Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Tertia auctoritas smaragdis perhibetur pluribus[*](plurib. BFdhv. multis rD.) de causis, quippe[*](quippe BS. om. rv.) nullius[*](nulliuf Bdhv. -llus r.) coloris aspectus incundior est. nam herbas quoque silentes[*](quoque filentef BS coll. Column. IV 27, 1. 29, 1. 30, 6. XI 2, 26. XII 7, 1. quoque uirentes (-tis FD) Fdhv(D). om. r.) frondesque[*](frondesque (quoque L) uirides La.) avide spectamus[*](auide (aut de F) fpectamuf (-tam F) BFaC. haud desp- Lv. desp- dhVerc.), smaragdos vero tanto libentius, quoniam nihil omnino viridius[*](uiuidius F.om.a.) comparatum illis viret. [*](Isid. XVI 7, 1. Solin. 15, 24. 25. Plin. supra § 8.) praeterea soli gemmarum[*](mnarū a.) contuitu[*](con- tuitu Lav. collutu B. coniuitum F.) inplent[*](inplent Lav. -nti h. -l& B. -leri Fd. fatiant F. favtiat B2.) oculos nec satiant. quin et ab intentione[*](intentatione Fh. alia ll.S. alia obscurata dv.) alia aspectu[*](afpectuf B.) smaragdi recreatur[*](recreatus F.) acies, scalpentibusque[*](que om.La. fcvlpentibusq. B2.) gemmas[*](gemmis a.) non alia gratior oculorum refectio est: ita[*](in (pro ita) BSJ.) viridi[*](uiride B1.) lenitate lassitudinem[*](lassitudine a.) mulcent[*](mulcenf BSJ.). praeterea[*](prae- terea e FhD. (globosi e Solino inseri voluit U 838).) longinquo amplificantur[*](ampli- ficatur B.) visu inficientes circa se repercussum aëra, non sole[*](solū La.) mutati , non umbra, non lucernis, semperque sensim[*](sensi F.) radiantes et visum admittentes[*](et uisum (-su Fa) admittentes FLadhv. om.B. (transmittentes U 839, sed cfr. § 69).) ad crassitudinem sui facilitate tralucida [*](tralucida om.a.), quod etiam in aquis[*](qui F.) nos iuvat[*](non iuuat (fit Lv) Lav.a.H. de mendo cfr. § 31.). iidem[*](idem BaD.) plerumque concavi, ut visum conligant[*](colli- gant adhv.a.D.). quam[*](quapropter dhv.a.S.) ob rem decreto hominum

iis[*](if B1D. his B2a.) parcitur scalpi[*](scalpi uetitis om.a.) vetitis. quamquam[*](quā a.) Scythicorum Aegyptiorumque[*](fcyticorū aegyptorumque B.) duritia[*](duritiae F. -ties dhv.a. G.) tanta est, ut non[*](non om.a. ne dv.a.S.) queant volnerari. quorum vero corpus extentum[*](extensum Lav.a.S.) est, eadem qua[*](que F.) specula ratione supini[*](supini (supp- FL) rerum FLadhv(J). -nif rebuf BS. de spe- culis supinis cfr. XXXIII 129 (ceterum XXIII 1. IX 2. XI 125). an vero supinis rerum (ut vitiati rebus causa simul appareat) i. e. supinis intuentibus? cfr. XXVIII 48, praeterea XVI 174. VII 77. 171. IX 78. 85. 88. X 40. 93. XI 18. XIII 77. XVII 226. XVIII 47. XX 158. XXIII 125. XXVI 93. XXVIII 54. XXXII 41.) rerum imagines[*](imaginem BS, ut § 152. XXI 2. XXXI 86. XXVIII 64. XXXIII 130. sed cfr. § 71. 156. 166. XXXIII 128.) reddunt. Nero princeps gladiatorum pugnas[*](pugnas om.a.) spectabat[*](expectabat Fa.) in[*](in BIsid.S. om. rv.) smaragdo.

[*](Isid. XVI 7, 2. Solin. 15, 23. 27. Th. lap. 35. Solin. 15, 26.) Genera[*](gener F.) eorum duodecim: nobilissimi[*](nobilissimis F.) Scythici[*](scytici F. syrt- a. fcythicisB2.), ab ea gente, in qua reperiuntur, appellati[*](appellatif B.). nullis maior austeritas nec minus vitii; quantum[*](ut (et v) quantum dhv.a.S.) smaragdi a gemmis distant[*](distat a.), tantum Scythicus[*](syrticus a. scythici v.a.S.) a ceteris smaragdis. proximam laudem habent, sicut et[*](sicut et Fdhv. fic & B. sicut r.) sedem, Bactriani. in[*](quos in Lv.a.S.) commissuris saxorum colligere eos[*](eos om.Lv.a.S.) dicuntur etesiis[*](&efif BaD.) flantibus[*](fatib' a.); tunc[*](tunc—p. 410, 10 gemmas om.a.) enim tellure deoperta[*](deoperta BIsid.S. om. rv.) internitent[*](internitent BLv(S). inter se tenet F. tersa nitent dhBrot.), quia[*](qua F. & quia BS.) iis[*](iis dv. if B1. his rD.) ventis harenae maxime moventur. sed hos minores multo[*](multof BF.) Scythicis esse tradunt. tertium locum Aegyptii[*](aegipti B. -gyphtia F.) habent[*](habent qui Lv.a.S. -ntur (om. eruuntur) F.). eruuntur circa Copton[*](copton Lv. fco- B. captos Fdh.), oppidum Thebaidis[*](thebandis F.), collibus[*](in collibus dhv.a.S.) excavatis[*](ex- cauatif BS. ex (H. et Lv) cautibus rv.).

[*](init.: Th. lap. 25) Reliqua genera in metallis aerariis inveniuntur, quapropter [*](quia propter L.) principatum ex iis[*](if B1D. hif B2.) optinent Cyprii[*](cyprii BG. aegypis F. -ptii v. eg- Ldh.). dos[*](dosque Lv.a.S. deos F.) eorum est in[*](eft in BS. et in Fh. ut et L. est nec in C. et ut in v.) colore liquido nec diluto, verum ex[*](ex om.L.) umido pingui quaque[*](quaque BFhG. que Ld. que quaque v.) perspicitur[*](per- spicitur BFdhBrot. -ciatur LG. resp- v.) imitante[*](inmicante L.) tralucidum maris[*](mare Lv.a.Brot.), pariterque ut[*](ut BS. om. rv.) traluceat[*](transluceat B2S. -cet (tral- F) FLv. -centem dhH.) et[*](et—ut om.dhHBrot.) niteat[*](niteat BS. -tet rv.) [hoc est[*](uncos posui cum U 840.) ut[*](ut BS. om. rv.) colorem expellat[*](expellat BS. -llit Fdh. -llit et Lv.), aciem recipiat[*](recipiat BS. -pit rv. reficit dhH.)]. ferunt[*](ferunt et in Fdhv.a.G.) in ea insula tumulo reguli Hermiae iuxta cetarias[*](iuxta cetariaf (ceterieas F. catherias d) BFdhv. om.L.) marmoreo leoni fuisse[*](leo inftuiffe F. fuisse d.) inditos oculos e[*](e om.Fdh. ex v.a.S.) smaragdis ita radiantibus etiam in gurgitem, ut territi[*](territi BdhH. -iti instrumenta rv.) thynni refugerent [*](thynni refugerent BS. refugerent (-runt L) thynni (v. tinni L. inni F) rv.), diu mirantibus novitatem piscatoribus, done mutavere oculis gemmas[*](oculos (om. gemmas) L.). — Sed et[*](et om.a.) vitia demonstrari convenit[*](conuenit BFS. oportet rv.) in tam[*](in tam BFG. in tanto dh.om. rv.) prodigis[*](prodigif BS. -gi F. -gio dh. -giosis D cum U 841, sed cfr. § 15. procliui G. om. rv.) pretiis[*](pretiif BS. erepti F.om. r. erratu G. reperta v.). sunt quidem[*](quidam LVen. quaedam D.) omnium eadem, quaedam tamen nationum[*](tamen nationum om.L. dapnaticionum a.) peculiaria[*](peculiari Fa.), sicut in homine. ergo Cyprii[*](cypri BD. cipri a.), varie[*](uarie om.La.) glauci magisque[*](magisque uarie (-rii L) ac La.) ac[*](an aut (pro ac)? cfr. § 72.) minus in eodem smaragdo aliis[*](alif B1D.) partibus, tenorem[*](tenerom F. -erem L.) illum Scythicae austeritatis[*](austeritatis dhv(H). -tef B. auctoritatis rG.) non semper custodiunt. ad hoc quibusdam[*](quidem B.) intercurrit umbra[*](umbra om.a.), surdusque fit[*](fit om.L.) colos, qui[*](que F. quin L.) inprobatur

etiam dilutior. [*](cfr. Isid. XVI 15, 28.—extr.: Isid. XVI 7, 2. Solin. 15, 27.) hinc[*](hincque Lv.a.G. inalac. usque ad p. 413, 11 et alios.) genera distinguntur[*](generandis tunguntur F.), ut[*](ut BFS. om.LG. et dhv.) sint[*](fint BS. sunt rv.) aliqui obscuri, quos vocant caecos, alii[*](ali B1D.) densi nec e[*](e om.B. ae F.) liquido tralucidi[*](translucida L.), quidam[*](quidam om. J (errore).) varii[*](uarii B2S. -ri B1 (F?). -ria dhv. fo- carii L.), quidam[*](quidam om.dhv.a.S.) nubecula obducti[*](obducti BS. inprobati (-bat F) rv.). aliud[*](quod aliud L.) est haec[*](hec d. hoc hv.a.J. om.L.) quam umbra, de qua diximus. nubecula[*](nebula F.) albicantis est vitium, cum[*](uitium cum cod. Poll.v. -tii cum L. -ti cum F. -tium dh. uti (om. cum—6 intus oc) B. (an albicantibus est uitio, ut omissionis causa appareat?).) viridis non pertransit aspectus, sed[*](sedant F.) aut intus occurrit[*](currit B.) aut excipit in fine visum candor. haec[*](hec L. hic BSJ (cum antecedd. iungentes).) coloris sunt vitia[*](sunt uitia item corporis ego. sunt item uitia BS. uitia ista (illa G) corporis Lv(D). om.Fdh.), item corporis capillamentum[*](capillimentum F.), sal, plumbago[*](falpium bago B1. alpium vago B2.), quae communia fere[*](quae—fere (-rae B) funt BS. om. rv.) sunt.

Ab his[*](iis dhv.a.S.) Aethiopici[*](ethiopi F. ab BFS. a Lv.) laudantur ab Copto[*](corto B1. cvrto B2.) dierum itinere[*](itenera F. trium itinere Lv.a.S.), ut auctor est luba, xxv[*](xxv BS. om. rv.), acriter[*](alacriter dhBrot.) virides[*](uidef B.), sed non facile puri aut concolores. Democritus in hoc genere ponit Thermiaeos[*](thermiaeof BD. her- FJ. -ieos h2v. cfr. § 66. -iceos h1. -icos L. -ineos C(S). -mos d. -meos H.) et Persicos, illos intumescentes[*](intumefcentef BS. extu- (-tis r)rdhv.) pinguiter[*](pinguiter om.dH Brot.), Persicos vero non tralucidos, sed[*](fed BLdv. sed non Fh.) iucundi tenoris visum[*](uisu Fd.) inplere, quem non admittant[*](admittant (am- FL) FLdhv. -ttunt B.), felium[*](filium F. felicum L.) pantherarumque oculis similes, namque et illos[*](et illos FLdhv. eof B.) radiare nec perspici, eosdem in sole hebetari, in umbra[*](umbris (om. in) Lv.a.H.) refulgere et[*](fulgere BSJ, ut § 106. 128. XXXIII 58. 81 al., sed cfr. § 92. 123. 173. 182 al.) longius quam

ceteros nitere. omnium horum etiamnum vitium, quod fellis[*](dist. S.) colorem aut acris[*](acrif BdhS. saris F. aeris Lv. (an ueteris?).) olei habent[*](olei habent (-eat B1. -et d) BFdhS. habent (-et G) in sole Lv.), dilucidi quidem ac liquidi[*](liquidis sed F. lucidi f& B2. -def & B1.), sed non virides. haec vitia in[*](in ll.S. et v.) Atticis maxime sentiuntur[*](dist. ego.) in argentariis metallis repertorum[*](repertorum ll. -ti eorum D. -tis dhv. de structwra cfr. XVII 221. XIX 58. (XVIII 135. 138).). in loco, [*](4,24) qui Thoricos[*](toricos F. thyri- Lv.a.B.) vocatur, semper minus pingues, sed[*](fed ex BS. et e rv.) ex longinquo speciosiores[*](longi quo specio res F.). frequens est[*](eft in hif & BS. et his (iis v) r v.) in his et plumbago, hoc est ut in[*](in om.F.) sole[*](solo dBrot.SJ. illuc F. -udque Lv.a.G.) plumbei videantur. illud peculiare[*](peri- culare F.), quod quidam ex his[*](iis dhv.a.S.) senescunt, paulatim viriditate evanida, et sole[*](solae F.) quoque[*](quoque BS. om. rv.) laeduntur[*](leduntur F. legu- L.). [*](Solin. 15, 23. 27. (cfr. Isid. XVI 7, 2).) post hos Medici[*](medicis F.) plurimum habent varietatis[*](uarietatis (Brot. uiridit- Lv) habent FLdhv.a.D.), interdum aliquid[*](aliquid BS. om. rv.) et[*](et de L.) e sappiro. hi[*](ii dhv.a.S.) sunt fluctuosi ac rerum imagines complexi, papaverum verbi gratia[*](ut uerbi gratia dhv.a.S (sed ante papauerum).) aut avium catulorumque[*](catulorumque uel pinnarum BS. itemFL,sed add. et similium (-liter F). pinnarumque uel (-rum et d) capillorum (H. catulo- v) et (aut v) similium dhv.) vel pinnarum. quidam[*](uidam ego. qui ll.v.) tamen[*](tamen ll.v(S). non omnino B. uirides Lv. uirif BF. ueri dh.) virides nasci videntur[*](nafci uidentur BFdhS. nascuntur Lv.), quoniam[*](quoniam ll.v(S). uino et B e Solino. lac. indicavit D. an quoniā uino &?) oleo meliores fiunt, neque[*](neque om.B.) est aliorum amplitudo maior[*](amplitudo maior BD. magnitudo amplior r v. cfr. § 27, sed contra § 13. 110. 113. 139. 172 et XIX 93. VI 67. XXII 54. XXXIV 43; de mendo XXXIV 100.). [*](Solin. 15, 23. cfr. Th. lap. 25. Phaedr. III 18, 7.) Calchedonii[*](calchedonii BLhH. cald- d. carched- v. chal- chaedo F.)—nescio an in totum—exoleverunt[*](exoleuerunt BF2S. -leo erunt F1. exoleuerint (exso- L) Ldhv. dist. ego.), postquam metalla aeris ibi
defecerunt, et[*](an et delendum?) semper tamen vilissimi[*](uiles dhH Brot.) fuere minimique[*](minimeq. B.), iidem[*](idem BD.) fragiles et[*](et hJ. set L. ed F. fed Bdv.) coloris[*](colorif BS. -ri F. -res d. -re Lhv.) incerti[*](certi L.) et virentium[*](an uirentibus?) in caudis pavonum columbarumque e[*](e BS. in dh.om. rv.) collo plumis similiter[*](fimiliter BFS. -les Ldhv.) ad inclinationem magis aut[*](ac (pro aut) h.cfr. § 67.) minus lucidi, venosi iidem[*](iidem J. idem BS(D). quidem rv. an quidam?) squamosique . [*](Th. lap. 25.) erat[*](erat et om.dhv.a.S) et peculiare in iis[*](in if (hif B2) BD. eorum dh. erat in his v.a.S.) vitium sarcion[*](farcion (-om B) BFv. car- L.) appellatum , hoc est quaedam gemmae[*](gemma ex caron L.) caro. mons est[*](monf eft BS. mons G. mox rv.) iuxta Calchedonem[*](calche- donem dhH. calchad- BD. calcid- F. carched- Lv.), in quo[*](qua (quo B) legebatur BFv.a.G.) legebantur, Smaragdites vocatus[*](uocatuf BS. -tus est rv.). Iuba auctor est[*](est om.F.) smaragdum, quam[*](quam BFS. quem rv.) chloran[*](chloran J. cloram BS. cholan rv(H). -lon G.) vocent[*](uocent S. -cant ll.v(D).), in Arabia aedificiorum ornamentis includi et lapidem, quem alabastriten[*](ala- batritena F.) Aegyptii[*](aegypti B1FD. om.L.) vocent[*](uocent BS. -cant rv (D).), complures vero e proximis[*](e proximis (G. -mo dhv[H]) FLdhG(D). sc. auctoribus: cfr. XV 62. XXVII 67. XXI 48. praef. 22. & in proximif BS.) et in Taygeto monte[*](et in taygeto monte ego. montibuf & in tayg&o BS. et (del. v)laconicos (-cis L) in taygeto (tapgeto F. tag- L) monte rv(D). cfr. XXXVI 164.) erui Medicis similes et alios in Sicilia.

[*](Isid. XVI 7, 3. Solin. 15, 26. Th. lap. 24.) Inseritur smaragdis et quae vocatur tanos[*](tanor F.) e Persis veniens gemma, ingrate viridis atque intus sordida, itidem[*](itidem BS. idem L. item rv.) chalcosmaragdos e Cypro, turbida aereis venis. Theophrastus tradit in Aegyptiorum commentariis reperiri regi eorum[*](rega eorum F.) a rege Babylonio muneri[*](muneri BS. -ris F. -re rv.) missum smaragdum quattuor cubitorum longitudine ac trium latitudine

, et fuisse apud eos in lovis delubro obeliscum[*](obeliscum—11 certe om.a.) e quattuor smaragdis quadraginta cubitorum longitudine[*](longitudine om.BF.), latitudine vero in[*](in una et in altera Lv.a.G.) parte quattuor,[*](Th. lap. 25.) in parte duorum, se autem scribente esse in Tyro Herculis templo stelen amplam[*](ftelen amplam BS. stantem pilam B. cfr. Theophr. stetenam palam F. stente- nam planam Lv. pilam dh.) e[*](e om.Fh.) smaragdo, nisi[*](nisi Ldhv. nifi fi BFD.) potius pseudosmaragdus[*](ipfeudofmaragduf B.) sit, nam et hoc genus reperiri[*](repperiri B.), et in Cypro inventum ex dimidia parte[*](parte—7 dimidia om.F.) smaragdum, ex dimidia iaspidem, nondum umore[*](umorem (hu- F) B1F.) in totum transfigurato. Apion cognominatus Plistonices paulo ante scriptum reliquit[*](reliquid B.) esse etiam nunc in labyrintho Aegypti[*](egyptio L.) colosseum[*](colosseum (-luse- F) FLv (D). -ffum BdhS.) Serapim[*](serapim FL. -pem BD. -pin v. -phis d. -pis hS.) e[*](e om.B.) smaragdo novem cubitorum.

[*](Diodor. II 52, 3. Strabo XV 1, 69 p. 718. Isid. XVI 7, 5. 6. Solin. 52, 61. 62. (cfr. Dionys. perieg. 1011 sqq.).) Eandem[*](eadem F.) multis naturam aut certe similem[*](simili F.) habere berulli[*](berilli B2a (ut ubique). berylli v.a.S.) videntur. India eos gignit[*](india eof (eoy F) gignit BFdhH. indiae ori- gine a. in india originem habentes Lv.), raro alibi repertos[*](repertos ll.(Ven.)H. -ti v.). poliuntur[*](potiuntur L.) omnes sexangula figura artificum ingeniis, quoniam [*](quoniam—14. 15 excitetur om.a.) hebes unitate[*](hebef unitate BS. -escunt ni (ine F) rv.) surda color[*](furda color BFS. color surdus Ldv.) repercussu angulorum excitetur [*](excutetur F.). aliter[*](aliter adhS. -ter enim Lv. alter F.om.B.) politi non habent fulgorem[*](fulgorem BS coll. Isid. -rem eundem rv.). probatissimi ex iis[*](if B1D). his adh.) sunt qui viriditatem maris puri imitantur, proximi[*](proxime a.) qui vocantur chrysoberulli[*](chryfoberilli B2F. crysioboelli L. chrisiobelli a.), paulo[*](et sunt paulo Lv.a.S.) pallidiores, sed in aureum colorem exeunte[*](exeuntef BS. -unt a.sed cfr. § 83. 93.) fulgore[*](ful- gorem a.). [*](Isid. XVI 7, 7. 9, 4. (cfr. infra § 113). Solin. 52, 62. 63. cfr. Damig. 35.) vicinum huic genus[*](huic genur B. genuf huic rv.) est, sed[*](fed BS. om. rv.)

pallidius[*](pallidi a.) et a quibusdam[*](et a (om.F) quibufdam BFdhv. om.a. quod L.) proprii generis existimatum[*](exiftimatum BaS. -tur rv.) vocatumque [*](uocaturque dhv.a.S.) chrysoprasum[*](chryfoprafum BFLS. -asus B. -pylon v. chrisiopilum a.). quarto loco numerantur hyacinthizontes , quinto[*](quintof (om. quos) BS.) quos aëroidis[*](aeroides G. her- v. froi- h.) vocant, postea[*](post eos dhv.a.S.) cerini ac deinde oleagini, hoc est colore olei, postremi[*](postremo a.) crystallo[*](chryftallo B. cristalli (crys- a) Fa. crystallis fere dhv.a.S.) similes. hi fere[*](hi fere (fecere B) Bcod. Poll. S. ferre hi F. et fere r. hi hv.) capillamenta habent sordesque, alioqui[*](aliquiqui L. alioq'q' a.) evanidi[*](aeuanidi B. uan- F.), quae sunt omnia[*](funt omnia (-ium Fdhv) BaJ. omnia sunt LS.) vitia. [*](Solin. 52, 64.) Indi mire gaudent longitudine [*](longitudinem F. -utidem B.) eorum solosque gemmarum esse praedicant, qui carere auro malint; ob id[*](ob id LadG. ob B. et ob id Fv.) perforatos[*](perforato B. fora- tos F. et (ex L) elephantorum (elefa- a) FLa.de mendo cfr. § 31. XXXIII 80. [XXXIV 19. XXXV 50].) elephantorum saetis subligant[*](fubligant BS. relig- rv.). convenit[*](conuenit BS. et alios (Lav. et alias F. aliis dhH) convenit rdhv.) non oportere perforari quorum sit absoluta bonitas, umbilicis[*](umbilicif Bv. -lici La. -li F.) tantum[*](tantum BdhH. statum Fa. statim Lv.) ex auro capita conprehendentibus [*](conprehen- dunt B.). ideo cylindros ex iis[*](if B1D. hif B2a.) malunt facere[*](facere malunt FLav.a.S.) quam gemmas, quoniam est summa commendatio in longitudine. [*](Solin. 52, 64.—cfr. Sidon. Apoll. carm. 11, 22.) quidam et angulosos statim putant[*](putant statim FLv.a.S. putant a.) nasci et perforatos gratiores fieri medulla candoris exempta[*](exempla B.) additoque auri[*](auri BS. -ro rv.) repercussu[*](repercuffu BS. -ssa dhv.. -sso (ra perc- a) r.) aut omnino[*](aut om.La.) castrata[*](castrata J. -raca F. conftrata BS. causa L. castigata dh. -gata causa v. om.a.) perspicuitati[*](perspicuitati ego. -atis ll.v.) crassitudine[*](crassitudinem a. ad cra- Lv.a.H.). vitia praeter iam dicta[*](dicta iam BS.) eadem fere, quae in smaragdis, et pterygia. in nostro orbe aliquando circa Pontum inveniri
putantur. Indi[*](inde B.) et alias quidem[*](quidem om.a.) gemmas crystallum tinguendo[*](crystallo inuento Lav.a.B.) adulterare invenerunt, sed[*](sed—3 iidemque om.a.) praecipue berullos.

[*](Isid. XVI 12, 3.) Minimum[*](minimum BFhv (G)S. nimium L. minio Verc. minio. minimum C. om.dH.) iidemque[*](iidemque v(C)S. ide- BFhD. ite- L.om. (Verc.)H.) plurimum ab iis differunt opali[*](op- pali BF. opioli a.an opalli (ὀπάλλιον)?), smaragdis tantum[*](tamen dhH.) cedentes. India sola[*](fola BFC. -lū rv.) et horum[*](horum est v.a.S.) mater est. qui[*](est. qui ego. eft BS. atque (adque F) rv.) ut[*](ut BS. in dH. ut ei Fha. ut eis L. ut ideo eis v.) pretiosissimarum[*](pretiosissimam Lav.a.H.) gloria[*](gloria BFS. -iam rv. gemmarum d. -rum gloria hH.) compositi[*](compositi FdhaH(J). -pof hi BS. -positores Lv.) gemmarum [*](gemmarum om.dhH.) maxime inenarrabilem difficultatem adferunt[*](adferunt BS. dederunt Fdhv. -rint r.). est[*](est FLaJ. & B. est enim dhv.) in his[*](iis dhv.a.S.) carbmnculi tenuior ignis, est amethysti fulgens purpura, est smaragdi virens mare, cuncta[*](cuncta BS. et cu- rv.) pariter incredibili [*](incredibile a. -lae F.) mixtura lucentia.[*](Catull. 52, 2.) alii[*](ali B1. aliis a.) summam[*](fummam BS. cfr. § 84. XXXIV 4. XXXIII 50. 89. -mū r. -mo dhv.) fulgoris Armenio[*](armenio J coll. XXXV 30. 47. -minio BS. augmento (-gum- v) Fdhv(H). -tu a. -tum alii L. argumento B.) colori[*](colori BS. -ris r. -res dhv.) pigmentorum aequari[*](aequari ego. cfr. II 81. 203. XVIII 220. -are BS. -auere rv. (an vero aequam vel aequare se?) credunt BS. om. rv.) credunt, alii sulpuris[*](fulgoris La.) ardentis[*](ardentem dhv.a.S.) flammae[*](flammae BS. -mas La. -ma F. -mam dhv.) aut[*](aut BS. ut L. ut ea F. ut eas a. aut etiam dhv.) ignis[*](ignis om.La.) oleo accensi. magnitude abellanam[*](auellanam B2dhv.a. S.) nucem aequat[*](aequant F. eq- a.), insignis[*](infignif BS. -ni rv(D).) etiam[*](&iam BS. om. rv.) apud nos historia[*](hiftoriaf (om. nos) BSJ.), siquidem exstat hodieque huius generis gemma, propter quam[*](pro qua L(a?).) ab Antonio proscriptus est Nonius[*](nonius—p. 417, 9 credantur om.a.) senator, filius Strumae[*](strumas F.om.L.)

Noni eius[*](eius Lv. eus r. ensis dh.), quem[*](quem n??? F.) Catullus[*](catullus dhv. -uliuf B. -ulus r.) poeta in sella curuli visum indigne tulit, avusque[*](absque F.) Servili[*](seruili FS (-lii v). cer- B. serrullii L.) Noniani, quem consulem vidimus. ille[*](illeque Lv.a.H.) proscriptus fugiens hunc e fortunis[*](fortunis suis dv.a.S.) omnibus anulum abstulit[*](apftulit BD.) secum[*](fecum BFhS. -um quem Ldv.). certum est sestertio[*](feftertio BS. -tium H. -tiis Lv. hoc F.) vicies[*](uicief BS. xx L. xx mil F. xx millibus v. tum B1hD. tum F.om.B2Lv.) tum aestimatum, sed mira Antoni[*](antonii B2v.a.S(D).) feritas atque luxuria propter gemmam proscribentis[*](proscribentibus F.), nec minus[*](minor dhv.a.S.) Noni[*](nonii B2v.a.S(D). non in F.) contumacia[*](contumatia B.) proscriptionem suam amantis, cum etiam ferae[*](ferae BLv. om.Fdh.) abrosa[*](abrofa B2S. -offa B1. -osas rv.) parte[*](parte BS. -tes rv.) corporis[*](corporif BS. -ris relinquant rv.), propter quam periclitari se[*](quas se periclitari (perecl- F) FLdhv.a.S.) sciant[*](fciant & B. sciant (sciunt F) rv.), et relicta[*](relicta—9 credantur BS. om. rv.) redimere se credantur.

Vitia opalis[*](opalis (opp- BF) BFa. -li Lv. cfr. XIV 125. XXI 33.) sunt[*](funt fi BD. si Lv. om. r.), si color in florem [*](fiore dhv.a.Bas.)herbae, quae vocatur heliotropium, exeat aut in[*](in BS. om. rv.) crystallum aut grandinem [*](grandine a.), si sal interveniat aut scabritia[*](scabraorma F.) aut puncta[*](puncta BG. pugta Fh. cuncta rv.) oculis occursantia. nullos[*](nul- losque Lv.a.S.) magis fraus[*](frauf BS. nisi india Fha. india Lv.) indiscreta similitudine vitro[*](uitro Lahv. -rio F. ultro B.) adulterat. experimentum in sole tantum: falsis enim contra radios libratis digito ac[*](ac BFaG. a Lhv.) pollice unus atque[*](adq. B.) idem tralucet[*](an uerif?) colos in se consumptus; veri fulgor subinde variatur[*](uariatur BS. -iat Lav. -ias Fh.) et modo ex hoc[*](modo ex hoc BFhS. mundo a.om.Lv.) plus, modo ex illo[*](modo ex illo BFhS. hoc illo a. huc illucque Lv.) spargit, fulgorque lucis in digitos[*](in digitos (dignos Fh) LaFhv. indicio B.) funditur[*](fungitur B.). [*](cfr. Orph. Lith. 283. Plin. infra § 129.) hanc gemmam propter

eximiam gratiam plerique appellavere paederota. qui[*](sunt et qui v.a.S.) privatum genus eius faciunt, sangenon[*](sangenonque v.a.S.) ab Indis vocari tradunt . nasci dicitur[*](tra- dunt nafci dicitur BS. tradunt (-tur a) nasci Fha. dicunt traduntur (-unt Brot.)nasci -Lv.) in[*](in BFS. et in rv.) Aegypto et in Arabia, et vilissima[*](uiliffima BS. -mū ahBrot. -mi Lv. umlisimum F.) in Ponto, item in Galatia[*](gra- tia F.) ac Thaso[*](ac thaso om.a.) et Cypro[*](cyppo B.). qui praecellit ex his[*](qui praecellit ex hif BS. qui perfecit F. quippe Lv. om.a.), opali[*](oppali BF.) quidem[*](qui- dem BS. om. rv.) gratiam habet, sed[*](habent fed B1. -bet et a.) mollius nitet, raro non scaber[*](raro non scaber om.a.). summa illi[*](illi BS. om. rv.) coloris ex aëre[*](aere & Bv. aere F. ere a.om.L.) et purpura constat, viriditas smaragdi deest. melior[*](melior BFdhS. constatque (-tat a) melior rv.) ille[*](ille color cuius Lv.a.H.), cuius fulgor vini colore[*](unicolor L.) fuscatur[*](puscatur F.), quam[*](quam—aquae om.a.) qui diluitur aquae.

[*](cfr. Martial. epigr. II 29, 2.) Hactenus de principatu[*](principatum conuet F.) convenit mulierum maxime senatusconsulto[*](senat' consultu a. iudicio B.cfr. XXXIII 40.). minus certa sunt de quibus et viri iudicant[*](iudicatur B1.); singulorum[*](singulas facit F.) enim libido pretia singulis facit praecipueque [*](praecipueq. BS. -pue a.praem. et rv.)aemulatio[*](aemulatio (em-B) uelut BS. om. rv.), velut cum[*](cum BS. regum rv.) Claudius Caesar smaragdos induebat vel[*](uel BS. et dv. aut r.) sardonyches[*](fardonyche vfuf B2v. -chef ifuf B1. -cheus Fh. -nicus ad. -ces L.). primus autem Romanorum sardonyche usus est[*](eft Bdhv. om. r.) Africanus prior, ut[*](ut in historia tradit dhBrot.) tradit Demostratus[*](demonftratuf Ba. -tur F.), et inde Romanis gemmae huius auctoritas[*](gemmae huius auctoritas (coni. J. -tatif B) BS. hanc gemmam fuisse celeberrimam rv.). quam ob rem et[*](et B2S. e B1. om. rv(D).) proximum[*](proxinum F.) ei dabimus locum.

[*](cfr. infra § 105. Isid. XVI 8, 4.—(cfr. Solin. 33, 19. Plin. supra § 68).) Sardonyches olim, sicut[*](ficut BS. om.a. ut rv. (deinde inFlac. usque ad p. 427, 3).) ex ipso nomine apparet, intellegebantur

candore in sarda[*](in candore farda B.), hoc est veluti[*](ueluti BS. -ut dhv. uel etiam (om. carne—2 inposita et) r.) care ungui[*](care ungui BS. -nibus ungue dhv.) hominis inposita[*](inpofita BS. -to dhv.), et utroque tralucido. talesque[*](tralucido talesque iteravitB1. tales dH Brot.) esse Indicas tradunt Ismenias, Demostratus[*](demonftratuf Ba.), Zenothemis, Sotacus, hi quidem duo reliquas omnes, quae non[*](non BB. con dh.om. rv.) traluceant [*](dist. ego.), caecas appellantes[*](appellant BSJ.). [*](Isid. XVI 8, 4. cfr. Plin. infra § 197.—cfr. Psellus de lap. p. 24.) quae nunc abstulere nomen, nullo sardarum vestigio Indicarum[*](indicarum BS. om. rv (J).), Arabicae sunt, coeperuntque [*](ceperunt a.) pluribus hae gemmae[*](gemma ad.) coloribus intellegi, radice nigra[*](an nigro (sc. colore)?) aut caeruleum imitante et ungue[*](unguem Lav.a.H.) minium[*](minium dh(B)H (sc. imitante). nimium B.om. rv.), redimitum[*](redimitum BS. cfr. IV 18. incretum H. creditum adhBrot. -tum enim Lv. (an fed cin- ctum? cfr. §90. 151. 187. XII 123).) candido pingui, nec sine quadam spe[*](nec—spe om.a.)[*](specie vet. Dal.) purpurae candore in minium transeunte. has Indis non habitas in honore[*](has—honore om.a.) Zenothemis scribit, tantae alias magnitudinis, ut inde [*](Isid. XVI 8, 4.—extr.: cfr. Solin. 33, 19.) capulos factitarent—etenim constat ibi[*](ibi om.Ld.) torrentibus detegi —, placuisse[*](et placuisse v.a.S.) in nostro orbe initio, quoniam solae prope[*](prope om.L. pompe a.) gemmarum scalptae ceram[*](certam B.) non auferrent[*](auferrent (auff- L) Ldhv. -ferunt BS. afferant a.). persuasimus [*](an persuasum esse?) deinde Indis, ut ipsi quoque iis[*](iis dhv. his LaS. om.B.) gauderent[*](gaudere a.). utitur[*](utiturque hv.a.D.) perforatis vulgus[*](uulguf BdhD. utique uulgus rv.) in[*](in BS. tantum (tamen h) in Ldhv. in—estom.a.) collo; et hoc nunc est Indicarum argumentum. Arabicae excellunt[*](excel- lant a. excellunt—18 atque om.B.) candore, circulo[*](circulo aD. -li Ldhv.) praelucido atque non gracili neque in recessu gemmae aut in deiectu[*](aut deiectu (dele- a) La.) renidente[*](renidente B1LBrot. -itente B2v. -tes a. ridente H.), sed in ipsis umbonibus nitente, praeterea
substrato nigerrimi coloris[*](nigerrimo colore dhH Brot.). [*](Solin. 33, 18.) hoc[*](et hoc dv.a.S.) in Indicis caeruleum [*](caeru- leum BD. cereum rv.)[*](dist. ego.) aut corneum invenitur. item[*](item a. iam rdhS. etiam v.) circuli[*](circuli—13 item om.a.) albi quaedam in iis caelestis arcus anhelatio est, superficies[*](fuperficief—4 cruftif Bdhv. locustarum uero maris crustis superficie L.) vero locustarum maris, crustis rubentibus[*](ru- bentibuf B. -tior rv.). nam[*](nam BhS. iam Ldv.) melleae[*](melleae dv. melle Lh. illę B.) aut[*](haut L.) faeculentae [*](faeculentae dv. feculente Bh. -to L.)—hoc enim nomen est vitio—inprobantur, aut[*](aut BS. et Ldhv.) si zona alba fundat se, non colligat, simili modo si ex alio colore admittat in se aliquid enormiter. nihil[*](nihil enim in dhv.a.D.) in sua sede interpellari alieno placet. sunt et Armeniae[*](armeniae dhS. arenia B. armeniace ut L. -cae v(D).), cetera[*](cetera B1G(S). -rif B2. -rae dhv. -re L. -ro H.) probandae[*](improbande L. -dae v.a.G.), sed pallida zona.

[*](cfr. Plin. XXXVI 59. Isid. XVI 8, 3. (cfr. Th. lap. 31).—extr.: cfr. Martial. epigr. IV 61, 6.) Exponenda est et onychis ipsius natura propter nominis societatem. hoc aliubi[*](hoc aliubi (-ibi B2)—gemmae (-me B)—12 eft S exB (qui praeterea add. fiue partif eiuf qua ad unguif fimilitudinem refertur. de hoc ita fcriptum eft). hoc in gemma (-am v) transiit (Brot. -ilit Lv) a (Brot. et L. ex G. et a v) lapide carmaniae (ex camania L) dhLv. (cfr. XXXVI 59).) lapidis, hic gemmae[*](36,59) vocabulum est. Sudines dicit[*](digiti L.) in gemma esse candorem unguis humani similitudine[*](fimilitudinem BSJ. cfr. XII 30. (in praem. Isid.).), item chrysolithi[*](chryfoliti B (item infra)a.) colorem et sardae et iaspidis[*](lafpidif B1 (item § 115).), Zenothemis Indicam onychem plures habere varietates, igneam, nigram, corneam[*](nigram corneam dhv. nigram La.om.BD.), cingentibus candidis venis oculi[*](oculis a.) modo, intervenientibus quarundam et obliquis[*](et obliquif ll.Brot. oculis obl- cod.Poll. v.) venis. Sotacus et Arabicam tradit onychem[*](onychem BLS. sed eū (eam a v) ceteris dhv. dfcende a.) distare[*](instare a.), quod Indica igniculos habeat albis cingentibus

zonis singulis pluribusve aliter quam in sardonyche[*](sardonyche Bas. -yce Bav. -niche dhC. -nice L.) Indica[*](indica om.a.); illic enim[*](eni B.) momentum[*](omentum B.an punctum, ut § 83?) esse, hic circulum; Arabicas onychas nigras inveniri candidis zonis; Satyrus carnosas esse Indicas, parte carbunculi, parte chrysolithi et amethysti, totumque id genus abdicat[*](abdicauit BSJ.); veram autem onychem plurimas variasque cum lacteis[*](lacteif BadhS. -eis et zonis L. -eis zonis v(D).) habere venas, omnium in transitu colore inenarrabili et in unum redeunte concentum [*](conceptu La.) suavitate grata.

Nec sarda[*](farda BS. sarde (-dae v) natura rv.) differenda[*](differenda om.BS.) est, huic[*](huic—10 nomine BS. diuidue (-uae v) ex- eodem nomine rv. dist. ego.) gemmae dividua ex[*](105) eodem et ipsa nomine, obiterque omnium[*](quapropter om- nium obiter gemmarum ardentium dhv.a.G.)[*](omnium del. G.) ardentium gemmarum[*](gemma B1.) indicanda natura[*](indicanda natura BS. -canda rG. natura indicanda dhv.).

[*](Isid. XVI 14, 1. Th. lap. 18. (Strabo XV 1, 69 p. 718. Athen. XII 55 p. 539d).—cfr. Th. lap. 30. 31.) Principatum[*](principiatū B.) habent carbunculi a similitudine ignium appellati, cum ipsi non sentiant ignes, a quibusdam ob hoc[*](hoc BS. id rv.) acaustoe[*](acauftoe BS. -ti (B2)H. acrustes dh. curuste a. apyruste L. -tae v. -roti B1.) appellati[*](uocati dhv.a.S.). horum genera Indici et Garamantici[*](& garamantici Bdhv. om. r,), quos et Carchedonios[*](carchedonios dhv. carced- (-iuf B1) BL. calced- a.) vocavere[*](uocare a. -ant dhH Brot.) propter opulentiam Carthaginis Magnae[*](magnae om.B.cfr. V 40. XIX 152.). adiciunt Aethiopicos et[*](et (ent a) abamdicos La.) Alabandicos in[*](yn a.) Orthosia[*](orthofia B2dhB. hortho- B1 orcho- a. orchosiaca (orth- v)Lv.) Cariae[*](cariae BS. cfr. § 103. arce L. caute dhv. om.a.) nascentes, sed qui perficiantur Alabandis[*](alabandif BBas. -des adhB. abamdicos Lv.). praeterea in omni genere masculi[*](mascu- lini a.) appellantur[*](appellati acrius (sicd) H Brot.) acriores[*](& BJ. ac r. at dv.) et feminae languidius[*](languidus a. minuf B.cfr. § 94 extra.) refulgentes. [*](Isid. XVI 9, 5.—cfr. Plin. infra § 182.) in masculis

quoque observant liquidiores[*](liquidioref Ba.cfr. § 130. -ris Ldhv. an liuidiores, ut § 170?) aut[*](aut B. alios rv.) flammae nigrioris et[*](& B. alios et rv.) quosdam ex alto[*](ex alto BS. ex (et a) alio adhH. om.Lv.) lucidos[*](lucios a. lucidius cod. Poll. v.a.H.) ac[*](ag B.) magis ceteris in sole flagrantes , optimos[*](optimos—5 radiantes om.a.) vero amethystizontas[*](amethysti- zontas hv. -tos d. -stozontas L. -ftontaf B.), hoc est quorum extremus igniculus in amethysti violam exeat, proximos illis, quos vocant syrtitas[*](syrtitas v (S). -ites LD. fyrtif B. sititas H.), pinnato[*](pinnato B1dhv (S). penn- B2L. innato H.) fulgore radiantes. inveniri autem ubi[*](ubi S e coni. J. ibi BD. ubicum- que rv.) maxime sit[*](fit B1S. vbi fit B2D. om.rv.) solis repercussus[*](repercussu dhv.a.S.). Satyrus Indicos[*](indicis a.) non esse claros dicit ac plerumque sordidos ac semper fulgoris retorridi[*](horridi dH Brot.), Aethiopicos pingues lucemque non fundentes [*](fundentes S. euntef B. omittentes fundentes adh. emittentis (-tes v) sed Lv. emit- tentes aut fundentes sed H.) convoluto igne flagrare. Callistratus fulgorem carbunculi debere candidum esse, ut positus[*](ut pofituf BS. positi (-itti a) G. posuit Lv.) extremo visu nubilante[*](dist. S.) sit[*](nubilante sit si ego. -ntef B. -nte se J. -ntis S. -ntes ita a. -ntem si G. -ntem et si ita Lv. -ntem ac si d.), si attollatur[*](attollatur dv. -llat BS. tollatur r.), exardescente fulgore[*](ex- ardefente fulgore BS. -centem rv.)—ob id plerique[*](pleriq. BS. a plerisque rv.) hunc carbunculum candidum vocavere[*](uocauere eum BS. uocari rv.), eum, qui languidius[*](langui- duf B1. -dos ex inuidis a. -dius ex indicis dh. -dius et (ac v) liuidius L (add. ex indicis v.a.S).) lucet[*](luc& BS. -ent rv.), lignyzontem[*](ligny- zontem S(D). -nyizontem J. -nizonte B. lithizontas (hB. liuizonias L. -icontas v. licihonias a) appellari rhv.)—; Carchedonios[*](calce- donios adh (item infra).) multo minores esse, Indicos etiam[*](etiam ego. -am in BdhG. -am minus rv.) sextarii unius mensura[*](menfura ll.hv. -ram d(?)G.) cavari. Archelaus Carchedonios nigrioris[*](nigrif B1. -ri B2. -riores a.) aspectus esse, sed igni vel sole et inclinatione acrius quam ceteros excitari; eosdem obumbrante[*](umbrante v.a.S.) tecto[*](et tecto purpureo a.) purpureos videri, sub caelo
flammeos, contra radios solis scintillare[*](et scintillare dhv.a.S.), ceras signantibus his liquescere, quamvis in opaco. [*](Th. lap. 19.) multi Indicos Carchedoni is[*](carchedoniis v. charce- donif B. carc- L. calc- a.) candidiores esse et e diverso inclinatione hebetari scripsere, etiamnum in Carchedoniis maribus stellam[*](stellas av.a.S.) intus ardere, feminas fulgorem universum fundere extra se, Alabandicos nigriores ceteris esse scabrosque[*](scabros a.). et circa Miletum [*](& circa miletum BS. et circū pletū ah.om.Ldv.) nascuntur in terra[*](in terra (-as a) BaS. in icira d. et in thracia Lhv.) coloris eiusdem, ignem minime sentientes. [*](Th. lap. 33. 18.) Theophrastus auctor est et in Orchomeno Arcadiae inveniri et in Chio[*](chlo B1. chyo L.), illos[*](illos om.B(a?). sed cfr. Theophr.) nigriores, e quibus[*](quibuf BdhB. -usdam rv.) et specula fieri; esse et Troezenios varios intervenientibus maculis albis, item Corinthios, sed[*](sed BS. et adhH.f ex Lv.) pallidiores e[*](pallidiores e ego. cfr. Theophr. et § 110. -ores et dhH. -ores BS. -ore rv(D).) candido[*](candidos Ldhv.a.S.); a[*](a BS. om.rv. (a—inportari del. H).) Massilia quoque inportari. Bocchus et in[*](i (pro in) B.om. v.a.H.) Olisiponensi[*](olyssipone (vel ulixip-) v.a.H.) erui[*](erui BdhH. herbis a.om.Lv.) scripsit, magno labore ob argillam soli[*](foli BhS. -lis a. -le Ldv.) adusti[*](adufti BS. -ti (-tis av) saltibus rv.).— Nec est aliud difficilius quam discernere haec genera; tanta est in iis[*](iis v. illif BS (ortum ex inif). eis dhC. his a. hic L.) occasio artis, subditis per quae tralucere cogantur. aiunt hebetiores[*](hebe- tioref BdhS. ab ethiopis (ethyo- L) r. ab aethiopibus hebe- tiores v.), in aceto maceratos XIII diebus , nitescere totidem mensibus durante fulgore. adulterantur vitro simillime, sed cote deprehenduntur, sicut[*](sicut—20 deprehendunt om.La.) aliae gemmae; fictis[*](fictif enim mollior BS. factitiae mollior enim dhv.) enim mollior materia fragilisque[*](fragilifq. eft BS. et fragilis et (om.d) dhv.) est. centrosas[*](centrofaf BS. -osa dhv.) cote[*](cote BS. scobe dv. scrobe h.) deprehendunt[*](dep???henduif B. deprehenduntur v.a.S. -ditur dh.) et pondere, quod minus
est in[*](in om.dv.a.S.) vitreis, aliquando et pusulis[*](pufulif B1aS. -stulis rv.) argenti modo relucentibus [*](more lucentibuf BS.).

[*]((cfr. Plin. infra § 189). Isid. XVI 14, 2.) Est et anthracitis[*](antracitif B.) appellata, in Thesprotia[*](thefphorotia B.) fossilis , carbonibus similis. falsum arbitror quod et in Liguria nasci prodiderunt[*](prodi- derunt BS. tradi- Ldhv. tur adi- a.), nisi forte tunc nascebantur. esse in iis[*](iis dhv. if B1D. his r.) et praecinctas[*](praecinotaf BaS. -tae dhC. -ti Lv.) candida vena tradunt[*](tradunt BS. -tur rv.). harum[*](harum BdhaG. horumque (har- Verc.) Lv.) igneus color ut[*](color est ut L.) superiorum, sed[*](fed BS. est dhv. est quod a.om.L. peculare B1.) peculiare quod[*](quod BLdhS. sed a. quidem quod v.) tactu[*](tactu B. iactatu a. -atae (Verc. -ti B)in ignem (-ne h) dhIsid.B. lacte Lv(D). lacte in igne cod. Poll.) velut intermortuae[*](intermortue a. -tui Lv.a.Verc.) extinguntur, contra aquis perfusae[*](perfusa a. -si Lv.a.Verc.) exardescunt .

[*](Isid. XVI 14, 3.)[*](& BS. om. r. huic dhv.) Cognata est et sandastros[*](san- dastros Lv(S). cfr. index. -sirus Isid. scandafirof B1. -darefvs B2. sandari sa a. -resus dhB.), proxima[*](proxima ego. cfr. § 93. 110. XXXVI 198. pro BD. om. rv.) natura eius[*](natura eius ego. -ra ut BaD. om.Ldhv. cfr. § 92.), quam aliqui[*](cūaliqua a.) Garamanticam[*](garamanticam BJ. -titen dhv. -titimr.) vocant. nascitur in Indis[*](in indis LaS. in india dhisid.v. om.B.) loco eiusdem nominis. gignitur et in Arabia ad meridiem versa. commendatio summa quod veluti[*](uelut hv.a.S.) in tralucido[*](intra lucida a.) ignis optentus[*](ignif optentuf (-tu B2) BadhH. om.Lv.) stellantibus[*](ftellantibuf BS. -tes (still- a) rv. celantesque se (om.d) dhH.) fulget intus[*](fulg& intuf BS intus (trans dhH) fulgent rdhv.) aureis guttis[*](aureif guttif BS. aureae (-ree L. -re a) guttae (-tte r) rdhv.), semper in corpore[*](& BS. om. rv.), numquam in cute. accedit et religio narrata[*](narrata a dhv.a.S.) siderum cognatione[*](cognatione ll.S. -one ab inspectori- bus cod. Poll. v.), quoniam fere pliadum[*](pliadū BS(D). stellarum rv. del. J.) hyadumque[*](hyadum- que ll.S(D). -dum v(J). om.dh.)

dispositione ac numero stellantur, ob id Chaldaeis in caerimoniis[*](cerimonia adh.) habitae. [*](Isid. XVI 14, 3.) et hic mares austeritas distinguat[*](diftinguat B. -nit dhB. -ncta rv. an distingunt?) et quidam[*](& quidam BS. siquidem dh. qui- a. quodam Lv.) vigor[*](uigore Lv.a.S.) adposita tinguens; Indicae quidem etiam hebetare visus dicuntur. blandior feminis flamma, allucens [*](allucenf BS. alliciens rv.) magis quam accendens. sunt qui praeferant Arabicas Indicis fumidaeque[*](fumidaeque B(S). cfr. § 127. -doque dh.H. numidaeque Lv. -dieq, a. in B lac. usque ad dicant. chrysolitho dhv. cryso- lito L. crisolitis a.) chrysolitho similes[*](similes (miles a) illas a)D. similis L. illas similes dhv.) illas dicant[*](dicant dhH. -cunt Lav.). Ismenias negat[*](smenias negant a.) poliri sandastros[*](sandastros Lv(S). -daricos a. -dareson dhH. fardarfirof B.) propter teneritatem, et ob id magno venire[*](magno uenire ll.v(S). in magno errore dhB.). sunt qui has[*](haf BS. om. rv.) sandrisitas[*](sandrisitas (and-B) BS. sandasitas r. -ta v. -areson B. -aricas dhH.) vocent[*](uocant aB.). inter omnes constat, quantum numero stellarum accedat, tantum et pretio accedere. [*](Nicand. fragm. 102 (O Schneider).)—Adfert aliquando errorem[*](errorem aliquando av.a.S.) similitudo nominis sandaresi[*](sandaresi (and- B) BS. -daser rv. -dasel dH.). Nicander[*](nicander LS. quod nicander (H. -ancer a. -anor v. meander d) adv. inBlac. usque ad illam sandaresum (v. 12.13).) sandaserion[*](sandaserion L(a?)B(S). -dareseon dhH. -sion J. -depherion v.) vocat[*](uocat dhH. -ant a. -auit Lv(D).), alii sandareson[*](alii sandareson (-rareson L) Ldhv(H)J. om.a. alii sandaseron B(S).), quidam vero hanc sandastrum[*](san- dastrum LaD. -stron hv. -sereon d.), illam sandaresum[*](sandarcesum a.), in India nascentem[*](nascentum a. -tis (propter omissionem) B.) illam[*](illam—14 custo- dientem om.B.) quoque[*](an ipsam quoque? om.d.) et loci nomen custodientem, mali colore aut[*](magni B. colori aut a. color iam ut Lv.a.B.) olei viridis, omnibus inprobatam.

[*](Isid. XVI 14, 4. Solin. 52, 58. Prisc. perieg. 1071. (cfr. Orph. Lith. 271 sqq. κηρ. p. 141. Damig. 28).— Solin. 52, 59.) Ex eodem genere ardentium est lychnis[*](eft BS. om. rv. lychnis dhman.Dal.. cfr. index et § 104; item Isid. et cod. Guelf. Solini. licnif B. lychnites (lich-a)rv (D). aliter XXXVI 14.) appellata

a lucernarum adsensu[*](ab LD. adsensu ego. abf- B1. af- B2S. assensū a. accensu dhH(J). -sarum Lv.), tum[*](tum BaS. tamen dhH. om.Lv.) praecipuae[*](praecipua gratia v.a.H.) gratiae. nascitur circa Orthosiam[*](orthosia a.) totaque[*](totamque L.) Caria[*](caria BdhB. cana a. carmaniam L. -ia v.) ac vicinis locis, sed probatissima in Indis[*](india a.). quidam remissiorem carbunculum esse dixerunt, secundam[*](secunda dhv.a.S.) bonitate[*](bonitatem B1.) quae[*](quae BS. om. rv.) similis esset[*](eff& BS. esse a. est Ldhv.) Iovis[*](iouif ll.S coll. XXI 59. 61. -uia h. ionia dH. -nis v.) appellatis[*](appellata a praelatis floribus dhv.a.S.) floribus. et[*](et—8 rapere om.a.) alias[*](aliaf BLv(S). inter has dhH.) invenio differentias[*](differen- tiam dhH Brot.): unam quae purpuram[*](purpuram BS. -ra Ldhv. (an recte? cfr. § 93. 133. 169).) radiet[*](radiat dhH Brot.), alteram quae coccum[*](cocco Ldhv.a.S.); has[*](haf BS. a Ldhv.) sole excalfactas aut attritu digitorum paleas et chartarum[*](cartharum BVen.) fila[*](fila B2Lv (S). cfr. Solin. Isid. filia B1. folia dhH.) ad se rapere. [*](Isid. XVI 14, 5.—ibid. 4. 5. Solin. 52, 60.)— Hoc idem et Carchedonia[*](carchedonia (charce- B) S. calce- adh. carcedonius (carche- v)Lv.) facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis[*](praedictuf B.). nascitur apud[*](ad BSJ.) Nasamonas in montibus, ut[*](ut om.BJ.) incolae putant, imbre[*](ymbre L.om.BJ. cfr. Isid.) divino[*](diuinae B1. -na B2. -ne J.). inveniuntur[*](inuenitur dhv.a.S.) ad repercussum lunae maxime plenae[*](plane a. -neque L.), Carthaginem [*](carthagine BU 844.) quondam deportabantur[*](deportabatur dhv.a.S.). Archelaus et in Aegypto circa[*](circha B.) Thebas nasci tradit[*](tradit BdhH. -idit rv.) fragiles, venosas, morienti[*](morienti om.a. -tibus [carbonibus] dhH Brot.) carboni similes. potoria ex hac[*](ex (et ex dh) hac & BdhS. et ex hac parte a. uasa ex (et ex v) hoc lapide et Lv.) et ex lychnide[*](lychnide S. licnide (lign- B1) B. lychnite (lich- a) rv(D).) factitata invenio , omnia autem haec genera contumaciter[*](contumaciter fcalpturae (fcvl- B2) B(L?)Solin.S. scalpturae (scul- dh) contumaciter adhv.) scalpturae resistunt partemque in signo[*](in figno cerae (-ra B) BadhS. cerae in signo Lv. re??? (pro tenent) B. retinent U 844. sed cfr. § 148.) cerae tenent.

[*](cfr. Solin. 11, 27. Isid. XVI 8, 2.—Th. lap. 30.— extr.: cfr. Ctesias Indic. ap. Phot. bibl. 72 p. 145 (fragm. ed. Baehr p. 248 § 5). Orph. Lith. 614.) E diverso ad[*](ad om.B.) haec[*](hec a. hoc H Brot.) sarda utilissima, quae nomenl cum sardonyche[*](fardonychem B1.) communicavit. ipsa[*](ipfa BS. -sa gemma rv.) volgaris et[*](et om.L.) primum Sardibus[*](dist. S.) reperta est[*](est ego. in B. sed rv.); laudatissimae[*](laudatissimae D cum U 845. -ma Ladhv. datissime F (hic rursus incipiens). utilissimae B.) circa Babylona[*](babylona B1J. -nia B2. -nam S. -niam dhv. -bilonia F. -niam r.). cum lapicidinae[*](lapi- cidinae hH. -pidine a. -dicinae rv(D).) quaedam aperiantur[*](aperiantur ego coll. Theophr. appellantur BS. aperirentur (apar-F) rv(D).), haerentes[*](haerens dhv.a.S.) in saxo cordis[*](saxi corde v.a.H.) modo[*](modo om.Lav.a.H.) reperiuntur[*](reperiun- tur BS. -rtae D. om. rv. ). hoc[*](hoc BFdhH. hocque (hoc a) modo rv.) metallum apud Persas defecisse tradunt[*](tradunt BS. -ditur rv.), sed inveniuntur[*](inuenitur La.) compluribus aliis locis, ut[*](ut—7 asso om.a.)[*](ut BS. sicut rv.) in Paro[*](paro ll. G. ephiro dh. epiro B. ephyre v.) et Asso[*](et ossa F. eta L.); in India trium generum: rubrae[*](rubrae & quaf BS. -bri (-brum dhv) et quod rdhv.) et quas pionias[*](pioniaf B2S. -iuf B1. dionium FdhBrot. -num (dyo- L) rH. demium v.) vocant ab pinguitudine[*](pinguitudine (-tude B1) BFS. -guedine rh2v. magnitudine dh1H.); tertium genus[*](genuf eft BS. om. rv.) est quod argenteis bratteis sublinunt[*](sublinitur dhv.a.S.perlucente Lav.a.B.).[*](cfr. Th. lap. 30. Menand. fragm. inc. 347 (Meineke).) Indicae perlucent, crassiores[*](croffioref B2.) sunt Arabicae. inveniuntur et circa[*](circa aegyptum dhv. a.S.) Leucada Epiri et in Aegypto quae brattea aurea sublinuntur. et in his autem mares excitatius[*](excitatus av.a.B.) fulgent[*](fulgent—pigriores om.B.), feminae pigriores[*](an pinguiores?) et[*](& B (– etiam). om. r. sunt et dhv.) crassius nitent. nec fuit alia gemma apud antiquos usu frequentior —hac[*](hac Bdhv. ac F.om.r.) certe apud Menandrum et Philemonem[*](& file- monem Ba.om.L.) fabulae superbiunt—, nec ullae[*](ulla (illa d) est e (ex h.om.dH) FdhH Brot.) tralucentium[*](translucentium (G. -ti v) B2Lv.a.J.) tardius[*](quae tar- dius dhH Brot.) subfusae

[*](et p. 428, 1 subfufae BS. suffusa a. -so rv.) umore hebetantur[*](hebetetur dhH Brot.), oleoque[*](oleaeque BS.) magis quam alio[*](olio B1.) liquore[*](umore BS.). [*]((cfr. Orph. Lith. 280. κηρ.. p. 142). Isid. XVI 7, 9. Agatharch. peripl. mar. Erythr. p. 54. Diodor. III 39, 4. 5. Strabo XVI 4, 6 p. 770.)damnantur ex iis melleae ac[*](ac FLa. et dhv.) validius[*](ualdius J. cfr. XXXIV 178.) testaceae.