De Consensu Evangelistarum

Sequitur Mattheus: [*]() congregatis autem Pharisaeis interrogauit eos Iesus [*]() dicens: quid uobis uidetur de Christo? cuius filius est? dicunt ei: Dauid. [*]() ait illis: quomodo ergo Dauid in spiritu uocat eum dominum [*]( 4 *Eccli. 19, 4 5 cf. Luc. 10, 25-37 13 *Lnc. 10, 29 18 ib. 28 24 Matth. 22, 41-46 ) [*]( 1 accipimus l 4 credidit B corde] add. est et edd. praeter g, v minurabitur B, minoratur Ol, inhonorabitur ^ 5 hanc E2 f 7 erigit GIP, egit V 8 etiam] et r 10 interrogati Bl 11 et om. HEKL 12 uiuei Bl ut] et R facere ClP HAelL 14 mihi] meus cL edd., v (nou) 16 in pr.] ad CF H hierichum ij, hiericum J31, hierico F, ierico H, hiericho (ier.) cet. 18 bonus] bene N1 24 farisaeis B )

dicens: [*]() dixit dominus domino meo, sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? [*]() si ergo Dauid uocat eum dominum, quomodo filius eius est? [*]() et nemo poterat respondere ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid, quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interest ad sententiam, quod secundum Mattheum, cum interrogasset Iesus, quid eis uideatur de Christo, cuius esset filius, illi responderunt: Dauid, tum demum intulit, quomodo eum Dauid diceret dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab scribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex semine Dauid, non eum autem intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam de illis errantibus dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut [*]( 7 cf. Marc. 12, 35-37 cf. Lnc. 20, 41-44 ) [*]( 1 ad dextris MT N1 EL 2 scabillum C ElL peduum B 4 ei respondere xlji edd. praeter g, v 9 in lege] intellege B etiam] tamen etiam g 11 quaesisie Bl, quesiuisse g 13 uideatur] uideretur N* w m, uidetur p 14 tunc NlQ xX r ael dauid om. Q dominum diceret HAEL 17 enim] autem p 20 abj ad Ml, a M* x lm, om. C doctrinam B 21 illum HlAelL 22 deum] dominum B, om. Tl 23 illis om. p 24 sermones AelL quos (s in ras.) E, om. L 26 quo:mo B ) Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere.

Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos dicens: super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; [*]() omnia. ergo quaecumque dixerint uobis seruate et facite; secundum opera uero eorum nolite facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad illud ubi ait: [*]() non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita digreditur: [*]() cum loqueretur, inquit, rogauit illum [*]( 4 Matth. 23. 1-3 10 ib. 39 11 cf. Luc. 11, 37-52 15 cf. Luc. 11, 29-36; cf. Matth. 12, 39—45 19 Matth. 12, 46 24 Lac. 11, 37-39 ) [*]( 1 ab illoa 12, ad alios Q, ab illo r sedamquam B 2 eos] istos r 4 texens pra 5 iesus om. tu r et] et ad N*M E3 yx pmv 8 serbate B, obseruate HAEXL uero opera Nl MlAEL edd. (uero om. p) eorum] ipsorum CPVF ψ 12 farisaeos B 14 farisaei R. principis D 15 a om. C1 PF1 mattheum CzP 17 niniuetis T AJPL, niniuitis Dt C2F N2 E1 edd. 18 rediit B2 21 loqui om. Bl, add. post ei B2 23 praetermisitJ ipsaetermisit Bl, ipsae intermisit B2 mattheum B 24 disgr. p cum BRTD, et cum cet., edd. illumj eum M )

quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se, et ingressus recubuit. [*]() Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere, quare non baptizatus esset ante prandium. [*]() et ait dominus ad illum: nunc uos Pharisaei quod de foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia dicit qualia Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit.

Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes occidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: [*]() in ipsa die [*]( 6 cf. Lnc. 11, 37-52 17 Matth. 23, 39 19 cf. Matth. 21, 9 24 *Lnc. 13, 31—35 ) [*]( 1 farisaeis Bl et ingressus recubuit om. HEaL ingressus] add. domum CPVF 4» edd. praeter em 2 farisaens et infra farisaei B coepit] quepit Bl, querit B* 3 et om. B 4 illud Bl 8 suscipimus Q commemoraret BRTD, commemorat Q 9 nomineet B 13 probabilins Q 14 ita regaret Bl 15 duo om. B p 16 unum ille g iste alterum r 17 hic om. B, hoc r me] tamen Bx 18 amo B 19 eundem om. M g matheum eundem Q 20 dixerit RTlD et om. X edd. praeter gm 2L eum] ut B monerant Bmouerant AEHJ. inde iret M xχ. r a elm uellit C\'P, uelit F 22 ea proraus ea B 23 dicta om. HEL y 24 lucan CP )

accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, quia Herodes uult te occidere. [*]() et ait illis: ite, dicite uulpi illi: ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor. [*]() uerum tamen oportet me hodie et cras et sequenti ambulare, quia non capit prophetam perire extra Hierusalem. [*]() Hierusalem Hierusalem, quae occidis prophetas et lapidas eos qui mittuntur ad te, quotiens uolui congregare filios tuos quemadmodum au.is nidum suum sub pinnis, et noluisti! [*]() ecce relinquetur uobis domus uestra. dico autem uobis, quia non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini. narrationi quidem huic Lucae non uidetur aduersari, quod turbae dixerunt domino uenienti ad Hierusalem: benedictus qui uenit in nomine domini; secundum quippe Lucae ordinem nondum illuc uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, mystice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque [*]( 15 Matth. 21, 9; 23, 39; Luc. 13, 35 20 Luc. 13, 32 24 ib. 33 ) [*]( 2 herodis ClP 3 illi om. CP eicio] ei Bl, eitio B2 demonio Bl 4 tertia] add. die M HAS ϒϰχψ, edd. praeter m, v consumor Q 6 capit] accepit Bl 7 hierusalem bis om. Bl Q, semel om. HAEILS occid.] cecidis Bl 9 aues ClPFl 10 sam Bl pennis C1!* 2i2 E2 edd. noluissti B, noluistis B (uerc. cant. pal. al.), ούϰ ήελήσατε11 ueatra] add. deserta RtD E2 ϒϰχψedd., v antem] enim p 13 narrationem Cl narratioDi-domini om. Fl 14 uidebitur OIPV domino om. AlElL 15 nenienti BT N2MQ E2 y r ael, -nte cet. 16 ordinem] testimonium x 17 quod] quo CP Q E γ pge 18 abcesserit B1 ueniret] add. et B quod iam B. quoniam HAEILSI, quo E2S*, quo*iam (ras. n) M 20 ueniat] add. in RT 21 tertiae B, tertia die M HAEL Y* P g, tertio r, tertio die aeI 22 mystie Bl, mistice (-cae) CPF figurae Bl ) enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare —, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod est ecclesia. expelluntur enim demonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes, et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis, qua tamquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis intellegendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem et recordando interposuisse, antequam eius narratio dominum perduceret Hierusalem, aut eidem ciuitati iam propinquantem talia respondisse monentibus ut caueret Herodem, qualia Mattheus eum dicit etiam turbis locutum, cum iam peruenisset in Hierusalem adque illa omnia peracta essent quae supra narrata sunt.

LXXVI. Sequitur Mattheus et dicit: [*]() et egressus Iesus de templo ibat. et accesserunt discipuli eius, ut ostenderent ei aedificationes templi. [*]() ipse autem respondens dixit illis: uidetis haec omnia? amen dico [*]( 4 Lnc. 13, 35 24 Matth. 24, 1 et 2 ) [*]( 1 ea die g, hodie R ElL 3 quo ait L, quodam B1, quodamodo B1 6 quod B 8 certio B, tertio (-cio) RT r, tertia die M HAELS ϒϰχωP g, tertio die a e l consumor Q 9 expellentur Q reiectis r 10 saperinatitutionibus ClP, super***stitionibus O, supersti«»tionibus X 12 fine B 16 aliquid aliud RTD raelm disgr. p 22 omnia; add. iam HEL 24 et pr. om. Bl 25 access.] add. ad eum g \' discipulis Bl 26 dificationes Bl 27 diiitj ait AEL T amen amen BRT )

uobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Marcus etiam commemorat hoc eodem paene ordine post £ t aliquantam digressionem ad hoc factam, ut commemoraret de uidua, quae misit duo minuta in gazophylacio, quod cum eo Lucas solus commemorat. nam etiam secundum Marcum, posteaquam illud dominus egit cum Iudaeis, quomodo acciperent Christum filium Dauid, ea narrantur quae dicit de cauendis Pharisaeis et ypocrisi eorum. quem locum Mattheus latissime persecutus est et plura ibi dicta narrauit. adque ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde subiunxit ea quibus Mattheo iterum cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo, quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi. Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam, quae duo minuta in gazophylacium misit. deinde subiungit de templi futura euersione quod Mattheus et Marcus.

Sequitur Mattheus dicens: [*]() sedente autem eo super montem oliueti accesserunt ad eum discipuli [*]( 2 cf. Marc. 12, 41—44; 13, 1 et 2 4 cf. Luc. 21, 1-4 6 cf Marc. 12, 35-37 7 cf. ib. 38-40 14 cf. Luc. 20, 45-47; 21, 1-4; o et 6 19 Matth. 24, 3-5. ) [*]( 1 relinqueretur B 2 distruatur CI P 4 gazofilacio (-tio R) BR Tl, -filacium (-tium P) T3 CPF M HAEL, -philacium (-tium DVN) D V ONQ pgr 5 solue lucas pra 6 iudaicis R 7 ea narr.] enarrsntur BRT H 8 farisaeis B, fariseis R T ypocrisi (-chr. H) RT CPV HAEL g, ypocrisin Bl, ypocritisin B2, hypocrisi cet. 8 quo locum B\', conloquium B1 9 proaecutus N2 E1 r p ael dic ea narrauit Bl, dicta enarr. B2 12 et uberrima om. AlElL uuerrima BJ, miserrima B3 13 aubiungit gr mattheum C1P mattheohereret (om. iterum co-) B iterum om. AlElL coherret C\\ coheret RTD r, cohaeret a e l 14 factura Bl, -rae B5 15 eiset B ypocrisi BzRT CP, ei Bl, hypocr. cet. 17 gazofilacium (-tium RP) BRT PF M AELS, -philac. OQ, -pbilat. D N H 18 factura B1, -rae B2 marcus] add. secreto discipulis dominum interrogantibus quod signum sui aduentus eeset (esse Cl) CPVFpg (ef. infra 252, 2) 19 eo] illo RT 20 olibeti B1 )

secreto dicentes: dic nobis, quando haec erunt et quod signum aduentus tui et consummationis saeculi? [*]() et respondens Iesus dixit eis: uidete, ne quis uos seducat. [*]() multi enim uenient in nomine meo dicentes: ego sum Christus, et multos seducent, et cetera usque ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduersentur.

Quod ergo Mattheus ait: [*]() et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit [*]( 6 Matth. 25, 46 7 cf. Marc. 13, 4—37; cf. Luc. 21, 7—36 20 Matth. 24, 14 23 Marc. 13, 10 ) [*]( 3 nide ElL (clar.) 4 ueniunt B 5 seducant B 6 hii HT H 9 consideramus B C\'P 10 etiam aliqua y edd. praeter g 13 pntantur B 16 a om. CIPFt 17 serbant B 21 in pr. om. B1 22 etiam] et ral 23 commemoret AlLS in] et in E2 y m v (ef. infra 26 et 253,1) 24 praedicare ClPF* Nl euangelium] add. regni HA..EtL g 25 ait] dixit F p 26 et om. ElL ael praedicare C1P1F127 interrogauerunt B HElL g )

primum in omnes gentes oportet praedicari euangelium, significat utique primum \'antequam ueniat consummatio.\'