Liber qui appellatur Speculum

XXVI. DE EVANGELIO SECVNDVM MARCVM.

Aduocans iterum turbam dicebat illis: audite me omnes et intellegite. nihil est extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare, sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. si quis habet aures audiendi, [*]( 16 Matth. 26, 41 20 Marc. 7, 14-28 ) [*]( 1 colleginras (g in ras.) P, collemn\' MlS (cod. Am.) cooperuimuf te PCSv 2 aut in] et in B (Am.) 3 ad] a C reſpondιτ MPl 3 et 5 dicιτ MPC 5 et] om. B a] ad MPl 6 diabulo MP 7 mihi] om. P\' 8 potum] bibere PCB collenfnf MlPC (Am.) 9 verba: nudus e. n. c. me om. CR operuiftds a (Am.) 10 carcerem М1P1C respondebunt ei v 11 et] auτ Ml 12 aut nud.] eT nudQ R 13 refpondir P\' 14 non] om. P1 16 poft aliquantum a 17 EXPLICIT I INCIPIT SECVNDVM MARCTM (mmio) I S 19 de] m B aeuuaNGL M, euaKGehum P1 )

audiat. et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam. et ait illis: sic et uos inprudentes estis ? non intellegitis, quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communicare, quia non introit in cor eius, sed in uentrem, et in secessum exit purgans omnes escas ? dicebat, quoniam quae de homine exeunt illa communicant hominem. ab intus enim de corde hominum exeunt cogitationes malae, procedunt adulteria, fornicationes, homicidia, furta, auaritia, nequitiae, dolus, inpudicitia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. haec mala ab intus procedunt et communicant hominem. Et alio loco: Conuocata turba cum discipulis suis dixit eis: si quis uult post me sequi, deneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui enim uoluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me et euangelium, saluam eam faciet. quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, detrimentum faciat animae suae? aut quid dabit homo commutationem pro anima sua? qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum in gloria patris sui cum angelis sanctis. Et alibi: Et accipiens puerum statuit eum in medio eorum. quem cum complexus esset, ait illis: quisquis ex huiusmodi pueris receperit in nomine meo, me [*]( 11 Mare. 8, S4-88 21 Marc. 9, 85 et 86 ) [*]( 2 parabulã M inpr.] prudenref MCB 4 pοτerιτ P1 inτro*ιτ (ras. 1) M, intront (ou in ros.) P, mxroibit B, intrat av b feceffu M exιιτ P 6 dicebat] add. aatem P\'ax communicant] coicabanr B 7 enim] aQ S 8 inde pcedunr R hoimcida M1P1 9 auaritiae (-cię o) av mpudicia S1 oculos malof S 10 blaſphemie Sa haec] omnia haec av 12 auis] om. Ml qui M post] om. av 14 uerba: saluam f. p. e. q. a. p. a. suam om. P1 15 euuangehil M 16 homine Ml, homimf C 17 & danmenτũ Sav facia MlPl (Am.), fiat S quid] quam B 18 cο̃mοτaτιοnẽ M1 qui] quid P1 confeffuf CS 19 uerba mea CR adulTena & peccaτrix P\' 20 confunder** P, cunfundk C1, confundeT Ba, confitebmir CZS eum] add. cu uenenT Sv 21 sanctis] fuif Ra 22 plexfuf M1, pleiuf P1 23 quisquis] add. unum ab recipent М2 PC, om. Ml ) recipit, et quicumque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui me misit. Et paulo post: Quisquis enim potum dederit uobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis, amen dico uobis, non perdet mercedem suam. et quisquis scandalizauerit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum est ei magis, si circumdaretur mola asinaria collo eius, et in mare mitteretur. Et post paululum: Habete in uobis salem, et pacem habete inter uos. Et paulo post: Et accedentes Pharisaei interrogabant eum: si licet uiro uxorem dimittere, temptantes eum. at ille respondens dixit eis: quid uobis praecepit Moyses ? qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere et dimittere. quibus respondens Iesus ait: ad duritiam cordis uestri scripsit uobis praeceptum istud, ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos deus. propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et adhaerebit ad uxorem suam, et erunt duo in carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus iunxit, homo non separet. et in domo iterum discipuli eius de eodem interrogauerunt eum. et dicit illis: quicumque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam: et si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur. Et post IIII uersus: Sinite paruulos uenire ad me et ne prohibueritis eos. talium est enim regnum dei. amen dico uobis, quisquis non receperit regnum dei uelut paruulus, non intrabit in illud. et complexus eos et inponens manus super [*]( 2 Marc. 9, 40 et 41 7 ib. 49 8 Marc. 10, 2-12 11 cf. Dent. 24, 1 15 cf. Gen. 2, 24 22 Marc. 10, 14-81 ) [*]( 1 fufciperιτ MC fafcepir Ml 3 aquq frigidę a 6 circum. daretur] add. ei B aſinario MC 7 paul MC, paulum P1, paulolif S paulo pofr B 8 salem] fidem R 9 phanffei M 11 uerba: qui diierunt Moyses om. MCS, qui dixerunt om. P, ar illi dixerũτ permifιτ (om. Moyses) R (cf. Sab.) 13 fcnbiT S 14 autem] om. S 15 rehnqmd M\'P homo] om. Pl adhere**bιτ P 16 ad uxorem suam] uxon ſuae CBa 17 coniunxit av 18 feparar P1 lτerũ ... ιτerũ eQ mτ\'rogauerũτ B 21 nubfenr PS 23 enim] om. P1 dei] celor, Ra 24 quifq, S 25 mrroibiT S\' cο̄plexſuſ Pl, compleianf P\'sav ) illos benedicebat eos. et cum egressus esset in uiam, procurrens quidam genu flexo ante eum rogabat eum: magister bone, quid faciam, ut uitam aeternam percipiam? Iesus autem dixit ei: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi unus deus. praecepta nosti: ne adulteres, ne occidas, ne fureris, ne falsum testimonium dicas, ne fraudem feceris, honora patrem tuum et matrem. et ille respondens ait illi: magister, haec omnia seruaui a iuuentute mea. Iesus autem intuitus eum dilexit eum et dixit illi: unum tibi deest: uade, quaecumque habes uende et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo: et ueni. sequere me. qui contristatus in uerbo abiit maerens: erat enim habens multas possessiones. et circumspiciens Iesus ait discipulis suis: quam difficile qui pecunias habent in regnum dei introibunt! discipuli autem obstupescebant in uerbis eius. at Iesus rursus respondens ait illis: filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis in regnum dei introire! facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. qui magis admirabantur dicentes ad semet ipsos: et quis potest saluus fieri? et intuens illos Iesus ait: apud homines inpossibile est, sed non apud deum: omnia enim possibilia sunt apud deum. coepit Petrus ei dicere: ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. respondens Iesus ait: amen dico uobis, nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut matrem, aut patrem, aut filios, aut agros propter me et propter euangelium, qui non accipiat centies [*]( 5 cf. Exod. 20, 13 ) [*]( 1 ma MCR pcurrens R, pcturSs a 8 faciam (a poster. in ras.) P 4 dicit MCR ei] om. P dicef P1 5 ne pr.] non S adulrenf MP\' occidef S 6 dicas] dizenf Sav fraude S faceref М1P1, facief S1 7 et aZt.] at av 8 inτ*uιτuſ P, inτuτuſ g M 10 τheſſaurũ M 12 circummſpicienſ MPX 14 introibunt] imroire R 15 deficile P1 16 est] om. MP1C1S 17 camel|lum I P prtferamen P 18 qui] quia P ammirabanτur MPC ad feipfos a 19 poTeriT P1 illo M1 20 uerba: omnia e. p. s. a. deum om. MPC 21 deum] eT add. Pav cepit PR dic\'e ei R 22 dimiſſimuſP, reliquimus a 24 auT prem auT maTrem R aut fllios] om. R 25 euuangeliu M1 accipiunτ P1, accipieT R cenTiaf G ) tantum nunc in tempore hoc, damus, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cam persecutionibus, et in saeculo futuro uitam aeternam. multi autem erunt primi nouissimi et nouissimi primi. Et paulo post: Scitis quia hi qui uidentur principari gentibus dominantur eis et principes eorum potestatem habent ipsorum. non ita est autem in uobis: sed quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et quicumque uoluerit in uobis primus esse, erit omnium seruus. nam et filius hominis non uenit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis.

Et aliquanto post: Et respondens Iesus ait eis : habete fidem dei! amen dico uobis, quicumque dixerit huic monti: tollere et mittere in mare! et non haesitauerit in corde suo, sed crediderit quia quodcumque dixerit: fiat! fiet ei. propterea dico uobis: omnia quaecumque orantes petitis credite quia accipietis, et uenient uobis. et cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester, qui in caelis est, dimittat uobis peccata uestra. quod si uos non dimiseritis, nec pater uester, qui in caelis est, dimittet uobis peccata uestra, Item post aliquantum: Respondens autem Iesus dixit illis: reddite igitur quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt dei deo. Et alio loco: Et accessit unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et uidens quia bene illis responderit interrogauit eum, quod esset primum omnium mandatum. Iesus autem respondit ei: quia primum [*]( 4 Marc. 10,42—45 11 Mare. 11, 22—26 20 Marc. 12, 17 22 ib. 28—34 ) [*]( 1 domof M2CR 8 eront] er* (r\' in ras.) P ∗∗nouiffimi P 4 hu MPCR 6 pοτesτaτes 8 ipi non auτeira eft R 7 ttumfrer 9r C 8 uoluerit] om. P1 m nobis pum\' če nolnenr B seruuf ommũ C 10 reddempTionem P1 11 ahquanttf R Iesns] om. MPCB eie ] ilhf PCv 18 mrrere P efrτauenτ M 14 fiat] om. S1 ei] om. MPlCR 19 dennsennf M* drmττιτ MP, dumrraT CS 20 uerba: item post aliquantum om. MPC, er pofr R 21 eefsaris cessari M1 22 uerba: et alio loco om. P1 28 audierιτ C cο̃querenτes Ra 24 ilbs bene R refpondera P2S 25 mandatum] add. efT P1 ei] om. C ) [*]( Xn, Ang. 8, i. ) [*]( 12 )

omnium mandatum est: audi, Israhel, dominus deus noster dominus unus est, et diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota uirtute tua: hoc est primum mandatum. secundum autem simile illi: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. maius horum . aliud mandatum non est et ait illi scriba: bene, magister, in ueritate dixisti, quia unus est, et non est alius praeter eum: et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et diligere proximum tamquam se ipsum maius est omnibus holocaustomatibus et sacrificiis. Iesus autem uidens quod sapienter respondisset dixit illi: non es longe a regno dei. et nemo iam audebat eum interrogare. Et paulo post: Cauete a scribis, qui uolunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus caenis: qui deuorant domus uiduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipiunt prolixius iudicium. et sedens Iesus contra gazophylacium aspiciebat quomodo turba iactarent in gazophylacium: et multi diuites iactabant multa. cum uenisset autem una uidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. et conuocans discipulos ait illis: amen dico uobis, quoniam uidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt, haec uero [*]( 1 cf. Deut 6, 4 5 cf. Leu. 19, 18 13 Marc. 12, 88-44 ) [*]( 1 noster] τuusRav 2 dominas] deuf P2Rav diligis MP dominum] om. P taam] om. R 4 pnmS ***** M 5 illi] illi 5 P1, eft illi P2av, efr huic R tamquam] sicuτ R 7 unus est] add. denf M3Crv alius] illius P1 8 corde * ex (corr. m. pr.) M 10 holocautomat. v 12 λeum λιam audebaT S 18 eum] om. MC 15 flnagogif MP discabιτοf M1P 16 domos Rav opTenxa RS1 17 Iesas] m rtU. M gazofilaciQ (a ait. ex 1 corr. m. 3) M 17 et 18 et 22 gazofilacium CS, gazophilacium PR 18 et 22 gazophylanS M1 18 ante aspiciebat rasura est uiginti septem litterarum in P quomodo] quę modo a ɾacτareτ PRSav; add. aes P2Rro 19 lacrabunr MC mulra] plnnma Sa 20 una] om. 8 28 abandaũ M, habundamx CR, habundabar (ba ex m corr. m.prJ P uero] uo∗∗ P ) de penuria sua omnia quae. habuit misit, totum. uictum suum. E t paulo post: Et cum duxerint uos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum fuerit uobis in illa hora id loquimini. non enim estis uos loquentes, sed spiritus sanctus. Et post paululum: Et eritis odio omnibus propter nomen meum. qui autem sustinuerit in finem, hic saluus erit Et alio loco: Videte, uigilate orantes: nescitis enim quando tempus sit. sicut homo, qui peregre profectus reliquit domum suam et dedit seruis. suis potestatem cuiusque operis, et ianitori praecipiat, ut uigilet. uigilate ergo: nescitis enim quando dominus domus ueniat: sero, an media nocte, an galli cantu, an mane: ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem uobis dico, omnibus dico: uigilate.