Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*]((9) cfr.Ar. V 15, 546b 23.24.)Purpurae nomine alio pelagiae vocantur. earum genera plura pabulo et solo discreta: lutense[*](lutensee FR. -seę a) putre[*](putri va.S) limo et algense nutritum alga[*](algense nutritum ego. -nsee (-seę a) nut- ll. -nse enut- v. cfr. XII 8) , vilissimum utrumque. melius taeniense [*](tiniense a. ten- va. H) in taeniis[*](taeniis (Turn.) H. taenaei DF. ten- R. -nei Eazv) maris[*](maris ora va. H) collectum, hoc quoque tamen etiamnum levius atque dilutius. calculense[*](calculense H. -losae v. cauculese DFR1. -lose R2Ea) appellatur[*](appellatur H(J). -antur ll.v. -ant S) a calculo in mari[*](in mari ego. mari ll. -ris v) , mire aptum conchyliis, et longe optimum[*](apto va. H. capiuntur a) purpuris dialutense[*](dialutense v. -ucense(dil- a) ll), id est vario soli genere pastum.[*]((14) ib. 547a 31.) capiuntur autem purpurae parvulis rarisque textu veluti nassis in alto iactis. inest his esca, clusiles mordacesque conchae, ceu mitulos[*](ceu mitilos F2. cū itulos (ital- a) Fa) videmus. has semineces, sed redditas mari avido hiatu revivescentes [*](reuiscentes a. reuiuis- (DE?) va. H(S). cfr. VII 189. VIII 116. XI 69. 96. 132. XXV 122), appetunt purpurae porrectisque linguis infestant. at illae aculeo exstimulatae claudunt sese conprimuntque mordentia. ita pendentes[*](pendentis FRa) aviditate sua purpurae tolluntur.

[*](ib. 547a 13. 546b 25.) Capi eas post canis ortum ant ante vernum

tempus utilissimum, quoniam, curl cerificavere, fluxos[*](fluxos v.-xus ll) habent sucos. sed id tinguentium ma vertatur in eo. eximitur postea vena quam diximus, cui [*](126) addi salem[*](salē E2d2v.-lutē r. (sal ut est F2)) necessarium, sextarios[*](sextario a) ferme centenas in libras; macerari triduo iustum, quippe tanto maior vis, quanto recentior , fervere in plumbo, singulasque amphoras[*](singulisque aquae amphoris va.H) [centenas[*](centenas del.D)] aquae[*](aquae D. atque ll.v. ad H. (loc. corr.)) , quingentenas[*](quin- quagenas va.H) medicaminis libras aequali[*](aequali coni.J. -ari ll.v) ac modico vapore torreri et ideo[*](et ideo ll.v. an ex aeneo (vel adducto)?) longinquae fornacis cuniculo. ita despumatis subinde carnibus, quas adhaesisse venis necesse est, decimo ferme die liquata cortina vellus elutriatum[*](elytriatum Fa. elitr-Rva.B) mergitur in experimentum et, donec spei satis fiat, uritur liquor. rubens color nigrante deterior. quinis lana potat[*](luna potatoris Fa) horisrursusque mergitur carminata, donec omnem ebibat saniem. bucinum per se damnatur, quoniam fucum remittit: pelagio ad modum[*](ad modum coni. Dal. admo- ll.v. -otum (Salm.) U) alligatur nimiaeque eius nigritiae dat austeritatem illam nitoremque qui quaeritur cocci. ita permixtis viribus alterum altero excitatur aut adstringitur.[*]((23) Hom. P 360.— § 136: cfr. Pl. VIII 195.) summa medicaminum in libras[*](lac. ego indicavi; inFspat. vac. an mille? (L libras H. M libras D)) ... vellerum bucini ducenae et e[*](et e S. te ll. om.zv) pelagio[*](pelagio zv(S).-gii G. phelasio R2. palatio r) CXI[*](CXI om.R. CX H). ita fit amethysti[*](flam & hysti (histi a) Fa.similia fuerunt inR1) colos[*](color Rva.D) eximius ille. at Tyrius[*](tyrio (om. at) a) pelagio primum[*](primus Fa) satiatur inmatura viridique cortina, mox permutatur in bucino. laus ei summa in colore[*](in colore ll. v. an color est aut ut sit colore (vel ut colore sit)? de dic-tione cfr. XXXV 191. alioqui claudicat oratio) sanguinis concreti, nigricans aspectu idemque suspectu refulgens. unde et Homero purpureus dicitur sanguis.

Purpurae usum Romae semper fuisse video,

sed Romulo in trabea. nam toga praetexta et latiore clavo Tullum Hostilium e regibus primum usum Etruscis devictis satis constat.[*](Nep. exempl. fr. 8 Pet.) Nepos Cornelius, qui Divi Augusti principatu obiit[*](obit F1a) : Me, inquit, iuvene violacea purpura vigebat , cuius libra denariis centum venibat[*](ueniebat FaVen.G) , nec multo post rubra Tarentina. huic successit dibapha[*](dibapa FRa (item ll)) Tyria [*](thyria FR), quae in libras denariis mille non poterat emi. hac P. Lentulus Spinther aedilis curulis primus in praetexta usus inprobabatur[*](inprobatur azG2). qua purpura quis non iam, inquit, tricliniaria[*](triclinaria Fava.H) facit? Spinther aedilis fuit urbis conditae[*](condito Fa) anno[*](annis R2) DCXCI[*](DCXCI (Pigh. ann.3,323) H. DC (sexcentesimo pal. Chat.) ll. DCC v) Cicerone consule. dibapha[*](dipaba F2) tune dicebatur quae bis tincta[*](uis tincta F1. disti- F2) esset, veluti magnifico inpendio, qualiter nunc omnes paene commodiores purpurae tinguuntur .

In conchyliata[*](conchyliata (DE?) v. -cylia FR.-cilia a) veste cetera eadem sine bucino, praeterque ius temperatur aqua et pro indiviso[*](indiuiso ll.v(H). inuiso G) humani potus excremento. dimidia et medicamina adduntur. sic gignitur laudatus ille pallor[*](paulor F1) saturitate fraudata[*](frauda R) tantoque dilutior , quanto magis vellera esuriunt.