Locutiones in Heptateuchum

Augustine

Augustine. Sancti Aureli Augustini Opera, Sectio III, Pars I-II (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 28.1). Zycha, Joseph, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1894.

Et factum est in die illa eduxit dominus filios Israhel de terra Aegypti.

Ait autem dominus ad Moysen dicens.

Omne adaperiens uuluam masculina. pluralem numerum intulit singulari, quia ipsum quod dictum est: omne adaperiens, non utique in uno, sed in multis accipitur. similis est locutio: adtendite, populus meus: tale est et quod paulo post sequitur: omne, quod adaperit uuluam de armentis et de pecoribus, quaecumque tibi nata erunt. omne quaecumque tibi nata erunt ipse modus est locutionis.

Omne adaperiens uuluam asinae. graecus habet "asini" modo illo locutionis — quod iam in Genesi notauimus - ubi masculinum pro feminino positum est de morte San.ae dicente scriptura: surgens Abraham a mortuo, et: sepeliam mortuum meum, et talia ibi saepe dicuntur de mortua. [*]( 3 Ib. 12, 26. 27 7 Ib. 12, 28 10 Ib. 12, 51 12 Ib. 13, 1 13 lb. 13, 12 16 Ps. 77, 1 17 Ex. 13, 12 21 Ei. 13, 13 24 Gen. 23, 3. 4 ) [*]( 1 plures locustas om. N plure locustas b istae N 2 facia C 4 hnmolutia b ó habere*t (n eras.) S 6 dicitis C 7 filii isrf fecerat b 8 ita fecerunt om. LSb 9 non-feceruut om. CN mos esset] mores Cesset om. N 12 antem] euim b 16 popule bd 17 et in reut. m. 2 C adaperit (p ex d) N aperit d 18 alt. de om. b 22 quod] quem bd 24 sarae CS2 25 sepelliam C talia] alia C sepe ibi b )

555

Propter hoc ego immolo domino omne quod aperit uuluam masculina: similis locutio superiori.

Et erit in signo super manum tuam, id est super opera tua: ubi magis sensus est forsitan quam locutio.

Et ex cussit dominus Aegyptio sin medium maris . graecus habet: et excussit dominus Aegyptios medium maris.

Uidit autem Israhel manum magnam, quae fecit dominus Aegyptiis.

Tunc cantauit Moyses et filii Israhel canticum hoc domino et dixerunt dicere; sic enim habet graecus: xat swrav X4fsiv.

Et non inueniebant aquam, ut biberent. poterat non habere: ut biberent.

Et murmurauit populus aduersus Moysen dicentes: non "dicens" sed: dicentes; ex pluribus enim populus constat.

Et uenerunt omnis synagoga filiorum Israhel in heremo: non dixit" uenit", quia synagoga ex pluribus constat.

Murmurabant omnis synagoga filiorum Israhel aduersus Moysen et Aaron: eadem est et ista locutio.

Dixit autem dominus ad Moysen: ecce [*]( 1 Ex. 13, 15 3 Ib. 13, 16 6 lb. 14. 27 9 Ib. 14, 81 11 Ib. 15, 1 14 Ib. 15, 22 16 Ib. 15, 24 19 Ib. 16, 1 22 Ib. 16, 2 25 Ib. 16. 4 ) [*]( 1 ego] ergo LS 3 Et om. CNLSb in signo 8. I. m. 2 ut uidetur C signum d 4 omnia opera b forsitam C 8 mediumj fuaov cod. Graeci 9 que C 11 filiis N 12 xuptw cod. Alex. 18 xat tlttav Xiyovttc cod. Vat. xoi sinav toa Xrfttv cod. Alex. cę ipan legin C caeipanlegim N ce ipan legin LS Xeyav Xrpv b 16 murmorauit (ra 8. I. m. 1) C 17 dices L 19 ainagoga CNLS 20 eremum d sinagoga CNLB 23 et iata] ista Cd 25 autem om. S )

556
ego pluam uobis panes de caelo: manna pluiturus panes promisit. locutio est, qua panis pro alimento ponitur; amat autem scriptura pluraliter magis panes quam singulariter dicere.

Mane uidebitis, inquit, gloriam <domini>, dum exaudiet murmurationem uestram super deum, id est quia murmuratis super deum: quod tantum ualet, ac si diceret: aduersus deum. deinde notandum nouo modo hic exauditionem dictam non precantium sed murmurantium, cum reprehendat utique scriptura murmurationem . tamquam hoc dixerit, quod cognouerit deus murmurationem eorum, et ipsam dei cognitionem dixit exauditionem.

Accedite ante deum; exaudiuit enim murmur uestrum: iterum exauditionem non precum significat et petitionum sed etiam murmur malorum; hoc et postea dicit deus: exaudiui murmur filiorum Israhel.

Et ecce in facie heremi minutum tamquam coriandrum. cum totiens deus dicat: faciem terrae sicut hic: faciem heremi, mirum est, unde homines ita errent, cum faciem audierint, ut aliquid tale opinentur, qualis hominis facies est uel alicuius animantis.

Secundum numerum animarum uestrarum; unusquisque cum conmanentibus uobiscum colligite. quam saepe scriptura animas homines appellat parte totum — non facile autem carnes pro hominibus, sed carnem, sicuti est: non timebo, quid mihi faciat caro, quod apertius in eodem psalmo ait: quid mihi [*]( 4 Ib. 16, 7 12 Ib. 16, 9. 12 16 Ib. 16, 14 21 Ib. 16. 16 25 Ps. 55, 5. 12 ) [*]( 1 panem CNLS; cf. Quaest. de Exodo quam. LVIII celo C mannaqi 8 mannam CL plaiturns] pluit uobis N 3 magis om. N panem CNLS 4 domini addidi sec. LXX Xt>ptOI) 6 quia om. b murmoratis C 7 deceret CI 9 rephendat (re B. l. m. 1) C 12 accedite (pr. e ex i) C, (di s. l. m. I) S 13 marmor C 14 mnrmnris d 15 exaodiuit CNLS mnrmor 01 17 coliandrum S 18 homineserrent om. N; sed spatium sufifciens rel. 19 tale aliquid b 22 nobiscum scripsi: nobis libri 23 hominis C 25 faciat mihi Sb )

557
faciet homo. non tamen diceret: secundum numerum carnium uestrarum, sicut dixit: secundum numerum animarum uestrarum.