Naturalis Historia

fit et ex alio lapide, quem[*](quēquē VR.) chalcitim[*](chalciten hv. a. S. -ceitem d. -cheitem V. -chettem R.) appellant in Cypro, ubi prima aeris[*](fuit aeris v. a. S. ueteris h.) inventio, mox vilitas praecipua reperto in aliis terris praestantiore[*](praestantiorem a. -oref B.) maximeque aurichalco[*](aurichal- cho V.), quod praecipuam bonitatem admirationemque diu optinuit nec reperitur longo iam tempore effeta[*](effect V1Ra.) tellure. proximum bonitate fuit Sallustianum [*](faluftianum B2Vv. a. C.) in Ceutronum[*](ceutronum B (ceu in ras.) B(J). cfr. XI 240. III 135. ceuir- V1. ee uir- V2R. ebur- d2 (eb in ras.). cubur- h. Centr- v(Dal.)D.) Alpino tractu, non longi[*](longe B.) et ipsum aevi, successitque ei[*](ei BG. et rv.) Livianum in Gallia. utrumque a metallorum dominis appellatum, illud ab amico divi Augusti, hoc[*](dist. Ven. cfr. Madvig adv. crit. II 529.) a coniuge. velocis defectus[*](defectuuf B1D.) Livianum quoque; certe admodum exiguum invenitur. summa[*](fummae B.) gloriae[*](gloria hv. a. S. cfr. XXXIII 89.) nunc in Marianum[*](mari anxum V.) conversa, quod et Cordubense dicitur. hoc a Liviano[*](aluiano VR.) cadmean[*](cadmian B2. -meā R. -miam h v. a. S.) maxime sorbet et aurichalci bonitatem[*](bonitate V.) imitatur in sestertiis dupondiariisque[*](dupundiarifque B1V1D. dipon- B2V2.), Cyprio suo assibus contentis. et hactenus[*](haec tenuf B.) nobilitas in aere naturalis[*](an naturali? cfr. XXXIII 86. 119. X 198; aliter XXXI 74. XXXIII 62.) se[*](sed R.) habet.

Reliqua genera[*](genere R.) cura[*](cura BS. cum r. om.h. artificio v.) constant, quae suis locis

reddentur, summa claritate ante omnia indicata. quondam aes confusum auro argentoque miscebatur, et tamen ars pretiosior erat; nunc incertum est, peior haec sit an materia[*](an matea V. amamea R.), mirumque, cum ad infinitum operum pretia creverint [*](creuerint BG (haec praem. v). -rit a. hac (ac R) fuerit (-int d) rd.), auctoritas artis extincta est. quaestus[*](quaeftuuf B1D. que ius R. quę ius V.) enim causa, [*](dist.D.)ut[*](aut VR.) omnia, exerceri coepta est quae gloriae solebat— ideo etiam[*](ideo autem etiam BSJ.) deorum adscripta operi, cum proceres[*](procerus VR.) gentium claritatem et hac[*](ac V.) via quaererent—, adeoque exolevit[*](ex- olebit R. -bat V.) fundendi aeris pretiosi ratio, ut iam diu ne fortuna quidem in ea re[*](ea re BaS. aere rv.) ius artis habeat.

[*](Florus I 32, 7 (II 16). Isid. XVI 20, 4. Seneca de brev. vitae 12.—cfr. Quintil. XII 10, 3.)Ex illa autem antiqua gloria Corinthium maxime laudatur . hoc casus miscuit Corintho, cum caperetur, incensa , mireque circa id multorum adfectatio[*](et adfecta- tio V.) furit[*](furit S e coni. J coll. XXXIII 147. fuerit ll. fuer.. O. fuit hv.), quippe cum tradatur non alia de causa Verrem, quem M[*](quem M. BS. quem ahv. om. rO.). Cicero damnaverat, proscriptum[*](pro- fcriptu B.) cum eo[*](cum eo BaG(S). eum eum R. eum //// V. eum dO. esse hv(Brot.).) ab Antonio, quoniam[*](quoniam J. qn???m B. quam r. quam quod hv. quam quoniam coni. S.) Corinthiis cessurum se ei negavisset. ac[*](ac BaS. at rv.) mihi maior pars[*](ars VR.) eorum simulare eam scientiam videtur ad segregandos[*](segreganda VR. -dum d2in ras. h.) sese[*](si se VR. se dhv. a. S.) a ceteris magis quam intellegere aliquid ibi suptilius ; et hoc paucis docebo[*](tacebo V. staccho R.). Corinthus capta est olympiadis CLVIII[*](clvili B. CLVI Vdv. a. H.) anno tertio, nostrae[*](noftra B.) urbis DCVIII, cum ante haec[*](hęc B.om. rG. in hv.) saecula[*](saeculo v. a. Dal. defiiffent B2. dediss- VR.) fictores nobiles esse desissent, quorum isti[*](ista Rh(?)H.) omnia signa hodie Corinthia appellant. quapropter[*](cum propter VR.) ad

coarguendos eos ponemus artificum[*](artificium VR.) aetates[*](aetatis V.); nam urbis nostrae annos ex[*](ei (pro ex) V.) supra dicta comparatione olympiadum colligere facile erit. sunt ergo vasa tantum Corinthia, quae isti elegantiores[*](ele- gantiore B2dT.) modo ad[*](modo ad (S. in G) esculenta (fefc- B) BaG. modo desculpentia (-to h) r. nunc aes sculpendo v.) esculenta transferunt, modo in lucernas aut trulleos[*](tul- leos R. trullas Tv. a. G.) nullo munditiarum dispectu[*](dispectu S. diffp- BD. desp- rv(Brot.). resp- B.).[*](init.: Isid. XVI 20, 4.) eius[*](eius om. R. an aeris (scriptum olim eris?).) tria genera: candidum argento nitore quam proxime accedens , in quo illa mixtura praevaluit; alterum, in quo auri fulva[*](du- centos (-tes R) peries VR.) natura; tertium, in quo aequalis omnium temperies fuit. praeter haec est cuius ratio non potest reddi, quamquam hominis manu est[*](manu est ego. cfr. XXXV 66. 91. 94. XXXVI 26(bis). 28. 32. -nuf & Ba. -nu sed dTS. -nus sed r. -nu facta v.); at[*](at dT. ad ll. S. a CFW Müller p. 28. dederit v.) fortuna[*](fortunā B2SJD. cfr. § 5. XXXV 103. 104.) temperatur[*](tem- peratur BaS. -atum CFW Müller. -amentum rOv. om.h.) in[*](in om.hv. a. S. cfr. XXXIII 24.) simu- [*](dist. ego.)lacris[*](fimulacrif BS. -cro raOv.) signisque illud suo colore pretiosum ad iocineris imaginem vergens, quod ideo hepatizon[*](hepatizon a(?)v.s -icon (c in ras.) B2. hipatizon R. hyp- V.) appellant, procul a Corinthio, longe[*](longa V.) tamen ante Aegineticum[*](aegeneticum B2. ag- B1.) atque Deliacum [*](deligacum R. -atum V.), quae diu optinuere principatum.

Antiquissima aeris gloria Deliaco fuit, mercatus[*](mercatuuf B1D.) in[*](dist. S cum U.) Delo celebrante[*](co celebrante V. concel- Rdhv.a.S(J).) toto orbe, et ideo cura officinis. tricliniorum pedibus fulcrisque[*](pulchrisque V.) ibi prima aeris[*](aeris om.R.) nobilitas, pervenit deinde et ad[*](& ad BaS. ad rv.) deum simulacra effigiemque hominum et aliorum animalium.

[*](extr.: cfr. Plin. infra § 49.) Proxima laus[*](dist. S.) Aeginetico[*](aegeinetico B.) fuit, insula et[*](et om.Bv. a. G(S).) ipsa eo[*](eo ego. est ll. v(J). om.dG. aere S.)

nec quod ibi[*](quod ibi S. uod ibi B. est r. aes dhG. del. v.) gigneretur[*](gigne- retur S. fignetur B. gignens Vdhav. gimens R.), sed officinarum temperatura, nobilitata. bos aereus inde captus in foro boario est Romae. hoc erit exemplar Aeginetici[*](aegenetici BV.) aeris, Deliaci autem Iuppiter in Capitolio in[*](capitolio in VRdhv(D). -lia in a. -lini// BS. -lio J coll. § 79. XXXVI 50 cum § 165. [XXXV 19]. XXXVI 58. XXXVII [75] 161. sed cfr. etiam CFW Müller grat. p. 546 sqq.) Iovis Tonantis aede[*](hede V. aere B.). illo aere[*](aeri R. aery V.) Myron[*](myroco d. -ro cx R. miro ex V. miro a.) usus est, hoc Polycletus[*](policlytus R. polyclytis V.), aequales atque condiscipuli ; sic[*](sic ego. fit B1. set rD. sed dTS.om.hv.) aemulatio et[*](et om.BSJ.) in materia fuit.

[*](Varro rer. div. VIII ap. Macrob. III 4, 2.) Privatim Aegina candelabrorum superficiem dumtaxat elaboravit, sicut Tarentum scapos. in iis[*](iif B1v. hiif B2. his rC.) ergo iuncta commendatio officinarum est. nec pudet tribunorum militarium salariis emere, cum ipsum nomen a[*](a RdahOv (J). e V.om.BS.) candelarum lumine[*](nomine Bh.) inpositum appareat. accessio[*](acceffio BaG. ....esio O. -ensio rv.) candelabri talis fuit Theonis[*](theonif BaOG. heo- V. haeo- R. dionis h. ut auctor est Dion v.) iussu[*](iussum VO. iussu praeconis om.B.) praeconis Clesippus fullo[*](fulgo VRd.) gibber[*](gibber & BhS. -ere rG. -er H. -ere et v.) et praeterea et alio[*](& albo B1. alios h. alio v.a.G.) foedus aspect, emente id Gegania HS L???;[*](L???; BS. L vel quinquaginta rv.). eadem ostentante in[*](in BV(S). om. rG.) convivio empta[*](empta RhD. -tam B1. emtam V. empta//in d. -tum B2v.) ludibrii causa[*](caufam B1) nudatus atque inpudentia[*](inpudentia (ut p- VR) ll. v (S). impote- G.) libidinis receptus in torum[*](thorum B2. totum VRv. a. B.), mox in testamentum, praedives[*](prae diuif B2.) numinum vice illud[*](luminum B.) candelabrum coluit et hanc Corinthiis fabulam adiecit, vindicatis tamen moribus[*](morbuf B1. -bif B2.) nobili sepulchro, per quod aeterna supra terras Geganiae dedecoris memoria duraret. sed cum esse nulla Corinthia candelabra constet, nomen id praecipue in his celebratur, quoniam Mummi[*](nummi VR.) victoria Corinthum quidem

diruit, sed e[*](e BS. om. rv.) compluribus[*](cum pluribusprifcy B.Vd.) Achaiae oppidis simul aera dispersit.

[*](Isid. XVI 20, 11. Liv. XLV 42, 2. Festus p. 178, 4–8. Ovid. Fasti VI 277.—Plutarch. Camill. 12 init.) Prisci limina etiam ac valvas in templis ex aere factitavere. invenio et a Cn[*](a cn. Rdv. ac. CN. B1. a. GN. B2. a con???. V.). Octavio, qui de Perseo rege navalem triumphum egit, factam porticum duplicem ad circum Flaminium[*](flamineum R.), quae Corinthia[*](corintha B.) sit appellata a capitulis aereis[*](uefte B.) columnarum, Vestae quoque aedem ipsam Syracusana [*](furacufana/// B1. fir- B2 (item infra). syracusanam VR.) superficie tegi placuisse[*](placuiffe Bhv. -sset raO.). Syracusana sunt in Pantheo capita columnarum a M. Agrippa posita. quin etiam privata opulentia eo modo usurpata est. Camillo inter crimina obiecit[*](obicit VRh.) Spurius Carvilius[*](caruilluf B1.) quaestor, ostia quod aerata[*](oftia quod aerata BU. quod (quo Va) aerata (erat V1) ostia (ho- a) rav.) haberet[*](haber& B2e corr.Vrav. //e//& B1.) in domo.[*](L. Piso et Valer. Antias (Peter hist. Rom. fragm. p. 85.175). Liv. XXXIX 6, 7. Diodor. XVI 26, 5.) nam triclinia aerata abacosque et monopodia Cn. Manlium[*](manilium Vrav. a. G.) Asia devicta primum invexisse [*](inuexisset V1. -enisse R(?)Dal.) triumpho suo, quem duxit anno urbis DLXVII[*](DLXVI B.), L.[*](heredef BS. -dem dhv. -de a. h. VO. b. R.) Piso auctor est, Antias quidem heredes L. Crassi[*](quidem L. Crassum hv. a. S.) oratoris multa etiam triclinia aerata vendidisse. ex aere factitavere[*](& ego. a V1. ac Bcod. Poll. U. om. rv(D)) et cortinas tripodum[*](tropeodum O1. -podum O2. triumphodum V1), nomine et Delphicas, quoniam[*](quod BUJ.) donis[*](donis Vrdhav(D). erat B. aeratae U. eae J. ludis cod. Poll. locus nondum sanatus.) maxime Apollini[*](apollini U cum J. -nis ll. V.) Delphico[*](del- phico BU. -ci rv.) dicabantur[*](dicebantur VraVen.). placuere et lychnuchi[*](lychnuci R. luch- Vd.) pensiles in delubris aut arborum mala ferentium modo lucentes, quale[*](quale B2VraG(SD). -lef B1. -lis dhv(UJ). qual. O.) est in templo Apollinis

Palatini quod[*](quem v. a. G.) Alexander Magnus Thebarum expugnatione captum in Cyme dicaverat eidem deo[*](idem deo V1R2. idem de eo V2R1.).

[*](Liv. II 41, 10. Val. Max. V 8, 2.—cfr. Plin. XXXV 182.) Transiit[*](transit Vv.a.G. cfr. XXXIII 131.) deinde ars vulgo ubique ad effigies deorum. Romae simulacrum ex aere factum Cereri[*](cereri B(a?)v. caereri O. ceteri r.) primum reperio ex peculio Sp. Cassi, quem regnum adfectantem pater ipsius interemerit[*](interemerit BS. -rat rv.). transiit[*](tranfit BVD.) et a diis ad[*](ad om.VR.) hominum statuas atque imagines[*](imaginem VR.) multis modis. bitumine[*](bituminef B.) antiqui[*](antiqua V.) tinguebant[*](pingebant v.a.H.) eas, quo magis mirum est placuisse auro integere[*](integre Vd.). hoc nescio an Romanum fuerit inventum; certe etiam nomen non[*](nomen non BU. cfr. § 65. XXX 49. romae non rv(D). romae nomen S.) habet vetustum[*](uetuftum BS. -statem rv(D).).[*](cfr. Paus. VI 18, 7.—Plin. infra § 70. (86).) effigies hominum non solebant exprimi nisi aliqua inlustri[*](industri V. -iae d.) causa perpetuitatem merentium[*](uictoriam V.), primo sacrorum certaminum victoria maximeque Olympiae, ubi omnium, qui vicissent, statuas dicari mos erat, eorum vero, qui ter ibi superavissent ex membris ipsorum similitudine expressa, quas iconicas[*](yconicaf B2.) vocant. Athenienses nescio an primis omnium[*](primi fomnium B. -mi omnium dhv. a. S.) Harmodio et Aristogitoni tyrannicidis[*](tyrannidif B2.) publice posuerint statuas. hoc actum[*](autum V. auctum R.) est eodem anno, quo et Romae reges pulsi. excepta deinde res est a toto orbe terrarum humanissima ambitione, et in[*](& in BadTS. et iam Rv. aetiam V. et O.) omnium municipiorum foris statuae ornamentum esse coepere propagarique[*](propagarique (-quę B2) BU. prorog- rv(JD). cfr. XV 49. XXXV 4. VII 188.) memoria hominum et honores legendi aevo basibus[*](uasibus V2Rd. uassi- V1.) inscribi, ne in sepulcris tantum legerentur. mox forum et in domibus privatis

factum[*](dist. sustulerunt JD.) atque in atriis[*](atris V1aOD. antrif B.): honos[*](honef B1. -nor dO.) clientium[*](colentium Vdh.) instituit sic colere [*](colere B2adhv. -lore r. -lonos O.) patronos.

Togatae effigies antiquitus ita[*](ista V2R. sta V1. statuae dhv. a. G.) dicabantur. placuere et nudae tenentes hastam ab epheborum[*](ephdeborum B1.) e[*](e BadG. a r. om.hv.) gymnasiis [*](gymnicis v. a. G.) exemplaribus; quas Achilleas vocant. Graeca ???res[*](res est hv. a. S.) nihil[*](ad VO.) velare, at contra Romana ac militaris thoraces[*](thoracas VRdhv. a. S. tor- O.) addere. Caesar quidem dictator loricatam sibi dicari in foro suo passus est. nam Lupercorum[*](luper VR.) habitu[*](habitum B.) tam noviciae[*](nouite R.) sunt quam[*](quod VR.)[*](eodem R(?)v. a. S.) quae nuper prodiere[*](prodiere Bdv. -idere r Ven.) paenulis indutae. Mancinus eo habitu sibi statuit, quo deditus fuerat.[*](extr.: cfr. Liv. XXXVIII 35,4.) notatum ab auctoribus et[*](est hv. a. S.) L. Accium[*](actium hv. a. H. Attium SUJ.) poetam in Camenarum aede maxima forma statuam sibi posuisse, cum brevis admodum fuisset. equestres utique[*](utique BaG(S). utriq. O. utique (itaq; R) uero VR. uero dThv(H).) statuae Romanam celebrationem habent[*](aegrecif B1. -ręcif B2.), orto sine dubio a Graecis exemplo. sed illi celetas [*](celetas V1aB. cael- B. celitas R. -latas V2hv.) tantum dicabant in sacris victores, postea vero et qui bigis vel[*](uel BaOhv. uel qui rdT.) quadrigis vicissent; unde[*](unde om.BS.) et nostri[*](nostris G.) currus nati[*](nati del. G.) in iis[*](iif Bv(S). hiif B2. his rC(U).), qui triumphavissent. serum hoc, et in iis non nisi a divo Augusto seiuges, sicut[*](sicut et v. a. S. aut Sellers.) elephanti.

[*](Liv. VIII 13, 9. Florus I 5,10 (111). Nonius s.v. Maeniana (p. 65 M). Liv. ep. XVII.) Non vetus et bigarum celebratio in iis[*](iif B1v(S). hiif B2. is V. his rC.), qui praetura functi curru vecti essent per circum; antiquior columnarum , sicuti[*](sicut RdOhv. a. S.) C. Maenio[*](menio Ov. a. H.), qui devicerat priscos Latinos,

quibus ex foedere tertias praedae[*](praetiae V. -eciae R.) populus[*](populus (p. d) r. (romanus d) Bdv(S). ro. po. G.PR. romano (-na R) r.) Romanus praestabat , eodemque[*](eosdemquae V.) in consulatu in suggestu rostra devictis Antiatibus[*](actiatibuf B2.) fixerat anno urbis CCCCXVI[*](CCCCVI B. cc. cxv O.), item C. Duillio[*](duillio BdhC(H)D. duilio RTv(J). -li. O. D. uilio V. Duellio G(SU).), qui primus navalem triumphum egit de Poenis[*](paenif B.), quae est etiam nunc in foro,[*](cfr. Plin. XVIII 15. Liv. IV 16, 2. I 36, 5. Dion. Hal. III 71.—cfr. Cic. Tusc. V 36, 105. Dig. I 2 de or. iur. § 4.) item L[*](L. BS. P. rv.). Minucio praefecto annonae extra portam Trigeminam[*](trigeminae VR.) unciaria stipe conlata—nescio an primo honore tali a populo, antea[*](ante V.) enim a[*](a om.VRh.) senatu[*](senatum V.) erat—, praeclara[*](praeclara om. R.) res, ni[*](nifi Bhv.) frivolis coepisset initiis[*](in illif B.). namque et Atti[*](aetati VR. .. athi O. et Actii v. a. H.) Navi[*](nauii R(?)hv. a. S. item infra.) statua fuit ante curiam—basis[*](fed (supra scr.)bafif eiuf B2. cuius basis v.a.S.) eius conflagravit curia incensa P. Clodii funere—; fuit et Hermodori[*](hermapodori O. -phodori a.) Ephesii[*](ephefii Bv. -si a. etsi rO.) in comitio, legum, quas decemviri scribebant, interpretis[*](interpretes VR.), publice[*](pulice B.) dicata.[*](Liv. II 10, 12. (Gell. IV 5, 1).) alia causa, alia auctoritas M[*](M. H(D). ma VRd.om.BS. maior h. -or in v.). Horati[*](horati BS. -tii Lugd. oratico V1. -tio d. -tii v. cratico r.) Coclitis[*](coclitif Bv. -lis rOh.) statuae[*](ftatuae BH. -ua rOh.)—quae durat hodieque—, cum hostes a ponte sublicio[*](fulpicio B2) solus arcuisset. equidem et Sibyllae [*](fibi illae B1. cfr. § 29. -bullae V.) iuxta rostra esse non miror, tres sint licet: una quam[*](fe B.) Sextus Pacuius[*](pacuuius Rdhv. a. U. cfr. XXXV 19.) Taurus[*](taraus B.) aed. pl. restituit[*](instituit Vdv. a. G(H)); duae quas M. Messalla[*](meffalla Bv(D). -ala rC. cfr. XXXIII 50.). primas putarem has et Atti[*](attii B.cfr. § 21.) Navi, positas aetate Tarquinii Prisci[*](pripci V.), ni[*](ni U. ne B. pi V1. om. r. nisi hv.) regum antecedentium essent in Capitolio,[*](Liv. VIII 13, 9. IX 43, 22. Cic. Phil. VI 5, 13.—Liv. IV 17, 2. Cic. Phil. IX 2, 4. 5. Diodor. XII 80, 6.)

ex iis[*](iis v. if B1. his rC.) Romuli et Tatii[*](& tatii BaS. aetati r. est hv.) sine tunica, sicut et

Camilli in rostris. et ante aedem Castorum[*](castrorum Vd.) fuit Q[*](Q. R(?)aG. e B. om.Vdhv(S)). Marci[*](marcii R(?)G. M. v.) Tremuli equestris[*](equestri Rd. aeq- V.) togata qui Samnites bis devicerat captaque Anagnia populum stipendio liberaverat. inter antiquissimas [*](antiquissima VR.) sunt et Tulli[*](tullii BhVerc.) Cloeli[*](cloeli VdS. -lii RH. caelti B2. -lii B1v.), L[*](L. v(S). lucii R(?).Dal. b Vdh.om.B.). Rosci[*](rofcii BRv. a. S.), Sp[*](Sp. v. f. p. B1. p. B2. spuri VdhS. -rii RDal.). Nauti[*](nauti VRS. -tii BdG. Antii C e Livio. matici v.), C. Fulcini [*](fulcinii RdG.) in rostris, a Fidenatibus in legatione interfectorum. [*](cfr. Liv. ep. XX. Florus I 21 (II 5). Polyb. II 8, 12.—cfr. Liv. XLV 12, 5. Val. Max. VI 4, 3. Cic. Phil. VIII 8, 23.)hoc a re p[*](romano populo v. a. H.). tribui solebat iniuria caesis, sicut aliis et[*](aliif BS. alut V1. aliut R. -iud V2. -ias h.om.d(?)v. et aliis coni. S.) P. Iunio, Ti[*](T. R. et tito hv. a. S.). Coruncanio[*](coruntiano (corint- V) VRd. -ncano G.), qui ab Teuta[*](teuta BS. teufa rv(Brot.). teuca B.) Illyriorum[*](llyriorum B.) regina interfecti erant. non oimittendum videtur, quod annales adnotavere, tripedaneas iis[*](iif Bv (S). is V. his dhC. om.R.) statuas in foro statutas; haec videlicet[*](& BS.om. rv.)[*](C. N. B1. GN. B2. C. v. a. H.) mensura honorata tune erat. non praeteribo et Cn[*](fc. BVS cum Gron. scilicet RdT(?)H. om. v.). Octavium ob unum SC. verbum. hic regem Antiochum daturum se responsum dicentem virga, quam tenebat forte, circumscripsit priusque[*](prius V. et prius Rdhv. a. S.), quam egrederetur circulo illo, responsum dare coegit. in qua legatione interfecto senatus statuam poni iussit quam oculatissimo loco, eaque est[*](eaque eft BVS. aea quae R. qui est h.del. v.) in rostris.[*](Cic. Phil. IX 2, 4.—cfr. Gell. VII (VI) 7, 1. (Plutarch. Popl. 8 extr.).) invenitur statua decreta et Taraciae Gaiae sive Fufetiae[*](fufetiae VRU. furet- BS. fuffet- dhv.) virgini Vestali[*](uestale V.), ut poneretur ubi vellet, quod adiectum non minus honoris habet[*](habent BS.) quam feminae esse[*](femina esset (ē & R) VR.) decretam[*](decreta V.). meritum eius ipsis[*](in ipsis VR (?)G.) ponam annalium verbis: quod campum Tiberinum gratificata esset ea[*](e (pro ea) B.) populo.— Invenio et Pythagorae et Alcibiadi in cornibus comitii positas, cum bell Samniti[*](summiti Vd. -itti R.) Apollo Pythius iussisset[*](iussit sed VRd.) fortissimo Graiae gentis et alteri sapientissimo[*](graiae—sapientissimo om.Rh.) simulacra celebri loco dicari. eae[*](eae (S. ae e B1. hae e B2. ea H) ft&ere done BH. ea est & credo nec r. donee v.) stetere, donec Sulla dictator ibi curiam faceret[*](facrati B1. -tiS B2.). mirumque est, illos patres Socrati cunctis ab eodem deo[*](de eo V.) sapientia praelato Pythagoran [*](pythagora V. -ram Rdhv. a. S.) praetulisse aut[*](& BRhS. aut V(?)v. nec d.) tot aliis virtute Alcibiaden[*](alcibiadem Vdv. a. S.) et quemquam utroque[*](an utraque?) Themistocli.

[*](Strabo IX 1, 20 p. 398. Diog. Laert. V 75.)Columnarum ratio erat attolli[*](attolli Bdv. tolli rD. cfr. XIX 139.) super[*](supra Vdhv. a. S.) ceteros mortales, quod et arcus[*](arcuuf B1D.) significant novicio invento. primus tamen honos coepit a Graecis, nullique arbitror plures statuas dicatas quam Phalereo[*](phalera eo B1.) Demetrio Athenis, siquidem CCCLX[*](CCCXL BT.) statuere, nondum anno hunc numerum dierum excedente, quas mox laceravere. statuerunt et Romae[*](& romae BaS. romae enim r. -mae etiam hv.) in omnibus vicis tribus Mario Gratidiano[*](gratiabano Vd. -bona R. gratiano a.), ut diximus, easdemque[*](33,132) subvertere Sullae[*](fulae B1. fillae B2.) introitu.

[*](Liv. II 13, 11. Seneca dial. VI 16, 2. Dion. Hal. V 35.) Pedestres sine dubio Romae fuere in auctoritate longo tempore; et[*](et om.R(?)v. a. S) equestrium tamen origo perquam vetus est, cum feminis etiam honore communicato Cloeliae[*](cloeliae B1Tav. clel- B2 (item infra). cocl- r.) statua equestri, ceu[*](ceo V. cae O R.) parum esset toga[*](togra B1.) eam cingi, cum Lucretiae [*](ingretiae VR1. incre- R2.) ac Bruto, qui expulerant reges, propter quos Cloelia inter obsides fuerat[*](fuerant V.), non decernerentur[*](decernentur V.).[*](extr.: Plutarch. Popl. 19 p. 107.) hanc primam[*](prima VR.)

cum Coclitis publice dicatam[*](dicata VR.om.a.) crediderim[*](crederem Gron.)—Atto[*](ante (pro Atto) hv. a. H) enim ac Sibyllae[*](sibulle V. fibi. illae B.) Tarquinium, ac[*](ac BS. & rv. an at?) reges sibi ipsos posuisse verisimile est—, nisi Cloeliae quoque Piso traderet ab iis[*](iif Bv (S). his r C.) positam[*](posita VR.), qui[*](quae Gron.) una opsides fuissent[*](fuerant hv. a. S.), redditis a Porsina[*](porfina B1 (a?) S. -sena h. -senna rv. cfr. § 139. XXXVI 91.) in[*](in om.VRhv. a. B.) honorem eius[*](eius om.VRd.). e diverse Annius Fetialis equestrem, quae fuerit contra Iovis Statoris aedem in vestibule Superbi domus, Valeriae fuisse, Publicolae[*](publice VRd. -ciae v. a. B.) consulis filiae, eamque solam refugisse[*](refugiffe BdG. -sset a. fuisse r. fugi- hv.) Tiberimque transnatavisse ceteris opsidibus, qui[*](qui BRdv(S). quae V(?)hG. porfinae B1S. -sennae (pros- V) rv.) Porsinae mittebantur, interemptis Tarquinii insidiis.

[*](L. Piso ann. VII (Peter hist. Rom. fragm. p. 85).) L. Piso prodidit M. Aemilio C[*](C. Bdahv (G). CC. r. & C. B.). Popilio iterum[*](iterum BS.IIVa. II Rdhv.) cos[*](ac V.)[*](ftuaf B.). a censoribus P. Cornelio Scipione M. Popilio statuas circa forum eorum, qui magistratum gesserant[*](gesserunt VR(?)G.), sublatas omnes[*](omnes v. -nis ll. S. ) praeter eas, quae populi aut senatus sententia[*](sententiā R.) statutae[*](statuae VR.) essent, eam vero, quam[*](quam BhVerc. quae Vdav. que R.) apud aedem Telluris statuisset sibi Sp. Cassius, qui regnum adfectaverat, etiam conflatam a[*](a om.VR.) censoribus. nimirum in ea quoque re[*](rem VR.om.a.) ambitionem [*](ambitioni v. a. S. cfr. § 40.) providebant illi viri.[*](cfr. Plutarch. C. Gracch. 4 p. 836.) exstant Catonis in censura vociferationes[*](ftatuaf romanif BS. romanis statuas rdaD. (statuas ponunt post prouinciis hv).) mulieribus statuas Romanis in provinciis poni; nec tamen potuit inhibere, quo minus Romae quoque ponerentur, sicuti Corneliae Gracchorum matri, quae fuit Africani prioris[*](proprif B.) filia. sedens huic posita soleisque

sine ammento[*](ammento BS. ame- rv.) insignis in Metelli publica porticu[*](porticū B2.), quae statua[*](ftua B.) nunc[*](non V.) est in Octaviae operibus.— Publice autem ab exteris posita est Romae C. Aelio tr. Pl. lege perlata in Sthennium[*](fthennium B(a?)S. stenium rH. stenn- v(G). septimium B.) Stallium[*](stallum R. statilium v. a. S.) Lucanum, qui Thurinos[*](turinof (u in ras. ampla)B2.) bis infestaverat. ob id Aelium Thurini[*](furini B.) statua et corona aurea donarunt. iidem[*](idem BVen.(D).) postea Fabricium donavere statua liberati obsidione[*](opfidione B2.), passimque gentes[*](gentes ll. H. clients G. statuae v.) in clientelas ita[*](nteientela fua (fitae B2. funt v) B2dhv. a. G.) receptae [*](repertae B. recepti G.), et adeo discrimen omne sublatum, ut Hannibalis etiam statuae tribus locis visantur in ea[*](ea om.R(?)G.) urbe, cuius intra muros solus hostium emisit hastam.