De Iacob

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Altera, (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.2). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1897.

Denique quem de hominibus meliorem et fortiorem adsumemus quam sanctum Dauid, qui cupiditatem [sibi], qua concupiuerat aquam de lacu Bethleem hostili interclusam exercitu, sibi auferre non potuit, potuit mitigare? nam cum aliis utique defuisse non inueniamus, id est tanto exercitus numero, cum [*]( 445 A ) utique multo minus regi deesse potuerit ex ceteris fontibus aqua, inrationabilem quandam concupiscentiam passus desiderauit eam, quae hostium erat circumfusione uallata, unde sine maximo periculo non facile potuisset deferri. itaque ait: quis mihi potum dabit de lacu, qui est in Bethleem ad portam? et cum essent reperti tres uiri, qui hostium castra praeciderent et deferrent aquam, quam summo desiderio desiderasset, cognoscens quod periculo alieno aqua sibi eadem [*]( B ) constitisset profudit illam domino, ne sanguinem illorum qui eam detulerant bibere uideretur. quae res indicio est quod concupiscentia quidem rationem praeueniat, sed ratio cupiditati resistat. humanum itaque passus est Dauid, ut inrationabiliter concupisceret, sed illud laudabile, quod inrationabilem concupiscentiam rationabiliter parato fraudauit remedio. dum laudo uiros, qui erubuerunt desiderium sui regis et maluerunt finem [*]( C ) eius uerecundiae uel periculo propriae salutis adferre, plus [*]( 2 de Macc. 394, 52 eqq. 10 Reg. II 23, 15 11 Reg. II 23. 16 sq. ) [*]( 1 hominibua A (8. m2 J: omnibus) omnibus («. hominibus) T adsnmemus Costerius adsumimus libro 2 sibi deleuit Erasmus concupiuerat An T concupierat cet. 3 interclausam P 4 auferre (r pr. s. u.) P alt. potuit om. A (add. m2) P, in mg. E mitigare A (8. m2 t migrare) utique aquam 21\' (aquam 8. u. m2) 5 id est (a. m2 J idem) A 6 fortibus A (corr. m2) 8 quae (8. m2 l quam) A 9 potuisset (t alt. 8. u.) AT et (m2) U\' deferre A (corr. m2) 10 dabit potum WE potum de lacu dabit 9t 11 bethlem A (corr. m2) Qf 12 qui A (8. m2 t quam), 8. u. V 13 aqua (a alt. ex å) AlV aqua ?t eadem A ml eandem A m2 81 alienam T (exp. m2 et eadem ante sibi im.) 14 profundit P 15 bibere (b pr. ex u) A 17 itaque quod 2lxE, - in 2T ante passus ras. 2 litt. 19 patrato A (corr. ml) dum om. T laudo WET, post uiros 8. w. m2 91\', om. cet. 21 sed (s. u. m2) plus T )

6
laudo eum qui erubuit in suo desiderio alienum periculum et aquam dubiae sortis pretio quaesitam sanguini comparauit. simul quasi repressa uictor cupiditate profudit aquam domino, ut ostenderet quod concupiscentiam suam uerbi consolatione restingueret.

potest igitur mens sobria inpressiones refrenare ac reprimere quamuis grauium passionum et feruorem omnem cupiditatis flagrantissimae refrigerare, deriuare alio motus et [*](D ) rectae rationis tractatione despuere passiones. etenim cum deus hominem constitueret et in eo mores sensusque plantaret, tunc motibus eius regale inposuit mentis imperium, ut omnes sensus motusque hominis eius uigore ac potestate regerentur. adiuncxit ad gratiam creaturae, ut mentem ipsam diuinis informaret praeceptis et sapientiae instrueret disciplinis, quibus et cauenda nosceret et eligenda cognosceret. mens igitur recta ratione tenens disciplinam sapientiae, ut diuina et[*]( E ) humana cognoscat, eruditur in lege, per quam discit quas sibi subicere debeat passiones.

Passionum autem uelut duces sunt naturales delectatio et [*]( F ) dolor, quas secuntur ceterae. illae enim conplectuntur uniuersas, quarum utraque non solum corporis, sed etiam secundum animam passiones sunt. et quia diximus subesse\' his alias passiones, ante delectationem concupiscentia, post delectationem gratulatio est; ante dolorem autem est timor, post [*]( 1 de Macc. 395, 11 5 de Macc. 395, 20 8 de Macc. 394, 35 14 de Macc. 392, 41 sqq. 18 de Macc. 393, 8 sqq. ) [*]( 1 deside?jdrio A 2 sanguine A m2 sanguinis N* 3 profundit A (n expo m2) P 4 auain s. u. m2 A, 8. u. m1 T 5 restingueret N\' restringeret cet. (cf. de Mac. 395, 20 oflsaai) 7 diriuare A (di ex de) T alios A (s s. u. m2) 9t 9 plantaret... omnes A ml in ras. 10 mOJ)tibus P inposuit regale WP1 12 adiuncxit A adiunxit cet. ipsam A (s. m2 t ipsa) 13 informaret A (t 8. u.) reformaret Nt 14 praenosceret V (prae s. u. m2) legenda 21\' (m2 eligenda) 91 xE 16 legem A (ra del. m2) 17 subicere P (re m2 in ras.) subici V (in mg. m2 af subicere) 18 naturalis A (s. m2 J les) T (corr. -es) N 19 qua (corr. wi2j AP conplectantur A (v 8. a m2, n alt. exp. m. ant.) 20 utraque A (t e s. a m2) utreque V et (a 8. e pr.) T 21 animum AP aubee P (e alt. in ras.) )

7
dolorem tristitia, commotio autem animi communis passio et delectationis et doloris est. transcurram alias, id est superbiam auaritiam ambitionem contentionem inuidiam, quae sunt [*]( 446 A ) secundum animam passiones, transcurram etiam inexplebilem uorandi libidinem effusionemque luxuriae atque lasciuiae, quae uitia nexa sunt corpori et secundum illud operantur. meritoque temperantia quam maxime passionum istarum restinguit ardorem, quae primum sobrietate atque moderamine animum temperat, mentem informat, deinde etiam deliciarum abstinentia restringit habenas corporalis ferocitatis. ideo lex recidit ciborum licentiam, epularum copias, non solum ut resecaret luxuriam, uerum [*]( B ) etiam ut inhibentis contemplatione praecepti uiam tractationi rationis aperiret, quae inritamenta gulae ceterasque recideret cupiditates, corporeas passiones motusque cohiberet. temperantia est igitur correctionis praeuia, disciplinae magistra.