Quaestiones in Heptateuchum

De iuuenca rufa, cuius cinerem ad aquam aspersionis eorumque mundationem qui mortuum tetigerint proficere lex mandauit, nec tacere permittimur — euidentissimum enim signum in ea noui testamenti praefiguratur — nec satis digne festinantes dicere de tanto sacramento ualemus. primo enim quod ita coepit de hac re loqui scriptura, quem non moueat et intentissimum faciat in altitudinem sacramenti? et locutus est, inquit, dominus ad Moysen et Aaron dicens: ista [*]( 6 cf. Leu. 6, 25. 26 8 Num. 18. 13 21 cf. Num. 19, 9. 11 27 Num. 19, 1. 2 ) [*]( 2 committunt V 7 debere om. SXT 11 prototoca CPSNYT nominatur PSbd protogenemata CPSNVT 13 ista proto (uac. spat. rel.) om. V 14 aparchf CNT aparcę P aparce V aparte S 15 ita] ista CNT Otn. S prototocur C prototoca PSNVT 16 protogenemata CPSNVT 21 asparsionis Y 27 altitudine PSVbd )

<Et> locutus est dominus ad Moysen et Aaron [*]( 30 Num. 19, 1. 2 ) [*]( 3 distinctionem singularitas PSVTbd 5 unaqueque PlS 6 praecipiuntur C 7 reij isti PlS i§ti V post rei add. id est T 12 legis om. S 19 et om. PSNVT 23 a om. N 25 spectarique C 26 dns noster iesas CP1 27 Christi om. C 28 rufa C rumfae N emactatione C 30 Et addtdi; cf. u. 27 antec. pag. )

Et dabis eam, inquit, ad Eleazar sacerdotem. cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros huius sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient eam extra castra: sic et eiectus est dominus passurus extra ciuitatem. quod autem ait: in locum mundum, ita significatum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant in nouo testamento domini sacerdotes.

Et accipiet Eleazar sanguinem eius et asperget contra faciem tabernaculi testimonii a sanguine eius septies. haec testificatio est Christum secundum scripturas fudisse sanguinem in remissionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem.

Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in [*]( 5 Ps. 115, 7. 8 (16. 17) 7 cf. Iob. 10, 18 9 Num. 19, 3. 4 20 cf. Ephes. 1, 7; Eom. 3, 25 26 Num. 19, 5 ) [*]( 1 enim Ş\\U}ţ (sunt exp. m. 2) P 4 uincla N dirrupit C 9 eleazarum bd 12 eiciant PYlT 14 loco C 17 testamenti C 19 tabernaculi om. CS 20 septiens C 26 conspectum C 28 ut om. C )

Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicut dicit apostolus: et uita uestra abscondita est cum Christo in deo.

Et lauabit uestimenta sua sacerdos et lauabit corpus suum aqua et postea introibit in castra; et inmundus erit sacerdos usque in uesperam. lauatio uestimentorum et corporis quid est nisi mundatio exteriorum et interiorum? hoc sacerdos. deinde sequitur: et qui comburet eam lauabit uestimenta sua et lauabit corpus suum aqua et inmundus erit usque ad uesperam. in eo qui conburit eos figuratos arbitror, qui Christi carnem sepelierunt resurrectioni eam ueluti conflagrationi mandantes. [*]( 11 Nura. 19, 6 19 Col. 3, 3 20 Num. 19, 7 ) [*]( 4 tescore S 6 supstantii C 9 conuertetur N 11 isopO C ysopum PSNVT 14 ysopos C sit uelut S herba om. PIV 20 laua- nit CTS1 labit N lauit CI labit N lauauit P 21 aqng C introiuit C in om. PSNVT 22 in] ad SVbd 24 hoc sacerdos del. m. 1 S conburit C 25 et lauit C 26 aque C uesperura S 27 conburet S 28 conflagratione C )

Et congregabit homo mundus cinerem iuuencae et reponet extra castra in locum mundum. quid dicimus cinerem iuuencae, reliquias uidelicet illius interfectionis et conbustionis, nisi famam quae consecuta est passionem resurrectionemque Christi? quoniam sunt reliquiae homini pacifico. nam et cinis erat, quia uelut mortuus ab infidelibus contemnebatur, et tamen mundabat, quia et resurrexisse a fidelibus credebatur. et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in ceteris gentibus erant et non erant de consortio Iudaeorum, ideo dictum esse existimo: et congregabit homo mundus cinerem iuuencae: mundus utique ab interfectione Christi, quae Iudaeos fecerat reos. et reponet in locum mundum, id est honorabiliter tractabit, tamen "extra castra", quia extra celebrationem Iudaeicae consuetudinis honor euangelicus claruit. et erit synagogae filiorum Israhel in conseruationem, aqua aspersionis purificatio est. postea declarat plenius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod utique significat ab iniquitate huius moribundae uel morticinae uitae.

Sed mirum est quod sequitur: et qui congregat, inquit, cinerem iuuencae, lauabit uestimenta sua et inmundus erit usque ad uesperam. quomodo erit ex hoc inmundus qui mundus accesserat, nisi quia et hi qui sibi uidentur mundi in fide christiana se agnoscunt quia omnes peccauerunt et egent gloria dei iustificati gratis per sanguinem ipsius? hunc tamen uestimenta sua lauare dixit, non etiam corpus suum; credo, quod illius cineris [*]( 1 Num. 19, 9 5 Ps. 36, 37 15 Num. 19, 9 21 Num. 19, 10 25 cf. Rom. 3, 23. 24 ) [*]( 1 congregauit PISIN 2 reponet acnpsi: ponet libri; cf. uere. 12 loco mundo T 3 cinere C 7 condemnabatur V alt. et om. S 8 niaxime apud eos N 10 congregauit C 13 loco mundo T tractat CPSNV1 14 iudaicae PSNVTbd 18 asparsionis C contractu P\'5\'T 19 significatur P V T 22 leuabit C lauauit PSX 24 hii PTl ii bd 26 gloria CPSXVX 27 sanguinem] gratia N )

Deinde incipit scriptura dicere et exequitur quemadmodum inmundi facti homines aqua illa aspersionis purificentur. qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et [injmundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dictam puto, animam in ternario, corpus in quaternario. quod quare ita sit, longum est disputare. secundum hoc [*]( 3 cf. Act. 10, 44-48 7 NulO. 19, 10 12 cf. Eom. 11. 16-24 22 Nunt. 19, 11. 12 ) [*]( 4 uisibile. S 10 profutorum N 12 pinguedine C 13 ablutiouS (ng add. s. 1. m. 2) S 14 uesperuin CSl 18 hac tiua F1 20 clauditur om. T 25 mundus scripsi cum bd: inmundus codd. 28 anima C )

Postea uero inmundos a mortuis factos, hoc est a mortuis operibus, quae sunt omnes iniquitates, ita mundari iubet. et accipient illi inmundo, inquit, cinere illius exustae [*]( 1 Amos 1, 3 2 Num. 19, 12. 13 16 Num. 19, 13 20 Thess. 5, 19 25 Kum. 19, 17-19 ) [*]( 1 arbitror dictum Sbd 2 inpiet-atibus om. PIV aberabor C1 aduersabor Nbd autem] etiam N 4 omnes C mortuum om. PIV 5 si scnpsi: et libri; c/. utrs. 11 6 id-purificatus om. N tactor V 10 conscriptam N post conscriptum sequitur omissis uerbis: hic ergo — p. 348 super inmundum uersu 8: in die tertio sqq. in codd. SPIVN; in N adnotatur fol. 97: hic minus abet; in P m. 2 omnia in mg. adscripta sunt 12 inmundicia C 14 mundata bd 24 inmundus CPT factus PT 25 iniquitatis T )

Omnis qui tetigerit super faciem campi uulneratum aut mortuum aut os hominis aut monumentum. quaeri potest quid dictum sit ,.uulnel\'atum aut mortuum". si enim aliud uoluit intellegi uulneratum, aliud mortuum, cauendum est, ne putetur inmundus esse etiam qui tetigerit uulneratum uiuum, quod utique absurdum est. sed quia possunt et mortui esse uulnerati, ipsos mortuos intellegitur discreuisse, ut et uulneratum mortuum intellegamus, id est uulnere peremptum aut mortuum sine uulnere.

Quod de petra aqua educta est, apostolus Paulus quid esset exposuit. ubi ait: et omnes eundem potum spiritalem biberunt. bibebant enim de spiritali sequenti petra; petra autem erat Christus. significata est ergo de Christo profluens gratia spiritalis, qua interior sitis inrigaretur. sed quod uirga petra percutitur, crux Christi figuratur. ligno enim accedente ad petram gratia ista manauit; et quod bis percutitur, euidentius significat crucem. duo quippe ligna sunt crux.

Quod de aqua illa quae de petra profluxit dictum est: haec aqua contradictionis, quia maledixerunt filii Israhel ante dominum, et sanctificatus est in ipsis, prius maledixerunt, quando locuti sunt contra beneficium domini, quo educti erant de Aegypto; et postea sanctificatus est in ipsis, cum illo miraculo profluentis aquae eius sanctitas declarata est. an forte duo genera hominum demonstrauit, et contradicentium gratiae Christi et percipientium gratiam Christi, ut illis sit aqua contradictionis. istis [*]( 4 Num. 19, 16 13 cf. Num. 20, 11 14 I Cor. 10, 4 23 Num. 20, 13 ) [*]( 5 hos N 8 inmundum T 13 aqua educta] quae ducta N 15 enim] autem PVT consequenti cos S 19 ista om. PSVTbd manabit C 22 quae] quod CN 25 lOtuti J loco. cua C 26 qua N 27 profluentes C )

Quod inter mandata Moyses ad regem Edom dicit inter cetera: neque bibemus aquam de lacu tuo, intellegendum est gratis", id est" quia non gratis bibemus*. quod postea manifestat dicens: si autem de aqua tua bibemus ego et pecora mea, dabo pretium tibi.

Non declinabimus in dextera neque in sinistra: pluraliter dictum est in ea quae dextera sunt uel quae sinistra sunt.

Non introibitis in terram quam dedi filiis Israhel in possessionem, quoniam exacerbastis me super aquam maledictionis. quam dixit superius aquam contradictionis, ipsam dicit hic maledictionis: non enim ait avTtXf/fia;, sed Xotopia?.

Et uouit Israhel uotum domino et dixit: si mihi tradideris populum istum subiectum — id est: si mihi eum tradendo subieceris — anathemabo illum et ciuitates eius. hic uidendum est, quomodo dicatur anathemabo*, quod uouetur et tamen pro maledicto ponitur, sicut et de isto populo dicitur. unde illud est: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. hinc uulgo ductum est, ut deuotatio dicatur; nam deuotare se quemquam nemo fere dicit nisi maledicens.

Et anathemauit eum et ciuitates eius: et uocatum est nomen loci illius Anathema. hinc ductum [*]( 1 Luc. 2, 34 4 Num. 20, 17. 19 8 Num. 20, 17 11 Nmn. 20, 24 16 Num. 21, 2 21 Gal. 1, I) 25 Nuni. 21, 3 ) [*](1 legitur ex loquitur Y 2 contradicitur N 3 mandata (ta s. I. m. 2) C dicet C 4 inter] in T õ quod-bibemus s. I. m. 2 e 8 declinauimus CN dexteram CS dextra PIV 9 sinistram CP\'SV dextra PSNVT 11 filii N 12 iv xNTacym: cod. Alex. 13 post maledictionis ita seruntur uerba: non enim ait antilogias sed lidorias quam dixit superius aquam contradictionis sqq. S 14 hic dicit T 15 antilogias CPXVT lydorias CPVT lidorias N 16 uoç(\\uit Y 20 uocetur C 23 dictum CPVT 24 quamquam N 25 ciuitatem bd )

In itinere filiorum Israhel, quo castra promouebant atque ponebant, inter cetera scriptum est: et inde castra conlocauerunt trans Arnon in Ermou quod exstat a limitibus Amorrhaeorum. est enim Arnon limes Moab inter Moab et inter Amorrhaeum. propterea dicitur in libro: bellum domini Zoob inflammauit et torrentes Arnon. et torrentes constituit inhabitare Er. in quo libro hoc scriptum sit, non commemorauit neque ullus est in his quos diuinae scripturae canonicos appellamus. de talibus occasiones reperiunt, qui libros apocryphos incautorum auribus et curiosorum conantur inserere, ad persuadendas fabulosas inpietates. sed hic dictum est scriptum in libro, non dictum est in cuius prophetae uel patriarchae sancto libro. neque negandum est fuisse iam libros siue Chaldaeorum, unde egressus est Abraham. siue Aegyptiorum, ubi didicerat Moyses omnem illorum sapientiam, siue cuiusque gentis alterius, in quorum librorum aliquo potuit hoc esse scriptum: qui tamen non ideo sit adsumendus in eas scripturas quibus diuina commendatur auctoritas. sicut [*]( 10 Num. 21, 13. 14. 15 24 cf. Act. 7, 22 ) [*]( 1 ut om. PlSIV anathema quod V 2 auferrit C 5 persoluta ê C 6 apotuanotithene CN apotuanotitheme PT apotu anothithene SV 9 promouebunt C 11 ErmonJ hermon N eremo d 12 amorreorum CPSNVT est—Amorrhaeum om. T armon N 13 Moab inter om. V 14 zoab C ioab PSNVIT moab V2 16 Er scripsi cum bd: et codd. 17 diuina C canonicus C 18 occasionis C occansiones N apoehriphos CP apocrifos SNT apocriphos V 23 chaldeorum CS caldeorum PV 25 cuiuscilque T 26 non] tunc T ideo non T )

Hic est puteus quem dixit dominus ad Moysen: congrega populum, et dabo eis aquam bibere. ita hoc commemoratum est, quasi alicubi superius hoc ad Moysen dixisse dominus legatur; sed quia nusquam reperitur, hic intellegendum est et illic bibisse populum, qui de siccitate conquerebatur.

Et percussit eum Israhel nece gladii; et dominati sunt terrae eius ab Arnon usque Iaboc usque ad filios Ammon, quoniam Iazer termini filiorum Ammon sunt. et accepit Israhel omnes ciuitates istas. et habitauit Israhel in omnibus ciuitatibus Amorrhaeorum in Esebon. hic certe Israhel possedit ciuitates Amorrhaeorum, quas bello superauit, quia non eas [*]( 1 cf. Tit. 1, 12 4 Act. 17, 28 16 Num. 21, 16 22 Num. 21, 24. 25 ) [*]( 4 aput F ad a. l. m. 2 P 8 commemorato C 10 constituerunt C1 13 zoob s. l. m. 2 C zoab T eodem] eorum C 14 purgandum N 17 moyses P 19 ad] a C 20 repperiatur PN 23 Iaboc scripsi cum d: obhoc CPNTV aboc S et usque bd 24 tenninQ C 25 amman plSV 27 amorreorum CPSNVT in-Amorrhaeorum om. C 28 uello C qui T )

Propterea dicent aenigmatistae: uenite in Esebon et cetera. qui sint aenigmatistae ideo non adparet, quia non sunt in consuetudine litteraturae nostrae neque in ipsis diuinis scripturis fere alio loco reperitur hoc nomen. sed quia uidentur quasi canticum dicere, quo cecinerunt bellum inter Amorrhaeos et Moabitas gestum, in quo Seon rex Amorrhaeorum Moabitas superauit, non incredibiliter putantur isti aenigmatistae sic tunc appellati, quos poetas nos appellamus, eo quod poetarum sit consuetudo atque licentia miscere carminibus suis aenigmata fabularum, quibus aliquid significare intellegantur. non enim aliter essent aenigmata, nisi esset illic tropica locutio, qua discussa perueniretur ad intellectum qui in aenigmate latitaret.

Quod dicit scriptura, posteaquam Israhel uicit Amorrhaeos et possedit omnes ciuitates eorum, misisse legatos Balac regem Moabitarum ad conducendum Balaam, a quo malediceretur Israhel, satis ostenditur non omnes Moabitas [*]( 3 cf. Num. 21, 21—23 12 Num. 21, 27 17 cf. Nura. 21, 27—30 25 cf. Num. 22, 2-6 ) [*](1 si eas bd possedere C 3 iuxta T 4 aequissimtl C 6 ad- iuuet C hic om, PVT terra PT 7 degaret N 12 inenigmatiste C 13 sebon PSV1 sunt N 16 uidetur V 17 amorreus C 22 illic esset PVTbd 23 qui] quia N 24 laterent C 27 balaac CPSNVITl baalam C balam PN ) [*]( XXVIII Aug. sect. III pars 3 ) [*]( 23 )

Quid est quod scriptum est: et diuinationes in manibus eorum, cum de his diceretur quos miserat Balac ad conducendum Balaam, ut malediceret Israhel? numquidnam ipsi diuinabant? an aliquid ferebant, unde faceret Balaam, quo posset diuinare, tamquam aliqua quae in sacrificiis incenderentur aut quoquo modo inpenderentur, et ideo dictae sunt diuinationes, quia per haec ille poterat diuinare? an quid aliud? obscure enim dictum est. notandum sane, quod uenit deus ad Balaam et dixit ei: quid homines hi penes te? et cetera. nec dictum est utrum in somnis hoc factum sit, quamuis per noctem factum satis eluceat, cum post haec dicit scriptura: et exsurgens Balaam mane. potest enim mouere quomodo cum homine pessimo deus locutus sit, quod etiam si in somnis factum esse constaret, non ideo nulla quaestio remaneret propter ipsam indignitatem. sic et dominus Iesus Christus ait de diuite illo, qui destruere ueteres apothecas et ampliores nouas disponebat inplere: dixit ad illum deus: stulte, hac nocte anima tua auferetur a te; et [*]( 5 Num. 22, 4 7 cf. Gen. 19, 37 8 cf. Gen. 25, 2 11 Num. 22, 7 18 Num. 22, 9 22 Num. 22, 13 27 Luc. 12, 20 ) [*]( 4 mazian PSV1 ó moabitarum T ablinget PSNVTbd 8 loth PSTN loht Y matian N 9 cetthura PSTbd 12 balaac CNPS 13 baalam C 14 aliqua PSNVTbd balaac CNTPSV 16 quo piS 19 hii C penis C 22 et exsurgens] et post hec surgens C 26 diuiti C distruere C apothegas C 27 desponebat C 28 a te om. pi V et] haec Cbd et P2TI om. SNVpI )

Quod ait Balaam iterum ad se missis honoratioribus nuntiis: si dederit mihi Balac plenam domum suam argento et auro, non potero praeuaricare uerbum domini <dei> facere illud pusillum uel magnum in mente mea, nullum habet omnino peccatum: sed quod sequitur non est sine graui peccato. iam enim constans esse debuit semel audito, quod ei dixerat dominus: non ibis cum eis neque maledices populum; est enim benedictus, nec eis ullam spem dare, quod posset dominus tamquam ipse Balaam muneribus et honoribus flexus aduersus populum suum, quem benedictum esse dixerat, suam mutare sententiam. sed ibi se uictum cupiditate monstrauit, ubi loqui sibi dominum de hac re iterum uoluit, de qua eius iam cognouerat uoluntatem. quid enim opus erat quae sequuntur adiungere: et nunc sustinete ibi et uos nocte hac, et sciam quid adiciet dominus loqui ad me? proinde dominus uidens eius cupiditatem captam deuictamque muneribus permisit eum ire, ut per iumentum quo uehebatur eius auaritiam coherceret, hoc ipso confundens illam dementiam, quod prohibitionem domini per angelum factam transgredi asina non audebat, quam ille cupiditate transgredi conaretur, quamuis eandem cupiditatem timore supprimeret. uenit enim deus ad Balaam nocte et ait illi: si uocare te uenerunt homines, [*]( 6 Num. 22, 18 11 Num. 22, 12 19 Num. 22, 19 26 Num. 22, 20. 21 ) [*]( 2 quo] quod C 3 reprobes C 6 dedirit C balaac CP2VIS 8 dei addidi 10 graue peccatum C 12 maledicens C 13 daret CTl 17 iam om. C 18 erant PSN 21 mentem cupiditate T deuinctamque N permiaet C 22 abaricia C cohercere C coerceret bd 24 asinil C auderet PSNV 26 supprimerit C 27 uocarente C hominis C post homines addendum uel: hi (cf. 354, 19) uel: isti ) [*]( 23* )