On Architecture
Vitruvius Pollio
Vitruvius Pollio, creator; Krohn, Fritz, editor, F. Krohn
Item Alpibus in Cottii regno est aqua, ex qua qui gustant, statim concidunt. agro autem Falisco via Campana in campo Corneto est lucus, in quo fons oritur, ibique avium et lacertarum reliquarumque serpentium ossa iacentia apparent.
Item sunt nonnullae acidae venae fontium, uti Lyncesto et in Italia Velino, Campania Teano aliisque locis pluribus, quae hanc habent virtutem, uti calculos, in vesicis qui nascuntur in corporibus hominum, potionibus discutiant.
Fieri autem hoc naturaliter ideo videtur, quod acer et acidus sucus subest in ea terra, per quam egredientes venae intinguntur acritudine, et ita, cum in corpus inierunt, dissipant quae ex aquarum subsidentia in corporibus et concrescentia offenderunt. quare autem discutiantur ex acidis eae res, sic possumus animadvertere. ovum in aceto si diutius positum fuerit, cortex eius mollescet et dissolvetur. item plumbum, quod est lentissimum et gravissimum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum suffusum, id autem opertum et oblitum erit, efficietur, uti plumbum dissolvatur et fiat cerussa.
Eisdem rationibus aes, quod etiam solidiore est natura, similiter curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto sparso dissiliunt et dissolvuntur. ergo cum has res ante oculos ita fieri videamus, ratiocinemur isdem rationibus ex acidis propter acritudinem suci etiam calculosos e natura rerum similiter posse curari.
Sunt autem etiam fontes uti vino mixti, quemadmodum est unus Paphlagoniae, ex quo eam aquam sine vino potantes fiunt temulenti. Aequiculis autem in Italia et in Alpibus natione Medullorum est genus aquae, quam qui bibunt, efficiuntur turgidis gutturibus.
Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens aqua, e qua qui biberint, fiunt abstemii. ad eum autem fontem epigramma est in lapide inscriptum hac sententia versibus graecis: eam non esse idoneam ad lavandum, sed etiam inimicam vitibus, quod apud eum fontem Melampus sacrificiis purgavisset rabiem Proeti filiarum restituissetque earum virginum mentes in pristinam sanitatem. epigramma autem est id, quod est subscriptum:
- a)gro/ta, su\n poi/mnais to\ meshmbrino\n h)/n se baru/nh|
- di/yos a)n' e)sxatia\s *klei/toros e)rxo/menon,
- tai=s me\n a)po\ krh/nhs a)/rusai po/ma kai\ para\ nu/mfais
- u(dria/sin sth=son pa=n to\ so\n ai)po/lion:
- a)lla\ su\ mh/t' e)pi\ loutra\ ba/lh|s xroi/, mh/ se kai\ au)/rh
- ph[*](mh/)nh|[*](terpnh=s)e)nto\s e)o/nta me/qhs:
- feu=ge d' e)mh\n phgh\n misa/mpelon, e)/nqa *mela/mpous
- lusa/menos lu/sshs *proiti/das a)rteme/as
- pa/nta kaqarmo\n e)/bayen a)po/krufon, <eu)=t' a)/r' a)p' *)/argous
- ou)/rea trhxei/hs h)/luqen *)arkadi/hs>.
Item est in insula Cia fons, e quo qui inprudentes biberint, fiunt insipientes, et ibi est epigramma insculptum ea sententia: iucundam eam esse potionem fontis eius, sed qui biberit, saxeos habiturum sensus. sunt autem versus hi:
- h(dei=a yuxrou= po/matos liba/s, h(\n a)naba/llei
- [*](phgh/, a)ll' a)/noos)pe/tros o( th=sde piw/n.
Susis autem, in qua civitate est regnum Persarum, fonticulus est, ex quo qui biberint, amittunt dentes. item in eo est scriptum epigramma, quod significat hanc sententiam: egregiam esse aquam ad lavandum, sed ea si bibatur, excutere e radicibus dentes. et huius epigrammatos sunt versus graece:
- u(/data krana/enta ble/peis, ce/ne, tw=n a)/po xersi\n
- loutra\ me\n a)nqrw/poi[*](s a)blabh= e)/stin e)/xein:)
- h)\n de\ la/bh|s koi/lou botanh/deos a)glao\n u(/dwr
- [*](a)/kra mo/non dolixou= xei/leos a(ya/menos,)
- au)th=mar pristh=res e)[*](pi\ xqoni\ daito\s o)do/ntes)
- pi/ptousin, genu/wn o)rfana\ qe/ntes e(/dh.