Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Mela III 69.) Indus[*](indis R2), incolis[*](incoliis DE. -obis a) Sindus[*](sindus F2TH. ind- r. sand- v) appellatus, in iugo Caucasi montis quod vocatur Paropanisus adversus solis ortum effusus, et ipse undeviginti recipit[*](recepit DE1 -caepit F) amnes, sed clarissimos Hydaspen quattuor alios adferentem, Cantabam[*](cantabram F2va.S) tris, per se vero navigabiles Acesinum[*](acesinum ll.v(S). -nem L) et Hypasim[*](hypasim v. hysaepim F. -sopim D. -sepim (ys- a) E a d. -sephim R), quadam tamen aquarum modestia[*](modestia F2v. -Iā r) nusquam latior L stadiis aut altior XV passibus[*](passibus S. -ssus ll. H. p. v), amplissimam insulam efficiens, quae Prasiane nominatur, et aliam minorem[*](aliam minorem a3v (J). -ia -ore (-ora a) ll. S), quae Patale. ipse per |XIII|.CL[*](XII.XL Eva. H) passuum, parcissimis auctoribus, navigatur[*](nauigatur pD. -tus ll.v) et quodam solis comitatu in occasum versus oceano infunditur. mensuram orae[*](in ora d(?) va.S) ad eum ponam, ut invenio, generatim, quamquam inter se nullae congruunt. ab ostio Gangis ad promunturium Calingon et oppidum Dandaguda[*](dandagula E. gangadula a)DCXXV[*](DCCXXV p. a3va.H), ad Tropina[*](attropina F. atir- a. ut tr- DE) |XII|.XXV, ad Perimulae promunturium, ubi

est celeberrimum[*](celerrimum DFE) Indiae emporium, DCCL, ad oppidum in[*](in om.E) insula quam supra diximus Patalam[*](patalam da3v. spat- ll)DCXX[*](DXX R).

Gentes montanae inter eum et Iomanem Caesi, Caetriboni[*](cesi cetriboni Raova.D) silvestres, dein Megallae, quorum regi D elephanti, peditum equitumque[*](equitum Ea. et eq- o) numerus incertus, Chrysei, Parasangae, Asmagi[*](asmagiti R. asangae va.S), tigri fera scatentes; armant peditum XXX, elephantos [*](elephantes FR.cfr. § 67 extr.) CCC, equites DCCC. hos Indus includit montium corona[*](dist.D) circumdatos et solitudinibus. DCXXV[*](per DCXXVdT(?)C) infra solitudines Dari, Surae, iterumque solitudines per CLXXXVII[*](CLXXXVIII a3C), plerumque harenis ambientibus haut[*](aut DFEa) alio modo quam insulas mari.[*]((12-14) Sol. 52, 15. MCap. VI 695 init.) infra deserta haec Malthaecorae[*](malthaecorae FJ2. maltae- ED. malthe- Da. mathe- R. malte- dv), Singae, Maroae[*](maroae FJ2. -oe R. -ohae dv. -rūe a. moroae DED), Rarungae[*](rarungae dv. -ūge ll. -umgae D), Moruni[*](moruni H (D). -rum ll. -runtes v. -rontes dS. add. masugae peugae iam dT. masuae pagungae ialii (iam G) va. H). hi montium, qui perpetuo tractu oceani in[*](oceani in ego. ad oceani dT (U 122) J. oceani v) ora[*](orae R(?) (Salm.) H. oram v(J)) pertinent[*](pertinent ll.S. praetenti (Salm.)H. tenent v), incolae liberi et regum expertes multis urbibus montanos optinent colles. Nareae[*](naraeae E. maree a) deinde, quos claudit mons altissimus Indicorum Capitalia; huius incolae alio latere late auri et argenti metalla fodiunt. ab his Oratae[*](ortae a. orate R. -turae va.S), quorum regi elephanti quidem X, sed amplae vires peditum, Suarattaratae[*](suarattaratae FdRa. -rataratae DfS. (-rataratte— 19 peditum E1suppl. in marg.). -ratcarate T. uaretatae v) — et hi[*](et hi TS. et (ex a) his ll. qui v) sub rege elephantos non alunt[*](aiunt DE) fiducia equitum peditumque — Odonbaeorae[*](odonbaeorae DFE. -raes D. -res J. -beore Ra. -res S. odomboerae v), Sarabastrae[*](arabastrae S. sala- v) Thorace[*](thorace DREaD. -cae F. horacae S. -atae v) urbe pulchra, fossis

palustribus munita, per quas crocodili humani corporis avidissimi aditum nisi ponte non dant. et aliud apud illos laudatur oppidum[*](oppidum F2R (?)v. om.r) Automula[*](automela a3va.S), inpositum litori quinque amnium in unum confluente[*](conflu- entium dT) concursu, emporio nobili[*](nobile R. mobili Ea). regi[*](regi adTv. -gio r) eorum elephanti M.DC[*](MD F1. DC R), peditum CL, equitum V???. pauperior Charmarum rex elephantos LX parvasque reliquas vires habet.[*]((7. 8) Sol. 52, 15. MCap. VI 695.) ab his gens Pandae, sola Indorum regnata feminis. unam Herculi sexus eius genitam ferunt ob idque gratiorem, praecipuo[*](praecipuo om.o) regno donatam; ab ea deducentes originem imperitant CCC oppidis, peditum CL, elephantis[*](elephantis oa3v. -tes ll.D1. cfr. § 67 extr.) D. post hanc[*](quam (pro hanc) RSJ) trecentarum urbium seriem[*](seriem ll.S. syrieni v) Derangae[*](darangae RdSJ), Posingae, Butae, Gogaraei[*](buzae gogiarei va. S), Vmbrae, Nereae, Brangosi[*](brancosi va.D), Nobundae, Cocondae[*](cocunde a), Nesei[*](nesaei F), Palatitae[*](v), Salobriasae. Orostrae[*](olostrae R(?)a3va.D) Patalam insulam attingentes, a cuius extremo litore ad Caspias Portas |XVIIII|.XXV produntur.

Hinc deinde accolunt Indum, adverso[*](aduerso ego. -essos R. -ersus rv(J).-ersū dG) eo scandente[*](eo (ego. eū U) scandente U 123. eos cadente ll. eos euidenti va.J) demonstratione, Mathoae[*](mathoae (-oe E. -eo a) ll.D. athoe d. -oae S. amatae v), Bolingae, Gallitalutae, Dimuri, Megari, Ardabae[*](ordabae Eav a.S), Mesae, Abisari[*](Abi- sari D2ex Arr.Ind. 4, 12. abi suri DFEa. abhisuri (ab his V ri B) Rv), Silae[*](silei a. -eni a3va. S); mox deserta[*](deserta dv. -tae ll) in CCL, quibus exuperatis Organagae, Abortae[*](abaortae va.S), Brasuertae[*](brasuertae Ea. barsu- DFdT. bassu-R2S. basu-R1. sibarae su- v), et ab his solitudines prioribus pares. dein[*](dein F2v. ein r) Sorofages[*](sarophages, sorgae, baraomatae va.S), Arbae, Marogomatrae, Vmbritae Ceaeque[*](umbritae ceaeque D. -caeaeque F. -teceaeque Ed. -caeeque DR. -ceeq. a. -ttaeqne H. gumbritaeque v), quorum XII nationes

singulisque binae urbes, Asini[*](asinis R. aseni va.S), trium urbium[*](urbium v. -bem ll) incolae; caput eorum[*](earum o) Bucephala, Alexandri regis equo, cui fuerat[*](fuerit Eo) hoc nomen, ibi sepulto conditum.[*]((11) Mela III 69. —) montani super hos Caucaso subiecti[*](caucaso subiecti a3v. -sos -ctis ll) Sosaeadae[*](sosaeadae DFED. sosea- RadS. solea- v), Sondrae transgressisque Indum et cum eo decurrentibus Samarabiae[*](samarabriae Rd(?)va.D sambruceni G), Sambraceni, Bisambritae [*](dist.D), Orsi[*](orsi R av (S). -sy r. -sii B. osii Dal. (errore)), Andiseni[*](andiseni EaTD. -ny D. -saeni F. -xeni v. antiseni R(?). -xeni B), Taxilae[*](taxyle R. taxillae Dal. cfr. § 62) cum urbe celebri. iam in plana demisso[*](dimisso Ea) tractu, cui universo nomen Amendae[*](amen- dae DFRS. amandae EaH. -drae a3v), populi quattuor, Peucolitae[*](peucolitae ll.v(J). cfr. § 94. -laitae B coll. § 62), Arsagalitae, Geretae[*](gereatae coni. H e St Byz.), Assoi[*](asoi v a. S). etenim plerique ab occidente non Indo amne determinant, to sed adiciunt quattuor satrapias, Gedrosos, Arachotas, Arios, Paropanisidas[*](paropanisiadas J1(errore). -sadas dS -missadas B), ultimo fine Cophete fluvio, quae omnia Ariorum esse aliis placet.[*](Mela III 66. Arr. Ind. 1, 6. — (12-16) Sol. 52, 16. 24. MCap. VI 695. — (20) Die. 7, 24.)

nec non et Nysam urbem plerique Indiae adscribunt montemque Merum, Libero Patri sacrum, unde origo fabulae[*](famulae DFEa), lovis femine editum[*](edictum DFEa); item[*](inde (pro item) F2D) Aspaganos[*](aspaganos ll.S. -gonas v. astacanos (Salm.) H) gentem[*](gentes FldTRal), vitis[*](uiti FE) et lauri et buxi pomorumque omnium in Graecia nascentium fertilem. quae memoranda ac prope[*](et prope R (?) va. D) fabulosa de fertilitate terrae et genere frugum arborumque[*](arborumque F2a3v. aruo- r) aut ferarum ac[*](ac ll.S. aut d(?)v) volucrum et aliorum animalium traduntur, suis quaeque locis in reliqua parte operis commemorabuntur, quattuor[*](quattuor uero d(?)va.D) satrapiae mox paulo, ad[*](ad del.a2)[*](92) Taprobanen[*](taprobanen Die. G. -ne R. -nae D. -na ē F. -ne ē a. -nam est E. -nam v) insulam festinante[*](festinante v. -tem (-inentem E) ll) animo.

[*](Mela III 71. 70. Sol. 52, 17. MCap. ib. Die. 7, 24. —)Sed ante sunt aliae[*](aliae (-ie a) av. -io r): Patale[*](patalae DFE. pet- v a. B), quam significavimus in ipsis faucibus Indi, triquetra[*](tri- quadra Dic.) figura, CCXX p. latitudine[*](latitudine v. -nē ll);[*](71) extra ostium[*](ostia Dic.) Indi Chryse et Argyre, fertilis[*](fertiles da3Dic.v. -lis ll.D) metallis, ut credo: nam quod aliqui tradidere, aureum argenteumque his[*](iis Rv a.D) soluin esse, haut facile crediderim. ab his XX p[*](XX p. a3v (J). XX p. latitu- dinem (-ne Dic. S) ll. S falsa iteratione ex v. 2). Crocala et[*](crocala et DFD. -let r. -la (P)L. -le Tv. crotale Dic.) ab ea XII Bibaga, ostreis ac[*](ac EaD. a DF. & R(?)v) conchyliis[*](concylis F. -ciliis a. -lis R. -culis Die.) referta, dein[*](deinde dDic.v a.S)[*](dicta v. -tae ll) Coralliba[*](coraliba F. torall- Eva. H(S). or- Die.), VIII[*](VIIII d(?)va.S) a supra dicta, multaeque ignobiles.

[*](Sol. 53, 1-3. MCap. VI 696 med. — (8. 10) Mela III 70 (I 4). — (15) Berger Eratosth. fr. p. 235. — § 82: Sol. 53, 3-5. — (20) Strabo XV p. 690 extr.)

Taprobanen[*](tabrobanae y) alterum orbem terrarum esse diu existimatum est Antichthonum[*](anthicthonum DF. anhicth- E. -tonum o. anteochonum y) appellatione. ut insulam liqueret esse[*](insulam liqueret esse (et (proeeF2. om.r)ll. S. ins- esse liq- yD. liq- ins- esse ov) Alexandri Magni aetas resque praestitere . Onesicritus, classis eius praefectus, elephantos ibi maiores bellicosioresque quam in India gigni scripsit[*](scribit i), Megasthenes flumine dividi, incolasque Palaeogonos[*](paleogonos (-laeo- P) a3o(P)L. -nis ll. -nes v) appellari, auri margaritarumque grandium fertiliores quam Indos. Eratosthenes et mensuram[*](mensuras y.sed cfr. § 72) prodidit[*](prodit y), longitudinis VII[*](III (proVII) i) stadium, latitudinis V???, nec urbes esse, sed vicos DCCL[*](DCCL Sieglin ex Ael. n. an. XVI 17. DCC ll.v) . incipit ab Eoo[*](eoo v e Sol. eo ll) mari inter ortum occasumque solis Indiae praetenta[*](protenta y) et quondam credita XX dierum navigatione[*](nauigio y) a Prasiana gente distare, mox, quia papyraceis navibus armamentisque Nili peteretur, ad nostrarum navium cursus

VII[*](VI i) dierum intervallo taxata[*](taxato av a. S). mare interest vadosum, senis[*](renis DFE) non amplius altitudinis passibus, sed certis canalibus ita[*](adeo (pro ita) va. H e Sol.) profundum, ut nullae anchorae sidant[*](sedent y). ob id navibus utrimque prorae, ne per angustias alvei circumagi sit necesse; magnitudo[*](magnitudo — amphorum om. va.H) ad terna[*](alterna E) milia amphorum[*](amphorum dTH. ad forum ll).[*](Sol. 53,6. 7. MCap. VI 696 extr. 697.) siderum in navigando nulla observatio; septentrio non cernitur. volucres[*](sed uolucres R (?) ova.D) secum[*](secum D2Rayopv. saecum F. secundum D1. siderum El. -ecum E2) vehunt emittentes saepius meatumque earum terram[*](terram (-rra R. -rrarum EaT) petentium ll. (Sol.) H. -rras pet- o pv. transfretantium y) petentium comitantur. nec plus quaternis[*](quam ternis yo a3va. H. sed cfr. Sol.) mensibus anno[*](in anno v a. H(S)e Sol.) navigant. cavent a solstitio maxime centum dies, tune illo mari[*](maria a d y pv. -re r) hiberno.

[*](Sol. 53,8. 9.)Hactenus a priscis memorata. nobis[*](nobis F2dTv. nos ro p) diligentior[*](diligentior d(?)v. -ter ll.op) notitia Claudi principatu contigit legatis etiam ex ea[*](ea del.E2) insula advectis. id accidit hoc modo. Anni Plocami[*](aniplocamus o), qui maris Rubri vectigal[*](uectigalia fisco o) a fisco redemerat, libertus circa Arabiam navigans aquilonibus raptus praeter Carmaniam[*](carminiam E. armen- o), XV die Hippuros portum eius invectus, hospitali regis dementia sex[*](ex E) mensum[*](mensium o a3va.S) tempore inbutus adloquio percunctanti[*](percunctanti F2oBrot. -andi r. -contanti v(S). cfr. VIII 44. XXX 18, aliter XXXV 88) postea narravit Romanos et Caesarem.[*](Sol. 53, 10.) mirum in modum[*](in modum a3ov. mod- ll) in auditis[*](inauditus R. -tos F2) iustitiam[*](iustitiam aopC. -tia ll.v) ille suspexit, quod pari[*](pari o. -ris ll. D. -res dv) pondere denarii[*](danarii DF1E) essent in captiva pecunia[*](pecuniae DF1E), cum diversae imagines[*](imaginis F1) indicarent a pluribus factos[*](factos R2ov. -to r), et[*](ex F2R) hoc maxime sollicitatus ad amicitiam

legatos quattuor misit principe eorum Rachia[*](rachaia B. tracia vel thracia codd. Sol.). ex iis cognitum, D esse oppida, portum contra meridiem adpositum oppido Palaesimundo[*](palesimundo a. pele- o), omnium ibi clarissimo ac regio[*](regio opD2. -ia ll.v(H). -iae G(J). -iam C(Brot.). cfr. Rück 3 p. 245), CC plebis.[*]((11) Mela III 71. cfr. infra § 97) stagnum intus Megisba CCCLXXV p. ambitu[*](ambitu o pv. -tū ll), insulas pabuli[*](pabuli om.o) tantum fertiles conplexum; ex eo duos amnes erumpere, Palaesimundum iuxta oppidum eiusdem nominis influentem in portum tribus alveis, quinque stadiorum artissimo[*](altissimo Eo), XV amplissimo, alterum ad septentriones[*](septentrionis a. -onem yva. H) Indiamque versum, Cydara[*](cythara F1. zith- i) nomine. proximum esse Indiae promunturium quod vocetur Coliacum[*](coleacum y. colaic- Eva.(P) H), quadridui navigatione, medio in cursu Solis insula occurrente[*](occurrente R (?) a3G. inc- rv).[*]((11-13) Sol. 53, 21. — (13-17. 19) Sol. 53, 6. 7. MCap. VI 696. 697 init. Mela III 61.) mare id[*](id a3v. in ll. an ibi (scriptum iui)?) colore perviridi, praeterea fruticosum[*](fruticosum Rd(?)ov. fructic- DFE. fructu- aypD. cfr. X 111 139. 140, de mendo XIX 121. (an frutectosum, ut XVIII 134. XIX 34?)) arboribus, iubas[*](iubar Ea) earum[*](earum D(?)v. eor- ro) gubernaculis deterentibus[*](deterentibus DFRoC. -rre- adpv. -rce- E. -rge- D1. (atterantur Sol.)). septentriones vergiliasque apud nos veluti[*](ueluti in ll.Tov(D). -lut in y. -luti Rd(?)G) in novo caelo mirabantur, ne[*](ne om.oa3va.H. ue Ea) lunam quidem apud ipsos nisi[*](non nisi ova. H) ab octava in[*](in F2dTyD. ad R(?)opv. om.r) XVI[*](XIII y. XV va.Bas.) supra[*](super y o) terram aspici fatentes; Canopum lucere noctibus, sidus ingens et clarum. sed maxime mirum iis erat umbras suas in nostrum caelum cadere[*](alaeuari (all- E1) DE1. -ua??? F. ab laeua (le- y) yD), non in suum, solemque a laeva oriri et in dexteram[*](dexteram yodG. -tram ll.D. -tera v) occidere potius quam e diverso. [*]((3) Sol. 53, 21. — (4. 5) ib. 11. MCap. VI 697. — (6. 7) Sol. 50, 4. MCap. VI 693.)iidem[*](iidem Rv. id- ryo) narravere latus insulae quod[*](quo yd) praetenderetur Indiae

X??? stadiorum esse ab oriente hiberno; ultra monies Hemodos Seras quoque ab ipsis aspici[*](aspicit DF1E), notos etiam commercio; patrem Rachiae[*](rachiae dG. -ciae y. -cie a3. rhatie R. haciae DFE. acie a. mabaciem v) commeasse eo; advenis ibi[*](sibi Seras H) feras occursare, ipsos vero excedere hominum[*](hominum R(?)E2oa3v. -nem r) magnitudinem, rutilis comis, caeruleis oculis, oris sono truci[*](trunci DFE1), nullo[*](nullo R(?)H. -IIi ryov) commercio linguae. cetera eadem quae nostri negotiatores: fluminis ulteriore ripa merces positas iuxta venalia tolli ab iis[*](iis Fv. his r C), si placeat permutatio[*](ab his (iis FR) non FdTRa1falsa itera- tione), non aliter odio iustiore[*](tristiore y o zv a.Bas.) luxuriae quam si perducta[*](producta y) mens illuc[*](illic Esyo) usque cogitet, quid[*](quod (pro quo) Esova. Bas.) et quo petatur et quare.[*]((11-13) Sol. 53, 22. 23. (cfr. Plin. IX 106).— (16 sqq.) MCap. VI 697 extr. 698. Sol. 53,14. 15.) sed ne Taprobane quidem, quamvis extra orbem a natura relegata, nostris vitiis caret. aurum argentumque et ibi in pretio; marmor testudini[*](testudini Fda. -nis royv. cfr. nov. luc. p. 26) simile[*](similē FRa), margaritae gemmaeque in honore[*](in honore om.y); multo praestantior[*](praestantior est ego (et dist.). -ores et ll.v. -orum et SJ1errore) est totus[*](totus Esov (D2). -tius r Bas.) luxuriae nostrae cumulus. ipsorum opes maiores[*](maiorū FRal) esse[*](esse om.a1) dicebant, sed apud nos opulentiae maiorem usum. servum nemini, non in diem aut interdiu[*](inter- diis Es) somnum, aedificia modice[*](uno y) ab humo exstantia[*](existentia ESo), annonam numquam augeri, non fora litesve esse, coli[*](eo coli o. co E8. om.y) Herculem, eligi[*](elegi y. elige DF1a) regem[*](re gemma DF1. -rē a a) a populo senecta clementiaque, liberos non habentem, et, si postea gignat, abdicari, ne fiat hereditarium regnum.[*](Sol. 53, 16. 17. MCap. VI 698.) rectores ei[*](ei ESF2Y ov. et r) a populo XXX dari, nec nisi plurium[*](plurium ESF2O v. -imum r. -imorum y) sententia quemquam capitis[*](capite o.om.y) damnari; sic quoque appellationem[*](appellatione EsD o) esse[*](esse om. o) ad populum

et[*](et om. ova.H(S)) LXX[*](LXXX y) indices dari[*](dari Esyov. -re r): si liberent[*](tuberent DF1) ii reum[*](rerum Es), amplius XXX iis[*](his Fa.an illis?) nullam esse[*](esse—p. 470, 4 aliqui om.a) dignationem, gravissimo probro[*](probro F2R(?)v. -bo r). regi cultum Liberi Patris, ceteris Arabum.[*](Sol. 53, 18-20. MCap. l. l. — (10) Sol. 53, 12. MCap. VI 697 extr.) regem, si quid delinquat, morte[*](mortem DR) multari, nullo interemente[*](interemente FRJ2. cfr. nota ad XXIX 65. -rimente rv), aversantibus[*](aduersantibus DFR. sed adue- va. G) cunctis et commercia etiam sermonis negantibus. festa venatione absumi; gratissimam eam[*](eum FdR) tigribus elephantisque constare. agros diligenter coli, vitis usum non esse, pomis abundare. esse et in piscatu voluptatem[*](uoluntatem DFdy. -te i), testudinum maxime, quarum superficie familias habitantium[*](habundantiam i. ab- y) contegi: tanta reperiri magnitudine. vitam hominum centum annis modicam.