiT) M culpae PS culpa efr B 9 efunenTe M1 10 reda Ml 11 cordif inopiam Sav 12 pdiT MPB V] qrt\' a V Q in ras. P 13 serua] fcrura MP1C1, fcruτareC2R 14 pupilla MC 15 u. LYII] aliquot uerfua a 16 alas u\'τιτe B II] fecundus a 17 detestabuntur) nõ atteftarf a 18 III] tertius a ; 20 ad uocem cuncnf 8. lin. add: opib; C* 2111] fecundus a 23 de- τefτοr PS: deref rur M1, deTefranir FCRa VI] qrt\' a ) mecum sunt diuitiae et gloria, opes superbae et iustitia. melior est fructus meus auro et pretioso lapide, et genimina mea argento electo. in uiis iustitiae ambulo, in medio semitarum iudicii, ut ditem diligentes me et thesauros eorum repleam. Et post XXIII uersus: Beatus homo, qui audit me, qui uigilat ad fores meas cotidie et obseruat ad postes ostii mei. qui me inuenerit, inueniet uitam et hauriet salutem a domino. qui autem in me peccauerit, laedet animam suam. omnes qui me oderunt diligunt mortem. Et post VIIII uersus: Relinquite infantiam et uiuite et ambulate per uias prudentiae. qui erudit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem, ne oderit te: argue sapientem, et diliget te. da sapienti, et addetur ei sapientia. doce iustum, et festinabit accipere. principium sapientiae timor domini, et scientia sanctorum prudentia. Et post XVIII uersus: Non proderunt thesauri iniquitatis, iustitia uero liberabit a morte. Et post IIII uersus: Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius confusionis. Et post IIII uersus: Sapiens corde praecepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit. qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitur. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur [*]( 5 Prou. 8, 34—36 10 Prou. 9, 6—10 16 Prou. 10, 2 18 ib. 5 20 ib. 8-14 ) [*]( 1 glonae PlS 4 ditem] d∗τē (d add. al. m.) M, dιuιτef C* ∗∗τhefaurof M 5 XXIII] XIII 8, aliquos a me] om. M1, add. M* 6 coTTidie S ad] om. P\' 8 autem] om. R ledix M1P, lediT CIa 10 lnfanTia M1 muae М1P, uι∗ueτe (prior e litt. i» i mut. al. m.) S 13 dιlιgιτ M1P ad uerba, quae sunt da sapienti, ix marg. add: occaflonem P\' (cf. v) 14 adda C, adda\' ** (UT eras.) M fefτιnauιτ M1PC 17 miquιτaτef M1 uero] u5* (f ras.) M, auTem P liberamT М1P1 IIII] qua.rt\' a 19 frerra М1P1 IDI] terti\' a 20 praecepta] u\'ba R 22 oculum M1P1 23 uerbera Tur M, uerberaxur PCR 24 oprr Rv 25 carιτa∗∗f (ras. Te) M labia a ) sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt sapientiam: os autem stulti confusioni proximum est. Et post IIII uersus: Via uitae custodientibus disciplinam: qui autem increpationes relinquit, errat abscondunt odium labia mendacia. qui profert contumeliam, insipiens est in multiloquio peccatum non deerit: qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est. argentum electum lingua iusti: cor impiorum pro nihilo. labia iusti erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordis egestate moriuntur. benedictio domini diuites facit, nec \'sociabitur eis adflictio. quasi per risum stultus operatur scelus: [sapientia autem est uiro prudentia. quod timet impius, ueniet super eum: desiderium suum iustis dabitur. Et post II uersus: Sicut acetum dentibus et fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. timor domini adponet dies et anni impiorum adbreuiabuntur. expectatio iustorum laetitia: spes autem impiorum peribit. fortitudo simplicis uia domini, et pauor his qui operantur malum. iustus in aeternum non commouebitur: impii autem non habitabunt in terra. os iusti parturiet sapientiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos et supplantatio peruersorum perdet illos. non proderunt diuitiae in die ultionis: iustitia autem liberabit a morte. iustitia simplicis diriget uiam eius et in impietate [*]( 8 Prou. 10, 17-24 18 ib. 26—32 et Prou. 11, 1-7 ) [*]( 2 sapientiaml fcienτιā P2Sv autem] om. 8 SHI MP\'R, VI 8, terti\' a euTrodienTi Sav 4 mcrepanomf (-ciomf M) MPl relinquA MP1 relmqflT errār R 6 mnlxiloqmtl M1P1 7 ιufτι (ex corr. M. 1, quae habuerat lutra) M 9 monenrar P2Sv 18 saum] om. MP1C1R II] fecQdns a 15 ad j ∗uιbunτur (p ras., bre pos. 2 m.) M, abbreuιabunτ̃ R, breniabnntnr an 17 qui] om. R post operantur uerba fceluf fapιencιa ma sequuntur, sed lineola perducta M 19 terram P 20 placida MP1 21 deum] dum Sv 22 errr & P2C1Sav 24 dιregιτ MP1 fubplanTano S 25 hberamT JlPC 26 ιufτιτιam JP1, ιufτιcιa (uirg. ras.) M fimphcef M1 dingiT Cl (cod. Am.) in] om. P* (cod. Am.) ) sua corruet impius. iustitia rectorum liberabit eos, et in insidiis suis capientur iniqui. mortuo homine impio nulla erit ultra spes, et expectatio sollicitorum peribit. Et post VII uersus: Qui despicit amicum suum, indigens corde est: uir autem prudens tacebit. qui ambulat fraudulenter, reuelat arcana: qui autem fidelis est animi, celat commissum. ubi non est gubernator, populus corruet: salus autem, ubi multa consilia. adfligetur malo, qui fidem facit pro extraneo: qui autem cauet laqueos, securus erit. Et post II uersus: Benefacit animae suae uir misericors: qui autem crudelis est, et propinquos abicit. Et post IIII uersus: Abominabile domino prauum cor, et uoluntas eius in his qui simpliciter ambulant. manus in manu non erit innocens malus: semen autem iustorum saluabitur. Et post II uersus: Desiderium iustorum omne bonum est: praestolatio impiorum furor. alii diuidunt propria et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua et semper in egestate sunt. anima, quae benedicit, inpinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. qui abscondit frumenta, maledictus in populis: benedictio autem super caput uendentium. bene consurget diluculo qui quaerit bona: qui. autem inuestigator malorum est, opprimetur ab eis. qui confidit in diuitiis suis, hic corruet: iusti autem quasi uirens folium germinabunt. Et post IIII uersus: Si iustus in terra recipit, quanto magis impius et peccator? Qui diligit disciplinam, diligit scientiam: qui autem odit increpationes, insipiens est. qui bonus est, hauriet a domino gratiam : qui [*]( 4 Prou. 11, 12—15 10 ib. 17 11 ib. 20 et 21 14 ib. 28-28 28 ib. 81 et Prou. 12, 1—3 ) [*]( 1 impiof M1P1 rectorom] luTrorum B hberamr M1P1CS S etpr.] ex P 4 VII 8: IIII MPC, III R, quinq; a efr corde 5 fraudolenrer S 6 archana MCB fidelis est, animi celat.. distinxit a animi] amia R 7 corr. pop. R 8 affligit M1, adflιgιτur P1 11 et] ecii B (cf. v) propmquuf M1 ppinquu*, abijcit dist. a IIII] tres a 16 rapiunr (u in ras.) M 18 uerba: et qui i. i q. inebriabitur om. MPCB 19 maledicemr P1Sv 20 confurgir RSv 21 obpnmerur MC 22 corroix MPlCR 23 nn] vn S, tres a 26 insipiens] om. B hauriet] ann & M1) autem confidit cogitationibus suis, impie agit. non roborabitur homo ex impietate, et radix iustorum non commouebitur. Et post XVI uersus: Desiderium impii munimentum est pessimorum: radix autem iustorum proficiet. propter peccata labiorum ruina proximat malo: effugiet autem iustus de angustia. de fructu oris sui unusquisque replebitur bonis, et iuxta opera manuum suarum retribuetur ei. uia stulti recta in oculis eius: qui autem sapiens est, audit consilia. Et post IIII uersus: Est qui promittit et quasi gladio pungitur conscientiae: lingua autem sapientium sanitas est. labium ueritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent ei. homo uersutus celat scientiam: et cor insipientium prouocabit stultitiam. Et post II uersus: Maeror in corde uiri humiliabit illud, et sermone bono laetificabitur. qui neglegit damnum propter amicum, iustus est: iter autem impiorum decipiet eos. non inueniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. in semita iustitiae uita: iter autem deuium ducit ad mortem. Filius sapiens doctrina patris: qui autem inlusor est, non audit, cum arguitur. de fructu oris sui homo saturabitur bonis: anima autem praeuaricatorum iniqua. qui [*]( 8 Prou. 12, 12—15 9 ib. 18—23 18 ib. 25-28 et Prou 13, 1-15 ) [*]( 3 XVI 8: X MPOR, aliquos a 4 peffimS MP1C1R 9 IIII] vn S, tres a pugii M\' 10 est] er R labia C\'R 12 lingua C mendacn P2 18 ιnιunτ M\'P fequenτur M1P1, fequrt S eos] om. C 14 gaudium] glacha Ml accedenT MC\', accedenr (corr. m. 1) P 15 abomιnaτιο S dHo C* (cf. v) 16 uerba: placent - - insxpientium om. m. 1, in marg. infer. add.: placenT ei omo uerfaruf (corr. homo uerfuruf m. 3) celaT fcιenτιã & cor ιnfιpιenτιū cum sign. M et hp m. 2 M 17 fcienna C1 prouocaUlT P\' 18 uiri] om. P\' illud] illuτ MC, illum v 21 fraudolenruf S 22 in] er m Sa femiTaf C diuium M1P1 24 argueTur Sa sui] om. PCB ) custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatores supplantat. est quasi diues, cum nihil habeat, et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. redemptio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere contemptorum uorago. Et po s t XII uersus: Qui parcit uirgae suae, odit filium suum: qui autem diligit illum. instanter erudit iustus comedit et replet animam suam: uenter autem impiorum insatiabilis. Et post II uersus: Ambulans recto itinere et timens deum despicietur ab eo qui infami graditur uia. in ore stulti uirga superbiae: labia sapientium custodiunt eos. Et post II uersus: Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus. quaerit derisor sapientiam et non inuenit: doctrina prudentium facilis. uade contra uirum stultum et nescito labia inprudentiae. [*]( 18 Pron. 18, 24 et 25 21 Prou. 14, 2 et 8 23 ib. 5--18 ) [*]( 4 confunderur CRav, corr. m. 1 P 5 mnocenf MC1 peccaro Pl S, peccaTa MC\'Ra, peccarore C\', peccaroref P\'v 6 rubplanxax MC eat yr.] er CR 8 fufτιnιτ MI, fufτιner (e ex 1 corr. m. 1) P 9 autem] om. a exτιnguτ̓ Ml 11 conXlIia М1P1, cum confιlio P1v 18 deferrur M\'P* defιderanτιum MP1C 14 se] om. М1P1 15 fapienTif P\' 17 uorago (o pr. in rasura) P Xll] aliquot a 18 parca S suae] om. Rv 19 commediT M1 20 mfaτurabιlιf RSv 21 defpιcιτur (e s. lift. m. 1) S, dιfpιcιτur MPC1, defpιcιτur CRv 28 11] fecadus a 25 prudentium] Capientium a 26 ∗fcιτο (eras. ne) P ) sapientia callidi est intellegere uiam suam, et inprudentia stultorum errans. stultus inludet peccatum: inter iustos morabitur gratia. cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus. domus impiorum delebitur: tabernacula uero iustorum germinabunt. est uia, quae uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducunt ad mortem. risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat. Et post III uersus: Sapiens timet et declinat malum: stultus transilit et confidit. inpatiens operabitur stultitiam et uir uersutus odiosus est. Et post IIII uersus: Qui despicit proximum suum, peccat: qui autem miseretur pauperis, beatus erit. errant qui operantur malum: misericordia et ueritas praeparabunt bona. in omni opere erit abundantia: ubi autem uerba sunt plurima, frequenter egestas. Et post IIII uersus: In timore domini fiducia fortitudinis, et filiis eius erit spes. timor domini fons uitae, ut declinent a ruina mortis. Et post II uersus: Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem inpatiens est, exaltat stultitiam suam. uita carnium sanitas cordis: putredo ossuum inuidia. qui calumniatur egentem, exprobrat factori eius: honorat autem eum, qui miseretur pauperis. Et post VII uersus: Responsio mollis frangit iram: sermo durus suscitat furorem. lingua sapientium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. Et post XVII uersus: Non amat pestilens eum qui se corripit, nec ad sapientes graditur. Et post V uersus: Melius est paruum cum timore domini quam [*]( 8 Prou. 14, 16 et 17 11 ib. 21—23 15 ib. 26 et 27 17 ib. 29—31 22 Prone 15, 1 et 2 24 ib. 12 26 ib. 16—20 ) [*]( 1 et] om. B 2 frulrif P* 4 exτraneof M1P1 5 est] ex S 6 ductlT B 8 declιneτ P1 9 τranfιlι& S 10 IIII] q̄rtus a 13 uerit. et mis. P praeparanT Sav opere bono P2C2 14 ibi frequenτer C2v 15 IIII] III1 P, tree a 16 decbneT PCBa (cod. Am.) 17 est] om. 01 18 est] om. P1 19 oCbum (ras. u) C, omum BSa 20 facronf C 21 VII] aliquos a 24 uerba: et post - - graditar om. m. 1, m marg. add. (sign. ħđ et hp) m. 2, sed pefnlen pos., - uerbo f litteram atU. m. 3 M XVII] aliquot a 26 V] XH MP\'CB quartum aerftun a parum P2CRav Timorem P1 ) thesauri magni et insatiabiles. melius est uocari ad holera cum caritate quam ad uitulum saginatum cum odio. uir iracundus prouocat rixas: qui [patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendiculo. filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem suam. Et post II uersus: Dissipantur cogitationes ubi non est consilium: ubi uero plures sunt consiliarii, confirmantur. laetatur homo in sententia oris sui, et sermo oportunus est optimus. semita uitae super eruditum, ut declinet de inferno nouissimo. Et post IIII uersus: Conturbat domum suam qui sectatur auaritiam: qui autem odit munera, uiuet. mens iusti meditabitur oboedientiam: os impiorum redundat malis. longe est dominus ab impiis, et orationes iustorum exaudiet. lux oculorum laetificat animam: fama bona inpinguat ossa. auris, quae audit increpationes uitae, in medio sapientium commorabitur. qui abicit disciplinam, despicit animam suam: qui autem adquiescit increpationibus, possessor est cordis. timor domini disciplina sapientiae, et gloriam praecedit humilitas. Hominis est animum praeparare, et dei gubernare linguam. omnes uiae hominum patent oculis eius: spirituum ponderator est dominus. reuela domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae. uniuersa propter semet ipsum operatus est dominus, impium quoque ad diem malum. abominatio domini omnis adrogans: etiamsi manu ad manum fuerit, non erit innocens. misericordia et ueritate redimitur iniquitas, et in timore domini declinatur a malo. cum placuerint domino uiae hominis, inimicos quoque eius conuertet ad pacem. melius est parum cum iustitia quam multi fructus cum iniquitate. cor hominis disponit [*](6 Prone 15, 22-24 11 ib. 27—33 et Prou. 16, 1—21 ) [*](1 refaun M1 ad uocem, quae est insatiabiles, add: fine Tunore eiuf m. 2 P uocare MPCS 4 iTinera JR 7 constliaru∗ (f ras.) M 9 femurę P uitae] me R 10 IIII] tres a 12 medιτaτuτ PCSo 14 exaudia oraτιοnef iufτοrū S 15auref <7 18 difciplinam P\' 19 pcidιτ P, pceda C 21 spm P\' 22 uniuerfam M1 P2 26 redimea M2CRa 29 difpona Ml P\' (cod. Am.) ) uiam suam, sed domini est dirigere gressus eius. diuinatio in labiis regis: in iudicio non errabit os eius. pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatio regis nuntius mortis, et uir sapiens placabit eam. in hilaritate uultus regis uita, et clementia eius quasi imber serotinus. posside sapientiam, quia auro melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus quam diuidere spolia cum superbis. eruditus in uerbo reperiet bona, et qui in domino sperat, beatus est. qui sapiens corde est, appellabitur prudens, et qui dulcis eloquio, maiora percipiet. Et post XVII uersus: Melior est patiens uiro forti, et qui dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fallax obtemperat labiis mendacibus. qui despicit pauperem, exprobrat factori eius: et qui in ruina laetatur alterius, non erit inpunitus. corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. non decent stultum uerba [*](16 Prone 16, 82 et 88 et Prone 17, 1-15 ) [*]( 2 errauιτ MlPl 3 sacculi v 4 regi* M, rei C\' 5 loquimr ex P 6 diregιτur MlPl, dingrrur S, diligetur v nunτιι S, nuncii ab 7 placebrr R eum P1 hi|aτιτaτe(1 it. ras. m. 3) M, billan- Tare R ∗∗∗ regif (el; elut.) M 8 quiauro MP1C 18 reppena MCS, reperiret a 15 apellabii MC 16 XVII] aliquos a 17 forte MP&S dominaTor P1 ammo fno P2Sv expugnaTon S 18 Anum M2CRav 19 hucilla MlPl, buccella CRa 21 igm S 28 iniquae) om. R 24 paupen S* facTorem MlPl (cod. Am.) 25 mpomτuf M1 26 glonS Mx paτrif M1P \'S sui] eorum P\'v fτοlτο Pl ) conposita, nec principem labium mentiens. gemma gratissima expectatio praestolantis: quocumque se uerterit, prudenter intelleget. qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. semper iurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. expedit magis ursae occurrere raptis fetibus quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo eius. qui dimittit aquam, caput est iurgiorum, et antequam patiatur contumeliam, iudicium deserit. et qui iustificat impium, et qui condemnat iustum, abominabilis est uterque apud dominum. Et post XVI uersus: Munera de sinu impius accipit, ut peruertat semitas iudicii. in facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Et post IIII uersus: Qui moderatur sermones suos, doctus et prudens est: et pretiosi spiritus uir eruditus. Et post II uersus: Occasiones quaerit qui uult recedere ab amico: omni tempore erit exprobrabilis. Et post VI uersus: Accipere personam impii non est bonum, ut declines a ueritate iudicii. Et post IIII uersus: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. turris fortissima nomen domini: ad ipsam currit iustus et exaltabitur. Et post II uersus: Antequam conteratur, exaltatur cor hominis, et antequam glorificetur, humiliatur. Et [*](13 Prou. 17, 23 et 24 15 ib. 27 17 Prou. 18, 1 19 ib. 5 20 ib. 9 et 10 23 ib. 12 ) [*](1 principe М1 P1, pnncipi Ps labia P1 mendax (in marg: 1 Anonf adnot. dl. m.) S gemma] semma R 3 inτellegιτ M1 PSl 4 sermoni S1 repe∗∗τιτ (ra erae.) M feperax M1P1 foederaraf Jfl, federaroe R 6 miTTiTur S 7 occumre Ml foerib; MPS 8 redda S 9 recedir FPS 12 dominum] dm BSav XVI] aliquot a 15 IllI pIS: XVII MP2CR, tres a verba: qui moderatur - - et post II uersus om., ita margine add. signis M w textu et hh in marg. adpositis S 17 11] duof S 19 VI] qttor a 20 *m (I ras.) C 21 opere] ore MP1C1 dissipanτι P\' 22 Tumf (r alt. in ras.) P cucurrιτ R 23 II| m CR eialrabif ... humiliabιτur S ) post VII uersus: Iustus prior est accusator sui: uenit amicus eius et inuestigabit eum. contradictiones conprimit sors, et inter potentes quoque diiudicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uectes urbium. Item post II uersus: Mors et uita in manu linguae: qui diligunt eam, comedent fructus eius. qui inuenit mulierem bonam, inuenit bonum et hauriet iocunditatem a domino. cum obsecrationibus loquitur pauper, et diues effabitur rigide. uir amicalis ad societatem magis amicus erit quam frater. Melior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua, quam torquens labia insipiens. ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit inpunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet. multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti. fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici procul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam. Et post VIIII uersus: Pigredo inmittit soporem, et anima dissoluta esuriet. qui custodit mandatum, custodit animam suam: qui autem neglegit uias suas, mortificabitur. faeneratur domino qui miseretur pauperis, et uicissitudinem suam reddet ei. erudi filium tuum, ne [*](1 Prou. 18, 17—19 5 ib. 21-24 et Prou. 19, 1-8 20 ib. 15—18 ) [*]( 1 Vn) quinq; a eft prior a - causaτοr Pl, acusaτοr C1 8 quocUq; B 4 uefref MP1C 5 item] & CBa mambuf P 6 commedenT M1P1, comedunT S muliertl M1P - 7 bonam om. PlCS post uocem, quae est domino, \' duos versus, qui sequuntur in c: qui expellit mulierem bonam, expellit bonum: qui autem tenet adulteram, stultus est et insipiens (impius v) add. a 8 obfecrationef MPC, obfecracione R loquetur v 9 amicabilis RSa, amabilis v 10 quam lues (duae litterae ante syllabam ues cum margine praecisae sunt) R, quam diues v torquens] om. R 11 labia ex R, labia sua et v 13 subplanτaτ MS 14 hi] hii P, eras. uu M, om. CR 16 colanT M 17 Tnbuendi M1, Tnbuenn* (f raBJ S 19 fecTanTur .. habebunT S est] enT P1 20 VIIII] X R 28 paupen MPCR 24 uicifi-) desperes. Et post VI uersus: Homo indigens misericors est, et melior pauper quam uir mendax. timor domini ad uitam et in plenitudine commorabitur absque uisitatione pessimi. Et post II uersus: Pestilente flagellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum deuorat iniquitatem. parata sunt derisoribus iudicia et mallei percutientes stultorum corporibus. Luxuriosa res uinum et tumultuosa ebrietas: quicumque in his delectatur, non erit sapiens. Et post XVIIII uersus: Pondus et pondus, mensura et mensura, utrumque abominabile est apud deum. ex studiis suis intellegitur puer, si munda et si recta sint opera eius. Et post II uersus: Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat: aperi oculos tuos et saturare panibus. Et post XVII uersus: Abominatio est apud deum pondus et pondus: statera dolosa non est bonum. Et post XXV uersus: Qui obturat aurem suam ad clamorem pauperis, et ipse clamabit et non exaudietur. munus absconditum extinguet iras et donum in sinu indignationem maximam. gaudium iusto est facere iudicium et pauor operantibus iniquitatem. uir, qui errauerit a uia doctrinae, in coetu gigantum reputabitur. Et post uersus VIIII: Qui custodit os suum et linguam, [*]( 1 Prou. 19, 22 et 23 4 ib. 25—29 et Prou. 20, 1 12 ib. 10-11 15 ib. 18 17 ib. 28 19 Prou. 21, 13—16 24 ib. 23—28 ) [*]( 3 et] om. C m plemmdine conflagellaro (om.: morabitur absque - - |peatilente) MC, ad uιτā pefnlere flagellaro (om.: et in - uersus) R peffime P1, pessima v 5 sin] fu P inτellegιτ P!C 6 fugit] ɔfundιτ R, fugat v 7 ceffif M\' fili* MP 9 deuora S 10 pcuτιenτιf MPC, pcucienTis R luionofa MP efr ref P* 11 in] om. S 12 fapienf non errr P XVIIII] aliquos a 18 ei ∗fτuduf (1 ras.) M, eiTudnf C 14 si alt. loc.] om. R funT MR 15 ne] non P1 16 aegefraf ne P 17 XVll] ∗VTI (X elut.) C, VH S decimQ feptimQ uerfit a 18 & frarera S XXV] XXX S 19 obduraT S clamauiT MPlC 20 exτmguιτ Rav 22 operanTi S 23 ceTu RS giganciQ R, gigantdu a ) custodit ab angustiis animam suam. superbus et adrogans uocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quicquam manus eius operari. tota die concupiscit et desiderat: qui autem iustus est, tribuet et non cessabit. hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere. testis mendax peribit: uir bene dicens loquitur uictoriam. Et post V uersus: Melius est nomen bonum quam diuitiae multae. Et post XV uersus: Qui pronus est ad misericordiam, benedicitur: de panibus enim suis dedit pauperi. eice derisorem, et exibit cum eo iurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Et post IIII uersus: Dicit piger: leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Et post III uersus: Qui calumniatur pauperem, ut augeat diuitias suas, dabit ipse ditiori et egebit. Et post VIII uersus: Non facias uiolentiam pauperi, quia pauper est, neque conteras egenum in porta, quia dominus iudicabit causam eius et configet eos qui confixerunt animam eius. noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum uiro furioso: ne forte discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae. noli esse cum his qui defigunt manus suas et qui uades se offerunt pro debitis. Et post aliquantum: Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum uirga, non morietur. tu uirga eum percutis et animam eius de inferno liberabis. Et post VIII uersus: Noli esse in conuiuiis potatorum nec in comissationibus eorum qui carnes ad [*](7 Prou. 22, 1 8 ib. 9 et 10 11 ib. 13 13 ib. 16 15 ib. 22—26 21 Prou. 23, 13 et 14 24 ib. 20 ) [*](2 qui mira oparur fupbia R 3 operare MPGSa TOTO P1 4 tribuet] om, MPlCS, τribuιτ R 6 ex scel.] eicelere CS loqueTur Rv 7 V] quattuor a est] om. Pk 8 XV R, aliquos a 9 benecbceTur Sav enim] om. P1 10 eiece S1 enuiT MP1C 12 est] om. a 13 m P\'S: duof M, II P1CR augerer M1, augenT M4C, augenT Pl 14 et 24 VILLJ aliquoe a 15 facies a 16 iudicauιτ М1 P1 caufas R 17 confixerunt S 18 ambulaf P1 19 tuae] om. MPO 20 difugunT M, difigunr P\', difugiunτ C, diffigūτ R 23 eu mrga 12 percuTief eum Sav 24 uerfuf I OCTO S 25 cōmifaciomb; M\', commefaτιοnibuf P, cOmeffaTiomb; MfO, ɔmeffaciombi R, commae- ssaτιοmb; S ) [*]( ID, Aug. S, l. ) [*]( 5 ) uescendum conferunt. Et post XX uersus: Ne intuearis uinum. quando flauescit, cum splenduerit in uitro color eius. ingreditur blande,. et in nouissimo mordebit ut coluber et sicut regulus uenena diffundet Et post VII uersus: Ne aemuleris, inquit, uiros malos, nec desideres esse cum eis: quia rapinas meditatur mens eorum et fraudes labia eorum locuntur. Item post XVI uersus: Erue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. si dixeris: uires non suppetunt : qui inspector est cordis ipse intellegit, et seruatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini iuxta opera sua. I tem post VIIII uersus: Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum: ne forte uideat dominus, et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. ne contendas cum pessimis, nec aemuleris impios. Et post II uersus: Time dominum, fili mi, et regem, et cum detractoribus non commiscearis: quoniam repente consurget perditio eorum, et ruinam utrinsque quis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba respondit. Et post II uersus: Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. nec dicas: quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum. per agrum hominis pigri transiui et per uineam [*]( 1 Prou. 23, 31 et 82 4 Prou. 24, 1 7 ib. 11 et 12 • 11 ib. 17-19 15 ib. 21-26 22 ib. 28-32 ) [*]( 1 conuefcendum P* 1, 4, 7, 11 num. loco: aliquos a mruanf MlPl 2 quando] qua Pl fluefciT MPG infplenduenr R 3 et pr.] fed Sav reguhf MP\' 4 defunda MP\'O, diflfundir R 7 item] er PCR dicunxur P\' 8 qui] om. MP\'C mere! M1 P1 9 fyecror P1 10 feraaror efr aie Tue. mchil fallit eti. R rederq; M 13 difphciar MC auferet a 14 ne] nec M condaf C\' paasimis] lmpnf MCR rmpius Ml 16 conmifceanf S consurgιτ MPCR 19 impium P 21 ipsiuf M* deoscul.] deof cubrτurr Ml 22 refponder Rav 23 quenqua S 24 faciem P* reda M ) uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticae, operuerant superficiem eius spinae, et maceria lapidum destructa erat. quod cum uidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Et post XX uersus: Quae uiderunt oculi tui, ne proferas in iurgio cito: ne postea emendare non possis, cum dehonestaueris amicum tuum. causam tuam tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reueles, ne forte insultet tibi, cum audierit, et exprobrare non cesset. mala aurea in lectis argenteis qui loquitur uerbum in tempore suo. inauris aurea et margarita fulgens qui arguit sapientem et aurem oboedientem. Et post uersus XVII: Acetum in nitro et qui cantat carmina cordi pessimo. et si esurierit inimicus tuus, ciba illum, et si sitierit, da ei aquam bibere: prunas enim congregabis super caput eius, et dominus reddet tibi. Et post X uersus: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita uir, qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum. Et post II uersus: Sicut auis ad alia transuolans et passer quo libet uadens, sic male dictum frustra prolatum in quempiam superueniet. flagellum equo et camus asino et uirga dorso inprudentium. ne respondeas stulto iuxta [*]( 4 Prou. 25, 8-12 11 ib. 20-22 15 ib. 28 17 Prone 26, 2--5 ) [*]( 1 fruln (fr in ras.) M repleuerunr S omce (-cq P) MPC operuerunr S 2 fapfaciem M1C machena MPCS, macene R, materia a difrrucr*a M, deftrucre R eranT MC2R, eranT 01 3 quod cum] quocQ C posui] om. R et] om. MPOB exempla MlR de**** (dici ras.) M, dedici P, de CR difciplxna R 4 et 11 num. loco aliquos a tui] mei R 5 iurgiū RS, mrgia MC citoj om. MPCR 7 reuelle! Ml 8 cessιτ MI, ceffef P1 9 uerbo MC 10 maxgarexa M, margaraa C, marganrum PS qui] & qm M PCl obedienre MR 11 XVII pluf minuf PS uirro MPlCR et] om. R 12 corde PS et] om. Sa ad uocem esurierit s. lin: l efturr ad-not. m. al. S 13 poTum aquam (sed poTum lineola subducta del. m. al.) S pruna MP1C1, pruM Sa 14 reddiT MPl morofO MC1, mororum P1 16 abiTtl M ita] fic a in] om. MP1 Ca loquendi M1C 17 nam ftcuT S ad alia] de alia Pl, ad aha Ra 18 pafer C quo libet] coliba MC, cohiba 01 19 quenqua 81 puema M1 caminaf M\', cammuf M4P1C, chamuf RS 20 dorfum MCa, m dorfo Rv fτulτūMC\' ) [*]( 5* ) stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. responde stulto iuxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse uideatur. Et post X uersus: Sicut canis, qui reuertitur ad uomitum suum, sic inprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba susurratoris quasi simplicia et ipsa perueniunt ad intima uentris. Et post III uersus: Labiis suis intellegitur inimicus, cum in corde tractauerit dolos. quando submiserit uocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. qui operit odium fraudulenter, reuelabitur malitia eius in concilio. qui fodit foueam, incidet in eam: et qui uoluit lapidem, reuertitur ad eum. lingua fallax non amat ueritatem: et os [*]( 3 Prou. 26, 11—22 18 ib. 24—28 et Prou. 27, 1 et 2 ) [*]( 3 reuerrerur MPl 5 ftbi fapienrg C llluf (I in ras., u in o mut.) M, illof 01 dica MOla 6 lena MP\' leo eft in uia et leaena a ofririum M 7 lecTulo Sav manum P\'v 8 afcellaf fuaf MP\'CR ɔu\'τιτ R 9 mdaur piger RS fempTg M sententias] fapiennaf (-ciaf M) MC, scienτιā P\' 10 et] om. RS impat. et v 11 miTenT M, miTTeriT C 12 et alt.] in P*v fraudolenf S noceaT MCl 13 et] om. MplC cum] con P\' dicit] om. Mp1C1 14 exτιnguιτur MP\'Ca daraTTO M, fubTracTO PSav 15 pruna P\'C, prona Ml ligna] igni∗ (ras. f) M1 16 eT u\'ba R 17 *** I uenTnf M 18 lmmicof MP2C 19 dolut MPCS fubmife ∗rιτ (e ras.) M, fummiferiT S 21 fraudolenTer MS reuellabirur M conftlio PC 22 mcediT M, mcidiT CR ea in ras. M uolua 8 23 reuerrerur P\'v et lingua R falai MP1 ) lubricum operatur ruinas. Ne glorieris in crastinum ignorans, quid superuentura pariat dies. laudet te alienus et non os tuum, extraneus et non labia tua. Et post IIII uersus: Melior est manifesta correptio quam amor absconditus. meliora sunt uulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula. Et post VI uersus: Amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris. Et post XVIII uersus: Infernus et perditio non replentur: similiter et oculi hominum insatiabiles. quomodo probatur in conflatorio argentum et in fornace aurum, sic probatur homo in ore laudantis. si contuderis stultum in pila quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia eius. Et post XX uersus: Vir pauper calumnians pauperes similis est imbri uehementi, in quo paratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitate sua quam diues prauis itineribus. Et post II uersus: Qui coaceruat diuitias usuris et faenore, liberali in pauperes congregat eas. qui declinat aurem suam, ne audiat legem, oratio eius erit execrabilis. qui decipit iustos in uia mala, in interitu suo corruet, et simplices possidebunt bona eius. Et post IIII uersus: [*]( 4 Prou. 27, 5 et 6 6 ib. 10 7 ib. 20-22 12 Prou. 28, 3—6 18 ib. 8-10\' ) [*]( 1 crarrono Ml, crafnno M2CR ignoraf (corr. m. 1) S 2 pariet a laudet te] laudare C ahenof MC 5 diligenτιf* uulnera S fraudolenra MClS orcula (corr. m. 1) M 6 VI] III PS, tree a 7 dimiffenf M XVIII] aliquos a 8 replebunf B (cod. Am.) mfa τιabilis (mrac. M) MFC1 9 purgaT R conflaruno MP1C1 10 in] om. PS laudanref M, laudenTef C conrundenf M1P1, conTlbdenC (n ras.) C frulro M\'P\'C 11 pilo M1P1CS pnfanof M\'C, xypfanas R auferur M 12 XX] aliquos a 18 panpen P, paupenf C est] om. a eT m quo S famif MPC 15 tuccendenTur MC 16 ani auerx\'* (corr. aduerranr m. 2) M, ammaduerrunT Mav 17 ambulans] om. MCR simplicιτaτēfua MC prauus m R 19 foen∗ore(corr.n al. m.) P, fenonf S hberan P1 in] om. Pl 20 audeaT M\' 21 lufruf P1, iusτū S currua M ) Qui abscondit scelera sua, non dirigetur: qui autem confessus fuerit et reliquerit ea, misericordiam consequetur. beatus homo, qui semper est pauidus: qui uero mentis est durae, corruet in malum. Item post uersus XII: Vir fidelis multum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. qui cognoscit in iudicio faciem, non facit bene: iste et pro bucella panis deserit ueritatem. uir, qui festinat ditari et aliis . inuidet, ignorat quod egestas superueniet ei. qui corripit hominem, gratiam ipostea inueniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit: hoc non est peccatum, particeps homicidae est. qui se iactat et dilatat, iurgia concitat: qui sperat in domino, sanabitur. qui confidit in corde suo, stultus est: qui autem graditur sapienter, ipse saluabitur. qui dat pauperi, non indigebit: qui despicit deprecantem sustinebit penuriam. Et post X uersus: Homo, qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo, rete expandit gressibus eius. Et post XXV uersus: Seruus uerbis non potest erudiri: quia quod dicis intellegit et respondere contemnit. uidisti hominem uelocem ad loquendum? stultitia magis speranda est quam illius correptio. Et post IIII uersus: Superbum sequitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria. qui cum fure partitur, odit animam suam: adiurantem audit et non indicat qui timet hominem, cito corruet: qui [*]( 1 Prou. 28, 13 et 14 4 ib. 20—27 16 Prou. 29, 5 18 ib. 19 et 20 22 ib. 23—27 ) [*]( 1 de∗egιτur M, dingιτur PCS 2 fueraT MCl relinq;rιτ C confeqmrur P1S2 3 uero] auTe R 4 conrua M XVI C aliquos uersus a 6 face; Ml 7 buccella RSa deffenx M ahof S 8 cornpA MP\' 10 blandimrum S 11 et] uel P a mane Sav parτιcepf (pf in ras.) M 12 homicida MC mrgiar M 13 qui autem fper. a confida in ras. M\' 15 dispica M, ditpicrr PC 16 X] aliquos a blande S 17 facnrq; Pl recre MPt re*Te (c ras.) S, reThe R, ręte a greffuf MPC 18 eius] om. R XXn P, XXII MCR, aliquos a 19 quod] om. P\' conxempniT MPC, conτē∗nιτ S 20 fperanda e magif S 22 spirltu] om. initio- lineae C, om. a 23 odiaT MC 24 nonj om. Pl corruiT Rl qui autem a ) sperat in domino, subleuabitur. multi requirunt faciem principis, et a domino iudicium egreditur singulorum. abominantur iusti uirum impium, et abeminantur impii eos qui in recta sunt uia. Et post XIIII uersus: Duo rogaui, ne deneges mihi antequam moriar: uanitatem et uerba mendacia longe fac a me. mendicitatem et diuitias ne dederis mihi: tribue tantum uictui meo necessaria, ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam: quis est dominus ? et egestate copulaus furer et periurem nomen dei mei. ne accuses seruum ad dominum suum, ne forte maledicat tibi et corruas. Et post paululum: Aperi os tuum, discerne quod iustum est et iudica inopem et pauperem.

Satis sint ista de Parabolis. deinde librum alium Salomonis, qui uocatur Ecclesiastes, intuentes similiter ea quae in illo inuenerimus huic operi apta monstrabimus 8.