Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Pl. iun. 96, 17–19. 97, 12. 96, 19–21. 97, 13–15.—) Morbo regio[*](morbos regios VR.) resistunt sordes aurium aut mammarum pecudis[*](pecudes V.) denarii pondere cum murrae momento [*](quia- tus V.)[*](duobus ll.v.) et vini cyathis II canini capitis cinis in mulso, multipeda in vini hemina[*](hemina uini VRS.), vermes[*](uermis R1.) terreni in aceto mulso cum[*](cum mulso cum VR1d.) murra, gallina, si sit luteis pedibus, prius aqua purificatis ,[*](Pl. iun. 96, 21. 22.) dein collutis vino, quod bibatur, cerebrum perdicis aut[*](tribus ll.v.) aquilae in vini cyathis III, cinis plumarum aut interaneorum [*](tria RdEv. trita V.) palumbis in mulso[*](mulsa V.) ad coclearia III, passerum cinis sarmentis[*](sermentis V. arm- R. sar- mentorum d1.) crematorum coclearibus II in aqua mulsa. avis icterus[*](icteris Vf. ift- R1.) vocatur[*](uocatus VR1.) a colore; quae si spectetur, sanari[*](sanare VR1d.) id malum tradunt et avem mori. hanc puto Latine vocari galgulum[*](gagulgulum Vf. galgulaim E.cfr. X 73. 96.).

[*](Seren. 91. 92. PL. iun. 92, 4.) Phreneticis[*](freneticis V.) prodesse videtur pulmo pecudum calidus circa caput alligatus[*](capput alligitus V.). nam muris cerebrum dare potui ex aqua aut cinerem mustelae vel[*](uerum (pro uel) Ev.a.H.) etiam inveteratas carnes irenacei quis possit furenti, etiamsi certa[*](fit certa dJ. forte VR1f.) sit medicina? bubonis quidem[*](quidem VRdTfv(S). certe EG.) oculorum cinerem inter ea, quibus prodigiose vitam ludificantur, acceperim, praecipueque febrium medicina placitis eorum[*](forum. V.) renuntiat. namque et in duodecim[*](duodecim EG(D). xii rv(S). om.r.) signa digessere eam sole transmeante iterumque luna, quod totum abdicandum[*](abdicatum VRdSJ.) paucis e pluribus[*](e pluribus VRdTf (P)H. exemplaribus Ev. -plis D cum vet. Dal.) edocebo[*](edocebo VRdfH. doc- Ev(D).), siquidem crematis tritisque cum oleo perungui iubent aegros, cum geminos transeat[*](transeat dTS. -seūt VR. -sit Erv(D).) sol, cristis et auribus et unguibus gallinaceorum ;[*](Pl. iun. 91, 12. 13. 14.) si luna, radiis[*](radiis drG. radis ED. diis r. rafis v.) barbisque[*](bar- barisque VR1d. barbis v.a.G.) eorum; si virginem alteruter[*](aliter uter V.), hordei granis; si sagittarium, vespertilionis alis; si[*](sitiue V.) leonem luna, tamaricis fronde, et adiciunt[*](di- ciunt V. -cunt df. ditiunt R1.) sativae; si aquarium, e buxo carbonibus tritis[*](triftis V.). ex istis[*](exfiftis V.) confessa[*](confefta Vd.) aut certe verisimilia ponemus, sicuti[*](sicuti VS. -ut et rv.) lethargum olfactoriis[*](olfactu- riis r. -turis Rd. -taris V.) excitari et[*](et om.d(?)Erv.a. D.) inter ea fortassis[*](for- tafis V.an fortissimis? cfr. XXVIII 159.) mustelae testiculis inveteratis[*](inueteratis v. -atū ll. D. § 87 al.) aut iocinere usto. his[*](is V.) quoque pulmonem pecudis calidum circa caput adalligari putant utile.

[*](PL. iun. 88, 20.) In quartanis medicina clinice propemodum[*](propedum Vd.) nihil pollet. quam ob rem plura eorum[*](earum VRd.) remedia ponemus primumque ea, quae adalligari[*](alligari VRTfS.) iubent: pulverem, in quo[*](in quo Erv. ubi VRdS. cfr. § 148.) se

accipiter volutaverit, lino rutilo in linteolo, canis nigri dentem[*](uesperam VR1d.) longissimum. pseudosphecem[*](pseudosphecem (-cen B) G. -specen (pseod- V) Vdv. -spercen R. -spen Er.) vocant vespam, quae singularis volitat[*](uolutat V.) ; hanc sinistra manu adprehensam subnectunt , alii vero quam quis eo anno viderit primam[*](prima V.) ; viperae caput abscisum[*](abscisum VRdv(H). -issum EC(D). cfr. nota ad XXIX 99.) in linteolo vel cor viventi[*](uiuentis Erv.a.S. cfr. § 51. 100. XXVIII 114 (bis). 220. XXXVII 158. XI 72.) exemptum; [*](Pl. iun. 88, 21–23.) muris rostellum auriculasque summas russeo[*](ruseo R1. roseo d(?)v.a.S. cfr. XXIX 64.) panno[*](pannū VR.) ipsumque [*](uiduae E. uiridis v.a.H.) dimittunt[*](demittunt V.) ; lacertae vivae dextrum oculum effossum, mox[*](dist. ego.) cum[*](mox cum ll. v. muscam D cum U 670.) capite suo deciso in pellicula caprina scarabaeum, qui pilas[*](pilas VRdTfH coll. XI 98. pilulas Erv(D).) volvit. propter hunc Aegypti magna pars scarabaeos inter numina[*](lumina VR.) colit, curiosa[*](coriosa V.) Apionis interpretatione, qua colligat Solis operum similitudinem huic[*](huic dv. hunc r.) animali esse, ad excusandos gentis suae ritus. sed et alios[*](alios ll. -ium v.) adalligant[*](alligant Rd.) Magi[*](dist. ego.) : cui sunt cornicula reflexa, sinistra manu collectum; tertium[*](ternum V.), qui vocatur fullo, albis guttis[*](guttis om.E.), dissectum utrique lacerto adalligant, cetera sinistro: cor anguium sinistra[*](sinistra VRd.) manu[*](quat- tuor ll.v.) exemptum viventibus, scorpionis caudae IIII articulos cum aculeo panno nigro ita, ut nec scorpionem dimissum nec eum, qui adalligaverit[*](alligauerit Vdv.a.S.), videat[*](uiderat VR.) aeger triduo, post tertium circuitum[*](an circuitum remedium id?) id condat. urucam[*](urucam VfS. urac- R. uric- a. eruc- d(?)rv(D). deEnon constat.) in linteolo ter lino circumdant totidem nodis ad singulos dicente, quare faciat, qui medebitur[*](quattuor ll.v.), limacem[*](limacem Ev. -cum d -cum capita r. cfr. infra.) in pellicula[*](pelliculam E.) vel IIII limacum capita praecisa harundine, multipedam[*](multipeda Vd.) lana[*](lana dEv. -ne R. -nae VS. cfr. § 143. XXVIII 46. XI 84 XXVI 92. II 62; aliter XI 77.) involutam, vermiculos
, ex quibus tabani fiunt[*](tabam fluunt E.), antequam pennas[*](pennae vet. Dal. sed cfr. VII 42.) germinent[*](ger- minant VR1.), alios e spinosis frutectis lanuginosos. quidam ex illis quaternos inclusos iuglandis[*](iugulandis V.) nucis putarnine adalligant.[*](Pl. iun. 89, 5–7.) cocleas, [*](dist. D.) quae[*](cocleasque R. cochleas- que quae d(?)v.a.D.) nudae[*](nudi R.) inveniuntur[*](inueniunt E.), stelionem[*](ste- lionem cum ego. -onem ll.v. (an stelionef fi? cfr. XXIX 73. XI 90).), cum incluserunt[*](incluserunt ego. -serant VRE. -sum d(?)v. -sos D.) capsulis , subiciunt capiti[*](capite d.) et sub decessu febris emittunt. devorari [*](demorari VR1.) autem iubent cor mergi marini sine ferro exemptum, inveteratumque[*](inueteratufoque (-tofo- V1) VR1. -tum quoque U 671.) conteri et in calida aqua[*](aqua—) bibi, hirundinum corda[*](corda om.VRd.) cum melle; alii fimum drachma una in lactis caprini vel[*](tribus ll.v.) ovilli[*](et ouilli V(?)S. cfr. Pl. iun.) vel passi[*](passi C e Pl. iun. passo Erv. asso r.) cyathis III ante accessiones; sunt qui totas censeant devorandas. aspidis cutem pondere sexta parte denarii cum piperis pari modo Parthorum gentes in remedium quartanae bibunt. Chrysippus philosophus tradidit phryganion[*](phryganion v. phrig- E. phrygranion d. phrigr- V. phryganu R.) adalligatum[*](adalliganduim E.) remedio esse quartanis. quod esset animal, neque ille descripsit nec nos invenimus qui novisset; demonstrandum tamen fuit a[*](a om.d.) tam gravi auctore[*](auctori VR1.) dictum, si cuius cura efficacior esset inquirendi[*](inquirendi EJ. -dus d1r. -dū d2 (v praem. ad). -rentis H cum Gron. inquerendus VR.). cornicis[*](cornices V.) carnes esse et[*](et Erv. om. r.) nidum[*](nidum VEv(D). nitrum r(?)S.) inlinere in longis[*](longissimis Ev.a.H.) morbis utilissimum putant.[*](Pl. iun. 90, 13. 14. 11–13. 91, 3–5.) —Et in tertianis fiat potestas[*](potes Vd.) experiendi [*](ex- perienda VR1d.), quoniam miserias[*](miserias VRdTfH. -ria v(G). eius B.) copia[*](copia VRfB(H). copi dT.om.Ev(G).) spei delectat[*](delectat dTG. de- iecta rv. de tecto B.), anne aranei , quem lycon[*](liuom R. licul r. lycum v.a.C.) vocant, tela[*](dela E.) cum ipso in[*](in om.Ev.a. H.) spleniolo[*](spleniolo J. splene (-no dT. spiene E) toto ll.T. splenio H cum P. specu toto v (coll. XXIX 131).) resinae
ceraeque inposita utrisque[*](utriusque E.) temporibus et fronti prosit, aut ipse calamo adalligatus, qualiter et aliis febribus prodesse traditur, item lacerta viridis adalligata[*](alligata VR1.) viva[*](uiua om.dT.) in eo vase, quod capiat, quo genere et recidivas frequenter[*](fre- quenter Rv. -tes r.) abigi adfirmant.

[*](Pl. iun. 95, 2–3.) Hydropicis oesypum[*](oesypum v. -sopum Er. hysopum r.) ex vino addita murra modice potui datur, nucis abellanae magnitudine. aliqui addunt et anserinum[*](anserum VfS.) adipem ex vino myrteo. sordes ab uberibus ovium eundem effectum habent, item carnes inveteratae[*](inuenerate V.) irenacei sumptae. vomitus quoque canum inlitus[*](inlitos Gron. e Pl. iun.) ventri aquam trahere promittitur.

[*](Pl. iun. 98, 10. 11.—Seren. 759. Pl. iun. 97, 22. 98, 11–17. 97, 23.) Igni sacro medetur oesypum[*](oesypum v. -sopum Er. pro hysopum r. (hysopum Pl. iun.).) cum[*](cum om.VR1d.) pompholyge[*](pompholygi V. ponpo- d.) et rosaceo, ricini sanguis[*](sangues Vd.), vermes terreni ex aceto inliti, gryllus[*](grillus V(?)ED.) contritus in manibus, quo[*](quod E.) genere praestat, ut[*](an ne (pro ut)? cfr. § 125. 134.) qui id[*](qui id drv. quid r.) fecerit, antequam incipiat vitium, toto ei[*](ei ego. eo Ev(D). om. rS. cfr. § 33.) anno non[*](non D. ei non J. om. ll.v.) accidat[*](accidat ll.J. -ipiat D. careat v.) —oportet autem eum[*](eum om.Vd.) ferro cum terra cavernae suae tolli—, anseris adeps, viperae caput aridum adservatum et combustum, dein ex aceto inpositum, senectus serpentium ex aqua inlita a balneo cum bitumine et sebo agnino[*](felle siue fimo agnino (ortum e feuo) Pl. iun.).

[*](Diosc. II 98. Seren. 724 sqq. Pl. iun. 82, 20. 21. 63, 3. 4. 83, 2. 3. 34, 19. 20.) Carbunculus fimo[*](fimi V.) columbino aboletur[*](aboletur d(?)G. adol- r. del- v.) per se inlito [*](inlico V. il- lico dH.) vel cum lini semine ex aceto[*](et aceto E.) mulso, item apibus,

quae in melle sint[*](sunt Erv.a.S. cfr. XXIX 128.) mortuae[*](inmortuae v.a.H(S).), inpositis polentaque inposita[*](inposita ll.v. del. D.) insuper. si[*](insuper si ego. inspersa VRdH. -sa si Ev(D). cfr. de mendo § 53, de dictione XXVIII 214. XXXVI 153. XXXI 103.) in verendis sit[*](sit Ev(D). om. r H.), ceterisque ibi ulceribus occurrit ex melle oesypum[*](oesopum Er. esip- R.) cum plumbi squamis[*](an squama? cfr. XXV 55.), item fimum pecudum incipientibus carbunculis. tubera et quaecumque molliri [*](emolliri VdTS.) opus sit[*](sit E(hic deficiens)rv(D). est rTfH. cfr. Frobeen. p. 33.) efficacissime anserino[*](anserinae V.) adipe curantur; idem praestat et gruum adeps.

[*](Pl. iun. 82, 4–10. (cfr. Marc. 34, 81). Seren. 714–716. (cfr. Plin. XXX 72. Marc. 33, 55).) Furunculis mederi dicitur araneus[*](iraneus V.), priusquam nominetur[*](nominetur ll.v. stamen netur D. sed cfr. XXXI 97. XXVIII 29. Frobeen. p. 3.), inpositus[*](inpositus darv. et pos- r.) et tertio die solutus, mus araneus pendens enecatus sic, ut terram ne[*](ne VRdTH(J). et a. nec v(S).) postea attingat, ter circumlatus[*](circumdatus arv.a.J. sed cfr. § 144. XXII 60. XXIX 83. 100. XXXIV 151.) furunculo, totiens expuentibus medente et cui is[*](cui is H. cuius ll. cinis X. cui av. eo cui C.) medebitur, ex gallinaceo fimo, quod est rufum, maxime recens inlitum ex aceto, ventriculus ciconiae ex vino decoctus , muscae inpari numero infricatae digito medico[*](digito minimo Pl. iun. sed cfr. Marc. 10, 55. 56. 57. an potius medio (ut XXVIII 42)?), sordes ex pecudum auriculis,. sebum ovium vetus cum cinere capilli mulierum[*](mulieris dx.), sebum arietis cum cinere pumicis [*](farina pumicis Pl. iun. sed cfr. § 72 et Marc.) et salis pari pondere.

[*](Pl. iun. 83, 13. 12. 14. 15. Diosc. eupor. I 178.) Ambustis[*](ambustis av. -sta dxr. Lambusta r. an contra omissum sit post pondere? cfr. IX 99 al.) canini capitis cinis medetur, item glirium cum[*](cum (post glirium) om.VR1x.) oleo, fimum ovium cum cera, murium[*](murtum Va. must- R1.) cinis, coclearum quoque sic, ut ne cicatrix quidem[*](qui- dam V.) appareat,

adips viperinus[*](uerrinus Pl. iun. cfr. XXVIII 137 = Diosc. II 94).), fimi[*](fimo V.) columbini cinis ex oleo inlitus; [*](Diosc. II 98. Pl. iun. 72, 13–15. Marc. 35, 2. 29. Seren. 968. Pl. iun. 71, 19. 20. 72, 1. 2. Marc. 35, 1. Seren. 971. 978. Pl. iun. 72, 2. 3. 35, 12–14.) nervorum nodis[*](nodis Tv. -dus r. -dos xa. modis VR. -dus d.) capitis viperini cinis in oleo cyprino[*](cyprino R(?)av(D). -io dfxS. -reo VT.cfr. XXIX 106 et Marc.), terreni[*](lac. ego indicavi (ante dolores J). exciderunt sanat (sedat) et animalis nomen.) vermes cum melle inliti. dolores[*](dolores ll.xaJ. -ribus H cum Gron. -res tollit v.) eorum[*](eorum ll.xaG. item v.).... adips[*](adips ll.S. ad- eps x.om.av(D).), [*](lac. ego indicavi. exciderunt felle inlitus; cfr. Pl. iun. et Marc.) amphisbaena[*](apisbena VR. ambis- x.) mortua adalligata, adips vulturinus cum .... venter[*](uenter ego. -tre ll.xav. iecur Pl. iun.) arefactus tritusque[*](eontritusque Rd(?) v.a.D.) cum adipe suillo inveterato[*](inueteratos VR.), cinis e capite bubonis in mulso potus cum lilii[*](illi VR1. milii de corr.) radice, si Magis credimus. in contractione nervorum caro palumbina in cibis prodest et inveterata, irenacei[*](irenaceis V.) spasticis, item mustelae [*](dist. ego.) cinis[*](multe lecinis R.), serpentium senectus in pelle taurina adalligata. spasmos fieri prohibet[*](prohibet et ego. -bent VRdx. -bet arv.)et opisthotonos[*](opisthotonos drG. -tomos x. -tonicis aPl. iun.v (J). -stotonis VR.) milui iocur aridum[*](ari- dum ll.xv. cfr. Pl. iun. dandum a.) III[*]((bis) tribus ll v.) obolis in aquae mulsae cyathis III potum.

Reduvias et quae in digitis nascuntur pterygia[*](pterigia x. iter- V.) tollunt canini capitis cinis aut vulva[*](uulua v. -luia VR. uluia dx. uliua a.) decocta in oleo, superinlito butyro ovillo cum melle, item folliculus[*](folliculos V.) cuiuslibet animalium fellis[*](mellis dx.) ; unguium scabritiam[*](scabritium a. -iciam xv.a. Bas. exca- (-itiam R) VR.) cantharides[*](cantharidę Vdf. -taride x.) cum pice tertio die solutae aut locustae frictae[*](frictae av(S). Frutę r.om. rTH.) cum sebo hircino, pecudum sebum. aliqui miscent viscum et[*](et—et uiscum arG. om. rx. (et uiscum om. v.a.G).) porcillacam, alii aeris florem et viscum ita, ut tertio die solvant.

[*](Marc. 10, 24. Pl. iun. 23, 13–16. Marc. 10, 29. 30. 4. Diosc. II 11. eupor. I 210. Scribon. 46. Seren. 632. 633. Pl. iun. 23, 17. Marc. 10, 24. 25. 26.—Diosc. eupor. I 208. Seren. 804. Pl. iun. 73, 1–3.)

Sanguinem sistit in naribus sebum ex omento pecudum inditum[*](illitum dTxMarc.v.a.G.), item coagulum ex aqua, maxime agninum , subductum vel infusum[*](subactum et infusum Pl. iun. et Marc. (cfr. XXII 56. XVIII 102. XXVIII 67).), etiam si alia non prosint, adips anserinus cum butyro pari pondere pastillis[*](pastillus V.) ingestus, coclearum terrena[*](terrena arG. -narum rTfxv. cfr. § 116.), sed et ipsae extractae testis; e naribus 110 fluentem cocleae contritae fronti inlitae, aranei tela[*](tela dTxaMarc. H. -lae Vv(S). -le R.cfr. § 104. (78).) ; gallinacei [*](dist. Ven. (U 674).) cerebellum vel sanguis[*](sanguis ll.aVen. (H). -uinis xv.) profluvia ex cerebro, item columbinus ob id[*](ob id VRdxMarc.v. oui r. oui de a.) servatus concretusque. si vero ex vulnere inmodice fluat, fimi caballini cum putaminibus ovorum[*](euorum R.) cremati cinis[*](crematio cinis a. -tionis Vx.) inpositus mire sistit.

[*](Pl. iun. 77, 24–78, 3. 4. Marc. 4, 56. 57.) Ulceribus[*](uulneribus av.a.S.) medetur oesypum[*](esi- pum x. ysopum a.) cum hordei cinere et aerugine aequis partibus, ad carcinomata quoque ac serpentia valet. erodit et[*](erodit et arv.-det VRd1. -dit d2x.) ulcerum margines, carnesque exscrescentes ad aequalitatem redigit; explet[*](expletque x.) quoque et ad[*](et ad dxav. ad V. a R.) cicatricem perducit. magna vis et in cinere pecudum fimi ad carcinomata, addito nitro, aut in[*](in om.dxv.a. H.) cinere ex ossibus feminum agninorum, praecipue in iis[*](iis v. his ll.) ulceribus, quae cicatricem non trahant[*](trahant xaG. -hunt ll.fv (H).). magna et pulmonibus, praecipue[*](quoque (pro praecipue) aG.) arietum: carnes excrescentes[*](excrescentibus VR1.) in ulceribus ad aequalitatem efficacissime reducunt;[*](Pl. iun. 75, 8–10.—Seren. 691.) fimo quoque ipso ovium sub testo[*](testa xPl. iun. v.a. G(Dal.). cfr. XXVIII 234.) calefacto et subacto[*](sub- iecto R1dTx. subte- Vf.) tumor vulnerum sedatur, fistulae purgantur sananturque , item epinyctides. summa vero[*](uero uis in v.a.D.) in[*](in om.dx.) canini capitis

cinere: excrescentia omnia spodii vice erodit[*](spodi uis erodit V.) ac[*](ac dxarv. e V. et fS. om.R.) persanat. et murino fimo eroduntur, item mustelae fimi cinere[*](fimo cinere V.). duritias[*](duricias xrv.a. C. -cia R. -itia V.) in alto[*](alto dav. adultero r.) ulcerum et carcinomata persequitur multipeda trita admixta[*](ad maxima a.) resina terebinthina et sinopide. eadem utilissima sunt in iis[*](iis v. his ll.v.) ulceribus, quae vermibus periclitentur [*](periclitantur dxv.a.S.).[*](Pl. iun. 75, 4–8. Marc. 4, 38. Pl. iun. 73, 14–16. Diosc. II 72. Seren. 968.) quin[*](qui V. q, R.) et vermium ipsorum genera mirandos[*](mirando V.) usus habent. cosses, qui in ligno nascuntur, sanant ulcera[*](ulcera uniuersa x.cfr. Marc.) omnia[*](carcinomata Marc.), nomas vero combusti cum pari pondere anesi[*](anesi arH. -exi rx. -eti Pl. iun. et Marc. anisi v.) ex[*](ex VRaS. et dx. et dxv.) oleo inliti. vulnera recentia conglutinant terreni adeo, ut nervos quoque abscisos[*](abscissos V(?)v.a.G. cfr. XXIX 99.) inlitis solidari intra septimum diem persuasio[*](persuasio VRdTfxH. -sum aG(D). cfr. XXVIII 28. (Democritus persuaserit v.a.G).) sit; itaque in melle servandos censent. cinis eorum margines ulcerum duriores absumit[*](adfumit V. aff- a.) cum pice lliquida[*](liquidam (om. uel—quidam) a.) vel symphyto et[*](symphyto et J coll. XXVI 148. sympulo et dT. simpolo (-pulo x) et VRx. del.r. sim- blio B coll. Diosc. II 101, ubi nunc legiturʽὑβλαίῳ (sic vet. Dal.). symbolo et v.) melle.[*](Pl. iun. 73, 16–18. 18–20. 75, 10–12. 73, 20. 21. Diosc. II 11.) quidam arefactis in sole ad vulnera ex aceto utuntur nec[*](nec dxav. ne r.) solvunt nisi biduo[*](ibiduo V. quiduo r.) intermisso . eadem ratione et coclearum terrena[*](terrenarum VR1v.a.G.) prosunt[*](sunt VR1. est v.a.G.), totaeque exemptae[*](emptae R1. -te V.) recentia vulnera tusae[*](tusā VR1.) inpositae conglutinant et[*](uncos ego posui. cfr. Pl. iun. 73, 20. vv. pertinere videntur ad § 115 ante uulnera recentia, nisi vero pro glossemate habenda sunt.) nomas sistunt.—(Herpes[*](perpes x.) quoque animal[*](an animal quoque?) a[*](a om.R1.) Graecis vocatur[*](uocantur VRI1), quo praecipue sanantur[*](sanatur VR1.) quaecumque[*](quec???que x. cumque VR1.) serpunt[*](an serpant? cfr. Frobeen.p. 39. 40.) ).—
cocleae[*](cocleae TaG. -leae quoque rxv(D).) prosunt et[*](et VRdTfxS. eis arG(D). del. v.) cum testis suis tusae; cum murra quidem et ture etiam praecisos[*](praeciosos V.) nervos sanare dicuntur. draconum quoque adeps siccatus in sole magnopere prodest, item[*](dist. H.) gallinacei cerebrum recentibus plagis. sale viperino in cibo sumpto tradunt et ulcera tractabiliora fieri ac celerius sanari. Antonius quidem medicus, cum incidisset[*](incidissent VR. -sset in vet. Dal.) insanabilia ulcera[*](ulcera uiperas v. uipera ulceras ar. ulcera uiperis rx.), viperas edendas[*](edendas drv. edan- a. emendas VR. -dandas x.) dabat miraque celeritate [*](celerit V.) persanabat[*](persanat VR1.). trixallidum[*](trisallidum x. tryxali- (trox- H) v.a.J. cfr. § 49.) cinis margines ulcerum duros aufert[*](aufert dxv. -rri Ra. aut ferri V.) cum[*](cum (ante arrhenico) VRTxv(S). cinis cum d(?)arG(D).) melle, item fimi columbini cum arrhenico[*](arbennico R. ar.... r (reliquis margine abscisis). arfenico Tv.a.S. henico dx.) et melle[*](dist.ego.), eademque[*](eadem- que ego. -dem quae ll.xa. ea quae v.) erodentia[*](erodentia ego. -enda ll.xav. cfr. XXVII 29. (XXXI 98).) sunt.[*](Pl. iun. 75, 12–14. Seren. 132. Pl. iun. 34, 11. Marc. 19, 18 (ubi glossema id est elephantis delendum est).) bubonis cerebrum[*](cerebro Vxv.a.G.) cum adipe anserino mire vulnera[*](an ulcera?) dicitur glutinare; quae vero[*](uero arG. om. rxv.) vocantur cacoēthe, cinis feminurm[*](feminini V.) arietis cum lacte muliebri [*](mulieris a.), diligenter prius elutis linteolis, ulula avis cocta in oleo, cui liquato miscetur butyrum ovillum et mel[*](mel arv. mel (melle R) et rTx.). ulcerum [*](ulcerarum V.) labra duriora apes in melle mortuae[*](emortuae v.a.G.) emolliunt[*](molliunt R.), et elephantiasin[*](elephantiasim (elefa- x) dxSJ.) sanguis[*](sansuguis V.) et cinis mustelae. verberum vulnera atque vibices pellibus ovium recentibus inpositis obliterantur.

[*](Pl. iun. 72, 20–22. 99, 18. 19. Marc. 34, 66.—Seren. 950–954. Pl. iun. 99, 11–16.) Articulorum fracturis cinis feminum pecudis peculiariter medetur cum cera—efficacius idem medicamentum fit maxillis simul ustis cornuque cervino et cera

mollita rosaceo—; ossibus fractis caninum cerebrum linteolo inlito, superpositis[*](superinpositis f(?)S.) lanis, quae subinde oleo[*](oleo ego coll. Pl. iun. et Sereno. om. ll. v.) subfundantur ; fere XIIII diebus solidat, nec tardius cinis silvestris muris[*](a v. muris denuo incipitE.) cum melle aut vermium terrenorum, qui et ossa extrahit.

[*](Pl. iun. 86, 18. 19. 20–22.) Cicatrices ad colorem[*](colorum V.) reducit pecudum pulmo, praecipue ex ariete, sebum ex nitro[*](cum nitro Pl. iun.), lacertae viridis cinis, vernatio anguium ex vino decocta, fimum columbinum cum melle, item[*](an idem?) vitiligines[*](uetligines V.) albas ex vino, vitiliginem[*](Ad uitiliginem v.a.J. dist. J.) et cantharides [*](duabus (duob- VE) ll.v.) cum rutae foliorum II partibus. in sole, donec formicet cutis, tolerandae sunt, postea fovere oleoque perunguere necessarium iterumque inlinere[*](illinere dv(Brot.). -nire (inl- EJ) rG(J).), idque pluribus diebus facere, caventes exulcerationem altam[*](alteram T. multam Erv.a.H.).[*](Pl. iun. 100, 4. 9. 10. Seren. 85.) ad easdem vitiligines et muscas[*](muscam VRTS.) inlini iubent cum radice Eupatoriae[*](eupatoriae S coll. XXV 65. lupatoria ll.T. lappa- v. lapathoria f. -orum B.), gallinarum fimi[*](fimi ll.T(P)S. -mum v.) candidum servatum in oleo vetere cornea pyxide, vespertilionis sanguinem, fel irenacei ex aqua. scabiem vero bubonis cerebrum cum aphronitro[*](aphonitro VR.), sed ante omnia sanguis caninus sedat[*](se- dat VRd. -ant Erv.), pruritum cocleae minutae, latae[*](latae om.VR1.) contritae[*](inlitae contritae R1.) inlitae.

[*](Pl. iun. 87, 15. Marc. 34, 35. Pl. iun. 87, 17. 16. Diosc. II 69. II 11. Pl. iun. 87, 17. 18.) Harundines et tela quaeque alia extrahenda sunt[*](an sint?) 20 corpori evocat mus[*](euocamus Vd.) dissectus inpositus, praecipue vero lacerta dissecta et[*](an et delendum?) vel caput tantum[*](tantum eius ES. et antum (-te R1) eius VR. eius tantum d(?)v.) eius contusum[*](contusa R1. cum tusa V. (an capite tantum contusa [vel -so] ... inposita?).) cum sale inpositum, cocleae ex iis[*](iis v. his ll. C.), quae gregatim folia sectantur,

contusae inpositae cum[*](inpositae cum ego. -taeque ll. -taeque cum v. (cfr. § 126).) testis et eae[*](eae dv. hec V. haec r.), quae manduntur, exemptae[*](dist. v.a.D. cfr. Pl. iun.) testis, sed cum leporis coagulo efficacissime. ossa anguium[*](anguidum E.) eundem[*](eundem d2v. om.d1. ead- (adem R1) rD.) cum coagulo cuiuscumque quadripedis intra tertium diem adprobant effectum. laudantur et cantharides tritae[*](tritus V.) cum farina hordei.

[*](Diosc. II 57. eupor. II 92.) In muliebribus malis membranae e[*](e VdS. ex R.om.Er. a v.) partu[*](parte V1 (Dal.).) ovium[*](obuium V.) proficiunt, sicut in capris rettulimus. fimum [*](28, 256) quoque pecudum eosdem usus habet. locustarum suffitu stranguriae maxume mulierum iuvantur. gallinaceorum testes si subinde[*](si subinde J. subinde ll.S. -de si v.) a conceptu edat mulier, mares in utero fieri dicuntur. partus conceptos[*](conceptus VE.) hystricum cinis potus continet, maturat caninum lacte[*](lac d(?)v.a.S.) potum, evocat membrana e secundis[*](membrane secundis V.) canum, si terram non attigerit[*](attingerit VR.), lumbis[*](lumbos v.a.D.) parturientium [*](dist. D.)tactis[*](tactis D. lactis VdE. potus lactis R(?)v.).[*](init.: Seren. 350.) fimum murinum aqua[*](aqua dErv. quoque rf.om.T.) pluvia[*](pluuiu E.) dilutum mammas[*](mamme V.) mulierum a partu tumentes[*](tumentis R. com- V.) reficit. cinis irenaceorum cum oleo perunctarum custodit partus contra abortus[*](lac. ego indicavi. cum VRE. ad- ipem dT. (cfr. § 130. 131. Diosc. II 86. 94). fimum v. del. D.). facilius enituntur quae . . um anserinum cum aquae[*](cum aquae Erv. cumq; VR. cum d.)[*](duobus ll. v.) II cyathis[*](cyatis d. quiatis VR.) sorbuere aut ex utriculo[*](utriculo Rdv. cfr. XI 209. uiri- V. uentri- ED.) mustelino per genitale[*](genitalem VE.) effluentes[*](effluentem RE.) aquas.[*](Seren. 352.) —Vermes terreni inliti, ne[*](in (pro ne) Ev.a.H.) cervicis [*](ceruicis dTH. -ces rv.) scapularumque nervi[*](et scapulas ne nerui v.a.H.) doleant, praestant. graves[*](graues dTH. -uis VRS. -uidis Erv.) secundas pellunt[*](appellunt R.) in passo poti. iidem per se inpositi mammarum

suppurationes concocunt et aperiunt extrahuntque et ad cicatricem perducunt. lac[*](lat V. lacte J.) devocant[*](deuocant Erv. euo- VdTJ. uo- R. (κατασπᾶνfamiliare Dioscoridi).) poti[*](potu V.) cum mulso. inveniuntur et in gramine[*](in gramine Erv(S). om. rTfH.) vermiculi[*](merculi Vf. -rtuli R.), qui adalligati collo continent partum; detrahuntur[*](detrahuntur autem (iidem T) TErv. -huntunaifte (-tae d) r.) autem sub partu, alias eniti non patiuntur; cavendum et[*](et VRdJ. ei E. etiam v.) ne in terra ponantur. conceptus quoque causa dantur in potu quini aut[*](quinta ut V.) septeni. [*](init.: Seren. 617.) —Cocleae in cibo sumptae adcelerant partum, item conceptum inpositae cum croco. eaedem[*](eaedem dv. ead- ll.) ex amylo et tragacantha inlitae profluvia[*](profluuię R. -ie V.) sistunt. prosunt et purgationibus sumptae in cibo et vulvam aversam[*](auerso Vd.) corrigunt cum medulla cervina ita, ut[*](it ut V.) uni[*](nini dEv.a.C.) cocleae denarii pondus addatur et cypri[*](cypri dErVen.(S). -peri v. ofpri r.). inflationes quoque vulvarum discutiunt exemptae[*](et exemptis Vf.) testis[*](totis f.) tritae[*](tritaeque Rd(?)v.a.J.) cum rosaceo. ad[*](ad Erv. ut r.) haec[*](haec dEG. hec r. hae V. he R. hoc v.) Astypalaeicae maxime eliguntur.[*](extr.: cfr. Plin. XXX 121,) alio modo Africanae binae tritae cum feni[*](feno (-ni V) graeco VdTv.a.G.) Graeci[*](tribus ll.v.) quod III digitis capiatur[*](captatur Vf.), addito[*](additis Ev.a. H (mellis).) melle coclearibus IIII[*](quattuor ll.v.), inlinuntur alvo prius irino[*](inrino V.) suco[*](super (pro suco) VR1.) perunctae. sunt et minutae[*](sunt et minutae—p. 467, 2 polenta ad finem § 121 (post inlitae) transponi voluit U 677.)[*](minutae (-te r) Erv(D). minimae rTJ.) loricaeque[*](loricaeque (quae V. -ceq. Rd) VRdT. lubri- J. longaeque Ev(D). cfr. VIII 88.) candidae[*](candidae om.VR1T.) cocleae passim oberrantes[*](oberrantes Erv. cfr. XXIX 60. obferua- rT. obuerfa- P.) ; hae[*](eae d(?)v.a.S.) arefactae[*](factae E.) sole in tegulis tusaeque in farinam[*](farinam J cum vet. Dal. -nae V. -na rv. cfr. XX 11. XXXIII 119. XXXII 71. XXXIV 170. XXXVI 183. XXIII 162. XVIII 74.) miscentur lomento aequis partibus candoremque et levorem[*](liuorem E.) corpori[*](corporii V.)
adferunt. scabendi desideria tollunt minutae et latae[*](lotae E.) cum polenta.—Viperam[*](uipera V.) mulier praegnans si transcendent, abortum faciet, item amphisbaenam, mortuam dumtaxat, nam vivam habentes in pyxide inpune transeunt; etiam si[*](si dv. om. r.)[*](dist. ego.) mortua sit atque adservata, partus faciles[*](facile Vf.) praestat. in[*](in ego. uel ll.v.) mortua mirum, si sine[*](si sine R(?)Brot.(D). sine VdE. si non v(S).) adservata[*](adseruatam v.a. Brot.(S).) transcendent gravida, innoxium[*](ni R.) fieri, si protinus transcendat adservatam.—Anguis [*](an angues (aut adiuuantur, ut § 123)?) inveterati[*](inueterate VR1.) suffitu[*](suffitus dv.a.S.) menstrua adiuvant. anguium senectus adalligata lumbis faciliores partus facit, protinus a puerperio removenda. dant et in vino bibendam cum ture[*](ture Erv. iure rT.) ; aliter sumpta[*](sumpserit VR1.) abortum facit. baculum, quo angui rana excussa sit, parturientes adiuvat; trixallidum[*](tryxallidum (thry- VR) VRd. -alidum (trox- H) v.a.J. cfr. § 49.) cinis inlitus[*](dist. ego.) cum melle purgationes, item araneus: qui filum deducit ex alto, capi[*](capite VR1d.an capi ita?) debet manu cava tritusque[*](tribusque VR1.) admoveri, quod[*](an quod qui?), si redeuntem prenderit[*](prenderet VR1d.), inhibebit idem purgationes. [*](cfr. Plin. XXXVI 151.—cfr. Plin. X 32.—Hippocr. morb. mul. I 125 p. 516.—cfr. Diosc. II 86. 94.) —Lapis aëtites in aquilae repertus nido custodit partus contra omnes[*](omnis ll.(?)S.) abortuum[*](abortum V. -tium E.) insidias. penna vulturina subiecta pedibus adiuvat parturientes[*](parturienti- bus VR1.). ovum corvi cavendum gravidis constat, quoniam transgressis[*](transgressus Ev.a. H.) abortum[*](auortum V. abortus v.a.H.) per os[*](per os VdTH. peros R. asperos Ev.) faciat. fimum accipitris in mulso potum videtur fecundas[*](fecun- das d.) facere. vulvarum duritias, collectiones adeps anserinus[*](anseris R(?)ED.) aut cygni[*](cygni (cigni r) emollit drv. cfr. § 30. 69. 70. ciente mo- VR. ciconiae mo- ED. sed cfr. indices ciconia I [=§ 108] et priore libro II [== XXIX 105. 128].) emollit.[*](cfr. Seren. 356. 357. (Diosc. eupor. I 139).) mammas a[*](a Erv. om. r.) partu custodit adeps
anseris cum rosaceo et araneo[*](arraneo V. irino coni. H.). Phryges et Lycaones mammis[*](mammes V. -mas R.) puerperio vexatis invenerunt otidum[*](totidum R.) odipem utilem esse. iis[*](iis v. his ll. C.), quae[*](qui R. ) vulva strangulentur, et blattas[*](blatias V. -tes r. ablacies R.) inlinunt . ovorum[*](orum R.) perdicis putaminum[*](potaminum V.) cinis cadmiae mixtus et cerae stantes mammas servat[*](seruat v. -ant ll.). putant et ter circumductas [*](circumducis V.)[*](lac. indicavit S. otidis D cum U 678. an anseris? cfr. Serenus.) ovo perdicis aut[*](aut VRdTS(D). om.Erv(J).).... non inclinari et, si sorbeantur , eadem[*](eindem V.) fecunditatem facere, lactis quoque copiam, cum anserino adipe perunctis mammis dolores[*](dores V.) minuere, molas uteri[*](uteris V.) rumpere[*](tumper E.), scabiem vulvarum sedare[*](sedari VR.), si cum cimice[*](cimice Erv. cinere rTf.) trito inlinantur.

[*](init.: Seren. 663. Pl. iun. 105, 18.) Vespertilionum sanguis psilotri vim habet, sed alis[*](alis VRdTfD. aliis Er. malis v.) puerorum inlitus non satis proficit[*](proficiunt E.), nisi aerugo vel cicutae semen postea inducatur; sic enim aut in totum tolluntur pili aut non[*](aut non dEv. non r.) excedunt lanuginem[*](excidunt lanugine E.). idem et cerebro eorum[*](eodem VR1.) profici putant; est[*](est Erv. si r.) autem duplex, rubens utique et[*](utique et d(?)v. itaque et r. an atque (vel aliquando et [scriptum aliquō et], ut XXVI 72. XXXVII 114. 119)?) candidum. aliqui sanguinem et iocur eiusdem[*](eiusdem ll.v. an ex iisdem?) admiscent[*](tribus ll. v.).[*](Pl. iun. 105, 18–21. 15. 16.) quidam in III heminis olei discocunt[*](discocturi E.) viperam exemptis ossibus[*](dist. ego e Pl. iun. (ossibus et v.a.G).), psilotri vice utuntur, evolsis prius pilis, quos renasci nolunt[*](uolunt d.cfr. XXVIII 249.). fel irenacei psilotrum est, utique mixtum[*](mixture dTrS. -tum est VR. -to Ev(D).) vespertilionis cerebro et lacte caprino, item per se[*](dist. H.) cinis[*](cinis ll. v. an canis (sc. fel)?). lacte canis primiparae[*](priniparae prius ego. -parae (-re V) VRS. -partus d(?)ErPl.iun.v(D).), prius evolsis pilis[*](pilis ED. pilis quos renasci nolunt rv. cfr. v. 18 sq.) vel

nondum natis, perunctae partes[*](perunctis partibus v.a.S.) alios[*](alios fman. Dal.S. alii RdEv. ali T. ale V.) non sufficiunt[*](surgunt v.a.S.).[*](Seren. 665. 54. 48. Pl. iun. 16, 20–22. Marc. 7, 8.) idem[*](item VR1d.) evenire traditur sanguine ricini evulsi cani[*](canis V2. cinis V1. om.R1.), item hirundinino [*](dist.D.)[*](hirundino V.) sanguine vel felle, ovis formicarum.

supercilia denigrari muscis tritis tradunt; si vero oculi nigri nascentium placeant, soricem praegnanti[*](praegnati VJ.) edendum; capilli ne canescant, vermium terrenorum cinere praestari[*](praestare V.) admixto oleo.

[*](Celsus V 27, 12. Pl. iun. 28, 22. 23.) Infantibus, qui lacte concreto vexantur, praesidio est[*](si hoc uitium ED. si uitium v.a.H.) agninum coagulum ex aqua potum, aut si coagulato[*](coagulato Ev(D). -tio rTfH.) lacte[*](lactis R(?)H.) accident, discutitur coagulo ex aceto dato. ad dentitiones [*](dentitiones TrH. -onem Ev(D).dentiones r. cfr. § 137.) cerebrum pecoris utilissimum est. ossibus in canino fimo inventis adustio infantium, quae vocatur siriasis, adalligatis emendatur, ramex[*](ramex Brot. -mes VdErJ. rumes R. ramices v. cfr. nota ad XXVI 78.) infantium lacertae viridis admotae [*](admoti VR.) dormientibus morsu. postea[*](poste V.) harundini[*](harun- dinē R.) inligant et[*](inligant et ego. -ate (-ti d) ll. -ata D. alligata G. adalligatae v.) suspendunt[*](suspendunt ego. -duntur ll.v. -ditur G.) in fumo traduntque pariter cum expirante[*](expirante om.V.) ea[*](ea om.R1dS.) sanari infantem.[*](cfr. Plin. XXX 73. (24). Marc. 33, 60.) coclearum saliva inlita[*](inlitu V.) infantium oculis palpebras corrigit gignitque[*](cignit- que V. cingit- f.). ramicosis[*](ramicosis rv. -itosis r J.) coclearum cinis cum ture ex[*](ex Ev(D). et ex rTS.) ovi[*](oui Erv(D). ouis VR. uuis dTH. cfr. § 73 et Marc.) albo[*](albo RdTH. -bi v. aluo V. alui E. | fpecillo ego. fuco ll.v. cfr. XXIX 115. (an vero ortum est e glossemate luteo?).) specillo inlitus per dies XXX medetur . inveniuntur in[*](in om.VR1d.) corniculis coclearum harenaceae[*](harenaceae—p. 470, 1 coclearum om.E.) duritiae; hae[*](eae Rd(?)v.a.S.) dentitionem facilem[*](facilem dv. -le VR.) praestant adalligatae.

coclearum inanium cinis cerae mixtus procidentium interaneorum partes extremas prohibet; oportet autem cineri[*](cinere d.) misceri saniem punctis emissam ante[*](emissam ante ego. cfr. § 31. 69. -ssam e Rv. -sseam V. -ssam d. -ssum ED (iungens cum cerebrum).). cerebrum[*](cerebrum VdD. -bro R(?)Ev.) viperae[*](uiperae dD. -re V. -paere E. uiperae. cerebrum uiperae R(?)v.) inligatum[*](inligatum Erv. illo cum r. an inuolutum? cfr. § 101.) pellicula[*](pellicula d. -lae REv. -laece V.cfr. (§ 140. 141. 142) XXVIII 99. 114 al.) dentitiones[*](dentiones V.) adiuvat[*](adiuuant E.).idem valent[*](ualet VT.) et grandissimi[*](grandissimi Erv. grano rT.) dentes serpentium. fimum corvi lana adalligatum infantium tussi[*](tusi V.) medetur.—Vix est serio conplecti quaedam, non omittenda tamen, quia sunt prodita. ramici[*](ramici r v. -iti r J.) infantium lacerta mederi iubent. marem hanc prendi[*](praendi V. prehendi dv.a.S.) ; intellegi [*](id intellegi Erv.a.S(D).) eo[*](eo (et Erv) quod sub Erv(D). om.V. si rTfS.), quod sub cauda unam cavernam habeat[*](habeat v. -ant ll.). id agendum, ut[*](ut VRdv. aut E.) per aureum vel[*](aureum uel ego. aurum (aturum VR1) et ll. v) argenteum[*](argenteum ego. -tum et (S. aut v) ll.v.) claustrum[*](clau- strum ego. clostr- Er. closir- (dos- Vd) rTf. ostr- v (vox non Pliniana).) mordeat vitium; tum[*](tum om.E.) in calice novo[*](nouo om.VR1.) inligatam[*](inligatam ego coll. U 680. -tur ll.v. -tum D.) in fumo poni[*](pomi R. ponitur v.a.D.). urina[*](urinam VE.) infantium[*](datur V.) cohibetur muribus elixis in cibo datis. scarabaeorum cornua grandia denticulata adalligata iis[*](iis v(S). its V. is ED. his r C.) amuleti naturam obtinent[*](obtinet VdE.).[*](med.: Marc. 9, 96. (cfr. Plin. XX 123. Diosc. II 94).) bovae[*](bouis v.a. H. cfr. § 69.) capiti lapillum inesse tradunt, quem ab ea[*](eo R(?)v.a.S.) expui[*](exspuit d.), si necem timeat; inopinantis[*](inopinantē VR1. -atis v.a. H.an inopinanti? cfr. nota ad § 98. | praecioso R1.) praeciso capite exemptum adalligatumque mire[*](mirum E.) prodesse[*](prodest si V. -dest d.) dentitioni. item cerebrum eiusdem ad eundem usum adalligari iubent et limacis lapillum sive ossiculum; invenitur in[*](in om.VR1.) dorso. magnifice iuvat et ovis cerebrum gingivis inlitum, sicut[*](sicum d1. siccum Vd2.)
aures[*](an infusus?) adeps anserinus cum ocimi[*](ocimo E.) suco inpositus. sunt vermiculi in spinosis herbis[*](herbis om.Vf.) asperi, lanuginosi[*](lanuginosi si V.) ; hos[*](hos Vdrv. os E.om.R.) adalligatos protinus mederi tradunt infantibus, si quid ex cibo haereat[*](hereat V1. ereat V2.).

[*](init.: Seren. 990 sqq.) Somnos[*](somnus Vd.) adlicit[*](allicit rv. -cito E. addicit R. adi- r.) oesypum cum murrae[*](myrre r. murtae V. mirte R.) momento in[*](duobus ll.v.) vini cyathis II dilutum vel cum adipe anserino et vino myrtite, avis cuculus leporina pelle adalligatus[*](adalligatus—8 pelle Erv. om. r.), ardiolae[*](ardioles E.) rostrum in pelle asinina[*](asinina v. -ninae ll.) fronti[*](fronti dv. -tis r.) adalligatum. putant et per se rostrum effectus eiusdem[*](eius V.) esse vino[*](uiuo E.) collutum. e diverso somnum arcet[*](somno arcent VR1d.) vespertilionis[*](uespertilionum VR1.) caput aridum adalligatum.

[*](extr.: Marc. 33, 6.) In[*](in rv. cfr. XXXII 93. putant R.om. rTa. (deEnon constat).) urina virili enecata[*](enecata dTES. -ca V. necata Rv.) lacerta venerem eius, qui fecerit[*](fecerit VdTfErv(H). ferit R. biberit G.), inhibet[*](inhibet TfH. -ent VRd. cohibet Ev(D).) ; nam inter amatoria[*](amatoriam VR.) esse Magi dicunt. inhibent[*](inhibet v.a.D.) et cocleae, fimum[*](cocleae fimum ED. fimum cocleae (-ae et v) rv.) columbinum cum oleo et vino potum. pulmonis vulturini[*](uulturini in VR1fS.) dextrae[*](dextrae RdEv. -re V. -ra fS.) partes[*](partes dv. -tis VRED. -te fS.) venerem concitant viris[*](uiridis V.) adalligatae gruis pelle, item si lutea[*](lutę d. -te VR1) ex ovis quinis[*](quinis ego. om. (post ouis) VR1. quinque rv.) columbarum admixta[*](admixta VdEv. -to R(?) G. cfr. nota ad XXIX 137.) adipis[*](adips V. adeps dE.) suilli denarii pondere ex melle sorbeantur, passeres[*](passeres dMarc. v. -ris r D.) in cibo vel ova eorum, gallinacei[*](gallina-ceae V.) dexter testis arietina pelle[*](pelle collo Marc.) adalligatus. ibium[*](ibicum VR1v.a. C. cfr. § 61. X 33.) cinere cum[*](cinere cum D cum vet. Dal. -res cum drv. cinis cum E.om. r.) adipe anseris[*](adipe anseris dErv. anseris adips VR.) et irino perunctis sic[*](sic Vd. si R(?) Ev.) conceptos[*](conceptos ego. cfr. § 123. -tus (re corr.) ll. -tus sit v. -tum sit J.)

partus contineri[*](contineri VRdD. -re v. tum inhiberi E.), contra inhiberi venerem[*](uenere V.) pugnatoris[*](pugnatori (an = -torii?) V.) galli testiculis anserino adipe inlitis[*](inlitus E.) adalligatisque pelle arietina tradunt, item cuiuscumque galli[*](galli TErD. galli gallinacei d(?)v. om. r J.), si cum sanguine gallinacei leto subiciantur. cogunt concipere invitas saetae[*](saetae S. -ta E. setae Rdv. sed hac V.) ex cauda mulae, si[*](mulae si d(?)Ev. -lie si V. -lieri R. -le r.an muli et mulae si? (cfr. § 80).) iunctis[*](iuxtis R1. unctis E1. in- unctis v.a. C.) evellantur, inter se conligatae in coitu. [*](init.: cfr. Plin. XXIX 102.—Marc. 33, 6.) qui in[*](qui in dErv. qui r.) urinam canis suam egesserit[*](gesserit Er. ingess- v.a.S. cfr. XXIX 102.), dicitur ad venerem pigrior[*](pigros Vd.) fieri. mirum et de stelionis cinere, si verum est, linamento[*](linamento RC. linia- Vd. in linia- (lina- v)> Ev. manu portatum Marc.) involutum in sinistra manu venerem stimulare, si transferatur in dextram[*](in dextram v. -tra d2Er. intra r. om. Marc. contra J. cfr. supra v. 1.), inhibere[*](inhiberi VRd. uespertilionis Ev(D). om. r J (stelionis sanguinem intellegens).), item vespertilionis sanguinem collectum flocco subpositumque[*](floco subpotum quae capi V.) capiti mulierum libidinem movere aut anseris linguam in cibo vel potione sumptam.

[*](init.: Marc. 4, 68.) Phthiriasim[*](phthiriasim (-sen B) S. pthiriasem d. ptyria sem VR. -riae r. pthirie a. tyria uero v.a.B.) et totius[*](et totius J. et toti R. ectati Vd. met toti r. mactati a. -ato v.a.B. a toto B. inhibet totius coni. S.) corporis[*](corpore v.a.J.) pota membrana senectutis anguium triduo necat[*](necat ll.TfS. -cat ac H. inhibet ac v. (an emendat?).), serum exempto caseo potum cum exiguo sale.—Caseos[*](potum—caseos om.V.), si cerebrum mustelae coagulo addatur, negant[*](negant VRdTv(H). -auit E. -at Dal.) corrumpi vetustate aut a muribus attingi. eiusdem mustelae[*](mustelae uncis inclusit J.) cinis si detur in offa[*](in offa om.VR1dJ coll. § 147.) gallinaceis et columbinis, tutos esse a mustelis.—Iumentorum urinae tormina[*](tormine E.) vespertilione[*](uespertilionis VR1.) adalligato[*](adalligata E.) finiuntur, verminatio

ter circumlato[*](circumlato v(J). cfr. § 108. XVIII 158. -lata RdE. -data VS.) mediis[*](mediis ego. -dis dED. maedis V. uerendis R(?)v.) palumbe[*](palumbe VES. -bę R. -bo d(?)v.). mirum dictu, palumbis [*](palumbis Rv(S). -bus VdErC (D)) emissus moritur iumentumque[*](iumentumque VREv(S). -tum d(?)C.) liberatur confestim.

[*](cfr. Plin. XXVIII 262.) Ebriosis ova noctuae per triduum data in vino taedium eius adducunt[*](abducunt dT.). ebrietatem arcet[*](arcet om.E) pecudum assus pulmo praesumptus. hirundinis rostri[*](rostrum VR1d.) cinis cum murra tritus et vino[*](uino ED. in uino r v. cfr. § 148. XXIV 143.), quod bibetur[*](libetur V. bibitur E.), inspersus securos praestabit a temulentia. invenit Orus[*](horus d(?)v.a.S.) Assyriorum[*](assyriorum dv. asir- V. massir- r. massiorum E. siri- R.) rex[*](fex d.).

[*](med.: cfr. XXVIII 151.—Cicero in Admirandorum libro (?).) Praeter haec sunt[*](sunt praeter haec d.) notabilia[*](notibilia V.) animalium ad hoc volumen pertinentium: gromphenam[*](gromphenam Rdv. -na D. gronpphenam E. groph- r. zromph- V.), avem[*](anem E.) in[*](in Erv (D). om. rfJ.) Sardinia[*](sardinia v. -niā ll.f. -nianam J.) narratam[*](narratam VRE. -rrant d(?)v.) grui[*](graui V.) similem, ignotam iam[*](Iam V.an tamen?) etiam Sardis[*](sardis ego. sarut VR. sardis (nar- Er) ut rv.) existimo . in eadem provincia ophion[*](ophion ErS. phion r. est ophion v. (sc. narratus est).), cervis tantum pilo similis nec alibi nascens. iidem[*](idem VED.) auctores[*](auctores RdJ. (sc. tradiderunt). -oris V. -or est Er.addunt nomen habere ErD. nominauere Rd(?)v.) sirulugum[*](sirulugum Ev(D). sur- r. subiugum rTfH.) nec[*](nec E. quod (an quoque?) nec rv.) quale esset[*](esse E.) animal nec ubi nasceretur tradiderunt. fuisse quidem non dubito, cum et medicinae ex eo sint demonstratae [*](demonstrare V.). M. Cicero tradit animalia biuros[*](biuros VdTfH. di- R. habituros Er. bit- (byt- C) v.) vocari, qui vites in Campania erodant.

Reliqua mirabilia ex iis[*](iis v. his ll.C.), quae diximus: non latrari a[*](a om.E.) cane membranam[*](membranem R1) e[*](e RdED. cfr. § 123. ex V(?)v. del.r.) secundis canis habentem aut

leporis fimum vel pilos tenentem. in culicum genere muliones [*](lac. ego indicavi. exciderunt fere fugatos nidore cremati uespertilionis vel tale quid.)..... non amplius quam uno die vivere, eosque, qui[*](an eos qui?) arborarii pici[*](arbora recipi V. -orii pici E.) rostrum[*](monstrum VR1d.) habeant et mella[*](melle R1.) eximant, ab apibus non attingi; porcos sequi eum, a quo[*](eum a quo VRdTfH. eos a quibus Erv(D).) cerebrum corvi acceperint in offa[*](offa V.).[*](Colum.VI 4, 3.) pulverem[*](puluere V.), in quo se mula volutaverit , corpori inspersum mitigare ardores amoris[*](amores V.). sorices fugere[*](fugere ego. -gare ll.D. -ri v.), si unus castratus[*](castretus V.) emittatur. anguina pelle et sale et farre[*](farre ll. S. -rre et J. -rre cum v. cfr. Müller de stilo p. 69.), serpyllo[*](serpillo VE.) contritis una deiectisque cum vino in fauces boum uva maturescente, toto anno eos valere, vel si hirundinum pulli terni ternis[*](terni ternis ego. tres tribus ll.v(S). tribus H.) offis dentur. pulvere e vestigio anguium collecto sparso[*](sparso ego. -sū VR. -sas d(?)Erv. cfr. § 85, de iunctis participiis Müller de stilo p. 32.) apes in alvos[*](aluos TH(D). -uo ll. -uom S. -uearia v.) reverti. arietis dextro teste praeligato oves tantum gigni.[*]((cfr. Plin. XXXI 27. 28). Vitruv. VIII 3, 16. Arriani anab. VII 27, 1. (Plut. Alex. 77. Pausan.VIII 17, 6. lustin. XII 14, 7. Curtius X 31, 14. 16).) non lassescere[*](lassescere E2rv(S). lasesc- E1. lassare (lasa- R) VRTf. -ri dH(J).) in ullo[*](nullo VR1) labore qui nervos ex alis et cruribus gruis habeant. mulas non calcitrare, cum vinum biberint. ungulas tantum mularum repertas, neque aliam ullam materiam, quae non perroderetur[*](perrodatur VR1dT.) a veneno[*](a ueneno om.R1.) Stygis aquae, cum id dandum Alexandro[*](dando elexandro V.) Magno Antipater mitteret, memoria dignum[*](dignum (-na R) memoria VRdS.) est, magna Aristotelis infamia excogitatum.

Nunc ad aquatilia praevertemur[*](peruertemur V. reu- v.a.S. cfr. XXVIII 123.).