De Consensu Evangelistarum
Augustine
Augustine. Sancti Aureli Augustini Opera, Sectio III, Pars IV (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 43). Weirich, Franz, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1904.
Quapropter, cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per spiritum sanctum, per quem caritas in cordibus [*]( 1 Ioh. 1, 5 7 cf. Gen. 22, 18; cf. supra 40, 18; 44, 21 9 cf. Esai. 54, 5; cf. supra 54, 5; 17 17 cf. Rom. 1, 25 19 cf. Cypr. test. 2, 1; 9; 10 21 cf. supra 34, 16 22 cf. Rom. 5, 5 ) [*]( 2 etiam] et r 3 didicisset C\'P 4 urgueremns (-mur D) RTD F M, urguerimus P, argueremus HAELU f g 5 sacrilega JB1 6 uertit B et om. Bl et in ciisti nomine.g 8 dixit CPY 9 aliquid RT 10 prophetas] add. suos AELU ϒπ gaelm per quos om. Bl 11 christum om. Bl et misit om. Ol nomen RT 13 et om. HAEL fit pg dñs deus r iarahel] add. deus T ael, add. et r 14 uocabatur Q eius discipulos g discipuli e. a. a. m. d. deuiassent El ϒπ 15 prohiberent F p m 16 daemonibus (dem. Y p) CPV re p 19 quapropter] incipit Eug. exc. prim. quam] quem HEL r r a elm 20 creata] facta Y mente Bl, mentis ClP rationabiles MQ rael (Eug. codd. praeter Tell.) 21 bominum] etiam hominum Y )
Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris eorum per euangelium praedicatur. oportebat enim, ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. proinde qui prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et apostolos post ascensionem suam misit. omnibus autem discipulis suis per hominem, quem adsumpsit, tamquam membris sui corporis caput est. itaque cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequaquam dicendum est, quod ipse non scripserit, quandoquidem membra eius id operata sunt, quod dictante capite cognouerunt. quidquid enim [*]( 5 cf. de ciu. d. 9, 15; 11, 2 7 cf. I Tim. 2, 5; cf. retract. 1, 11, 1; en. in ps. 29, II 1; 90, II 1; 134, 5; serm. 47, 12, 21; 121, 5; 293. 7; confess. 10, 43, 68 ) [*]( 1 redducnntnr BM ab] et ab 7 elm 2 medio N* temporalis BIBTDC2Q, temporale ClPl 3 mediaetas B iusta] iustitia A* (del. vl3) 82 g iusta de] miita et el 4 ne A1E1L contemporans CP 5 mediatur 01 6 et hominem mortalem] om. Hx, add. quid interest H2AE*LU g, quod ipse est E*, quo ipso est (sed eras) r et alt. om. r 8 factus] add. est id p 10 inennarrabile CP1, ioennarrabile. M, in inenarrabile B2 11 rebelabatur Bi, reuellab. CP posteri..s (eras. ta) B 12 aliquando] quandoque RTD 13 reddetur B quo diu per AlElLl, quod nuper L2, quod iam diu per H7A7U g 14 desensionem B\', discensionem PQ HAE1, disceasionem L suam om. VH1 15 ascensionem (a pr. 8. l.) B misit s. l. B, finii Rug, exc. prim. 16 suis C AelL 17 illis AlElL 19 ipse om. CP 20 quidquid] et quicquid g )
Quare usque ad Ioseph generatores Christi commemorantur, cum de illius semine Christus non sit natus, sed de uirgine Maria?
Quomodo sit Christus filius Dauid, cum ex Ioseph filii Dauid concubitu non sit natus.
Quare alios progeneratores Christi Mattheus enumerat, alios Lucas?
Quare quadraginta generationes excepto ipso Christo inueniuntur aput Mattheum, cum quattuordecim triplicet?
Quomodo Matthei ordini congruat ordo Lucae in his quae de conceptu et de infantia uel pueritia Christi alius praetermittit, alius commemorat. [*](Quaestiones sitte capitula libri secundi, tertii, quarti uno contextu scripta exhibent BBT ON H r, ante librum primum H r, ante librum leatndum BBT ON, indiees quaestionum singulorum librorum ante suum quemque librum D CPFV MQ p a, indicem quaestionum om. AELSU r gel, in fine libri quarti add. m, lemmata singula in initiis singulorum capitum ponit m, ibidem integra fere ex indice repetunt r a, decurtata repetit p, breuiter dicta exhibent el 1] numeros add. B2Q2 4 Quarenon sit] fol. 29|| Questiones libri primi de concordia | eaangelistarum qualiter sibi concordent I duas lineas rubro colore pictas errore suppleuit B generatoris CP, generatio V, generationes M χΨω p a commerooratur CPV. commemorentur m 5 christus om. H 6 sed] red Bl 8 fili B1R1T, filio H concubitum H 9 progenitores T ylio pa- 11 quadragenta C, XL MQ 12 cum] eum B quattuordicem C, XIIII MQ 13 triplicem B 14 ordinis Q congruatur CPl (r fin. tras. P) 15 hiis lID qua Q concepto (con 8. l. add. C) CP,. ceptu H de ante infantia om. r 16 praetermittat H )
De ordine praedicationis Iohannis baptistae inter omnes quattuor.
De duobus Herodibus.
Quomodo Mattheus dicat timuisse Ioseph ire cum infante Christo in Hierusalem propter Archelaum et non timuisse ire in Galilaeam, ubi erat tetrarcha Herodes frater eius.
Quomodo dicat Mattheus ideo isse in Galilaeam Ioseph cum infante Christo, quia timuit Archelaum pro suo patre regnantem in Hierusalem, cum Lucas dicat ideo isse in Galilaeam, quia ibi erat Nazareth ciuitas eorum.
Quomodo Lucas dicit: ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae cum illo puero, cum dicat Mattheus quod metu Archelai timuerint illuc ire ab Aegypto redeuntes?
Quomodo potuerint conpletis diebus purgationis matris Christi, sicut Lucas dicit, ascendere cum illo in templum ad peragenda sollemnia, si secundum Mattheum iam Herodi per magos notum erat eum natum, pro quo, cum eum quaereret, tot occidit infantes.
De uerbis Iohannis inter omnes quattuor.
De baptizato Iesu. [*]( 13 Luc. 2, 41 )[*]( 3 herodibua] ordinibus Q 4 dicat matheas p 5 archelaa CP 6 galilearaulier at Bl (1 ult. in b mut. JB1) thetrarcha CP 7 herodis CPF, om. H χω 10 patrem B regnante CP 11 ibi] illic ro 12 nazaret B 13 dicat χΨ p 14 in die sollemnem CP 16 timnerant FQ χψω p, metuerent CPV 17 ab ex egipto H 19 mane matri. p xps B, eius xpi H 20 pergenda JRlPl 22 eum quaerere B, (om. eum) quereret Q tot] et H 23 occidi F 25 Quod iesus ueniebat a galilea in iordanem ad iohannem ut baptizaretur ab eo. cap. XIII r a )
De uerbis uocis, quae facta est de caelo super baptizato.
Quomodo secundum Iohannem euangelistam dicat Iohannes baptista: ego non noueram eum, cum secundum alios inueniatur quod iam nouerat eum.
De temtato Iesu.
De uocatione discipulorum piscantium.
De tempore secessionis eius in Galilaeam.
De illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum habuit in monte.
Quomodo dicat Mattheus centurionem ad eum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat quod amicos ad eum miserit.
De socru Petri, quo ordine narratum sit.
De ordine rerum, quas post hoc narrant, utrum nihil inter se dissentiant Mattheus, Marcus et Lucas.
De illo qui ait domino: sequar te quocumque ieris, et aliis quae iuxta sunt, quo ordine narrentur a Mattheo et Luca.
De transfretatione eius, ubi dormiuit in nauicula, et de expulsis demonibus, quos permisit in porcos, [*]( 4 *Ioh. 1, 33 18 Matth. 8, 19: Luc. 9, 57 ) [*]( 1 quae facta est] factae m (p in tnitio capttis) baptizato B CPV, cbriatum baptixatum r a3 baptizatum cet. 3 quomodo] quod Y 4 iohannis CP non noueram] οὺϰ η̄δειν, nesciebam v 5 eum] esse B 6 temptatione H 7 discipulorum] apoatolorum m 8 eius om. CPV gallikam C 9 quem] quae B, quam R1 10 in montem BBH 11 qaomodo] cf. Eugippii Exc. p. 657, 9 centorioni (-ne C1) ClF, tf. Evg. cod. Sangerm., centurione P 12 dicit Q 13 ad eum amicos BTY amicus CP miserat V p miserit ad eum H 14 socro CPF narrasset F 15 posthac B, post haec H w 16 nihil] nil CP m, om. V inter ee] interesse B dissensentiam (sen pr. del.) B, desentiant H et OM. V 18 domine F p sequar te] riequeri B 19 a)iifi] ait P 20 a om. B lucam CP 21 de transfretationem H 22 demonibus (d§m- a) BRT N3 ra, daemoniis (dem.) cet. ) [*]( X XXXIII Aug. Sect. III pari 4. ) [*]( 5 )
De paralytico, cui dixit: dimittuntur tibi peccata, et: tolle grabatum tuum, maxime, utrum locus, ubi hoc factum est, conueniat inter Mattheum et Marcum, quia Mattheus dicit in ciuitate sua, Marcus autem Capharnaum.
De uocatione quoque Matthei, utrum Marco et Lucae, qui dicunt Leuin Alphei, idem Mattheus congruat.
De conuiuio, ubi obiectum est ei, quod cum peccatoribus manducaret et quod non ieiunarent discipuli eius, quod uidetur alius alios dicere, a quibus obiectum sit, et de uerbis eorum responsisque domini, utrum Mattheus, Marcus et Lucas congruant.
De filia archisynagogi resuscitate et muliere, quae tetigit fimbriam uestimenti eius, utrum ordo, quo dicta sunt, nihil cuiquam eorum aduersetur, a quibus dicta sunt, et maxime de uerbis ipsius archisynagogi, quibus rogauit dominum.
De duobus caecis et muto demonio, quae solus Mattheus dicit. [*]( 3 *Matth. 9, 2; Marc. 2, 5; 9; 11 ) [*]( 1 quomodo] numerum XXV capitis praemitt. B- ea om. r geata] add. sunt H sunt] sententia F 3 XXVI et ita deinceps titulorum numeros uno maiores posuit B2 paralitico B ONQ H p demittun- \' tur C, remittuntur v Matth. 9, 2 4 peccata] add. tua V pra et om. r (I, om. ab initio lineae B grabattum T CPF Q, gra«batum (ras. b) O 5 locum B, loco TB 7 autem om. H, autem in FN raelm capharnau CP, capharnaum (p in ras.) B, cafarnaum N 9 leui in N, leuiti iu, leui V χψ pra alfei BCPF, alpei 0 10 congruit Y 11 ei] et Migne 13 alios alio V, alios alios H 14 responsis qui CP, responsionisque MQ yia 15 et marcus luce (-ce) r a 17 archisynagogis (-sygogis C) CP, archisinagogi BT O. H 18 fimbria CP utrum om. Q ordo] illo ordine H quod BN 20 ipsiua om. CPV p m ipsius archisinagogus B 22 demonio om. r, demonioso Y )
Ubi turbarum misertus misit discipulos suos dans eis potestatem sanitatum praestandarum et eis multa mandauit ordinans, quemadmodum uiuerent, ubi quaerendum est quomodo Mattheus Marco et et Lucae congruat maxime de uirga, quam secundum Mattheum dicit non ferendam, secundum Marcum autem solam ferendam, et de habitu calciamentorum adque uestium.
Ubi Iohannes baptista misit ad Iesum de carcere discipulos, quod Mattheus et Lucas dicunt.
Ubi exprobrauit ciuitatibus quod non egerint paenitentiam quod et Lucas dicit, ubi quaerendum est quemadmodum illi Mattheus ipso ordine congruat.
Ubi uocat ad tollendum iugum et sarcinam suam, quemadmodum Mattheus a Luca non discrepet in narrandi ordine.
Ubi discipuli spicas uellentes manducauerunt, quemadmodum inter se congruant Mattheus, Marcus et Lucas in narrandi ordine.
De illo qui manum aridam cum haberet sabbato curatus est, quemadmodum narratio Matthei concordet cum Marco et Luca uel rerum ordine uel domini et Iudaeorum uerbis. [*]( 2 potestates CPV Banitantiura B 3 quemad modum B, add. in marg. XXXII B2 et ita deinceps numeros duobus maiores 4 quarendum B1 quemadmodum Ml marS C, marcus PH 5 lucas H qaa CP, quę V 6 dicitur V ferenda CPY, ferendum Q 7 autem marcum BRT sola ferenda CPV (sola om. F). solum ferendam B calceam. m 8 uestitu p 9 baptista om. if1 iesum] dominum m 10 discipulos BRT, add. suos cet. quid R pm 11 exprobauit CP p, exprobrauerint B, exprobrauerit R, erprobrat H egerent CPF, agerent p a 1:& quo MQ est] et Q 13 quemadmodum] in mg. praefnitt. XXXV B2 et ita numeros sequentes tribus maiores B1 14 uocauit x r a sacrinam B 15 quomodo V ad luca B 16 narrando BN1 ordinem B 17 spicas discipuli F p 19 et om. Y narrando BNl 20 manu arida CP manuum M habiret C et sabbato CPF ) [*]( h* )
Considerandum utrum ab isto cuius arida manus sanata est. ita digrediantur hi tres euangelistae, ut ia nullo sibi aduersentur ipso ■arrationis ordine.
De muto et et eaeco), qui demonium habebat. quomodo Mattheus Lucasque consentiant.
Ubi ei dictum est quod in Bdzebul eicit demonia. quidquid ex ipsa occasione locutus est de blasphemia aduersus spiritum sanctum, et de duabus arboribus, utrum in nullo Mattheus a duobus aliis, maxime a Luca, dissentiat.
Quod respondit petentibus signum de Iona propheta et de Nineuitis et de regina Austri et de spiritu inmundo, qui cum exierit ab homine redit et inuenit domum mundatam. quemadmodum Mattheus Lucae congruat
Ubi ei nuntiata est mater et fratres eius, utrum a Marco et Luca ordo ipse non discrepet.
Quod ex nauicula turbis locutus est de illo cuius in seminando aliud cecidit in uia et cetera et de illo cui superseminata sunt zizania et de grano sinapis et de fermento, et quod in domo locutus [*]( ,1 XXXVI om. CP, itaque numeros deinceps uno ntinores exhtbent cai a aridam PF 2 digrediantur Q hi om. T1, hii BFH euangeliste tres r 4 XXXVI CP, XL B2 habibat C 5 conaentiunt F, consentiat M1 6 ei s. I. add. B, om. TQ belzebnl BC, belzebob TPONH, behelzebnd F, behelaebub Q, beelzebu M eiciet B, eiceret V 7 quicquid T CPVF r a loquutus sit H 8 duobus CP 9 in nullo om. H 10 (om. a) luca M p 11 quid CP pedentibus CP propheta om. V 12 (om. de) niniuitis p ninenitips B, nininitis VF NQ edd., nineuėtis M 13 spirituum B, spiritui CP sredit B, re.dit (eras. d) R 14 quemadmodum] quomodo m 15 locae B congruet C, concrepet V 16 XXXVIIII Ubi enim ei (enim exp.) C ei om. Q eius om. H utrum marci et luc,: ordo non V 17 ipse ordo p 18 ex] de a loquutus sit H cuius] qui B, cnius semen r a 19 in uiam NQ 20 clli] cuius CP et om. V 21 de om. V )
Quod uenit in patriam suam et mirabantur doctrinam, cum genus eius contemnerent, quomodo consentiat Marco et Lucae Mattheus, maxime utrum narrandi ordo nihil alteri aduersetur.
Quemadmodum inter se conueniant Mattheus, Marcus et Lucas de uerbis Herodis, cum audisset de mirabilibus domini, uel de ipso narrationis ordine.
De Iohanne incluso uel etiam occiso, quo ordine ab his tribus narretur.
Ad miraculum de quinque panibus quo ordine ab omnibus et quemadmodum uentum sit.
In ipso de quinque panibus miraculo quemadmodum inter se omnes quattuor conueniant.
Quod ambulauit super aquas, quomodo qui hoc dixerunt inter se conueniant et quomodo ab illo loco digrediantur, ubi turbas de quinque panibus pauit.
Quomodo Mattheus et Marcus Iohanni non aduersentur in eo, quod ab eis tribus narratur, quid postea quam transfretarunt factum sit. [*]( 1 est] add. et B thensauro B, tesauro T, thes. cet. margareta H 2 sagenam B, aagina CPFH missae H mari p a 3 (om. de) tlieaaaro B, add. suo H 4 lucaue B matheus B 5 ipso H dixeront om. R 6 mirabatur Q 8 consentiant B matth. om. Q 9 ordineihil ne. 1 corr. in scrib. C, ording nihil P 11 et om. V 13 XLVII B1 de] ideo N ordine] modo H 15 XLVJ numerum Oil. CP 16 omnibus] hominib. B, add. uel a duobus r 17 XLVIJ numerum om. CP 18 IIII T 19 XLVII} L B2, XLIIII CP, et ita numeri deinceps tribus minores exhibentur in CP ambolauit C, ambulauerit H haec BT 20 dixerunt. om. R se] add. omnes IIII RT, omn. quattuor r a conueniunt B 21 degrediantur C, digrediuntur Q abi B 22 et om. V iohanne C, iohannes Rl V 23 quid ] quod RT r a 24 quam om. H transfretauerunt V, transfretauit H )
De muliere Cananaea, quae dixit: et canes edunt de micis cadentibus de mensa dominorum suorum, quomodo inter se Mattheus Lucasque consentiant.
Cum de septem panibus pauit turbas, utrum inter se Mattheus Marcusque conueniant.
Quod dicit Mattheus inde eum uenisse in fines Magedan, quomodo congruat Marco, et in eo quod petentibus signum respondit iterum de Iona.
De fermento Pharisaeorum, quomodo cum Marco conueniat uel re uel ordine.
Cum interrogauit discipulos quem illum dicerent homines, utrum nihil inter se repugnent Mattheus Marcus et Lucas rebus aut ordine.
Ubi pronuntiauit discipulis passionem suam, quae sit inter Mattheum, Marcum et Lucam conuenientia.
Ubi subiungunt idem tres quomodo praeceperit dominus, ut post eum qui uoluerit ueniat, quam secum concordent.
Quod se dominus tribus discipulis in monte ostendit cum Moyse et Helia, quomodo inter se congruant tres isti ordine et rebus et maxime propter, [*](1 *Matth. 15, 27 ) [*](1 cananea BT F N, chananea B CP 0 H dixit om. H et om. r aedunt CP 2 cadentibaaj quae cadunt v (τω̄ν πιπτόνων 5 L] XLVII CP, LIII B2 pabit B 6 marcus B 7 LIJ nwmerus deest in CP, LIIII B2 quo B eum uen.] cum uenisse B, conuenisse R finis Q, partes V 8 magedon H, macedon p 10 LIIJ XLVIII CP et sic deinceps nUfn. minores, LV B2 fariseorum B cumj quam BI. maths cum V 11 conueniat] matheus add. χψ a, conueniant matheus et lucas r rebus M uel alt.] uel et (et s. l.) B2 12 dum a 13 repugnant H mattheas et T 14 et om. V 15 pronnntiauit BBT CP H, praenunt. cet. suum Bl 17 iidem ram praeciperit Q 18 quam] om. p, quomodo r a 19 se CP concordant CP 20 LVIIII B\\ sequentes numeri desunt in B montem RT F 21 cum mojsen et heliam B moysi N, mose 0, mose Q, moysen H elia N 22 III T )
Ubi de aduentu Heliae locutus est eis, quae sit conuenientia inter Mattheum et Marcum.
De. illo qui ei obtulit filium suum, quem discipuli sanare non potuerunt, quemadmodum tres isti consentiant etiam ordine narrationis.
Ubi de passione sua cum eis dixisset contristati sunt, quod tres ipsi eodem ordine commemorant.
Ubi de ore piscis soluit tributum, quod Mattheus solus dicit.
De puero paruulo, quem proposuit imitandum, de scandalis mundi, de membris corporis scandalizantibus, de angelis paruulorum, qui uident faciem patris, de una oue ex ouibus centum, de fratre corripiendo in secreto, de soluendis ligandisque peccatis, de concordia duorum et congregatione trium, de dimittendis peccatis usque septuagiens septiens, de seruo, cui dimissum est multum debitum et ipse paruum non dimisit conseruo, Mattheus quemadmodum ceteris non repugnat.
Quando interrogatus est utrum liceat dimittere uxorem, quemadmodum inter se consentiant [*](1 quia marcus dicit F OMQ H 2 quod mattheus et lucas F OQ H octo] add. dies r 5 ei] om. CPV, illi BRT optulit B p discipull] add. eius p 6 potuerant m isti tres p 7 consentiunt B, conueniant TR etiam] et p 9 ipsi] isti H eodem ordine] ecclesie ordines r 10 quod] add. etiam r a 12 LXIj LVII CP paruolo C, om. r de iscandalis B de scandalis-repugnat om. r 14 qui] quid B 15 uno N obe B centum] add. et V de fratre] praemittunt numerum cap. LVIII CP 17 congregationem CP 18 diJ. mitendis C usque ad UT Beptuagiens B CP ONt, septuagesies p, septuagies cet. 19 septiens B ONl, septies cet. demissum C deuitum B 20 demisit C quemadmodum matheus R TV mattheum (math. C) CP 22 LXII] LVIIII CP (et sic deinceps num. tribus minores) licet B demittere C 23 uxore CP consentiant (a supra u) B, consentiat Rl )
De paruulis quibus manus inposuit, de diuite, cui dixit: uende omnia tua, de uinea, quo conducti sunt operarii per horas diuersas, quemadmodum Mattheus duobus aliis non repugnet.
Ubi secreto duodecim discipulis de passione sua praedixit et mater filiorum Zebedaei cum filiis suis petit, ut unus eorum ad dexteram eius, alter ad sinistram sederet, quomodo non repugnet Mattheus aliis duobus.
De caecis Hiericho inluminatis quemadmodum non aduersetur Mattheus uel Marco uel Lucae.
De asina et pullo, quomodo Mattheus ceteris congruat, qui solum pullum commemorant.
De expulsis de templo uendentibus et ementibus, quemadmodum tres isti non repugnent Iohanni, qui hoc idem longe alibi dicit.
De arefacta arbore ficulnea et quae iuxta narrata sunt, quemadmodum non repugnet Mattheus ceteris. maxime Marco, de ordine narrationis.
Cum dominum interrogauerunt Iudaei, in qua [*]( 5 *Matth. 19, 21; Luc. 18, 22; Marc. 10, 21 )[*]( 1 interrogan j tib. B 4 paruolis CP 5 uemde B omnia tua] omnia que habes p, quae habes v (MattA. 19, 21 cou ta δπάρχοντα de] et de ra quo] in qua pra 6 operari B oras B 7 repugnat Hp 8 duodicim C, XII Q discipulis] discipulos H, add. snis V 9 lebedei C, zebeddei M 10 petet R, petiit edd. eius om. H alter] et CPY, et alter B 11 sedere Q repugnat H 18 cecis C inliminatis B non om. B ab initio lineae 14 aduersentur matheo vel marcue vel lucas r matha marco et luce V 15 asina et] asinae (-ne) CPVF m pullo] add. quem dixit matheua r 16 commemorat CPV 17 de templo BTR, templo CPV m, e templo F ONMQ H Xco pra 18 iohannem CP 19 om. idem p 20 LV P fioulnae B 21 quemadmodum] quomodo m 22 maxime BRT, et maxime cet. )
De duobus, quibus imperauit pater, ut irent in uineam, et de uinea, quae locata est aliis agricolis, quomodo non aduersetur Mattheus illis duobus, cum quibus eundem ordinem tenet, et maxime in hac parabola, quam omnes tres dicunt de uinea locata, propter responsionem eorum quibus dicebatur, ubi aliquantum uidetur uariare.
De nuptiis filii regis, ad quas turbae inuitatae sunt, quem Mattheus ordinem tenuerit propter Lucam, qui tale quiddam alibi dixit.
De nummo Caesari reddendo, cuius habebat imaginem, et de muliere, quae septem fratribus nupserat, quemadmodum tres isti concordent.
De illo, cui commendata sunt duo praecepta dilectionis dei et proximi, qui ordo sit narrantium Matthei et Marci, 118 a Luca discrepare uideantur, qui tale aliquid alibi dicit.
Quod Iudaei interrogantur de Christo, cuius eis filius uideatur, utrum non repugnet Mattheus aliis duobus, quia secundum istum dicitur: quid uobis uidetur de Christo? cuius est filius? cui [*]( 22 °. Matth. 22, 42. ) [*]( 1 inter se om. H 3 duobus] add. filiis V r a imperauerit m 4 locuta Bl, loquuta H 5 illis] aliis r a 6 eondem C, eodem P, om. H tenit CP 7 hanc CPV parabolam Y 9 uide.ntur 0, nidentur VN M2Q pra aliquantulum F uariari ra 11 ordine CP tenuit p 12 qai tale quiddam] quidam CPF, qui simile quod- fom p dixit BT CPVH p, dicit cet. 13 LXXIIJ LXVilll CP taesaris RT habeat CPF ON p 15 concordant Y H 16 LXVIIIII (Ill add.) C, LXX P 17 delectionis C 18 matth.] et praemitt. CP ad luca B uideantur discrepare p 19 qui tale aliquid alibi dicit BRT ONMQ ra, qui t. quiddam a. d. V, qui t. alibi dicit H p, om. cet. 20 LXXI CP eis om. Q p filius eis RT 2*2 dicetur C, dixerunt r a 23 filius est 0 v cui] qui RT V)
De Pharisaeis sedentibus super cathedram Moysi et dicentibus quae non faciunt ceterisque in eosdem Pharisaeos a domino dictis, utrum sermo Matthei congruat aliis duobus et maxime Lucae, qui non hoc ordine, sed alibi similem commemorat.
Cum praenuntiauit templi euersionem, quomodo aliis duobus narrandi ordine congruat.
De sermone, quem habuit in monte Oliueti, quaerentibus discipulis: quando erit consummatio? quemadmodum tres isti inter se congruant-
Quod commemorant Mattheus et Marcus ante biduum futurae paschae et postea dicunt quod in Bethania fuit, quomodo non repugnet Iohanni, qui cum ipsis narrat hoc idem quod factum est in Bethania et dicit: ante sex dies paschae.
De cena in Bethania, ubi mulier ungento pretioso dominum perfudit, quomodo inter se congruant Mattheus, Marcus et Iohannes et quomodo Lucae non aduersentur tale aliquid alio tempore commemoranti.
Ubi mittit discipulos, ut praeparent ei manducare [*]( 1 Marc. 12, 35; Luc. 20, 41 18 loh. 12, 1 )[*]( 2 esse filium V p 4 phariseis B supra p catedram B, cathetram C mosi Q 8 hoc] in hoc B similem] simile YH r R 9 praenuntiaret H quomodo] add. mattheus a 11 sermonem quam F montem F oliuitae C, oliuete P, olibeti R1 13 congraat B Q 14 quomodo H commemorat Q 15 uiduum B futura F, futuri V xt0 pra, futurum H post V dicunt] add. et B 16 repugnent H 15 bethanea C, baethaniae (et om.) B pascae Bl 19 caena BFK bethanea C, in bethania facta r a unguento RT ON M 20 congruat Q 21 math ct RT (et om.) iohannes H iohannis CP 22 commemorant Q 24 LXXVII CP di ciputos] add. suos RB )
De cena domini et de expresso traditore eius, quemadmodum inter se quattuor conueniant.
De praedicta negatione Petri, quemadmodum ostendantur nihil inter se repugnare.
De his quae dicta sunt a domino, donec exiret de domo, ubi cenauerant, quemadmodum nihil discrepare monstrentur.
De his quae gesta sunt in illo praedio uel horto, quo ex illa domo post cenam uenerunt, quomodo trium, id est Matthei, Marci et Lucae, consonantia demonstretur, quoniam Iohannes de hoc tacet.
De his quae in eius adprehensione facta et dicta [*]( 1 matthaeus (matheus r) marcas et lucae congruere videantur (videntur r)ra 2 FINIUNT QUESTIONES LIBRI SECUNDI INCIPIT LIBRI TERTII B, EXPL QUAESTIONES LIBRI SECUNDI; INC LB III. R, EXPt QUAESTIONES LIBRI SECUNDI (sequitur linea uacua) T, EXPL QUESTIONES LIB. SCDI. INCIPIT LIB SCDS. D, EXPL CA- PITL CP, Bubser. om. F, Explici\' unt capta anrelij augustini I epi de consensu euangelistarum : Liberscds incipit V, FINIUNT QUAESTIONES SIUE CAPITULA LIBRI SECUNDI INCIPIT LIBER TERTIUS 01V, FINIUNT QUESTIONES (s. I. add. m. 2: siue capitula libri primi) LIBRI SECUNDI ; INCIP LIBER SECUNDUS M, FINIT CAPITU- LARE QUAESTIONUM , LIBKR\' SECUNDUS t : INCIPIT LIBRI TER- TII H 3 INCIPIT LIBER TERTIUS PRAECEDENTIBUS CAPI- TULIS QUAESTIONUM CPV. INCIPIVNT CAPITULA i LIB TERT I F, INCIPIT CAPITULA LIBRI TERTII! ∗∗∗∗∗∗∗IN∗∗NOMINE IHU XPI M, INCIPIVNT CAjPITVLA LIBRI III. IN NOMI! NE IHV XPI Q 4 nu- meri desunt in B Q expraesso BBC eius om. R r 5 IIII T 8 exirit C, exierit V 9 cenauerunt B, cenauerat Q p descrepare B 10 monstrantur H 11 runt Bt orto BNH p 14 de hoc taeetl facta et dicta B1 (quon. ioh. f. et d. del, m. 2) 15 adpraehensione BRT CPF O, -nem H )
De his quae gesta sunt, cum duceretur dominus ad domum principis sacerdotum, et quae in ipsa domo, cum nocte perductus esset, et maxime de Petri negatione, quemadmodum inter se omnes congruant.
De his quae mane gesta sunt, priusquam Pilato traderetur, quomodo euangelistae inter se non discrepent, et de testimonio Hieremiae, quod Mattheus propter domini pretium interposuit, cum hoc in eiusdem prophetae scriptura non inueniatur.
De his quae aput Pilatum gesta sunt, quomodo inter se nihil dissentiant.
De inlusione, qua inlusus est a cohorte Pilati, quomodo non dissonent tres qui hoc dicunt, Mattheus, Marcus, Iohannes.
Quomodo non repugnet, quod Mattheus, Marcus et Lucas angariatum dicunt, qui portaret eius crucem, cum Iohannes dicat, quod eam Iesus ipse portauerit.
De potu, quem dederunt ei, priusquam commemorata esset eius crucifixio, quomodo conueniat inter Mattheum et Marcum.
De diuisione uestimentorum eius, quemadmodum inter se omnes consentiant.
De hora dominicae passionis, quemadmodum non inter se dissentiant Marcus et Iohannes propter tertiam et sextam. [*]( 1 eos om. m 3 qui ClP 4 quem CP ipso H 5 esse Cl 6 conueniant p 7 mane Qm. RT 9 hierimi§ C 10 dominus B praetium (praec- C) BR CP 11 inueneatur C, inuenitur H 12 geetae F quo.modo P, commodo R 13 desentiant N 14 a* cohorte (d ros.) N \'15 matth. marc. ioh. om. H 16 marcus et M ratn, et marcus et ioh. Q 17 et marcus et luc. Q 18 angarizatam H, anguariatum p 19 ipse om. OlH 20 ei om. Q 23 quemadmodum] quomodo m 24 consentiant] conueniant m 25 ora BR inter se non V r a )
De duobus latronibus cum illo crucifixis, quomodo omnes concordent.
De his qui domino insultauerunt, quomodo inter se consonent Mattheus, Marcus et Lucas.
De latronum insultatione, quomodo non repugnent Mattheus et Marcus Lucae, qui dixit unum eorum insultasse, alium credidisse.
De potu aceti, quomodo inter se omnes consentiant.
De uocibus domini. quas continuo moriturus emisit, quomodo non repugnent Mattheus et Marcus Lucae et ipsi tres Iohanni.
De scissione ueli, quomodo non dissentiant Mattheus et Marcus a Luca, quo ordine factum sit.
De admiratione centurionis et eorum qui cum illo erant, quomodo inter se consentiant Mattheus, Marcus et Lucas.
De mulieribus, quae ibi stabant, quomodo Mattheus, Marcus et Lucas, qui dixerunt eas longe stetisse, non repugnent lohanni, qui nominauit unam earum iuxta crucem stetisse.
De Ioseph, qui corpus domini petiuit a Pilato, quomodo omnes consentiant et quomodo a se ipso Iohannes non dissentiat.
De sepultura eius, quomodo tres a Iohanne non dissentiant.
De his quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, quemadmodum omnes non inter se dissentiant. [*]( 2 concordant p 3 insaltaaerant 01 se om. C1 6 dicit p 7 redidisge B* 8 postu B, pnto Cl 11 III T 12 ueli] uel G non del. B1 sentiant B\\ dissentiat H 13 et om. CP 16 et om. T 17 qui P 18 longe] a longe m, (ano om.) μαϰρόϑεν cod. Alex. al. Matth. 27, 65; Lttc. 23, 49 19 repugnat H 20 stetisse iuxta cnicem r 21 petiit m petiuit corp. dom. F p 22 omnes consentiant et quomodo om. p iohannis CPF 23 dissentiant CF 24 a ioh.] iohanni p 26 XlLlllI om. F dfie C 27 non om. B inter se non p )
XXV. In eo quod se postea discipulis manifestauit, quomodo sibi omnes euangelistae non aduersentur conlatis testimoniis et de apostolo Paulo et de actibus apostolorum.
In euangelio Marci exceptis his, quae cum Mattheo dixit, quomodo nulla repugnantia demonstretur ab initio usque ad illud, ubi ait: et ingrediuntur Caphar naum et statim sabbatis docebat eos, quod cum Luca dicit.
De homine, a quo spiritus inmundus eiectus est conuexans e u m, quomodo Lucae, qui hoc cum eo dixit, non repugnet.
De nomine Petri quomodo etiam adque etiam [*]( . 9 vMarc. 1, 21 11 *Marc. 1, 26 )[*]( 1 XXV] XXIIII F 2 aduersantur p 3 (de om.) apostolo CP apostulo et apostulorum H 4 FINIUNT QUAESTIONES LIBRI III. I INCIPIT LIBRI QUARTI B, FINIUNT QUAESTIONES LIBRI TERTII INCIPIUNT LIBRI QUARTI R, FINIUNT QUAESTIONES LIBRI TERTII I (sequitur linea uacua) ! T, subscr. om. CPF, Ex pliciunt capla. Incipit liber tercius de consensu eOglistar. V, FINI- UNT QUAESTIONES SIUE CAPITULA LIBRI TER , INCIPIUNT LIBRI QUARTI 0, FINIUNT QUESTIONES SIUE CAPITULA LIIi III- INCIPIUNT LIBRI -IIII- N, QUAESTIONES SIUE CAPITULA. LIBRI II- FI! NIUNT- INCIP LIBER. TERTIUS. M, EXPLIC. | QVE- STIONES SIVE CAPITVLA LIBRI TERTII FINIVNT ; INCIPIT LIti III Q, FINIT CAPITULARE QUAE: STIONUM LIBRI TERTII INCI- PIT LIBRI QUARTI _H 5 INCIP IIII- PRAECEDENTIB. -KAP QUES C, INCIPIT LIB Iin- PRAECEDENTIBUS. CAP. QUESTIOK:, P, Incipiunt capii libri quarti V, capitulationem om. F, 6 1] prima B, numeri desunt in B quae] qui CP 7 monstraretur H 8 aitj . dicit V et om. XW capharnau P, cafarnaum RT 9 ietatim B sabbatia] add. ingressus synagogam o decebat B 10 cum lucam CP, cum in luca H 11 conuexans] discerpens uel sicut aliqui codices habent conuexans eum infra 4, 2 )
Quod dixit: quanto magis eis praecipiebat ut tacerent, tanto magis plus dicebant, quomodo non repugnet praescientiae ipsius; quae in euangelio commendatur.
De quo suggessit Iohannes quod in nomine eius eiceret demonia non sociatus discipulis et dixit: nolite prohibere, qui enim contra uos non est, pro uobis est, quomodo non repugnet illi sententiae, ubi ait: qui non est mecum, aduersus me est.
Quod in occasione huius qui in nomine Christi eiciebat demonia, quamuis cum discipulis non sequeretur, Marcus amplius quam Lucas dominum dixisse narrauit, quomodo ostendatur ad hoc ipsum pertinere quod illum in nomine suo uirtutem facientem uetuit prohiberi.
Hinc usque ad cenam domini unde omnia omnium considerari coeperunt nullam de Marco quaestionem esse tractatam.
De Lucae euangelio quomodo principium eius congruat principio libri actuum apostolorum. [*]( B ♦Marc. 7, 36 8 *Marc. 9, 38 (39) 10 *ib. 39 (40) 11 *Matth. 12, 30; *Luc. 11, 23 ) [*](1 iohanne CP dixit om. B, dicit r a 2 accipit C, accepit PV m 3 praecipuaeputata; cerent B 4 plus] illi r 5 non om. C praesentiae (pres- N) RT N, praescientia et Q 7 de eo quod sugg. ra, de quos aggesait Bl, d. quo adgecit B2 eicerent (eiec- B) Bt CP 8 et om. H noli CP nolite prohibere] add. eos CP p m (colb.), add. eum V v (μὴ ϰωλύετε cod. Cantabrig., uerc. ueron. uind. ut Luc. 9, 50) 9 contra u. n. c.] non est aduersum uos v prouos H 10 sententia P ub B1 11 adueraum T ON MQ H r a, contra r v 12 in casio JB1, (in del.) hoccasio B2, (in om.) occasione R r a eieciebat B 13 cum om. Q 14 amplius om. CP 15 ostendebatur B pertenire C 16 uirtutes r a prohibere CP Y 17 caeuam RN 18 considerare H coeperat CP nulla CP 21 liberi CP apoatulorum H )
Quomodo ostendatur quod de piscibus captis Lucas commemorauit non pertinere ad illud quod uidetur simile Iohannes narrasse post domini resurrectionem adque inde iam usque ad cenam domini, unde omnium omnia usque in finem considerata sunt, nullam etiam ex euangelio Lucae tractatam esse quaestionem.
De Iohanne euangelista, quid a tribus ceteris distet. [*]( 2 commemorabit B, commemorat V 3 iohannis CP 4 caenam.BRC (a sec. 8. u B) 5 fine B nulla B 6 tractatum C quaeatione C 7 ceteris tribus CPV pm destet C EXPL. DO GRATIAS CONTULI I INCIPIT LIBER SECUNDUS I DE CONCORDIA EUANGELIORU B, EXPL QUAESTIONES LIBRI (BRI 8. lin.) QUAR- TI j INC LIBER SECUNDUS DE COCORDIA (CO 8. l.) I EUANGELI- ORUM DEO GRATIAS. R, EXPL QUAESTIONES LIBRI QUAR- TI j INCIPIT LIBER SECUNDVS DE \'CONCOR I DIA EUANGELI- ORUM T, FINIUNT QUAESTIONES SIUE CAPITULA I LIBRI QUART I I INCIPIT AURELI AUGUSTINI EPISCOPI CATHOLICI DE CON I CORDIA EUANGELISTARUM LIBER SECUNDUS DO GRATIAS O, FINIUNT QUESTIONES SIUE CAPI I TULA LIB IIII | INCIPIT AVRELI A i GUS TINI EPI CATHO I LICI DE CONCORDIA I EUAN- GELISTARUM LIB 11 DO GRATIAS [| N, subscr. om. CPY MQ, EX- PLICIT CAPITULARE j QUAESTIONUM LIBRI QUARTI H )
Quoniam sermone non breui et admodum necessario, quem libro uno conplexi sumus, refutauimus eorum uanitatem qui discipulos Christi euangelium conscribentes ideo contemnendos putant, quia ipsius Christi, quem licet non ut deum, tamen ut hominem sapientia longe prae ceteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis, et eum talia scripsisse uideri uolunt, qualia peruersi diligunt, non qualibus lectis et creditis a peruersitate corrigi possunt, nunc iam uideamus ea quae quattuor euangelistae de Christo scripserunt quemadmodum sibi adque inter se congruant, ne quid ei hoc in fide christiana offendiculi patiantur qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis euangelicis libris inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitrantur. [*]( 2 brebi 2?1 3 i*libro (eras. 1) BIt in libro B* re*futauimus (eras. s) B 4 conscribente* (eras. r) JB1, conscribentis C\'P 5 putant C\'1 ipius. B 6 exelentem B1, excellente (uirg. eras.) C, excellente P 7 scripta. T, scripta (a in rcu.) N scriptura profertur HAELU 8 euntalia Bx uidere CSP 9 peruesitate B possunt|| finit fol. 31, desunt folia membran. 32-39 inde a verbis nunc iam usque ad (cap. o, n. 17) concipies in utero, quorum in locum substituta sunt folia octo chartacea uacua in B possint V r 10 iam om. x g quae] add. inter se congruant (sed exp. m. 2) C 11 congruantj conueniant p 13 quod] quo BI, qui B2E2 Yn non om. AlEL T perlegtia B sed] et E2 T 14 praescrutatis B inconuentia B 15 depraehendisse CPO existimantis C\'P, existimant et T 16 obiecta AELU f1 obi.-arbitr.J obiectantur (om. -da quam prud. cons. esse arbitran-) B ) [*]( XXXXIII Aaj. Sect. III parI 4. ) [*]( 6 )
Mattheus euangelista sic orsus est: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid, fili Abraham. quo exordio suo satis ostendit generationem Christi secundum carnem se suscepisse narrandam. secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam se ipse saepissime appellat commendans nobis, quid misericorditer dignatus sit esse pro nobis. nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam filius dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generationem Christi Mattheus ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo peperit Christum. hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu, praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui propter solos gignendos filios adhibendus [*]( 1 Matth. 1, 1 5 cf. ib. 8, 20; 9, 6 8 cf. Ioh. 1, 3 10 Esai. 53, 8 15 cf. Ioh. Chrysost. Hom. in Matth. 2 ) [*]( 1 1] add. Quare usque.. generationis .. commemoratur.. maria et sic deinceps ad numeros lemmata usque ad caput VIIII add. C2P, numeri capitum I—IIII om. Q matheus V N2MQ HLSU 7pgr exorsus V afii generationes Cl 2 fili BT M AlElL (brix.), filii eet. fili B AxElL (brix.), filii cet. abraam C, eabraham (eras. h) T 3 secundum c. s. s. narrandam om. B, 8. l. add. temporalem B2 5 quod] quem p apellat B AlEL conmendans B 6 dignatur sit Ct 8 per ipsum omnia CPV pg 9 inefabilis AlEL 10 enarrauit B 11 exequitur B, et sequitur AelLU, om. Q, I exsequitur (incip. caput prim.) ONM x erga ONl ab om. Nl ElLS 12 abraam C producit p 13 ihs corr. ex xps C, iha in ras. NL, xpc Vty nequel II Neque (inClp. cap. sec.) CP 14 (om. eum) ob hoc N ψp, ob hoc eum r a elm poterit Cl, putarit P 17 possit ClP 18 sexsu B 19 ullo] illo CPE ON 20 filios gignendos Q a )
Pulabatur quidem Christus etiam aliter filius Ioseph, tamquam ex eius omnino carne progenitus, sed ab eis hoc putabatur quos Mariae latebat uirginitas. nam Lucas ait: et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph. qui tamen Lucas non eius parentem solam Mariam, sed ambos parentes eius appellare minime dubitauit, ubi ait: puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, [*]( .7 Luc. 3, 23 11 ib. 2, 40—41 17 ib. 33 ) [*]( 1 est} eum AelL appellatus T, apellandos Al 2 concnbendo T CP S 4 alicunde] alicundo (c eras.) H, aliunde CPPVF A\'1 AW&U rxtt edd. 6 ex om. CPVF1 eis] his T 8 XXX Q ut] sicut infra p. 84,1 9 putaretur n (Am. Lind.) 10 sola maria ClP ambo M appellari C7 11 minme BI 14 die] omni die rc sollemne C ne] nec AelLU 15 parentis Cl cum ipsa (ipsam P) matrem Clp, quam ipsam matrem C2 16 intellegendo Bl quod] quum E2, quam r 17 idem a pg erant (n 8. 1. C) CP r (Tal.) 19 narraret T ONMQ x r 20 eius om. r 21 et om. CP uirum) uerum C71, add. eum CPV cummixtione ClP 22 hoc om. ElL 23 qui] quia B2 sit om. B 24 (ei om.) esset HAELSU ayty m, esset ei p ) [*]((* )
II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum carnem Christum, ipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est chrisma, unde Christi nomen elucet tanto ante etiam ista euidentissima significatione praenuntiatum.
III. Quos autem mouet, quod alios progeneratores Mattheus enumerat descendens a Dauid usque ad Ioseph, alios autem Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim [*]( 1 *Luc. 3, 23 6 cf. Matth. 1, 1; 17, 20 9 cf. Rom. 1, 3 12 cf. Luc. 1, 36 13 cf. ib. 1, 5 16 cf. supra p. 19, 13 20 cf. Matth. 1, 1-16 21 cf. Luc. 3, 23-38 22 cf. serm. 51, 1-24; quaest. in Heptat. 5, 46; c. Faust. 3, 3; 28, 3 23 cf. retract. 2, 7 et 16 1 sicut] ut xty p aelmv {cf. brix. et p. 83, 8) 3 arbitrabunt Bl, arbitrantur yp ael 4 etiam om. rael aliquis demonstrare g mariae Bl 5 sat] satis B2 CPVF ayty p r erat del. B2 6 istam om. MQ uarrationem BT 8 quia del. N2, om. elm 9 secundum-dauid om. B carne CP 10 itaque Nl 11 cuius feminae] cuius semine S xit, ex cuius scmine g nee] ne AELU 12 insinuante] add. utique r cognita (om. eius) L helisabeth BT 16 mistica CPF N ALS pgr untio Cl chrima N*, crisma VT pgr 17 nomine lucet ClP ista] illa l m 19 progenitores prael 20 alios] per alios g 23 alterum] alium p a om. B adoptatum Bl)
Quamquam si etiam Lucas genitum diceret loseph ab Heli, nec sic nos hoc uerbum perturbare deberet, ut aliud crederemus quam ab uno euangelista gignentem, ab altero adoptantem patrem fuisse commemoratum. neque enim absurde dicitur quisque non carne, sed caritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium, sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus saepe uti non ob aliud intellegitur, nisi ad discernendum unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia patris natus est, secundum aequalitatem diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit ad suscipiendum carnem ex illo genere, quo et nos secundum naturam nostram sumus, ut illo participante mortalitatem nostram per dilectionem nos efficeret participes diuinitatis suae per adoptionem. ita enim dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum [*]( 3 Matth. 1, 2 5 ib. 16 12 cf. c. Faust. 3, 3 13 cf. Ioh. 1, 12 15 cf. Rom. 8, 15; 23; 9, 4 23 *Gal. 4, 4-5 ) [*]( 3 abraam C g 4 in om. T 6 se patrem CPVF pg ordinem] originem ϰψ prael generationum H 8 quamquam] quam B, cum V 9 sic] si p aliud] aliu. Tl 11 absorde C dicitur quisque BT, quisque dicitur cet., edd. 12 carnis C quem] q. Cl, quae CJP 13 aut] haud O2, at ae1 deus dedit g 14 filium P eius] dei V p r (1 in mg.) de] non de Y p nos] non g, non nos el 15 unicum] unigenitum$filium] add. suum V sed] Non; Sed r u+tique B 20 suscipiendum Bl CPV, suscipiendam cet. 21 participando N2 22 efficere Rl, effeceret Cl particeps C1 )
Non ergo alienum esset a ueritate, etiamsi Lucas ab illo esse Ioseph genitum diceret, a quo fuerat adoptatus. etiam sic quippe genuit eum, non ut homo esset, sed ut filius esset, sicut nos genuit deus, ut filii eius simus, quos fecerat, ut homines essemus. unicum autem genuit, non solum ut filius esset, quod pater non est, sed etiam ut deus esset, quod et pater est. sed plane si hoc uerbo etiam Lucas uteretur, omni modo esset ambiguum, quis eorum adoptantem, quis ex propria carne gignentem patrem commemorasset, quomodo, etsi neuter eorum diceret genuit, sed et iste eum filium illius et ille illius diceret, nihilo minus esset ambiguum, quis eorum illum, de quo natus, quis illum, a quo adoptatus erat. commemorasset. nunc uero cum alter dicit: Iacob genuit Ioseph, alter: Ioseph, qui fuit filius Heli, etiam ipsa uerborum differentia quid singuli suscepissent eleganter intimauerunt. sed hoc facile sane, ut dixi, posset occurrere homini religioso, qui quodlibet aliud quaerendum potius iudicaret, quam euangelistam crederet esse mentitum, facile, inquam, occurreret, ut uideret, quibus causis homo unus duos patres habere potuerit. hoc et illis calumniosis occurreret, nisi litigare quam considerare maluissent.
IIII. Illud autem quod deinceps insinuandum est, re uera ut aduerti et uideri posset, lectorem adtentissimum et diligentissimum requirebat. acute quippe animaduersum est Mattheum, [*](13 Matth. 1, 16 14 Luc. 3, 23 22 cf. Ioh. Chrysost. Hom. in Matth. 4 ) [*](2 esset Bl etiam om. V typ 4 sicut] sic et g fili CP 5 hominis C\'P essemus] simus r 6 quod pr.] qui r 8 omni mo El, omnino AezU an p ambiquum C1 9 commemorasse Q quomodo] quoniam p 10 etsi (et a. I.) B sed et] sed si Q, sed (om. et) Ml g, sed si et r 11 ille] add. filium g 12 quis illam a quo adoptatus om. HAELU 13 iacob] add. autem g 14 ioseph pr. s. I. C 15 differentiam ClP eliganter C2PF A2, euidenter 71 17 qui etiam quidlibet r indicaret M 18 esse. B 19 homo unus BT, unus homo cet., edd. 22 illud autem qu. deinceps om. HAELU f est re ucra] -nera B 23 aduerte et uidere C\'P attentyrsimum (si s. l.) Bl 24 animaduersus Bl )
Quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi tempus temptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumere dignatus est, praefigurans? post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse uoluit huic eorum uitae adhuc humana conuersatione commixtus et cum illis alimenta mortalium, quamuis iam non moriturus, accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia, quod promiserat, impleturum, quando ait: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi. cur autem iste numerus hanc temporalem terrenamque significet uitam, illa interim causa de proximo occurrit, quamuis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripertitis uicibus currunt et mundus ipse quattuor partibus terminatur, quas aliquando uentorum nomine scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilone et meridie. quadraginta autem [*]( 5 cf. Exod. 34, 28; III Regn. 19, 8 7 cf. Matth. 4, 1-2 11 cf. Act. 1, 3 15 *Matth. 28, 20 21 cf. Zach. 2, 6; 14, 4 ) [*]( 1 quia] qua Bl, qui hac L 2 quo] quod At, quo. (eras. d) CP M diabulum P 4 humilationem BIOI, humiliat. cet., edd. consacrauit 01 5 heliam F N A2 ael, eliam T m, helyam V p, helyam figurantur r quadraginta V 6 et euang.] euangeliumque V, et etiam p 7 XL Q (et sic infra) diabulo CXP H 8 per om. T temptationem BT, temptationem nostram cet., edd. 9 praefigurat F1 11 discipulis] add. suis el hic P, hinc g 12 adhac] huic CP, hac F, ad AELU ayn humanae BlO humanam conuersationem HAEU απϒ coniunctus p 1 14 eignif.] designaret r se] et B 15 uobis cur sum Bl 16 in] ad N galv 17 temporalem terrenamque significet uita* B, temporalem nitam terrenamque significet cet. 18 occurret CJ P 19 quod] quo AEILU., quia E2 an quadripartitis V MQ Hpgr Migne 20 ipse] iste r 22 ab aquilone B, et aquilone HAELU ic el, aquilone cet. )
Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ad nos regendos in temptatione laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens exorsus est ab Abraham et enumerauit quadraginta homines. ipsa enim gente Hebraeorum, quae a ceteris gentibus ut distingueretur, deus de terra sua et de cognatione sua separauit Abraham, Christus uenit in carne, ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur, ex qua esset gente uenturus. cum enim quater denas generationes tribus distinxisset articulis dicens ab Abraham usque ad Dauid generationes esse quattuordecim et a Dauid usque ad transmigrationem Babyloniae alias quattuordecim totidemque alias usque ad natiuitatem Christi, non tamen eas duxit in summam ut diceret: fiunt omnes quadraginta duae. unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. ubi autem ordo a rectitudine flectitur adque, ut eat in diuersum, tamquam angulum facit, illud quod in angulo est bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis et in capite ipsius deflexionis. et hoc ipsum etiam praefigurabat Christum a circumcisione ad [*]( 8 cf. Gen. 12, 1-2 13 cf. Matth. 1, 17 17 cf. serm. 51, 8 23 cf. Eph. 2, 11 ) [*]( 1 X Q 3 ad pr.] ab ONl igi\'ar] ergo p 5 uenientem] uiuen- tem CP christum om. O1 xpm regem p 6 est et et om. r 7 ipsa BTl Nl L, ab ipsa cet. R de alt. om. r reparabit AelL 10 perteneret Cx 12 distincxieset T F 0, distixiBset EILI 18 ab om. F N jlEIL 14 a] ad Tl PFl ONl L babylloniae CP, babiloniae VOlt!, babylonis HU rae, babylones Tl, babilonis AEL g XlIII H 16 eaa] eius AexLUl doxit. eas pg XL-II-H 17 quisque L proganitoribus g nominatur N1 18 id est] idem EL iecconias B 19 babylloniam C, babiloniam TVMHA p g, babilonia FEL 20 adque om. Q deuersum Cl tamquam] quasi CPVF1 g 21 focit T quod] quam Bl angelo ClP 23 etiam B, iam cet., edd. praefigurat (pref- L) AEL )
Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem uoluit significare Mattheus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Ioseph et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii sui. Lucas autem non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo. tamquam sacerdotem in expiandis peccatis magis signans, ubi eum uox de caelo declarauit, ubi testimonium Iohannes ipsi perhibuit dicens: ecce qui tollit peccata mundi. ascendendo autem transit et Abraham et peruenit ad deum, cui [*]( 2 cf. Eph. 2, 20 12 cf. Matth. 1, 2 13 cf. c. Faust. 3, 4 15 cf. Luc. 3, 23—38 19 *Ioh. 1, 29 ) [*]( 1 hierusalem] add. usque g babylloniam CP, babiloniam (-nia El) AEL pg, 2 hiuc alt. om. H 3 hoc p r 5 iecconias B ubi] ab B\', quo B2 angelus Cl, angolus C1 6 si El quod] que r 7 XlIII H 8 XL.. (ras. ta) C, XL P unam B, unum CPF ON, et una r sij sic CP et si g 9 temporali a. terrenae om. CP 10 terrenae] aeteinae F2 ONM, om. Fl tamquam om. Fl regulariter rae 11 ad] uel CP ista mortalitate CP qua p 12 discendentem CP 13 ab om. ALSIUI 14 discendendo CPH 15 euangeli El initio] add. euangelii sui VMH r a elm se A.IEI 16 xpi a B generationis CP H narrat PF ELTJ r discendendo CP Q H 17 expiendis CP signans B T, adsignans (ass. eet., edd. 18 iohannis CIPQ p ipse BT F M LU pa ipse iohannes g, ipsi iohannes r 19 peribuit TCP peccatum v (τγν άμαϱτιαν20 autem] enim T et pr.] ad TVNA2 r l, et ad U, ab ElOMQ ϰyω pgrae, et ab ψ. **ab E\' et alt.] ut V, om. Y perueniat V deum] dominum HAEXLSC )
Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Christo, in generationibus autem Lucae significatur abolitio nostrorum peccatorum a domino Christo. ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. [*]( 1 cf. Rom. 5, 10 13 *Rom. 8, 3 17 cf. II Regn. 11, 4; 12, 1-14 18 cf. retr. 2, 16 20 cf. quaest. euang. 2, 6 24 cf. serm. 51, 22, n. 32; 205, 1; 210, 6, n. 8; 252, 10; 264, 5 1 et alt.] etiam r 2 qua Q 3 potius om. N 5 de] ab r 6 fuerit (i in ras.) V, fuerat $ pm cum] add. enim CP dixit dei B, diiit (om. dei) T, dei dixerit g, dei dixit cet. 8 constitutus] conpatatus T 11 a domino chrwto om. AlEL 12 disccndens CP ennarrat CP\', narrat T 14 similitudine ClOM H 15 autem] uero T addidit g 17 salftmonS T discendit H 18 natan B 19 quem] raiug nominis M (ex retract. 2, 16) 21 abolitione CP, obolitionem g 22 aliqua] aliena g quia T, quam r qui nullam-hominum quas om. B 23 quas in] quasi ElL, quasi in » Y sua om. HAELU y 24 quadragin»arius (eras. t) B, quadraginarius CP )
Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos deo, ad quem nunc iste numerus peruenit per spiritum sanctum, qui columbae specie in hoc baptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. [*]( 2 I Cor. 6. 17 6 cf. serm. 51, 23, n. 33 sq.; 83, 6, n. 7; c. Faust. 3, 4 10 cf. Matth. 18, 22 16 cf. Exod. 26, 7 24 cf. Lnc. 3, 22 25 cf. epist. 169, 3, n. 10 sq. ) [*](1 nos om. Cl 3 domino j dco χω rael 4 lucan Q 5 quotquot connumerantur fit (om. et) numerus LXXVII Q 6 signatur p 7 obolitio L g 9 peccandi F\', peccatum N 12 si om. N 13 X Q 14 porro] s. l. add. quia B2 15 et om. Nl 16 XI Q 17 significatione ClP 19 nndecimo denario HEILUI 21 plenaria B, plena cet., edd. remisso B 22 a om. HAEL nunierus iste M 23 deo] dum Bl at L 24 per onl. r qui] add. in F 02 y edd. 25 apparuit ante ubi g commemoratus Nl )
Post enumeratas generationes Mattheus ita sequitur: [*]() Christi autem generatio sicerat. cum esset desponsata mater eius Maria Ioseph, antequam conuenirent, inuenta est in utero habens de spiritu sancto. hoc quemadmodum factum sit, quod hic praetermisit, Lucas exposuit post commemoratum conceptum Iohannis ita narrans: [*]() in mense autem sexto missus est angelus Gabrihel a domino in ciuitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, [*]() ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. [*]() et ingressus angelus ad eam dixit: haue, gratia plena, dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. quae cum uidisset, turbata est in sermone eius et cogitabat qualis esset ista salutatio. [*]() et ait angelus ei: ne timeas, Maria, inuenisti enim gratiam aput deum. [*]() ecce concipies in utero et paries filium et uocabis nomen eius Iesum: [*]() hic erit magnus et filius altissimi uocabitur, et dabit illi dominus deus sedem Dauid patris eius, [*]() et regnabit in domo Iacob in aeternum et regni eius non erit finis. [*]() dixit autem Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognosco? [*]() et respondens angelus dixit ei: spiritus sanctus superueniet in te et uirtus [*]( 2 Matth. 1, 18 7 *Luc. 1, 26—35 16 cf. Esai. 7, 14 21 cf. Dan. 7, 14; 27; Mich. 4, 7 ) [*]( 1 ista QAE1 2 autem om. ror disponsata CIP N1 H 3 maria mater eius Q 5 liic] add. Matthaeus l 6 iohannes ClP* 7 gabrifi angelus p 8 domino BT, deo cet., edd., v (TOO ϑεοϱ) ciuitate CPF 9 dieponsatam C2 HL, deimposatam Bl 11 ad eam angelus g 12 haue jB2 OxNlM AWLS. habe BI, aue eet., edd., v 13 inter mulieribus C1P2 g, inter mulierea F p (tteron. colb. cant.) uidisset] audisset D 7 M1 E2 αϑϰμπσχψωpgraelv 14 cogitanit p 15 ei angelus T (mron. brix. Sang. 15) 16 gratia BIL deum] dominum r 19 deus om. Ll 20 regnauit B 21 eius] sui g 23 uiro CP )
De ciuitate Bethleem Mattheus Lucasque consentiunt; sed quomodo et qua causa ad eam uenerint Ioseph et Maria, Lucas exponit, Mattheus praetermittit. contra de magis ab oriente uenientibus Lucas tacet, Mattheus dicit ita contexens: [*]() ecce magi ab oriente uenerunt Hierosolymam [*]() dicentes: ubi est qui natus est rex Iudaeorum? uidimus enim stellam eius in oriente et uenimus adorare eum. [*]() audiens autem Herodes rex turbatus est, et cetera usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis magis quod responso accepto in somnis, ne redirent per Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit, quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod pastoribus eum natum angelus nuntiauerit et quod multitudo militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod uenerunt pastores et uiderunt uerum esse quod eis angelus nuntiauerit et quod die circumcisionis suae nomen acceperit, et quae post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas [*]( 3 cf. Luc. 2, 4 7 Matth. 2, 1 b-3 a 11 cf. Matth. 2, 3 b-12 15 cf. Luc, 2, 7-38 ) [*]( 1 bethlem CPF N HI, betleem L iudaeae 01 HlEL, iudeae BT N Hzd, inde F, indae cet., edd., inda v (tijç \'louSaia;) 2 et cetera om. p 3 betthleem B, bethlem CPF H lacas Bx AelL 4 quae CP eom B uenirent g 5 expoauit C1 L matthes Bl prae- termisit p 6 ita om. T 7 hierosolyma B, hyerusolymam C, hieru- «olymam Q, hierusolimam AEL 8 uidemus C1 9 stella B, stillam Cl orientem CP uenimus] add. cum muneribuB V 10 audiens autemj quae audiens autem Bl 11 est jw.] add. et omnis iherosolima cum illo V 12 magicis Hl per herodem BlD CPF ONM, ad herodem cet., edd. (t:), cf. 99, 9; 109, 16 18 uiam om. F regressi] reuersi T praelm (v) 14 praetermittit V1 edd. praeter g 15 praesepe\' Y X P 9, praesepio B2TD M AEU T r p«ositum B, poni p 17 caeli] caelestis (coel- e v) TD r aelmv (otipavo5 m. 1 cod. Vat. et Cantabr. Luc. 2, 13) dominum PVF 4> gr 19 nuntiauerat B2 C2 YF edd. - praeter g accepit r 20 et] ut B ) [*]( XXXXIII AUIr. Sect III par* 4. ) [*]( 7 )
Unde merito quaeritur, quando facta sint siue quae Mattheus praetermittit et Lucas dicit siue quae Lucas praetermittit et Mattheus dicit. quando quidem Mattheus regressis in regionem suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur et narrat Ioseph ab angelo admonitum, ut cum infante in Aegyptum fugeret, ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento a bimatu et infra pueros occidisse, defuncto autem Herode redisse ab Aegypto et audito quod Archelaus in Iudaea regnaret pro Herode patre suo habitasse cum puero in regione Galilaeae ciuitate Nazareth, quae omnia Lucas tacet. nec ideo contrarium uideri potest, quod uel hic dicit, quae ille praetermittit uel ille commemorat quae iste non dicit. sed quaeritur: quando potuerunt fieri quae contexit Mattheus de profectione in Aegyptum adque inde regressione post Herodis mortem, ut iam in ciuitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum legem domini, reuersos esse commemorat? hic proinde cognoscendum est quod deinceps ad cetera talia ualeat, ne similiter moueant animumque conturbent, sic unumquemque euangelistam [*]( 7 cf. Matth. 2, 12-23 18 cf. Luc. 2, 39 ) [*]( 1 attulerit B1T2, attulerat Tl, -runt χψω pg r, -rint cet. simeone OM gelm, y.meone (y in ras.) B 2 iu om. Cl cononerant Bl 3 impletum C2 5 siue quae lucas dicit et mattheus (matheus C) praetermittit BT CP2F ONl rae, om. P1 p 6 matth. alt.] mattheum B regressus Clp, regressos C2 8 ammonitum BM fugiret CP ElL, cf. supra 9. 9 9 negaretur B ClP1 E1 inbento Bl 11 regnaret in iudea p 12 in om. B regione BT, om. cet., edd. galilaea H el, galilea. (eros. e) E 13 ciuitatem ON\' nazaret B AL ideo] enim p 14 quae] quod T 16 potuerunt fieri BT, fieri potuerunt ONMQ HAELU yit rae, fieri potuerint CPVF pglm 17 aegypto G1 regressionem HAL, degressione C 18 in om. L ciuitatem N nazaret B A 19 perfecere r 20 commemorat] add. alibi r 21 quodinceps Clt quodeinceps CJP 22 sic] sic* C, sicut. L un.nmquemq. C )
Si quis autem nelit unam narrationem ex omnibus quae de Christi natiuitate et infantia uel pueritia in utriusque narratione ab alterutro seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: [*]() Christi autem generatio sic erat. fuit in diebus Herodis regis Iuda sacerdos quidam nomine Zacharias de uice Abia et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth. [*]() erant autem iusti ambo ante deum, incedentes in [*]( 8 cf. Matth. 2, 12 10 cf. Luc. 2, 22-89 18 Matth. 1, 18 a Luc. 1, 5—56 ) [*]( 1 pretermittendis F1, praetermittentes Hi, -ttens B7H2 g r 2 tacens r sic ea-nidfantnr in ras. N2 3 illis] vel r adiungi CP 4 dicit BT, dicit (eras. a) O, dicit ea g, ea dicit cet. 6 quo] add. ea r intenderit CP, -deret N g 8 somno r, in somnis g 9 ammonitns B. admonitus CPF1 L per herodem] ad herodem E2U jТt edd. (cr. supra 97, 12) et om. g ael 10 in om. Bl, ras. 6 litt. L praetermississe B CP ON A1 11 narrabit ElL circa ex circum corr. man. pr. B 12 russus C lucas] add. ordinis rationem r 14 nazareht B 15 a uerbis si quis incipit W de om. ElL 16 narrationem CP 17 dicantur Cl praetermittantur C 19 iuda B CFl OxNM r, iudae D ElL, iudaeae (iudeae) cet. 20 zaccarias B, zaccharias P ania Bi -1 et om. g helisabeth BT OQ L 22 deum] dominum OJP AELU (ueron. Cau. Tol. al.) ) [*](7* )
Iam hinc de praedicatione Iohannis narrari incipit, quam omnes quattuor commemorant. nam et Mattheus post illa uerba, quae ultima eius posui, ubi commemorauit ex propheta testimonium: [*]() quoniam Nazoreus uocabitur, sequitur et adiungit: [*]() in diebus autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deserto Iudaeae, et cetera. et Marcus, qui nihil de natiuitate uel infantia uel pueritia domini narrauit, hinc euangelii sumsit initium, id est a Iohannis praedicatione. [*]( 1 (Luc. 2, 46—52) 18 *Matth. 2, 23 19 Matth. 3,1 ) [*]( 2 sedentem om. F1 audientem (om. illos) p (ϰούοντα almiiv) interrogantem (om. illos) MQ EL ϒϑ ae. interrogantem eos T VF U a pl mv (έπερωτω̄ντα αύτούς) 3 qui audiebant eum r ae Z m (01 ®xo6ovts? αbτοῡ) 4 prudentiam BR P1 M responsus Pl 8 me om. Bx querebatis CP 9 ipse Cl 10 discendit ClP HElL 11 nazareph M 12 conseruat Rl haec] add. conferens V1 X praeI 13 et] at B sapientia] add. et BsRTDs gr aelmv 14 homines] finit exc. prim. W 15 praecatione C1 ElL * narrare Npg quam] cum HAELU1, quod J71 16 IIII H num Bl et om. BRT 17 prophetae (-ta R) testimonio RT 18 quondam Bx nazoreus (o 8. a B, ne 8. J. D) BD ClP 0 (uerc. ueron.), nazareus cet. (vaCwploç Cantabr., vaCwpatoç Uf.) 19 iohannis CtP H 22 i. e.] idem EL a om. HAelLSU iohannes ElL praedicationem H ) [*]( XXXXIII Ang. Sect. III pars 4. ) [*]( 8 )