Naturalis Historia

[*](Diosc. V 171. (cfr. Marc. 8, 5). Isid. XVI 1, 7. Th. lap. 62. 63.) Ab his per se[*](per fe BS. pense r. paene d. paene omnia hBrot. per se omnia v.) ad medicinam[*](medicinam BS. -nas (medec- F1) rv.) pertinentia terrae genera tractabimus. Samiae II sunt, quae[*](duae ll. v. duo U 787. cfr. § 195.) collyrium[*](collyrium ll.(B)H. cfr. Diosc. syropi- con v.) et quae aster appellantur. prioris[*](priorib. B.) laus ut recens sit ac levissima[*](leuissima D cum U 787. leniss- ll.Brot. leuis B. lenis hv.) linguaeque[*](linguae quae B1.) glutinosa, altera glaebosior[*](glaebosior S. gleb- BRdB. glob- Fhv.); candida utraque[*](dist. U.). uritur[*](uritur BS. -tur ac rv(D).), lavatur[*](labatur F. -but R.). sunt qui praeferant priorem. prosunt sanguinem expuentibus[*](emplaftrifquę (-que B1) B2.); emplastrisque, quae[*](quae om.B.) siccandi causa componuntur, oculorum quoque medicamentis[*](medicaminis F.om.R (hic deficiens usque ad § 196 nascitur et).) miscentur[*](miscentur dh(?)v. -etur BF.).

Eretria[*](eretria dv. fret- B. fretma F.) totidem differentias[*](differentia F.) habet, namque est alba[*](eft alba BFdS. et alba h. et alba est v.) et cinerea, quae[*](cineraque F.) praefertur[*](praefertur Bdv. -runtur Fh.) in medicina. probatur mollitia et quod[*](& quod Bhv. quod et d. quod F.), si aere perducatur[*](perducatur BFdTH. praed- v. (aera) -antur B. cfr. § 199.), violacium reddit[*](reddit dv. -didit B. -di F.) colorem. vis et ratio eius in medendo dicta est inter[*](38) pigmenta.[*](Diosc. V 170.)— Lavatur omnis terra—in hoc enim loco dicemus—perfusa aqua siccataque solibus[*](salibus F.), iterum

[*](Diosc. V 173. 174. 176. 180.—cfr. Marc. 7, 18.) Est[*](& (pro est) B.) in medicaminibus et Chia terra candicans. effectus eius idem[*](eius idem ego. eiusdem ll.H. eius v.) qui Samiae[*](samiae—8 eius idem qui om.B.); usus ad mulierum maxime cutem. idem et Selinusiae[*](selinusiae dB. -sa h. silinuste F.). lactei coloris haec[*](haec FD. hac h. est haec dv.) et aqua dilui celerrima[*](celerrima v. ceterr- F. teterr- d. ceterum h.); eadem lacte diluta[*](diluta et v.a.S.) tectoriorum albaria[*](aluaria d.) interpolantur. pnigitis[*](pnigitis B(H) e Diosc. ponitis F1. pnitis F2dT. phini- cis h. -nitis v. pignitis Bas. (errore).) Eretriae[*](eretriae dv (fer- h). -ia F.) simillima[*](similima F. est dhv. es F.) est, grandioribus tantum glaebis[*](glebis et hv.a.S.) glutinosaque[*](glutinosaque dTS. -sae qui F. -sa cui hv.). effectus eius[*](eius FdTS. om.hv.) idem qui[*](qui dThv. quae F.) Cimoliae , infirmior tantum[*](tantum B1FThJ. tam B2d(?) v(D).). bitumini[*](bitumini Bdv. -ne Fh.) simillima est ampelitis[*](ampelitis B e Diosc. appell- BVdhv.). experimentum eius, si cerae[*](fincerę B1. -ra h. si in cera v.a.B.) modo accepto oleo liquescat et si nigricans[*](nigri canis V.) colos maneat tostae. usus ad molliendum[*](molliendum dhv. moli- BV.) discutiendumque, et ad[*](& ad BdTS. ad Vhv.) haec medicamentis additur, praecipue in calliblepharis[*](calliblepharis dhv. -parif B. -brepharis V.) et inficiendis capillis.

[*](Diosc.V 175. Marc. 5, 6. 10, 75. Celsus I 3 (p. 20, 22). Pl. iun. 79, 21. 20, 16.) Cretae plura genera. ex iis Cimoliae duo[*](duae h.cfr. § 191.) ad medicos[*](medicos usus U 788. cfr. XXII 163.) pertinentia, candidum et ad purpurissum[*](purissum V.) inclinans . vis utrique ad discutiendos tumores[*](tumores et dhv.a.S.), sistendas fluctiones aceto adsumpto. panos[*](pannof B.) quoque et parotidas cohibet et lienem[*](lienem BdS. lenam V. lichenam h. -nas v.) inlita[*](inlita Bv. -tam V.) pusulasque[*](puftulafque Bv.a.H.), si vero aphronitrum[*](aphronitrum hv. afon- B. ad afon- Vd.)

Est et alius Cimoliae usus in vestibus. nam Sarda, quae adfertur[*](adferior R.) e Sardinia, candidis tantum adsumitur, inutilis [*](inutilif- fima (om. uersicoloribus et est uilissima) B.) versicoloribus, et[*](an ea pro et?) est vilissima[*](uilissima R(?)G. util- VdThv.) omnium Cimoliae generum, pretiosior Umbrica et quam vocant saxum. proprietas saxi quod crescit[*](crefcit Bv. gres est d. tres quod est r. est h.) in macerando; itaque[*](itaque ego. atque ll.v.) pondere emitur, illa mensura. Umbrica non nisi poliendis vestibus adsumitur. neque enim pigebit hanc quoque partem adtingere, cum lex Metilia[*](metilia B2RBrot. -t//llia B1. -tella Vv. -talla dh.) extet fullonibus dicta[*](dictam B.), quam C.[*](C. B1dv. G. B2 e F. /// V.om.R.) Flaminius L. Aemilius censores dedere ad populum ferendam.[*](Isid. XVI 1, 6. Th. lap. 62. 64.) adeo omnia maioribus curae fuere. ergo ordo hic est: primum abluitur vestis Sarda, dein sulpure suffitur, mox desquamatur[*](diffqua- matur B2.) Cimolia quae est coloris veri. fucatus enim deprehenditur nigrescitque et funditur sulpure,veros[*](uerus Vh.) autem et pretiosos[*](pretiosus Vh.) colores[*](colors V1. -los is V2.) emollit[*](emolit V. id (pro et) B.) Cimolia et quodam nitore exhilarat contristatos[*](contriftatof Bv. -iblatus VdT. -ibulatus Rh.cfr. Isid.) sulpure. candidis vestibus saxum[*](saxum v. -xo ll.) utilius a[*](a v. ac ll.) sulpure, inimicum

[*](Isid. XVII, 6.—(Seneca ep. 108, 32).—(cfr. Suet. de gramm. 13).) Alia creta argentaria appellatur nitorem argento reddens, set[*](set ego. &B. est et rv.) vilissima qua circum praeducere ad victoriae notam pedesque venalium trans maria[*](maria BS. -ri V. -re RdThv.) advectorum denotare instituerunt maiores; talemque Publilium[*](publilium BVS. publium RdThG. plocium v.)Anti- ochium[*](antiochium D.cum O Jahnio. lochium ll.S. lucilium hBrot. del. v.), mimicae[*](mimicae om.V.) scaenae conditorem, et astrologiae consobrinum eius Manilium[*](man-lium v.a. H. om.V.) Antiochum[*](anthiocum B. man- V.), item grammaticae Staberium[*](ftaberium BdTv(H). ē tab- V. tiab- R. tab- B.) Erotem[*](protem B.) eadem nave advectos videre proavi[*](pro auif. & B.). [*](Seneca de tranqu. an. 8, 6.)

sed quid hos referat[*](refero aliquo v.a.S. om.V. honorem V.) aliquis[*](quis R.), litterarum honore commendatos ? talem in catasta videre Chrysogonum[*](chrysogonum dhv. -gorum B. grisogonum R. -gosium V.) Sullae[*](fylle B.), Amphionem Q.[*](Q. Rdhv. que B. quinti V.) Catuli, Hectorem[*](hectorem D cum U 789. rect- ll.S coll. XXVIII 56. inter- fectorem dT. -fectorem, Heronem v. Heronem Bas.) L. Luculli, Demetrium Pompei, Augenque[*](augemque B.) Demetri, quamquam et ipsa Pompei credita est, Hipparchum[*](hipparchum Bv. hillarcum r.) M. Antoni, Menam et Menecraten[*](menecratem (-egr- V) VRdhv.a.S(D).) Sexti Pompei aliosque deinceps, quos enumerare iam non est[*](est e d(?)v.a.S.), sanguine Quiritium et proscriptionum licentia ditatos[*](ditatos Rdv. dila- B. dica- h. dicta- V.). hoc est insigne venaliciis gregibus[*](grecibuf B. graec- V.) obprobriumque[*](ob- probrium (-opri- V) qui B1Vd.) insolentis fortunae. quos[*](quos d2in ras.hU 789. quod ll.G(J). qua v.) et nos[*](et nos om.h. elnus V.) adeo potiri rerum vidimus, ut praetoria quoque ornamenta[*](ornamenta dhv. -to B. -ti r.) decerni[*](decent B.) a[*](a Bv. om. r.) senatu iubente

[*](cfr. Plin. III 78. V 42. Solin. 23, 11. Vitruv. VIII 4, 24.) Praeterea sunt genera terrae proprietatis[*](propietatif B1.) suae, de quibus iam diximus, sed et hoc loco reddenda[*](3,78) natura[*](natura Bd2in ras.v. -rae r.): ex Galata insula et circa Clupeam Africae[*](africae Bv. ericae r.) scorpiones[*](5,42) necat[*](fcorpionif B.), Baliaris[*](baliaris S. balea- hv. ballia- R. bellia- V. galla- B.) et Ebusitana[*](ebufitana (-naf B) Bv. bu- r.) serpentes.

Lapidum natura restat, hoc est praecipua[*](praecipuam eorum V.) morum insania, etiam ut gemmae[*](gemma VR.) cum sucinis atque crystallinis murrinisque sileantur[*](silentur VR.). omnia namque, quae usque ad hoc volumen tractavimus, hominum genita causa[*](causa genita dTv.a.S. (an genita homrinum causa?).) videri possunt: montes natura sibi fecerat ut[*](ut Fröhner anal. crit. p. 19. et ll. S. ad v. cfr. XXXVII 1.) quasdam compages telluris visceribus densandis[*](denfandif Bdv(S). -do r. -das G.), simul ad fluminum impetus domandos[*](domanda R.) fluctusque[*](fluctuuf refrangendof B.) frangendos ac minime quietas partes coercendas durissima sui materia. caedimus hos trahimusque nulla alia quam deliciarum causa, quos transcendisse

[*](cfr. Plin. VIII 223.) Ingens ista reputantem subit etiam antiquitatis rubor[*](robur Vd.). exstant censoriae leges Claudianae[*](claudianae BD cum U 790. glandia rv(J coll. VIII 209).) in cenis glires[*](gliref BS. -resque (quae V1) rv.) et alia dictu minora adponi vetantes: marmora invehi, maria[*](in maria R. et maria hv.a.S.) huis rei causa transiri quae vetaret, lex nulla[*](in- ulla B1.) lata