Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](ib. 547a 13. 546b 25.) Capi eas post canis ortum ant ante vernum
tempus utilissimum, quoniam, curl cerificavere, fluxos[*](fluxos v.-xus ll) habent sucos. sed id tinguentium ma vertatur in eo. eximitur postea vena quam diximus, cui [*](126) addi salem[*](salē E2d2v.-lutē r. (sal ut est F2)) necessarium, sextarios[*](sextario a) ferme centenas in libras; macerari triduo iustum, quippe tanto maior vis, quanto recentior , fervere in plumbo, singulasque amphoras[*](singulisque aquae amphoris va.H) [centenas[*](centenas del.D)] aquae[*](aquae D. atque ll.v. ad H. (loc. corr.)) , quingentenas[*](quin- quagenas va.H) medicaminis libras aequali[*](aequali coni.J. -ari ll.v) ac modico vapore torreri et ideo[*](et ideo ll.v. an ex aeneo (vel adducto)?) longinquae fornacis cuniculo. ita despumatis subinde carnibus, quas adhaesisse venis necesse est, decimo ferme die liquata cortina vellus elutriatum[*](elytriatum Fa. elitr-Rva.B) mergitur in experimentum et, donec spei satis fiat, uritur liquor. rubens color nigrante deterior. quinis lana potat[*](luna potatoris Fa) horisrursusque mergitur carminata, donec omnem ebibat saniem. bucinum per se damnatur, quoniam fucum remittit: pelagio ad modum[*](ad modum coni. Dal. admo- ll.v. -otum (Salm.) U) alligatur nimiaeque eius nigritiae dat austeritatem illam nitoremque qui quaeritur cocci. ita permixtis viribus alterum altero excitatur aut adstringitur.[*]((23) Hom. P 360.— § 136: cfr. Pl. VIII 195.) summa medicaminum in libras[*](lac. ego indicavi; inFspat. vac. an mille? (L libras H. M libras D)) ... vellerum bucini ducenae et e[*](et e S. te ll. om.zv) pelagio[*](pelagio zv(S).-gii G. phelasio R2. palatio r) CXI[*](CXI om.R. CX H). ita fit amethysti[*](flam & hysti (histi a) Fa.similia fuerunt inR1) colos[*](color Rva.D) eximius ille. at Tyrius[*](tyrio (om. at) a) pelagio primum[*](primus Fa) satiatur inmatura viridique cortina, mox permutatur in bucino. laus ei summa in colore[*](in colore ll. v. an color est aut ut sit colore (vel ut colore sit)? de dic-tione cfr. XXXV 191. alioqui claudicat oratio) sanguinis concreti, nigricans aspectu idemque suspectu refulgens. unde et Homero purpureus dicitur sanguis.Purpurae usum Romae semper fuisse video,
sed Romulo in trabea. nam toga praetexta et latiore clavo Tullum Hostilium e regibus primum usum Etruscis devictis satis constat.[*](Nep. exempl. fr. 8 Pet.) Nepos Cornelius, qui Divi Augusti principatu obiit[*](obit F1a) : Me, inquit, iuvene violacea purpura vigebat , cuius libra denariis centum venibat[*](ueniebat FaVen.G) , nec multo post rubra Tarentina. huic successit dibapha[*](dibapa FRa (item ll)) Tyria [*](thyria FR), quae in libras denariis mille non poterat emi. hac P. Lentulus Spinther aedilis curulis primus in praetexta usus inprobabatur[*](inprobatur azG2). qua purpura quis non iam, inquit, tricliniaria[*](triclinaria Fava.H) facit? Spinther aedilis fuit urbis conditae[*](condito Fa) anno[*](annis R2) DCXCI[*](DCXCI (Pigh. ann.3,323) H. DC (sexcentesimo pal. Chat.) ll. DCC v) Cicerone consule. dibapha[*](dipaba F2) tune dicebatur quae bis tincta[*](uis tincta F1. disti- F2) esset, veluti magnifico inpendio, qualiter nunc omnes paene commodiores purpurae tinguuntur .In conchyliata[*](conchyliata (DE?) v. -cylia FR.-cilia a) veste cetera eadem sine bucino, praeterque ius temperatur aqua et pro indiviso[*](indiuiso ll.v(H). inuiso G) humani potus excremento. dimidia et medicamina adduntur. sic gignitur laudatus ille pallor[*](paulor F1) saturitate fraudata[*](frauda R) tantoque dilutior , quanto magis vellera esuriunt.
Pretia medicamento sunt quidem pro fertilitate litorum viliora[*](uiriola FR1a), non tamen usquam pelagii centenas libras[*](libras - 22 centenos om.a) quinquagenos nummos excedere et bucini[*](bucinos FR1) centenos sciant qui ista mercantur inmenso.
[*]((26) cfr. Pl. XVI 233. Sen. de benef. VII 9, 2.)[*]((1) Pl. XXXIII 80. XXXIV 6.) Set alia e[*](alia e H. aliae FR. alie a. alia sunt e G. alia sunt nec habent v) fine[*](fine R (?) G.-nē rv) initia[*](uitia va. G), iuvatque ludere inpendio et lusus geminare miscendo iterumque et ipsa adulterare adulteria naturae, sicut testudines tinguere, argentum auro confundere
, ut electra fiant, addere his aera, ut Corinthia.non est satis abstulisse gemmae nomen amethystum; rursum absolutum[*](absolutus va.H) inebriatur Tyrio, ut sit ex utroque nomen inprobum simulque luxuria[*](luxorie R) duplex, et cum confecere conchylia transire melius in Tyrium putant. [*](Pl. XXXV 45.) paenitentia hoc primo[*](primo FadT.-mū R(?) v) debet invenisse, artifice mutante quod damnabat. inde ratio[*](ratione G) nata, votum quoque[*](an uotumque?) factum e vitio portentosis ingeniis, et gemina demonstrata via luxuriae, ut color alius operiretur alio, suavior ita fieri leniorque dictus; quin et terrena miscere coccoque tinctum Tyrio tinguere, ut fieret hysginum.[*](hysginum (Budaeus) G. hisg- F1Ra. his schyn- d. hi ganum F2. his (bis B) byssinum v) coccum Galatiae, [*](cfr. Sol. 23, 4. Diosc. IV 48. Pl. XXIV 8.) rubens granum[*](granū (anon. ap.B) C. gram??? ll.v) , ut dicemus in terrestribus, aut circa Emeritam Lusitaniae in maxima laude est. verum, [*](16, 32) ut simul peragantur[*](per- agantur v. -guntur ll) nobilia pigmenta, anniculo grano[*](grano R(?)C. gramini rzv) languidus[*](22,3) sucus, idem a[*](an e (pro a)?) quadrimo evanidus. ita nec recenti vires neque senescenti. abunde tractata est ratio qua se virorum iuxta feminarumque forma credit amplissimam fieri.
Concharum generis et pina[*](pinna R (?)va.S. cfr. Sect.115) est.[*](Ar. V 15,547b 15. 16. Chrysipp. ap. Athen. III 89d e. Plut. SA 30, 980b. Ael. III 29. Cic. ND II 123; de fin. III 63.) nascitur in limosis, subrecta semper nec umquam sine comite, quem pinoteren[*](pinoteren S. -theren ll.J. pinnoterē v. cfr. § 98) vocant, alii pinophylacem[*](pinopilacem (-phil- R2) FRa) ; is[*](is G. id ll.v(S)) est squilla[*](squilla B. chilla ll. sui- v) parva, aliubi cancer dapis adsectator. pandit[*](pandisse Fa) se pina[*](pina R2S. pila FR1a. pinna v), luminibus orbum corpus intus minutis piscibus praebens. adsultant illi protinus et, ubi licentia audacia crevit, implent eam. hoc tempus speculatus index morsu levi significat. illa conpress u[*](compressu (Chiffl.)H. -sso E2D (praem. ore v).-ssa P. conprehenso (-sio E1dT) rS) quicquid inclusit exanimat partemque socio tribuit.
[*](Ar. IX 37, 620b 19–23. 13–18. Plut. SA 27, 978b—d Ael. IX 24. Cic. ND II 125.) Quo magis miror quosdam existimasse aquatilibus nullum inesse sensum. novit torpedo vim suam ipsa non torpens, mersaque[*](merseque F1. uersaque RSJ) in limo se occultat, piscium qui securi supernatantes[*](supernantes F) obtorpuere corripiens.— huius iecori teneritas nulla praefertur.— nec minor sollertia ranae, quae in mari piscatrix vocatur. eminentia sub oculis cornicula turbato limo exerit, adsultantibus pisciculis[*](ad- sultantes pisciculos va.S) praetrahens[*](praetrahens coni. J. pertr- ll.v(Brot.) J. detr- R2S. retr- D. attr- G) , done tam prope accedant, ut adsiliat[*](adsiliant Fa) .[*](Ar. ib. 30–32. 24–26.) simili modo squatina et rhombus abditi[*](rombus (rū- a) additi Fa) pinnas exertas movent specie vermiculorum, item quae[*](quae D. que ll que quae R (?)v) vocantur raiae. nam pastinaca latrocinatur ex occulto transeuntes radio, quod telum est ei, figens. argumenta sollertiae huius, quod tardissimi piscium hi mugilem velocissimum omnium habentes in ventre reperiuntur.