Liber qui appellatur Speculum

XLVI. DE EPISTVLA IACOBI.

Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in temptationibus uariis incideritis, scientes. quod probatio fidei uestrae patientiam operatur. patientia autem opus perfectum habeat, ut sitis perfecti et integri, in nullo deficientes. si quis autem uestrum indiget sapientiam, postulet a deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. postulet autem in fide, nihil haesitans: qui enim haesitat, similis est fluctui maris, qui a uento mouetur et circumfertur. non enim aestimet homo ille quod accipiat aliquid a domino, uir duplex animo inconstans in omnibus uiis suis. glorietur autem frater humilis in exaltatione sua, diues autem in humilitate sua, quoniam sicut flos faeni transiet. exortus est enim sol cum ardore et arefecit faenum, et flos eius decidit et decor uultus eius deperiit: ita et diues in itineribus suis marcescet. beatus uir, qui suffert temptationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam uitae, quam repromisit deus diligentibus se. Et post [*]( 5 Iac. 1, 2-12 15 cf. Eccli. 14, 18 et Es. 40, 6 ) [*]( 1 uero (ero in ras.) P 2 diem av EXPLICIT EPISL PETRI -n- I INCIPIT - DE EPL IACOBI I (minio) S 4 Iacobi] add. apti R 5 remTanomb; P 6 uariſ P1 TempTa-nonef uanaf S\'a (cf. v) ɪncederɪτɪſ MPl 7 habeT S\'av 8 ullo P1 diffiTienTef M 9 ɪnτɪgaτ Pl ſapɪaen | τɪenτɪā M, fapienTia Rav poſτulaeτ M, -laT C afluenτur P1 pofrulaT C 10 autem om. P1 fIdem Px 11 enim] auTem R ftuctui] τēpτaτɪ M1, τempeſτaτι M\'PR, Tempefranf C quae MPCS 12 enim] ergo MPCRv exefnmer (exe add. al. m.) P 13 ad dHo M animo] om. M C inconstana] add. efr MCRv 14 exulTaTione MC 15 humɪlɪτaτem MC fuam C 16 foetu et foenum PS Tra ſɪ & M, Tranſɪbɪτ Rv 18 marciT Ml, marceffiT P\', marcefciT M\'CS\'a, marceffeT R uir] om. MPC 19 coronam uitae] uitam a 20 quam] qUIa P1 repromɪſſɪ τ (nuCf in ras.) M paulolum S )

paululum: Nolite itaque errare, fratres dilectissimi. omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum. Et post paucos uersus: Scitis, fratres mei dilecti: sit autem omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum et tardus ad iracundiam. ira enim iustitiam dei non operatur. propter quod abicientes omnem inmunditiam et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum uerbum, quod potest saluare animas uestras. estote autem factores uerbi, et non auditores tantum fallentes uosmet ipsos. quia si quis auditor est uerbi et non factor, hic conparabitur uiro consideranti uultum natiuitatis suae in speculo: considerauit enim se et abiit, et statim oblitus est qualis fuerit. qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis et permanserit, non auditor obliuiosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, huius uana est religio. religio munda et inmaculata apud f deum et patrem haec est: uisitare pupillos et uiduas in tribulatione eorum, inmaculatum se custodire ab hoc saeculo. Fratres mei, nolite in personarum acceptione habere fidem domini nostri Iesu Christi gloriae. Et post aliquot uersus: Audite, fratres mei dilectissimi: nonne deus elegit pauperes in hoc mundo diuites in fide et heredes regni quod [*](1 Iac. 1, 16 et 17 8 Iac. 1, 19-27 et Iac. 2, 1 4 cf. Prou. 17, 27 22 Iac. 2, 5-9 ) [*]( 1 erra M1P1 fratres] s. lin. add. mei S2 (ν) 2 obτɪmū MCl derurſum P\' difcendenf M 4 dɪlecτɪſſɪmɪ М2Saν uelux andiendtun Pl 5 autem] om. edd. iracondiam M, ɪraſcendum Sa, ɪram P\'ORv enim uiri M2P2C2S2 Rav 7 abundenria M, habundanria C 8 porent P\' ſτοτe FC 10 ɪpſuſ M ei quis] ſɪcuτ M, ſɪcuɪ P audITur et facrur M est] om. MC (uerbi est cod. Corb. ap. Sab.) 11 namranf M 12 habut MC 13 autem] enl R lege pfectS liberraxe C, lege pfecrae liberraTif S\'a liber M 14 permanserit] add. in ea Rv 15 relegiofum P1 17 huius] uɪuſ MC1 relegium (1 ex g al. m.) M, relegio P1 relegio MP\' 19 eorum] add. er P\'RSav 21 ahquos Ra 22 pauperenf (in om.) P1 28 post diuites uerba in mundo erasa in P repromiffir M, promifiT P ) repromisit dens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Et post paucos uersus : Iudicium enim sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. superexaltat autem misericordia iudicio. Et post aliquantum : Nolite plures magistri effici, fratres mei, scientes quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir, potest etiam freno circumducere totum corpus. Et alio-loco: Linguam autem nullus hominum domare potest: inquietum . malum, plena ueneno mortifero. in ipsa benedicimus deum et patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem - dei facti sunt. ex ipso ore procedit benedictio maledietio. non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Et post paucos uersus: Quis sapiens et disciplinatus inter [*]( 5 cf. Len. 19, 18 8 Iac. 2, 13 .10 Iac. 8, 1 et. 2 14 Iac. 3, 8 -10 19 Iac. 8, 13-18 et Iac. 4, 1 ) [*]( 1 exonafTif M1, exonoraſτɪſ C, exhonerafrw R, exhonoraτɪſ S 2 oprɪmunτ MC, obprɪmunτ P ; 3 nom s. lin. add. m. pr. M , noA bona C 4 nos R pfɪτɪτɪſ M1, pfecτɪſ P1 pfecɪſτɪſ M* C 5 diligiſ M1P1, dihgef (e in ras.) S 6 oparamuu M 7 redarguɪτe M1, redarguiTi M*, redarguɪτ P, ſedarguτɪ C 8 uerba illi qui n. f. m. s. a. misericordia om. P1 faciT S2 9 misericordiam] cordi mɪſerɪa M (corr. m. 1,) mɪſerɪcordɪa C snperexultet Erasmus (superexultat cod. Fuldensis) mɪſerɪcordɪam P* ɪudɪτɪo M, m nidɪcio (m add. al. m.) S, iudicium v 10 aliqua R effici] fien Sav 11 efTienTer M maius] magif MC ſūmɪτɪſ M ,12 uerbo] lingua R tefk., 18 pοτe∗∗ M1, pοτerιτ P1, τefs pοτenf S etiam] enim a uerba Et alio , loco: linguam - ; potęst om. R 14 pοτerɪτ P1 15 ɪnquɪτū Ml uenenum P1, ueneno (eno in ras. al. m.) S morrɪferum S1 16 et ante in om. R homɪnɪſ M1 inter ad et similitudinem in- ser. ɪmagɪnem et P1 18 ita om. P\' 19 paucum Pl quis] qm Sl dɪſcɪplɪnaτοſ P inter nos] om. MPCR ) [*]( XII. Aug. 3, i. ) [*]( 18 ) nos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine sapientiae. quod si zelum amerum habetis et contentiones in cordibus uestris, nolite gloriari et mendaces esse aduersus ueritatem. non est ista sapientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus prauum. quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens, plena misericordia et fructibus bonis, non diiudicans, sine simulatione. fructus autem iustitiae in pace seminatur facientibus pacem. Vnde bella et lites in uobis? nonne hinc, ex concupiscentiis uestris, quae militant in membris uestris ? Item post paucos uersus : Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis uestris insumatis. adulteri, . nescitis quia amicitia huius mundi inimica est dei? quicumque ergo uoluerit amicus esse saeculi huius, inimicus dei constituitur. Et paulo . post: Propter quod dicit: deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. subditi igitur estote deo: resistite autem diabolo, et fugiet a uobis. adpropiate deo, et adpropinquabit uobis. emundate manus, peccatores, et purificate corda, duplices animo. miseri estote et lugete. plorate: risus uester I [*]( 18 Iac. 4, 8 et 4 17 Iac. 4, 6-11 cf. Prou. 8, 84 ) [*]( 1 operam a 2 manſueτudɪnem P1 sapientiae] paciencie R 8 conτenτɪone г M (f add. al. m.), conrentionef Րunτ RS2aυ 4 non eft enim aν 5 difcendenf MP, add. a patre luminum P5 7 puca M 8 panfica M fnadebilif Pl 9 mifericordiae P\'Sa non] om. Ra, del. P2S2 deɪudɪcanſ M, mdicanf P2RS2υ tunula τɪa M\' 10 pacem P1 11 liTif M hinc] om. a 12 post pauc. uera.] paucum P1, pofr pauca P 13 pa1∗τɪſ (ras. f) S accipinf (ci in ras. al. m.) M, acapurif (ras. e) S 14 inſumaτɪſ (nf in ras. 6 litt.) P adulTen (i in ras.) P - 16 amicof et ɪnɪmɪcoſ M huius ſe̢culi a conſτueτ̓ (e in i mut. m. al.) M pofr paut * P 17 diciTur P 18 igitur] ergo ab 19 diablo M1, diabulo P fugɪɪτ M1 adpropiaTe MCSi adpropɪ∗∗aτe P, appropɪare B, appropinquate autem a deo] dñο S et] om. C adppiabiT (b ex u m. pr.) S 20 peccatores] om. MP1CR, peccaTonf S 21 duplicef (la pro ef pos. al. man.) M, duplici S* plorate] pluref Te P1, et plorate P2aυ ) in luctum conuertatur et gaudium in maerorem. humiliamini in conspectu domini, et exaltabit uos. nolite detrahere de alterutro, fratres. Et post paucos uersus: Vnus est legislator et iudex, qui potest perdere et liberare. tu autem quis es, qui iudicas proximum? ecce nunc qui dicitis: hodie aut crastino ibimus in illam ciuitatem, et faciemus quidem ibi annum et mercabimur et lucrum faciemus — qui ignoratis, quid erit in crastinum: quae enim est uita uestra? uapor est ad modicum parens, deinde exterminatur — pro eo ut dicatis: si dominus uoluerit et si uixerimus, faciemus hoc aut illud. nunc autem exultatis in superbiis uestris: omnis exultatio talis maligna est. scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi. Age nunc, diuites, plorate ululantes in miseriis quae aduenient uobis. diuitiae uestrae putrefactae sunt, et uestimenta uestra a tineis comesta sunt. aurum et argentum uestrum aeruginauit, et aerugo eorum in testimonium uobis erit, et manducabit carnes uestras sicut ignis. thesaurizastis in nouissimis diebus. ecce merces operariorum, qui messuerunt regiones uestras, qui fraudati sunt a uobis, clamant, et clamor ipsorum in aures domini sabaoth introiuit. epulati estis super terram, et in luxuriis enutristis [*]( 8 lac. 4, 12—17 et Iac. 5, 1-7 ) [*]( 1 uertetur in luctum a, conuertatur in luctum edd. merore Ml 2 exalτauιτ P1 3 de alTerurrum M, m alTeruTrum C, alTeruTrom PRS2 aυ pancissimos S, paucum P1 4 legiflaTur M, legisdator a 5 es] efT P1 pnmom S1nunc om. S1 6 ciuitatem illam a ibi quidem av 7 mercabimuf (-m\' C) MPC lucn P qui* (d ras.) M 8 erit] add. uob S* crastino v est enim av 9 parens] add. & S\'v demde M1: deincepf FPCRS av exterminabitur P\'av, τ\'minaτ̃ R 11 aut] uel R 18 agere S1, agiTe P\'CRS\'av 14 ullulanref (u altera ex corr. al. m.) M miſſernſ P quia uenienτ P1 15 puTraefacTQ PS1 ctfmefTa M, cQmefra PCR 16 aura urm i argentn R (cf. Corb.) eroginauιτ M1, eruginauιτ M\'PC, eruginabιτ S erugo MPCS 17 mandu- \' cauiT MPl carng oram R 18 Tef aunzaf I Tif M, thesaurizastia nobis iram v mercif P 19 meſuerunτ P fraudiTi M mTroiuiT Rv: mTroibiT MPC, mTroiiT Sa luxoruſ MPC ) [*]( 18* ) corda uestra in die occisionis. adduxistis, occidistis iustum: non resistit uobis. patientes igitur estote, fratres, usque ad aduentum domini. Et paulo post: Patietites estote et uos, confirmate corda uestra, quoniam aduentus domini adpropinquabit. nolite ingemiscere, fratres, in alterutrum, ut non iudicemini. Et alio loco: Ante omnia autem, fratres mei, nolite iurare, neque per caelum, neque per terram, neque aliud quodcumque iuramentum: sit autem uestrum: est est, non non, ut non sub iudicio decidatis. tristatur aliquis uestrum? oret aequo animo et psallat. infirmatur quis in uobis? inducat presbyteros ecclesiae, et orent super eum, unguentes eum oleo \'in nomine domini: et oratio fidei saluabit infirmum, et adleuabit eum dominus, et si in peccatis sit, dimittentur ei. confitemini ergo alterutrum peccata uestra et orate pro inuicem, ut saluemini. multum ėnim ualet de[recatio iusti adsidua. Et post aliquot uersus: Fratres mei, si quis ex uobis errauerit a ueritate et conuerterit quis eum, scire debet quoniam qui conuerti fecerit peccatorem ab errore uiae suae saluabit animam eius a morte, et operit multitudinem peccatorum. [*]( ♦ 8 Iac. 5, 8 et 9 6 Iac. 5, 12-16 \' 16 lac. 5, 19 et 20 ) [*]( 1 addmfTif P\'Sv, add. & S\'v mstum] add. et S2 av 2 non] nec R reſτιτιτRav 4 et ante confirmate add- R adpropm- quabiT MPCRS (Am.) 5 mgemefcere C fratres] add. mei S\' 6 ιudιτιmιnι M\', ladicimim P\' 8 altudlll (ud in ras.) quodcumq; (in ras. m. 1) M uestrum] fermo uefTer M2 P2 CRav 9 rnfrat P1 ueftrum (in ras. m. 1) M 10 oret: aequo animo eft? pfallat av fallaT M1 P1 11 prefbiTerof (-ruf M) MPCR eclesie M, aecclefiae P 12 oleum Pl, oleo ffo R faluaurr M1 P1C 13 adIeua ιτΜ1, alleuauιτ P1, alleuiabit v demirunTur M1, dimiTenTur M2 dimiTTunrur PCS, remittentur av 14 pro] om. MC 15 ſaluimini Ml 16 ahq\' P 18 fecerA Ml 19 faluauiT MC, ſaluaτ P1 opener М1 C1aυcooperιτ S (Am.) 20 peccaτοre C1 S1, n pro e 8. l. pos, m. 1 M )