De Consensu Evangelistarum

Si quis autem mouetur, quod hoc testimonium non inuenitur in scriptura Hieremiae prophetae, et ideo putat fidei euangelistae aliquid derogandum, primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quod per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus esse credendum, qui Hieremiae nomen non habent. dictum est enim hoc per prophetam, sed Zachariam, unde putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere debuerunt uel nullius, sicut quidam, sed tamen per prophetam dicentem, qui utique intellegitur Zacharias. sed utatur ista defensione cui placet; mihi autem cur non placeat. [*]( 6 cf. Zach. 11, 12 et 13; sed cf. Hierem. 18, 1-6 et 19, 1-12 ) [*]( 1 accepteis B eoa mittere HAEL r edd., b (PaXstv aoto) 2 corbanam B1, corban R H, corbannan Cl, corbonnan P, corbonam w edd. praeter g, v 3 inito] accepto HAelL ex illis om. HAWL 5 acheldemac Blt P ONQ HAelL p (uere.), -dema Ml, -demah M2, -demach cet. ager BMl MI, hoc est ager CPV ONMzQ HE2 r edd., v, id est ager B1 AelLS g (cf. Act. 1, 19) in] ad R rael 7 XXX CP M argenteis M 8 pretio 8 adpr. quem om. Bl adpretiati (ad 8. I.) A, pretiati S fili B1, filiis Nl, a filiis B N2 x grv (x-o υίὡν9 et om. Bx 10 mi H 11 hoc] hoc est CP 13 aliquid om. R *»*nonerit C 15 per om. CP possimas Ql, possumus C2PV Q2 g2 AS g Migne 16 non habent nomen CP 17 sed om. N, sed per 02 g zaccariam et zaccariae B, zacchar. R2 CP, zacar. R1 19 tamen in ras. A. tantum V2 E T relm per om. CP HALS 20 zaecarias B, zacchar. R2 CP H, zacar. Bl 21 ita CP )

haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur.

Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia ita dominus hoc scribi constituit. cur autem ita constituerit dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indubi. tanter accipi debere quaecumque per eos sanctus spiritus dixit [*]( 1 et om. r pluris Cl habent om. B1 2 quo B1 3 considerabernnt Bl 4 nulla BRD, et nulla cet., edd. nulli Q 5 mendoritas B, mendacitas p nonnnllias Bl 6 utique] itaque B1 AE\'L im pertia Bl 1 liieremian B, *a Cl 9 Becretiori JV1, certiore Bl 11 guuernatae Bx animo quod ergo (307, 1) - regem iudaeorum (310, 17) CP, matthaei.. f. 185, l. 15 C, p. 202, l. 8 P 12 2accaria B, zaccharia R2 CP H, zacar. U1 (et aic infra) occurret B, rrit C1, -rrerit p r ael ut] nnde HAeaL, sicut E2 y 18 s. ullam dubitationem C\'Pl dauit. Bl emandaret CP 14 uiuene. JB1 15 quae om. Bl spiritu sancto CP p 16 legebatur Bl pro aliud E1L 17 ita om. HAEPL scribere g 21 sit] sic HAE1L quam si] quasi CP HAE\'L 28 sanctus spiritus BRD CPV M, fpir. sanct. eet., edd. dixerit p ) [*]( XXXXUI Aug. sect III para 4. ) [*]( 20 )

et singula esse omnium et omnia singulorum. cum igitur et quae dicta sunt per Hieremiam tam sint Zachariae quam Hieremiae et quae dicta sunt per Zachariam tam sint Hieremiae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei dominus, ad informandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colligat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cuius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto magis hoc de prophetis sanctis intellegendum et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tamquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum discrepantia crederetur, sicut nulla inueniretur, et in quo maior esset constantia ueritatis, quam si omnia illa [*]( 1 et pr. om. BAWL, nt g 2 hiremiam B quam] cum B2 3 sunt om. AlElL sint om. AtEtL 4 quam zacariae suppl. B2 quam aliud U1, cum ad illud B1 6 spe eci (add. sign. transpos.) B 8 reliquerit g eum om. BR, etiam AEXL g, enim p 9 dominus] iesus M> nos om. M tantum B1 M 11 etiatn] et Q hieremiam Bl zaccarian B\\ zaccariam B2, zacchariam jRs CP H 13 uerba indo alicuius g alterius] eius Bl dicta sint] dicto sunt M, dicta non sunt p, dicta non sint $ a elm qai cum sit amantissimus amicissimusque et f. c. p 14 illi χψω r a elm 15 se om. r 16 se om. BlRD 17 tantam om. Q, tantum C N 18 illum om. BIB 19 cuius] et alicuius CP hoc cnn. D, haec R istum] ipsum p 22 acciperimus B2 23 inuenietur BR 24 et om. r in quo (in 8. l.) C, iniquo Bl ) unus homo quamlibet doctissimus loqueretur? quod ergo hinc argumentum sumere conantur uel infideles uel inperiti homines quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum euangelistarum, hoc potius debent adsumere fideles et docti ad ostendendam unitatem sanctorum etiam prophetarum.

Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio Zachariae sic manere permissum uel potius sancti spiritus auctoritate praeceptum sit. est aput Hieremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii, quod positum est aput Zachariam, triginta argenteis, uerum tamen agri emtio non est aput Zachariam; quod autem prophetiam de triginta argenteis ad hoc interpretatus sit euangelista, quod modo de domino conpletum est, ut hoc esset eius pretium, manifestum est; sed ad hoc pertinere etiam illud de agro emto quod Hieremias dicit hinc potuit mystice significari, ut non hic Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Hieremiae, qui dixit de agro emto, ut lecto euangelio adque inuento nomine Hieremiae, lecto autem Hieremia et non inuento [*]( 10 cf. Hierem. 82, 9—44 ) [*]( 1 quamlibet et M, quantumlibet p r loqucretur. sed quia (310, 18) CP, quod ergo../. 181, l. 5 C, p. 197, l. 23 P quo HAWL 2 sumeret BJ hominis 01 3 oetendam Bl disconantiam B1 4 haec a l 5 anitatim Cl, disconantiam (del. m. 2) unitatem Bl etiam om. e, et ro 6 est] et x. est et elm dilentiua ElL 8 cur om. R 9 zaccariae B, zacchariae CP H (sic 18) sic] sit Q mane Clp, manet C2, anere Bt, canere R 10 sancti om. Bl spiritus sancti HAEL T 11 filii AWL, filiis g ei om. HI, eia H1 g 12 quidem om. p quo HlAWL 13 zaccariam B, zacchariam CP H (sic infra) triginta-Za. om. CP XXX HAEL p agri] acn Bl 14 profetiam R, per prophetiam a e trinta B1, XXX CP HEL p 15 ad] ab HAWL 16 pretium eius r a elm 17 pertinire C 18 dicit om. 0, dixit x m hinc] hic BlR, in hoc p hic] de CP 19 poneret r dicit r a XXX CP EL p 20 dicit r a 21 hieremiae (pranta. libro m. 2) N ) [*]( 20* )

testimonio de triginta argenteis, inuento tamen agro emto, admoneatur lector utrumque conferre et inde sensum enucleare prophetiae, quomodo pertineat ad hoc quod in domino impletum est. nam illud quod subiecit huic testimonio Mattheus, cum ait: [*]() quem adpretiauerunt filii Israhel [*]() et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus, nec aput Zachariam nec aput Hieremiam repperitur. unde magis ex persona ipsius euangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia hoc ex domini reuelatione cognouerit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, huius modi pertinere prophetiam. liber quippe emti agri aput Hieremiam iubetur mitti in uas fictile et emitur hic de pretio domini ager figuli, et hoc ad sepulturam peregrinorum tamquam ad permansionem quietis eorum qui in hoc saeculo peregrinantes consepeliuntur Christo per baptismum. nam et illam emtionem agri hoc significare Hieremiae dicit dominus, quia erit permansio de captiuitate liberatorum in illa terra. haec tamquam delinianda arbitratus sum, cum admonerem, quid in his propheticis testimoniis in unum redactis et euangelicae narrationi conlatis diligentius adtentiusque requiratur. haec interposuit Mattheus de Iuda traditore.

VIII. Deinde sequitur et dicit: nIesus autem stetit ante praesidem et interrogauit eum praeses dicens: tu es [*]( 5 Matth. 27, 9 et 10 15 cf. Col. 2,12 22 *Matth. 27, 11-26 ) [*]( 1 XXX CP HAEL agro] de agro r ael 2 nucleare BI, enneliare p. enudare a, enodare e I 3 prophete p pertingat Bl in otn. Bl 5 quem] quod V X filiis N1, a filiis B2 Ns (cr. supra 304, 8) 7 zaccariam B, zacar. 221, zacchar. CP repperitur) inuenitur p 8 illius p 9 quia] add. et (sed t in ras.) A, add. ex L cognouerat r ael 14 promiseionem p quietistis Bl qui] cura RIEISI, qui cum lPS2 hoc om. r peregrinantur HgE\'L 15 consepelientur Rl.AEL 16 ait hieremias dicit AEL y dixit pgm dominus] add. inquit E2 y 17 de om. HAELS r captioitatis E2 r 18 delenianda CP, delinienda Q S2, delibanda E* ar. declinanda tJi, delimanda x p g r a, delineanda l m cum] ut S2 19 narratione CP2, -nis P1 21 iudae AlEL 23 eum ont. ONl praesis CXP )

rex Iudaeorum? dicit ei Iesus: tu dicis. [*]() et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus, nihil respondit. [*]() tunc dicit illi Pilatus: non audis, quanta aduersum te dicunt testimonia? et non respondit ei ullum uerbum, ita ut miraretur praeses uehementer. [*]() per diem autem sollemnem consueuerat praeses dimittere populo unum uinctum, quem uoluissent. [*]() habebat autem tunc uinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. [*]() congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? [*]() sciebat enim, quod per inuidiam tradidissent eum. [*]() sedente autem illo pro tribunali misit ad eum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum. [*]() principes autem sacerdotum et seniores persuaserunt populis, ut peterent Barabban, Iesum uero perderent. [*]() respondens autem praeses ait illis: quem uultis uobis de duobus dimitti? at illi dixerunt: Barabban. [*]() dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? [*]() dicunt omnes: crucifigatur. ait illis praeses: quid enim mali fecit? at illi magis clamabant dicentes: crucifigatur. uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta aqua lauit manus coram populo dicens: innocens ego sum a sanguine iusti huius; uos [*]( 1 dicie] dixisti HAEXL (cant.) 2 aenioribus] add. populi HAEL ar 3 dixit M x, ait HAEL y 4 dicunt adu. te r 5 nullum L, ad ullum v 7 populum B CP uoluisset Rl 8 habebant R HAE1L (uerc. ucron., colb. eant. brix. Eg. Lchf. al.) uictum Bl, unum ninctuin g 9 dicit eis B2 12 tradissent Bl eum BRD v (omnes codd. sacr. script.), illum cet., edd. 14 mult. Bl passum hode Bl 15 princeps B (elar. brix. Am. Fuld. al.) 17 praesis ClP 18 de d. dimitti om. Bl at om. HEXL, ad RlC 19 dixit rael igitnr] ergo grael 21 male B1 CP Al 23 quod ra1 24 manus] add. suas R eoram omni p. g 25 iusti huius] eius B*, huius iusti R, iusti uius B1 (tootoo Yat. Cant., TO5 Stxatou TOOTOO Sin., τούτοου T. 8. Alex.), cf. infra 311, 17 uidebit Bl, uidetis B2 ) uideritis. [*]() et respondens uniuersus populus dixit: sanguis eius super nos et super filios nostros. [*]() tunc dimisit illis Barabban; legum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. haec narrauit Mattheus per Pilatum gesta de domino.

Marcus quoque paene isdem uerbis et rebus concinit. uerba autem Pilati, quibus respondit populo petenti, ut sollemniter unus uinctus dimitteretur, ita refert: [*]() Pilatus autem respondit eis et dixit: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum ? Mattheus autem sic ait: [*]() congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? nulla quaestio est quod tacet ipsos petisse, ut aliquis eis dimitteretur. sed quaeri potest, quae uerba Pilatus dixerit, utrum quae a Mattheo an quae a Marco referuntur. aliud enim uidetur esse: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? aliud: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum? sed quia christos reges dicebant, et qui dixit illum an illum, manifestum est eum quaesisse, an uellent dimitti sibi regem Iudaeorum, id est Christum, nihil interest sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti [*]( 6 cf. Marc. 15, 2-15 8 Marc. 15, 9 10 Matth. 27, 17 18 cf. supra p. 19, 14 ) [*]( 3 autem om. HAelL flagellamtum B 4 narrabit B, enarrauit B 5 de] cum F, a r 6 hisdem JR Q, eisdem CP N2 p g. his M x, hiisdem χψω, iisdem r a elm 7 pilati quibus om. BI, p. quae B petentium HAelL 8 ita om. p 9 et om. B\' 10 ait] ut B1 ergo] autem p 11 dimitti B 12 an om. Bl 13 aliquid CP Ael eis] de eia B2 14 dixit p 15 referantur CP 16 uultis om. HAelL 18 iudaeorum dicens petrus.. (300, 4) CP, sed quia.. f. 186, l. 18 C, p. 203, l. 16 P reges christos HAEL et om. Bl quid B dixerit g 19 eum om. p, enim AEIL 20 sibi dimitti (dem. C) CP edd. nihilque r a 21 tacuit] dictitacuit L, dictatauit AlS, dictitauit HA2El de barabban B2 HAS1, de barraban ElL g 22 dominum] iesum edd. praeter g m 23 siui Bl )

uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. sequitur autem et dicit: [*]() Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? unde iam satis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: regem Iudaeorum, quod Mattheus dicendo: Christum. non enim dicebantur christi reges nisi Iudaeorum: namque in eo etiam loco Mattheus ait: [*]() dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? ergo sequitur Marcus: [*]() at illi iterum clamauerunt: crucifigeeum, quod ille ait: dicunt omnes: crucifigatur. et sequitur Marcus: [*]() Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? at illi magis clamabant: crucifige eum. hoc Mattheus non dixit, sed quoniam dixit: [*]() uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, dixit etiam eum lauisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti significaret, quod item et Marcus et alii tacent. satis ostendit etiam Mattheus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. quod breuiter significauit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse: quid enim mali fecit? deinde sic etiam ipse concludit quae per Pilatum cum domino gesta sunt: [*]() Pilatus autem, inquit, uolens populo satisfacere, dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. haec aput praesidem gesta narrauit Marcus.

Lucas aput Pilatum gesta sic narrat: 2 coeperunt autem [*]( 1 Marc. 15, 11 et 12 8 Matth. 27, 22 10 Marc. 15, 13 et 14 14 Matlh. 27, 24 22 Marc. 15, 15 26 *Luc. 23, 2 ) [*]( 1 concitaberunt B 2 dim. eis barraban g 4 unltis] add. ut B regem CP iam om. HA g 5 id] idem E2 f 7 nam l 10 ad Bl AtElL 12 eis] illis V v male B CP 0 HAEIL (corb.), cf. 311, 21; 314, 10 13 ad BRl 14 dicit a quoniam Bl 16 etiam om. EL y eum om. B1, cum CIP, ipsum r lauaaset CP 17 iustificaret (signi 8. l. add.) A 18 diegiB/le Bl 21 male B2 CP Ax ipse om. HAelL 22 inquit autem R, aatem dixit B1 26 lucas1 add. uero CPV )

accusare illum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. hoc illi duo euangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent, quod eum accusabant. ergo iste etiam ipsa crimina, quae falsa obiecerunt, aperuit. tacuit autem quod ei dixit Pilatus: non respondes quicquam? uide, in quantis te accusant, sed plane sequitur et dicit quod etiam illi dixerunt: [*]() Pilatus autem interrogauit eum dicens: tu es rex Iudaeorum? at ille respondens ait: tu dicis. hoc autem Mattheus et Marcus commemorauerunt, antequam dicerent conpellatum legum, quod eis accusantibus non responderet. nihil autem interest ueritatis, quo ordine Lucas ista rettulerit, quemadmodum nihil interest, si alius aliquid tacet quod alius commemorat, quemadmodum in consequentibus dicit: [*]() ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: nihil inuenio causae in hoc homine. [*]() at illi inualescebant dicentes: commouet populum docens per uniuersam Iudaeam et incipiens a Galilaea usque huc. [*]() Pilatus autem audiens Galilaeam interrogauit, si homo Galilaeus esset, [*]() et ut cognouit, quod de Herodis potestate esset, remis it eum ad Herodem, qui et ipse Hierosolymis erat in illis diebus. [*]() Herodes autem uiso Iesu gauisus est ualde. erat enim cupiens ex multo tempore uidere eum, eo [*]( 6 Marc. 15, 4 8 Luc. 23, 3 10 cf. Matth. 27, 11; cf. Marc. 15, 2 lo *Lac. 23, 4-12 ) [*](3 ac xpm se R 5 falso AEL y g 6 tacoit om. Bx 7 respondia ClP Q, -dens B2 A uide∗∗ 0, uides H rael, uides inquit g accusarant Bl 10 illi CXP 12 compilatum B1 13 istea (e exp.) B, ista (s exp.) R 16 turbas] ad scribus p 17 causae om. CP hoc om. Bl (Tol. m. 1) at om. CP g ille Bl, illi autem g 18 conimouit C2V E2 γ pgra 19 uniuersa iudaea Bl 21 galilaeius B 22 berodis Bl 23 hierosotymimijserat Bl hierul. C EL, -limis BPN g 24 uisio Bl 25 eximulto B eo om. B1 ) quod audiret multa de illo, et sperabat signum aliquod uidere ab eo fieri. [*]() interrogabat autem illum multis sermonibus. at ipse nihil respondebat. [*]() stabant etiam principes sacerdotum et scribae constanter accusantes eum. spreuit autem illum Herodes cum exercitu suo et inlusit indutum ueste alba et remisit ad Pilatum. [*]() et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die; nam antea inimici erant ad inuicem. haec omnia, id est quod a Pilato ad Herodem dominus missus eat et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat, etiamsi aliquid ibi ait simile quod in aliis narrationum locis aput alios possit inueniri, ceteri autem ea tantum dicere uoluerunt quae aput Pilatum gesta sunt, quousque dominus crucifigendus traderetur. rediens ergo Lucas ad ea quae aput praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod aput Herodem actum est, ita sequitur: 13 Pilatus autem conuocatis principibus sacerdotum et magistratibus et plebe [*]() dixit ad illos: optulistis mihi hunc hominem quasi auertentem populum, et ecce coram uobis interrogans nullam causam inueni in homine isto ex his, in quibus eum accusastis. hinc intellegimus eum praetermisisse, quemadmodum a domino quaesierit, quid accusatoribus responderet. [*]() sed neque Herodes, inquit, nam remisi uos ad illum, et ecce [*]( 17 *Lnc. 23. 13 et 14 23 ib. 15-23 ) [*]( 1 andierat raelv 2 uideri HAelL fieri ab eo r interrogauit AetL 3 at] et R nihil BlB M El, illi nihil CPV pgelm, nihil illi eet., v 4 etiam] autem L v scribuae B 6 inlusit] add. euirt Q 8 ante H 11 ibi aliquid Q 12 locis] add. indicat: etiam r, add. etiam a 13 uolunt p quae aput herodem Bl, suppl. pilatum-aput pr.-quod apud B2 19 a.uertentem (eraa. d) C, auert. (a s. I.) P, caertentem HAEL 20 ecce B\'RD pr, ecce ego eet., v inuenio A4 g, inaenio post accusatis Q 21 isto homine g iis l eum] me AlEIL accusaatis BS (Tol.), accusatis cet., edd., v (ϰατηγορειτε) 22 hinc B, id ElL, sed At, sed hic AJ, hic cet., edd. eum om. Bl a om. Bl HA1E1LS1 23 quod acc. non resp. r responderit CP 24 herodia C\'P ) nihil dignum morte actum estei. [*]() emendatum ergo illum dimittam. [*]() necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. [*]() exclamauit autem simul uniuersa turba dicens: tolle hunc et dimitte nobis Barabban, [*]() qui erat propter seditionem quandam factam in ciuitate et homicidium missus in carcerem. [*]() iterum autem Pilatus locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. [*]() at illi succlamabant dicentes: crucifige, crucifige illum. [*]() ille autem tertio dixit ad illos: quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis inuenio in eo, corripiam ergo illum et dimittam. [*]() at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: [*]() uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, quod non diceret, nisi multum ille nisus esset, quamuis tacuerit, quotiens hoc efficere temtauerit, ut erueret legum furori eorum. et Lucas itaque ita concludit, quod actum est aput praesidem: [*]() et Pilatus, inquit, adiudicauit fieri petitionem eorum. [*]() dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant, Iesum uero tradidit uoluntati eorum. [*]( 16 Matth. 27, 24 21 Luc. 23, 24 et 25 ) [*]( 1 mortem B actum-autem om. Bl 6 factum B 8 illos] eos gx snclamabant B1, subclamabant B\' CPV HA1E1LS1 g, succlamauerunt R 9 crucifige eemel MQ (cf. infra 329, 8) illum] eum B1 edd. praeter g, v 10 male B1 CP Nl Al 12 stabant Bt Q 14 ualescebant L 17 quia] quod rael 18 quod] quo R diceret] uideret B1 ille mnltum BXR 20 eruerit C1P, euerteret AlBL fnrorem (m eras.) CP, -re Ex, a furore g itaque om. HAEL r a e l, utique p 21 factum ro 24 petibant 01 25 uero] autem V uolllmtati B )