Naturalis Historia

Ceteris animantibus statum[*](statutum ova. G) et pariendi et partus gerendi[*](egrediendi ao. ege- rendi uva.C) tempus est; homo toto anno et incerto gignitur spatio, alius septimo mense, alius octavo et usque ad initia[*](initium RS) undecimi[*](undeci R1. decimi E2. decimi undecimique va.D) . ante septimum mensem haut umquam vitalis est. septimo non nisi pridie posterove pleniluni die aut interlunio[*](dist. U 153) concepti nascuntur.[*]((18) Varro ap. Gell. III 16, 9.) tralaticium[*](tralatium F1. -titium F2RH(J). transla- v) in Aegypto est et octavo gigni, iam quidem et in Italia tales partus esse vitales, contra priscorum opiniones. variant[*](uariantur R2) haec pluribus modis. Vistilia[*](uestilia D1E2va.J. cfr. Tac. ann. II 85), Gliti[*](gliti DF2aD. ///iti E1. glici R2. cliti F1. clici R1. cditi E2. C. Lici J. C. Herdicii v. cfr. mus. Rhen. XVIII p. 230) ac postea Pomponi atque Orfiti[*](orfici ad) clarissimorum civium coniunx[*](coniunx F2Rv(D). -iux rH is F. his rC), ex iis quattuor partus[*](partes a1. -res a2) enixa septimo

[*](Sol. 1, 62–64. — (10) Ar. VII 4, 584a2 sq. — (12) Ar. ib. 584a13. — (15) ib. 583b4. — (19) ib. 585a27. 587a4. — (21) Gell. III 16, 24.) A conceptu decimo die dolores capitis, oculorum vertigines[*](uertiginis F.om.a) tenebraeque, fastidium in cibis, redundatio stomachi indices sunt hominis inchoati. melior color[*](colos dSJ) marem ferenti et facilior partus, motus in utero quadragensimo die. contraria[*](contra o) omnia in altero sexu, ingestabile onus, crurum et inguinis levis[*](leui F1au) tumor[*](humor o), primus autem XC[*](XCC R1. CX F1) die motus. sed plurimum[*](plurimis F1.-mi a) languoris[*](laboris oz) in utroque sexu capillum[*](capillo E2D. sed cfr. XXX 101) germinante partu et in plenilunio, quod tempus editos[*](edi- tus F1. et eductos a) quoque infantes praecipue infestat. adeoque incessus atque omne quicquid dici potest in gravida refert, ut salsioribus cibis usae carentem [*](carentes oz) unguiculis partum[*](partum om.F1a. -tus oz) edant et, si respiravere, difficilius enitantur[*](enitatur F1a) . oscitatio quidem in enixu[*](enix F1. -xa a1) letalis est, sicut sternuisse [*](sternuisse F2ov. -utasse R2z. renuisse, F1R1a) a coitu abortivum.

[*]((3) Ar. VIII 24, 605a1. —)Miseret atque etiam pudet aestimantem[*](putet aestimante F1a) quam sit frivola[*](friuo F1a) animalium superbissimi[*](superuis si a. -uisi F1) origo, cum plerisque[*](plerumque R(?)va. D) abortus causa odor[*](odor ab o. -rum a) a lucernarum fiat extinctu[*](ex- tinctū Fa). his principiis nascuntur tyranni, his carnifex animus! tu qui corporis viribus fidis, tu qui fortunae munera amplexaris et[*](amplexaris et ov. -ri sed F1R1. -ris sed F2R2a) te ne alumnum quidem eius existimas,[*]((9) Val. M. IX 12 ext. 8. —) sed partum, tu[*](tu F2Rov(S). Tum F1. tamen au. tu tamen H) cuius imperatoria[*](impera- toria U 154. semper tinctoria (inct- D2) ll.uoH. -per uictoria (in ui- v) dTv) est mens[*](tumens ov. -mes ll.S) , tu qui te deum credis aliquo successu tumens, tanti[*](tanti D1FE2u (Rh) G. -te R1E1. ante R2a. tantine D2D. -ti tamen ov. -ti tum z) perire potuisti! atque[*](atqui ozva. G) etiam hodie minoris potes, quantulo serpentis ictus[*](ictus R2v. -tu ro) dente aut etiam, ut Anacreon poeta, acino uvae passae, ut Fabius Senator praetor, in lactis haustu uno pilo strangulatus. is demum profecto vitam aequa lance pensitabit, qui semper fragilitatis humanae memor fuerit.

[*](Ar. VII 8, 586b6. cfr. Pl. X 183. — Gell. XVI 16,1. Nonius p. 557 M. cfr. Quintil. I 4,25. — (13–17. p. 17,3–5) Sol. 1, 65. 66.) In pedes procidere[*](procire R1. -cedere R2oSol.va.D) nascentem contra naturam est, quo[*](e (ex zC) quo ozva.(Rh)G) argumento eos appellavere Agrippas ut aegri partus [*](aegri partus F2EaS. -re partus DF1Rv. -re partos E2oSol.C(D). (ab aegro partu Nonius)), qualiter et[*](et del.Eva.S) M. Agrippam ferunt genitum, unico prope felicitatis exemplo in omnibus ad hunc modum genitis. quamquam [*](dist.va.D) is quoque adversa pedum valitudine, misera iuventa, exercito aevo inter arma mortesque[*](mortes- que DFR2G. -tēque Eau. -tisque (U 155)D. ostes qua R1 (?). hostesque dT. -tesque et ad mortem v) ac noxia[*](ac noxia ego. -xio R2. ad noxia F2E1G. -xi F1. -xio DR1E2au. obnoxio zv(S). adeo noxio D) accessu[*](accessu DF1REav(S). successu F2G. (loc. desperatuts)), infelici [*](infeci F1. interfici a) terris[*](terri F1) stirpe omni[*](omnis a), sed per utrasque Agrippinas maxime,

[*](Nonius p. 556. 557 M. Quintil. ib. Jul. Par. epit. de praen. 6. 4. —) Auspicatius[*](auspi- catus F1a) enecta[*](enecata oz) parente gignuntur, sicut[*](sicut F2R2E2oSol. v. sie D. sic rD) Scipio Africanus prior natus primusque[*](primūque F1a) Caesarum a caeso[*](o caeso F1. ob ceso a. obscesum o) matris utero[*](ute- rum o) dictus, qua de causa et Caesones appellati. simili modo natus et Manilius[*](manilius DFREv(H). mafil- o. manl- aoaB), qui Carthaginem cum exercitu intravit .

Vopiscos appellabant e geminis qui retenti utero nascerentur altero interempto abortu. namque maxima, etsi rara, circa hoc miracula existunt.

[*](Ar. VII 4, 585a3–6. 11–21. Sol. 1, 60. 61.) Praeter mulierem pauca animalia coitum novere gravida; unum quidem[*](quēque (pro quidem) R) omnino aut alterum superfetat. extat in monimentis[*](monumentis avaS. mume- F1) et medicorum[*](etiam medicorum va.S) et quibus talia consectari curae fuit uno abortu duodecim[*](duodecī F2C cum Budaeo ex Ar. duo dici F1. duo dicit Rda. duo ov) puerperia[*](pperia F1) egesta. sed ubi paululum temporis inter duos conceptus intercessit[*](coptuus F1 intercesserit a), utrumque[*](uterque ozva. H) perfertur [*](perfectus Ea. est perf- ozva. G) , ut in Hercule et Iphicle fratre eius apparuit[*](apparuerit F1Ra) et in ea quae gemino partu alterum marito similem alterumque

[*](Ar. V 116, 585b28–33. 586a2–11. G I 17, 721b 38. 18, 722a10. Antig. Car. 112 (121. 122). Sol. 1, 78. 79.) Iam[*](dist. va.S) illa vulgata sunt[*](sunt ego. est DF1Eav. et F2D. om.R (?)Bas.): varie[*](uarie v. -ria ll.S) ex integris truncos gigni, ex truncis integros; eadem[*](eademque F2E2va.S(D). dist. ego an signaque?) parte truncos, signa quaedam [*](dist. ego) naevosque et cicatrices etiam regenerari, quarto[*](quartu DF1. tertio P ex Ar.) partu Dacorum[*](dacorum (aco- F1)ll.ov(G). aliquorum B. auorum coni. P. (loc. corr.)) originis[*](originis sc. homini) nota[*](nota// F. -tae R. -tat ad) in brachio reddita[*](red- dita (abl. abs.) ego. -tur ll.ov. -tum (sc. esse hominem) Müller em. Ip. 11 commate posito cum seqq. (accepimus) iungens)