Naturalis Historia

[*](Ar. VI 30. V 2, 540a 1. Ael. VI 3. Sol. 26, 4. — (7) Ael. II 19. Ov. M. XV 379. Ar. VIII 17, 600b 5. Sol. 26, 5. 6. cfr. Pl. X 176. —) Eorum coitus hiemis initio nec vulgari quadripedum more[*](ore F1a) , sed ambobus[*](ambobus ov. ambo ll) cubantibus conplexisque; dein[*](dū a. deinde ova.S) secessus[*](fecessus F2d2Tv. rec- E2oz. inc- ad1. cessus r) in specus separatim, in quibus pariunt XXX die plurimum quinos[*](quinos hi (hii F2. his o) F2ov. quinos R. qui nostrii a. qui noctii F1). hi sunt candida informisque caro, paulo muribus maior, sine oculis, sine pilo; ungues tantum prominent. hanc lambendo paulatim figurant. nec quicquam rarius[*](rarius homines quam oszva. Bas. at cfr. X 176) quam parientem[*](parentem R1) videre ursam. ideo mares quadragenis diebus latent, feminae quaternis mensibus. [*]((14) Ar. VIII 17, 600b2. 600a 30.— (16) cfr. Pl. XXVIII 163. — (17) Ael. VI 3. Sol. 26, 6. 5. —)specus si non habuere, ramorum fruticumque congerie aedificant , inpenetrabiles[*](impenetrabiles (inp- oS) F2E2ov. penetrabilib; (poene- R) DF1R. -alibus Ea) imbribus mollique fronde constratos. primis diebus bis[*](bis F2E2oSol. V. uir DF1R. uix E1a) septenis tam gravi somno premuntur, ut ne[*](ne v. nec ll.o) vulneribus quidem excitari queant. tune mirum in modum veterno pinguescunt. illi sunt adipes medicaminibus apti contraque defluvium capilli tenaces. ab his diebus residunt[*](resi- dent (P)H Brot.) ac priorum pedum suctu[*](suctu F2v. suetu E2o. sictu DF1R. situ E1a) vivunt. fetus rigentes[*](rigentis FRSJ) adprimendo pectori fovent non alio[*](ali/// F1. -ibi a. -iasR2) incubitu quam ad[*](ad om. v a.H) ova volucres.[*](Th. de odor. 63. Mir. ausc. 67. — (22) Ar. VIII 17, 600b 7. Sol. 26, 6.)[*]((1) cfr. Pl. XI 224.) mirum dictu, credit Theophrastus per id[*](idem RSJ) tempus coctas quoque ursorum carnes, si adserventur, increscere [*](increscer& ibi R. -r///ibi F1): cibi nulla tunc argumenta nec nisi umoris minimum

in alvo inveniri[*](inueniri E2v. -ntri (-ntre F2) r), sanguinis exiguas circa corda tantum guttas , reliquo corpori nihil inesse.[*](Ar. VIII 17, 600b 1. (VI 30 extr.). — (5) ib. 9. IX 6, 612a 1. Ael. VI 3. Plut. SA 20, 974b. — Sol. 26, 6. 7.) procedunt vere, sed mares [*](mare F1R) praepingues, cuius[*](cui aoz ne S.) rei causa non prompta est, quippe ne[*](nec ll.v) somno quidem[*](quatuor a) saginatis, praeter XIIII dies, ut diximus. exeuntes herbam quandam arum[*](arum RS. aron v. carū DF1. carā Ea. hamarū F2) nomine laxandis intestinis, alioqui[*](alioqui F2Bas. -uin rv(S)) concretis, devorant friantque[*](friantque ego. circaque ll.v. (Ar. διαμασῶνται)) surculos[*](circulos D1F1E1a dentib. ego. -tiū ll.v(H). sentium G. cum dentiunt B. (Ar.ὥσπερ ὀδοντοφυοῦσαι.an ceu dentientium?)) dentibus praedomantes [*](praedomant J) ora[*](ora F2RdE2v. hora r. operam J. soporem Müller em. I p. 27) . oculi eorum hebetantur, qua maxime causa favos expetunt, ut convulneratum ab apibus os levet[*](lauet a. l//uet F1) sanguine[*](sanguinis R2S) gravedinem[*](grauidinem Fa) illam.[*](Sol. 26, 7. 27, 18. cfr. Pl. XI 132.) invalidissimum[*](ualidissimum F1R1a) urso caput, quod leoni firmissimum[*](firmissimum F2D. cfr. Sol. formi- DF1. forti- rov. de dictione cfr. § 199, de mendo IX 76) . ideo urgente vi praecipitaturi se ex aliqua rupe manibus cooperto[*](eo operto R(?)va. D) iaciuntur ac saepe in harena colapho[*](colafo F. conlapfo a. -pfi z) infracto exanimantur. cerebro veneficium inesse Hispaniae credunt occisorumque in spectaculis capita cremant testato, quoniam potum in ursinam rabiem agat[*](agant F1a). ingrediuntur et bipedes[*](in pedes F2. ////pedes F1) ; arhorem aversi derepunt[*](derepunt F2G. diripiunt E2zv. dere tune r).[*](Ar. VIII 5, 594b 15. 11. Ael. VI 9. Sol. 26, 7. 9. 10.— cfr. infra § 228. Sol. 26, 3.) tauros ex ore cornibusque eorum omnibus pedibus suspensi pondere fatigant. nec alteri animalium in maleficio stultitia sollertior. annalibus notatum est M. Pisone M. Messala[*](messallae F1. -ale a) cos. a. d. XIIII kal. Oct. Domitium Ahenobarbum aedilem curulem ursos Numidicos centum et totidem venatores Aethiopas in circo dedisse . miror adiectum Numidicos fuisse, cum in Africa ursum non gigni constet.

[*]((3) Ar. VIII 17, 600b13. — (10) Herod. IV 192. Th. fr. 174, 8 Wim. Ar. VI 37 extr. Ael. XV 26 extr. cfr. Pl. X 186.) Conduntur hieme et Pontici mures[*](mures ll .v(S). -res hi C), dumtaxat[*](dumtaxat albi E2B. -at ali- bi F2v. -ata ibi r) albi, quorum palatum[*](palatus F1Ra) in gustu[*](gusto R) sagacissimum auctores quonam modo intellexerint miror. conduntur et Alpini, quibus magnitudo melium[*](media azva.G) est, sed hi pabulo ante in specus[*](specu a) convecto , cum[*](cum del. D) quidem[*](quidam F2Eava.S(D). cfr. CFW Müller p. 7 n. 1) narrant[*](narrent F2va.D) alternos[*](alternus F1R) marem ac feminam subrosae[*](subrosae (-se Ra) ll.(P)S. supra se v) conplexos[*](conplexos F2S. -xo rv) fascem[*](fasce va.S) herbae[*](herbe a. -berue F1) supinos, cauda mordicus adprehensa, invicem detrahi ad specum ideoque illo tempore detrito esse dorso. sunt his pares et in Aegypto similiterque resident[*](resident ll.zv(H)D. -ntes J. -dunt G(S)) in dunes et[*](et C. et in ll. v (S). an etiam velet in prioribus a item?) binis pedibus gradiuntur prioribusque ut manibus utuntur.

[*]((13) Ael. III 10. — (15) Ar. IX 6, 612b4. Mir. ausc. 8. Plut. SA 16, 971f. — (17) Ael. VI 54.) Praeparant hiemi et irenacei[*](erinacei dS. her- aov) cibos ac volutati supra iacentia[*](iacentia F2ov. latentia Ra. ////entia F1) poma adfixa spinis, unum amplius tenentes ore, [*](ifi (pro in) R. //// F1)portant in cavas arbores. iidem mutationem aquilonis in austrum condentes se in cubile praesagiunt. ubi vero sensere venantem, contracto ore[*](ore v. et (ex a) ore ll.oS) pedibusque ac[*](ad F1. a R. (an et?)) parte omni inferiore , qua raram et innocuam habent lanuginem[*](lanu- ginem F2E2v. ianag- DF1. imag- E1ad (F2ad marg.) ima///ag- R) , convolvuntur [*](confluunt G2) in formam pilae, ne quid conprehendi possit praeter aculeos.[*]((20–p. 125, 1) Th. fr. 175 Wim. Ael. IV 17.) in desperatione vero urinam in se[*](in se DFEaG2 (D). cfr. XXX 65. ex se R(?)ov(L)) reddunt tabificam , tergori suo spinisque[*](spinis o) noxiam, propter hoc se[*](fe F2E2ov. re r) capi

gnari. quam ob rem exinanita[*](exinanita F2E2v. -it///// F1. -itates (-atis E1) r) prius urina venari ars est, et tum praecipua dos tergori, alias corrupto, fragili, putribus spinis atque deciduis[*](de- cuis F1. -u his R), etiam si vivat subtractus fuga. ob id non nisi[*](insitum zva.G) in novissima spe maleficio eo perfunditur, quippe et ipsi odere[*](odore F) suum veneficium[*](benefitium FR), ita parcentes sibi terminumque supremum opperientes, ut ferme ante captivitas occupet. calidae postea[*](postea quae F1R. -aq; a) aquae adspersu resolvitur pila, adprehensusque pes alter[*](pede altero va. S) e posterioribus suspendiosa[*](suspen- dio ac fame necatur va. S) fame necat. aliter non est occidere et tergori parcere.ipsum animal non, ut remur[*](ut remur Ed2TH. ////remur F. utemur d1. uteremur r. uerentur (add. dicere) v) plerique, vitae hominum supervacuum est[*](eeF2in ras. va. H), si non sint illi aculei, frustra vellerum mollitia[*](mollitia ll. S. -tie G. -ties zv) in pecude mortalibus data[*](a a) : hac cute[*](cute Eav. acute R. -tae DF.de mendo cfr. § 125) expoliuntur vestes. magnum fraus et ibi lucrum[*](lacrum DF1 monopolio B. -liū ll. v) monopolio invenit, de nulla re crebrioribus senatus consultis nulloque non principe adito querimoniis provincialibus[*](prouincialibus v. promittial- (-tti tal- R2) Rd. permittial- DF. pernitial- Ea).

[*](Mir. ausc. 146. Ael. IV 18. Sol. 27, 21.) Vrinae et[*](et ll.zv(S). et e B) duobus aliis animalibus ratio mira[*](mira est va.S) . leontophonon accipimus[*](accepimus va.C) vocari parvum nec aliubi[*](alibi RdSJ) nascens quam ubi leo gignitur, quo gustato tanta illa vis et[*](et ego coll. § 48. ut ll.v(Brot.). ac G. in Müller erm. I p. 27) ceteris quadripedum imperitans ilico[*](illico FRva.D) expiret. ergo corpus eius exustum[*](exustum ll. G2(S)D. adu- v(L)J) adspergunt aliis carnibus polentae[*](pulente Fa ) modo insidiantes ferae[*](fere a. ferae quae F2) necantque[*](necant. quae (que a)Fa) etiam cinere: tam contraria est pestis[*](pestis R(?)v. festis DFEa). haut[*](aut F1a) inmerito igitur odit leo visumque frangit et citra morsum exanimat; ille contra urinam spargit, prudens hanc

quoque leoni exitialem.[*](Th. fr. II 2, 8. fr. 175 Wim. Mir. ausc. 76. Ael. IV 17. Diosc. II 100. Ov. M XV 415. Isid. XII 2, 20. cfr. Pl. XXXVII 34. 52. XXVIII 122.) lyncum[*](lincum ao. lyncarum R2) umor ita redditus[*](redditus E2oR(?)v. -tis r. (an lyncum urina reddita?)), ubi gignuntur , glaciatur arescitve in gemmas[*](gemmis E1a similis FRSJ) carbunculis similes et igneo colore fulgentes, lyncurium[*](lyncurium v. -ngyrium F. -girium Rd. -rum a. lingurium o) vocatas atque[*](atque — 4 prodito om.o (de structure cfr. Müller stil. p. 37. 38)) ob id[*](id F2E2v. om. r)[*](Nolle o)sucino a plerisque[*](a plerisque E2v. at plerique r) ita generari prodito. novere hoc sciuntque lynces et invidentes urinam terra[*](terrei a1. -rrę a2) operiunt, eoque celerius solidatur illa.

Alia sollertia in metu melibus[*](metu melibus F2ov. m&ū ////libus F1. -tū celibus (cael- R) r) : sufflatae[*](sufflacae R. -ata ozva.G) cutis[*](cutis DFG. -ti Ea. gutis R. cute ozva. G) distentu [*](distentu G. -ntus ll. -ntae ozv) ictus hominum et morsus canum arcent.

Provident[*](praeuident va.H) tempestatem et sciuri[*](fciufi Fa) obturatisque[*](obturatisque F2E2d2v. tur (tor F1) ad hisque DF1R. tur aditisq. a. tura////tisque E1. om.d1), qua spiraturus est ventus, cavernis ex alia parte aperiunt fores. de cetero ipsis villosior cauda pro tegumento est. ergo in hiemes aliis provisum pabulum, aliis pro cibo somnus.